Devri

Recherche 'boul...' : 91 mots trouvés

Page 1 : de boul-1 (1) à bouljal-bouljin (50) :
  • boul .1
    boul .1

    adj.

    (1) Bot.

    (1910) MAKE 37. Gwir eo ive, e bao a-drenv, en tu d'ar maez, a zo eun tammig «boul».

    (2) Troad-boul : pied bot.

    (1633) Nom 273a. Valgus : qui a les pieds courbez, & tournez en dehors : vn troad-boull, vnan en deffe ez treït tort ha troet voar an tu á renep.

    (1659) SCger 15b. pied bot, tr. «troat boull.» ●(c.1718) CHal.ms i. bot, piebot, tr. «troet boull, (…) un droet miorch'.» ●(1732) GReg 105a. Bot, pied bot, tr. «troad boul

    (1905) IVLD 52. Daou droad boul. ●(1908) FHAB Gouere 199. he zroad a oa korvigellet evel eun troad-boul. ●201. an troad-boul a oa eünet. ●(1910) MAKE 37. e bao a-dreñv, en tu d'ar maez, a zo eun tammig «boul».

  • boul .2
    boul .2

    f. –où

    I.

    (1) Boule.

    (1499) Ca 25a. Boul. g. boule. ●(1633) Nom 195a-b. Sphæra, globus : globe, boule : boül.

    (1710) IN I 316. evel ma zeo c'hoari'r volot, c'hoari'r boulou.

    (1838-1866) PRO.tj 175. Ar glizen dran / He deus squihet / Boulou arc'hant / Var an havrek. ●(1877) EKG I 6. ober eur barti domino, pe eun abadenn c'hoari-voulou.

    (1902) PIGO I 87. ledanâd e borz, ober eur c'hoari boulou ha kilhou. ●(1904) DBFV 28a. boul, f. pl. eu, tr. «boule, globe.»

    (2) Boul an Douar : le globe terrestre.

    (1732) GReg 460a. Le globe terrestre, tr. «Boul an douar

    (1937) FHAB Kerzu 366. boul an Douar, savet gant R. Y. Kreston. ●(1942) LANB 72. Hor Salver Jezuz Krist en e sav war voull an douar.

    (3) Boul ar bed : le globe terrestre.

    (1732) GReg 460a. Le globe du monde, tr. «Boul ar bed.» ●(1744) L'Arm 173b. Globe (…) Du monde, tr. «Boule er bétt

    (1838) CGK 4. var boul ar bet. ●(18--) EER 15. Boul ar bed a fresfé a dammo.

    (1928) FHAB Kerzu 463. ha boul ar bed en e zourn. ●(1943) FHAB Genver/C'hwevrer 248. boul ar bed en e zourn.

    (4) Boulet.

    (1882) BAR 205. Eur voul ganol a dizaz mestr an Turket. (…) ar boulou kanol.

    (5) fam. Tête.

    (1973) BRUD 43-44/34. an tu e troe ordinal e voull, rag penngam e oa eun tamm.

    II. (jeu populaire) C’hoari bouloù : voir bouloù.

    III.

    (1) Bezañ ar voul gant ub. : avoir de la chance.

    (1732) GReg 338a. Encenser les grands, les riches, les louër, les flatter, tr. «moguedi ar binvidyen hac ar re a so ar voul gantdho

    (1857) (L) CBF 40. Pep tra a zeu gant-han da vad. / Ia, ar voull a zo gant-han, tr. Troude/Milin «Tout lui réussit. / Oui, il a la vogue.» ●(1870) (L) A. Troude MBR 166. Hastomp affo, eme Iann, p'ema ar voul gane-omp. ●(1877) (L) FHB (3e série) 5/39b. An daou griminel-man, a zo a lavaret euz a vouenn ar re zo ar voul gantho en amzer-man. ●(1890) (L) MOA 294. C'est l'homme de la paroisse, tr. J. Moal «ar voul a zo gant-han.» ●(18--) (L) J. Quéré SAQ I 164-165. Marteze, ouspenn, e zoc'h doujet, enoret, istimet zoken. Evit komz evel ma komzit : ar voul zo ganeoc'h. Hag he ruil a rit en tu ma karit.

    (1923) (L) K. Jezegou KNOL 266. Ar voul 'zo ganez, eme Cheun. Ruilh anezi keit ha ma c'helli. ●(1962) (K) Y. ar Gow LLMM 94/351. Hogen aet e oa ar voull gant Prouesse de France ha den ne lenne ar c'hardiogramme.

    (2) Ar voul o treiñ : la chance tourne.

    (18--) (L) J. Quéré SAQ I 301. Eun den 'oa pinvidik. En em gaout a ra gant eun den paour... Truez hen deuz oud-han, ranna ' ra ganthan he zanvez... Mez e nebeut amzer, ar voul a dro. An den pinvidik da genta, 'guez paour hag ar paour bet sikouret ganthan a dro kein d'ezhan. ●(18--) (T) E. Ernod EER 31. Mar tro ar voul nebeut c'hoaz, me gred en devo chanz.

    (3) Lezel ar voul da dreiñ : laisser faire la chance.

    (1890) (L) MOA 292. Livrer au hasard, tr. J. Moal «lezel ar voul da drei dioc'h he diviz

    (4) Ruilhañ ar voul : profiter de la chance.

    (1840) SAV 22/19. Hucher, noter, potr ar guiriou / A ruill ar voul pa ma gantho. ●(18--) (L) J. Quéré SAQ I 164-165. Marteze, ouspenn, e zoc'h doujet, enoret, istimet zoken. Evit komz evel ma komzit : ar voul zo ganeoc'h. Hag he ruil a rit en tu ma karit.

    (1923) (L) K. Jezegou KNOL 266. Ar voul 'zo ganez, eme Cheun. Ruilh anezi keit ha ma c'helli.

    (5) Ober e voul : faire beaucoup de profit.

    (1916) KZVr 189 - 15/10/16. Ober a ra e voul, tr. «il fait beaucoup de profit, Loeiz ar Floc'h.» ●(1942) VALLsup 84. Gagner beaucoup, tr. F. Vallée «ober e voul

    (6) Ruilhal ar voul gant ub. : avoir de la chance.

    (1924) (T) F. al Lay BILZ 178. Ac'hanta, pôtr, ar voul a ruilh ganit. Kerz, red war he lerc'h hep dizalani.

    (7) Ruilhal e voul :

    (1927) KANNkerzevod 3/3. Ar bed a ruilho e voul egiz kentoc’h.

    (8) Ruilhet eo ar voul : les dés sont jetés.

    (18--) SAQ i 146. Ruillet eo ar voul ha mont a raio e leac’h ma karo ! ●(18--) SAQ i 251. Ruilhet ar voul, re zivead eo !

  • boul .3
    boul .3

    m. Boulet (du cheval).

    (1927) GERI.Ern 61. boul m., tr. «Boulet (du pied du cheval).»

  • boul .4
    boul .4

    s. sens abstrait. Jeu.

    (1575) M 612. Na dle den dre nep bout (lire : boul), quemeret sort soulaç, tr. «Que l’homme ne doit par aucun amusement, prendre aucune espèce de plaisir.» ●note Ernault : «Lisez boul, comme il est écrit v. 2269, 2564 ; du v. franç. boule, bole, bolle, beule, fraude, tromperie, astuce.» ●2269. an boul disoulaç, tr. «le jeu impitoyable.» ●2564. ne compsaff goap na boul, tr. «je ne dis plaisanterie ni raillerie.»

  • boul-bal
    boul-bal

    f. C’hoari ar voul-bal : jeu de de mail.

    (1732) GReg 590b. Le jeu de mail, tr. « C'hoary ar voul-bal. »

  • boul-derv
    boul-derv

    s. (jeu de) boule.

    (1920) FHAB Mae 344. C'hoari boulou-dero.

  • boul-strink
    boul-strink

    f. Boule de cristal.

    (1949) ENRO 294. Ha dre deir gwech e voe lakaet dirazi, tostoc'h-tostañ, ar voull-strink milliget.

  • boul-tenn
    boul-tenn

    m. Jeu de boules du Pays glazig.

    (1984) ECDR 138. Ur wech bennak a zo bet c'hoariet boull-tenn.

  • boul-troad / boul an troad
    boul-troad / boul an troad

    m. Boulet (du cheval).

    (1732) GReg 109a. Boulet, la jointe la plus près du paturon du cheval, tr. «Boul-troad ar marc'h.» ●Les entorses se font au boulet, tr. «Ar fals-varchadennou èn em gueff ê boul an troad

    (1876) TDE.BF 67a. Boul-troad, s. m., tr. «Boulet du pied du cheval. Ce mot composé, comme les substantifs de cette espèce, se sépare en construction : kignet eo boul he droad, il a le boulet écorché.»

    (1904) DBFV 28a. boul troed er marh, tr. «boulet du cheval.»

  • bouladev
    bouladev

    m. Homme très gros.

    (1952) LLMM 31/47. (Douarnenez) Bouladeo g. un den tev-meurbet. ●(1977) PBDZ 325. (Douarnenez) bouladev, tr. «gros bonhomme.»

  • boulañ
    boulañ

    v. tr. i.

    (1) (jeu) Jouer aux boules.

    (1732) GReg 544b. Joüer à la boule, tr. « C'hoari 'r boulou. boula. pr. boulet. »

    (2) (au jeu de boules) Taper (sur le cochonnet).

    (1924) NFLO . expr. du jeu de boules. taper sur le maître, tr. «boula d’ar mestr.»

  • boulañjer
    boulañjer

    voir boloñjer

  • boulaouek
    boulaouek

    adj. Garni de billes.

    (1931) VALL 67b. (roulement) à billes, tr. «boullaouek

  • boulb
    boulb

    voir bourbl

  • boulbluenn
    boulbluenn

    f. –où Stylo-bille.

    (1970) HOKE 138. N'eus mui a live m boullbluenn.

  • boulboazh
    boulboazh

    voir bourboazh

  • boulc'h .1
    boulc'h .1

    adj.

    (1) Entamé.

    (1876) TDE.BF 66b. Boulc'h, adj., tr. «Ce mot signifie entamé.»

    (1927) GERI.Ern 61. boulc'h adj., tr. «entamé, non intact.»

    (2) Qui a un bec-de-lièvre.

    (1876) TDE.BF 66b. Boulc'h, adj., tr. «Ce mot signifie entamé, et semploie pour désigner une personne qui a ce qu'on appelle un bec de lièvre, c'est-à-dire une grosse fente à la lèvre en naissant.»

    (1931) VALL 62b. Bec-de-lièvre adj., tr. «boulc'h

    (3) Dorn boulc'h : main à laquelle on a perdu des doigts.

    (1876) TDE.BF 66b. Boulc'h, adj., tr. «Ce mot signifie entamé. On l'emploie encore en parlant d'un individu qui a perdu quelques doigts de la main. Dorn boulc'h, à la lettre main entamée.»

  • boulc'h .2
    boulc'h .2

    m. & adv. –où

    I. M.

    A.

    (1) Entame.

    (1659) SCger 22a. chanteau, tr. «boulc'h.» ●51b. entamure ou chanteau, tr. «boulc'h.» ●(1732) GReg 350b. L'entamure du pain, de la tourte, tr. «Boulc'h bara. ar boulc'h eus ar bara. ar boulc'h eus an dorz. ●(1744) L'Arm 135b. Entamure, tr. «Boulh.. heu. m.»

    (1872) ROU 83a. Entamure, tr. «Boulc'h.» ●(1876) TDE.BF 66b. Boulc'h, s. m., tr. «Entamure d'un pain, brèche faite à un pain.»

    (1904) DBFV 28a. boulh, m. pl. eu, tr. «entamure ; brèche à un pain.» ●(1927) GERI.Ern 61. boulc'h m., tr. «entamure.» ●(1980) MATIF 76. A[r] Boulc’h, Anna, evid eur bevien !, tr. « L’entame, Anna, pour les pauvres ! »

    (2) Dorn boulc’h : main qui a perdu un ou plusieurs doigts.

    (1732) GReg 299a. Qui a perdu quelque doigt de la main, tr. «dôrn-boulc’h

    (3) Balafre.

    (1876) TDE.BF 66b. Boulc’h, s. m., tr. «par extension, balafre à la figure.»

    (1927) GERI.Ern 61. boulc’h m., tr. «balafre.»

    (4) Bec-de-lièvre.

    (1927) GERI.Ern 61. boulc’h m., tr. «bec-de-lièvre.» ●(1931) VALL 62b. Bec-de-lièvre subs., tr. «boulc’h pl. ed

    (5) (géographie) Brèche.

    (1659) SCger 17a. breche, tr. «boulc’h

    (1904) DBFV 28a. boulh, m. pl. eu, tr. «brèche.» ●(1973) SKVT ii 43. boulc’h ur stankenn.

    B. sens fig.

    (1) Brèche, ponction (dans une somme d’argent).

    (1865) LZBt Here 64. pe a dra da stouvan ar boulc’h a oufemp ober enn hon ialc’h.

    (1905) BOBL 14 octobre 56/3a. grit c’hoaz eur boulc’h en ho yalc’h. ●(1910) FHAB C’hwevrer 51. Eur boulc’h brao dija en e c’hounidegez.

    (2) Début.

    (1905) MRPL 62. D’an neb a varv e boulc’h an hanv. ●(1925) FHAB Gouere 258. e boulc’h an oferenn. ●(1943) VKST Here 367. an aon eo boulc’h ar furnez.

    (3) Néophyte.

    (1868) FHB 158/12b. n’oz peuz nemed ar penn kenta euz ar furnez, n’ez-oc’h nemed eur bolc’h kristen mad.

    (4) Mont ar boulc’h gant ub. :

    (1908) PIGO ii 79. a-boan ma’z eo êt ar boulc’h ganin.

    (5) Partie non exécutée de qqc.

    (1874) POG 34. kenavo d’ar goler, d’al leou-doued, d’ar gevier, d’ar c’hannou, d’an teodadou ; kenavo d’ar boulc’hou ebarz ma deveriou.

    (6) Lakaat ul labour e boulc’h : commencer un travail.

    (1966) BRUD 22/4. pa vo gwelet (…) pegement a labouriou e-noa lakeet e boulh.

    (7) Chom e boulc’h : rester inachevé.

    (1918) LILH 3 a viz Du. Mar achiù er brezél é chomo é boulh er labour dereùet én hon doar.

    (8) Ar boulc’h kentañ : la primeur.

    (1912) MMKE xx. hep digeri al levr, ma chomo ar boulc’h kentan anezan gant e rakprenerien niverus. ●(1947) YNVL 24. Deoc’h e vo ar boulc’h kentañ, Maria ! ●39. Ar boulc’h kentañ en deus bet c’hoant da gaout.

    (9) Bezañ war ar boulc’h kentañ : être débutant, à son premier essai.

    (1972) SKVT i 128. Da c’hortoz, ha peogwir e oa e brud e nerzh ha war ar boulc’h kentañ, e oa bet fiziet ennañ gant an Aotrou Person paotredigoù ar c’hatekiz.

    (10) Lezel ur boulc’h bras : laisser un grand vide.

    (1906) BOBL 13 octobre 108/3d. e varo a lezo eur boulc’h braz e-mesk e vreudeur-labour.

    II. Loc. adv.

    (1) Ag ar boulc’h : de première qualité, de premier choix.

    (1932) BRTG 26. ur blankad «deur» ag er blein, ag er boulh...

    (2) E boulc’h : entamé.

    (1872) ROU 83a. Entamé, tr. «e boulc’h

    (1962) EGRH I 73. e-boulc’h adv., tr. « entamé. »

  • boulc'had
    boulc'had

    m. -où Partie entamée.

    (1962) EGRH I 18. boulc’had m. -où, tr. « partie entamée. »

  • boulc'hadenn
    boulc'hadenn

    f. –où

    (1) Entamure.

    (1919) DBFVsup 9b. boulhaden, tr. «entamure.»

    (2) Brèche (dans une somme d'argent).

    (1913) FHAB Kerzu 379. an oll a zalc'h sonj e rankaz ar Frans rei 5 milliard d'ar Prus er bloaz 1871, hag e reaz an dra-ze eur voulc'haden e fortun ar vro.

  • boulc'hadur
    boulc'hadur

    m. Entamure.

    (1914) DFBP 120b. entamure, tr. «Boulc'hadur

  • boulc'hañ / boulc'hiñ
    boulc'hañ / boulc'hiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Entamer (du pain, etc.).

    (1659) SCger 51b. entamer, tr. «boulc'ha.» ●133a. boulc'ha, tr. «entamer.» ●(1732) GReg 350a. Entamer du pain, tr. «Boulc'ha bara.» ●(1744) L'Arm 135b. Entamer, tr. «Boulhein

    (1869) FHB 226/133a. Araôg bolc'hi eun dorz vara. ●(1872) ROU 83a. Entamer, tr. «Boulc'ha

    (1904) DBFV 28a. boulhein, v. a., tr. «entamer.» ●(1976) BAHE 91/9. kement a gonfituriou a oa (...) ma ne ouien ket petore pod boulc'hañ.

    ►[empl. comme subst.]

    (1909) FHAB Eost 238. Rag-se e oue great dioc'htu eur boulc'ha mad d'ar voutaill.

    (2) Ébrécher.

    (1732) GReg 313a. Ébrecher, casser une petite partie d'une chose, tr. «Boulc'ha. pr. boulc'het

    (1907) VBFV.fb 33a. ébrécher, fig., tr. «boulhein

    (3) Boulc'hañ ar fas : balafrer.

    (1904) DBFV 28a. boulhein er fas, tr. «balafrer.»

    B. sens fig.

    (1) Commencer, démarrer (un travail, la journée, une histoire, etc.).

    (1877) BSA 109. Dre ar beden e voulc'hent an dervez. ●279. Er mare ma'z an da voulc'ha an histor-man. ●(1877) MSA 210. Er mare ma'z an da voulc'ha an devez.

    (1907) KORN 11. rak pa groger en eul labour ken santel ha ken talvoudek hag an hini ho peus boulc’het, eo red kenderc’hel. ●(1908) FHAB Gwengolo 280. o voulc'ha eur vuez nevez. ●(1909) MMEK 225. Start e voue kaout eur micherour evit boulc'ha al labour. ●(1911) BUAZperrot 834. fellout a reas d'ezan boulc'ha e vicher a visioner var al lestr her c'hase d'ar broiou pell. ●(1913) FHAB Mae 151. boulc'ha al labour. ●(1913) ARVG Eost 197. Laouig, ar mevel bras, / A voulc'h an troc'h kentañ, / Hag ar filc'hier didrue / A diskarr ar bleuniou, / En eur vernian a-goste / Ar foen a restennou. ●(1934) FHABvug Du 22. evit boulc'ha ar gentel.

    (2) Engager (la conversation).

    (1909) NOAR 55. Ha sant Yan dioc'htu da voulc'ha ar gaoz.

    (3) Entamer.

    (1910) MBJL 33. n'ê ket boulc'han fe an Iliz Roman a rejont, mes he didamman.

    II. V. pron. réfl. (en plt de pains qui ont une baisure) En em voulc'hañ : s'entamer.

    (1857) CBF 72. Ar bara pa vez afedet en em voulc'h, tr. «Les pains qui ont des baisures s'entament.»

    III.

    (1) Boulc'hañ an dorzh : voir torzh.

    (2) Boulc'hañ an erv : voir erv.

  • boulc'hast
    boulc'hast

    interj. cf. moulc'hast

    (1) Boule de putain !

    (1924) LZMR 5. «Boulc'hast ! a yud ar Beuzeg, kouezet oun en eur poull ! ●(1938) WDAP 2/86. Roit d'in ar banne-se, boulc'hast ! ●(1947) YNVL 149. Boulc'hast ! Tapit din va dilhad ! ●158. Ha tostaat a raimp, boulc'hast !...

    (2) Loc. interj. Boulc'hast ar gurun ! : boule de putain du tonnerre !

    (1936) IVGA 243. Boulc'hast ar gurun ! Eur fri bigoudenn he do, an taol-mañ ! ●(1973) SKVT II 35. Mont a reot d'ar skol, boulc'hast ar gurun !...

  • boulc'heg
    boulc'heg

    m. Homme qui a un bec-de-lièvre.

    (1927) GERI.Ern 61. s. m. boulc'heg, tr. «homme qui a un bec-de-lièvre.»

  • boulc'hek
    boulc'hek

    adj.

    (1) Entamé.

    (1876) TDE.BF 66b. Boulc'hek, adj., tr. «Entamé.»

    (2) Qui a un bec-de-lièvre.

    (1927) GERI.Ern 61. boulc'hek adj., tr. «homme qui a un bec-de-lièvre.» ●(1931) VALL 62b. Bec-de-lièvre adj., tr. «boulc'hek

  • boulc'henn .1
    boulc'henn .1

    f. –où

    (1) Brèche, trouée, percée (dans une haie, etc.).

    (1944) DGBD 31. ur voulc'henn er strouezh. ●37. digeriñ boulc'hennoù eeun dre wask ar gwez.

    (2) (géographie) Brèche.

    (1955) STBJ 10. etre diou draonienn zon, hini ar Yeun a-gleiz hag eur voulc'henn a-zehou. ●(1955) SKOL 3/17. boulc'henn gg. –où, tr. «brèche, passage.»

  • boulc'henn .2
    boulc'henn .2

    voir poulc'henn

  • boulc'het
    boulc'het

    adj.

    (1) Entamé.

    (1903) MBJJ 68. eun dorz vara voulc'het. ●(1977) PBDZ 715. (Douarnenez) ur bara lur bolc'het, tr. «un pain d'une livre entamé.»

    (2) (Travail) commencé.

    (1929) MANO 91. al labour boulc'het. ●(1935) BREI 418/1b. da zizrei war al labour boulc'het. ●(1936) IVGA 35. echui eul labour boulc'het. ●(1963) LLMM 99/265. abalamour ma virent outañ kas da benn ul labour boulc’het gant kement a verv.

    (3) sens fig. Écorné.

    (1911) SKRS II 103. eur feiz boulc'het ha goal voulc'het dija gant an douetansou a zalc'her a ratoz vad var ar spered.

  • boulc'higenn
    boulc'higenn

    f. –où Baisure.

    (1931) VALL 55a. Baisure (du pain), tr. «boulc'higenn f.»

  • boulc'higennet
    boulc'higennet

    adj. (Pain) qui présente une baisure.

    (1931) VALL 55a. (pain) qui a une baisure, tr. «boulc'higennet

  • boulc'hiñ
    boulc'hiñ

    voir boulc'hañ

  • boulc'huig
    boulc'huig

    interj.

    (1) =

    (1959) BRUD 10/74. Boulhuig ! eme Yann, koulskoude en ostaliri he-doa karget din ar zelvied a aour hag a arhant !

    (2) Loc. interj. Mil boulc'huig ! =

    (1925) FHAB C'hwevrer 45. Pera ? mil boulc'huik ! a lavar Gaït.

  • boulc'hurun
    boulc'hurun

    interj. ; juron.

    I. Interj. Boule de tonnerre !

    (1910) MAKE 41. Buhan ac'halen, boulc'hurun ! Aman ne roër ket d'ar beorien. ●94. Boulc'hurun ! Ar zod a rez ac'hanoun ? ●(1924) BILZbubr 42/978. Eur c'hoz marmouz fall evel hennez, stigna lasou en koad an ôtrou !... Bilzig !... Boulc'hurun ! Daonet 'vo kroc'hen kurunou va ene !... ●(1935) NOME 28. Boulc'hurun ! ar peoc'h a vo pe ne vo ket ? ●(1958) BRUD 5/63. Koulskoude, boulhurun, e kav din on beo awalh.

    II. Loc. interj.

    (1) Kant boulc'hurun ruz ! : cent boules de tonnerre rouge !

    (1910) MAKE 44. N'eo ket me ar mestr, kant boulc'hurun ruz ?

    (2) Tri mil c'hast ar voulc'hurun kac'het gant revr an diaoul ! : Trois mille putains de la boule de tonnerre chiées par le cul du diable !

    (1936) IVGA 283. – Gast ! gast ! gast ! tri mil c'hast ar voulc'hurun kac'het gant revr an diaoul !

  • bouldachou
    bouldachou

    interj. ; juron.

    (1) Boule de clous !

    (1908) KMAF 31. Bouldachou ! Ha n'eus deut ganin nemet kig hanter fall ! ●(1910) MAKE 38. «Bouldachou ! eme Berig, setu aze loened a zo teo o c'hof ! ●79-80. «Ah ! Koulskoude, bouldachou ! e karfen roï d'ezan eus ar gwella.

    (2) = (?).

    (17--) EN 1640. petore moul da geu(e), am dal me gant paper, tr. «quel mort-de-dieu m'aveugle avec un papier.»

    (c.1930) VALLtreg 1617. Moul da geue : moul-da-jeu dans Buez Eunnius (Dottin) 1640 ; petore moul da geue am dal me gand paper (vers 1640) (voir bouldachou dans les contes de Croq.)

  • boulek
    boulek

    adj. Globuleux.

    (1931) VALL 337a. Globuleux, tr. «boullek

  • boulenn
    boulenn

    f. –où Boule.

    (1904) DBFV 28a. boulen, tr. «boule, globe.» ●(1927) GERI.Ern 62. boull f., tr. «Boule, globe.»

  • boulgilh
    boulgilh

    f. –où (jeu) Boule pour jouer aux quilles.

    (1732) GReg 773a. Boule pour joüer aux quilles, tr. « Boul-guilh. ar voul-guilh. (Van. id. »

    (1931) VALL 76a. boule pour jouer aux quilles, tr. «boulgilh f.»

  • boulheñvel
    boulheñvel

    adj. Globulaire.

    (1931) VALL 337a. Globulaire, globuliforme, tr. «boullhéñvel

  • bouli
    bouli

    coll. (entomologie) Taons.

    (1876) TDE.BF 66b. Boulienn, s. f., tr. «Taon, grosse mouche qui s'attache particulièrement aux bestiaux ; pl. boulienned, bouli

    (1927) GERI.Ern 61. boulienn f. pl. ed, bouli, tr. «Taon.»

  • boulienn .1
    boulienn .1

    f. –ed, bouli (entomologie) Taon.

    (1876) TDE.BF 66b. Boulienn, s. f., tr. «Taon, grosse mouche qui s'attache particulièrement aux bestiaux ; pl. boulienned, bouli.»

    (1927) GERI.Ern 61. boulienn f. pl. ed, bouli, tr. «Taon.»

  • boulienn .2
    boulienn .2

    f. & interj.

    (1) F. fam. Tête, boule.

    (1910) MAKE 41. Kement-se a lakee diez e dammig boulien. ●(1935) NOME 78. boulienn an archer. ●(1958) BRUD 3/27. rag, war a gredent, e oa kollet e voulïenn gand an Dich. ●(1960) PETO 85. Boulienn : Doare fentus da envel ar penn. ●(1972) SKVT I 48. N'oa ket Veig paotr da drikamardiñ e voulienn re en a-raok.

    (2) Loc. interj. Boulienn c'hurun an tanfoeltr ! : boule du tonnerre de foudre !

    (1958) BRUD 5/60. Boulien hurun an tanfoeltr, hemañ eo stard e grohen warnañ.

  • bouliermini
    bouliermini

    m. (minéralogie) Ocre.

    (1633) Nom 250b. Sil, ochra : ocre : ocr, boulierminy.

    (1659) SCger 85a. ocre, tr. «bouliarmini.» ●133a. bouliemini, tr. «ocre.» ●(1732) GReg 102a. Bol d'Armenie, terre d'Armenie, tr. «Boulyerminy.» ●668a. Ocre, mineral, tr. «Boulyerminy. (id ë, Bol d'Armenie. ●Ocre jaune, tr. «Boulyerminy mèlen.» ●Ocre rouge, &c., tr. «Boulyerminy ruz, &c.»

  • boulifardet
    boulifardet

    adj. Mal fabriqué.

    (1766) MM 458. fagot boulifardet, tr. «des fagots à la six-quatre-deux.»

  • boulig
    boulig

    f. –où Bille, petite boule, globule.

    (1904) DBFV 28a. boulig, f. pl. eu, tr. «petite boule, bille.» ●(1927) GERI.Ern 62. boullig, tr. «globule.»

  • boulin
    boulin

    m. (marine)

    (1) Bouline.

    (1732) GReg 109b. Bouline, voile de biais pour recevoir le vent de côté, tr. «Boulin

    (1876) TDE.BF 66b. Boulin, s. f., tr. «Voile qui se place sur les flancs du navire.»

    (2) Gouel-voulin : bouline.

    (1732) GReg 109b. Bouline, voile de biais pour recevoir le vent de côté, tr. «goël-boulin

    (1876) TDE.BF 66b. Goel-voulin, tr. «voile de bouline.»

    (3) Lakaat d'ar boulin : mettre à la bouline.

    (1766) MM 577. vire a vourz ! Lequéomp dar boulin, tr. «Vire de bord ! Mettons à la bouline !»

    (4) Avel-voulin : vent de bouline.

    (1732) GReg 109b. Vent de bouline, tr. «avel-voulin

    (1876) TDE.BF 66b. Avel-voulin, tr. «vent de côté.»

    (1954) VAZA 184. ur fourrad avel-voulin. ●(1957) AMAH 52. e kouezhas warnomp barrioù avel-voulin.

  • boulinañ
    boulinañ

    v. intr.

    (1) (marine) Bouliner.

    (1732) GReg 109b. Bouliner, aller à la bouline, tr. «boulina

    (2) sens fig. Biaiser, agir de travers.

    (1732) GReg 92b-93a. Biaiser, n'agir pas sincérement tr. «boulina. pr. boulinet.» ●109b. Bouliner, biaiser dans les affaires, n'aller pas droit, tr. «Boulina. pr. et

  • bouliodenn
    bouliodenn

    voir meliodenn

  • boulj
    boulj

    m. & adv. –où

    I. M.

    (1) Action de bouger, de remuer.

    (c.1718) CHal.ms vi. le secoüement des cheuaus de poste rompt les reins de ceus qui n'y sont pas accoustumés, tr. «abe n'ende un deen accourset, d'en heig', d'er boulg' den trot es er roncet post, torrein ara ol é gorf, é ziguestat.» ●(1744) L'Arm 332a. Remuage, tr. «Boulge.. geu. m.»

    (2) Mouvement.

    (1904) DBFV 28a. boulj, m. pl. eu, tr. «mouvement.» ●(1934) BRUS 219. Un mouvement, tr. «ur boulj –eu

    II. Adv. Àr voulj : en mouvement.

    (c.1718) CHal.ms i. Il a touiours un pied en L'air, tr. «forh boulgeant é, ur pautr allert' un den scan e, ema brepet ar uoulg', ema ataü ar lusqu'.»

    (1849) LLB 1825. Peb unan zou ar voulj. ●(1854) PSA I 249. Ol er guér a Jerusalem e zou ar voulge. ●(1855) BDE 141. perpet ar voulj.

    (1904) DBFV 28a. bout ar voulj, tr. «être en mouvement.» ●(1906) DIHU 10/170. Ol en dud é Penprad e oé ar voulj.

  • bouljadur
    bouljadur

    m. –ioù Mouvement.

    (1904) DBFV 28a. bouljadur, m., tr. «mouvement.»

  • bouljal / bouljiñ
    bouljal / bouljiñ

    v.

    (1) V. intr. Bouger.

    (1744) L'Arm 332a. Remuer, tr. «Boulgein, geal.. gétt.» ●(1790) MG 81. me halon ne voulge quet mui eid ur harreq.

    (1879) GDI 41. hemb bouljal.

    (1904) DBFV 28a. bouljal, bouljein, v. n., tr. «bouger, remuer, s'agiter.» ●(1906) HIVL 158. en distéran tra ma vouljé el laké de rebours.

    (2) V. tr. d. Bouger, remuer.

    (1790) MG 77. hemb boulgeal en divèz.

    (1838) OVD 123. ur boquet caër, péhani ne faut quet touchal na boulgeal ag é léh. ●(1849) LLB 912. Bouljet lies en doar doh treid er planteneu. 940. ged ferhier deu viz, bouljet hoah hou toareg. ●(1897) EST 11. Ind e voulj hag heij er foen. ●35. Hani n'hell hi bouljal, hi lemel a hé léh, tr. «personne ne peut ni la déplacer, ni la bouger.»

    (1904) DBFV 28a. bouljal, bouljein, v. a., tr. «bouger, remuer, agiter, déplacer.» ●(1907) BSPD I 240. rak-sé ne oé ket bet hellet bouljal korv er marù. ●(1921) BUFA 89. n'hellér mui nag hi seùel, nag hi bouljal.

    (3) V. pron. réfl. En em vouljal : s'agiter.

    (c.1718) CHal.ms i. s'agiter, tr. «him uoulgein, him remuein.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...