Devri

Recherche 'bout...' : 55 mots trouvés

Page 1 : de bout-1 (1) à bouton-kreiz (50) :
  • bout .1
    bout .1

    adj. Rance.

    ●(1987) GOEM 235. le beurre ranci, aman bout.

  • bout .2
    bout .2

    v. cf. bezañ, bezout, bot .2

    I.

    A. Être.

    ●(c.1350) Io ms latin 14355 f°399r°. Mar hamguorant va karantit da vout in / nos ohecostit uamgaret. nep pret. etc. tr. « Si me garantit mon amour d’être la nuit à son côté, femme aimée, à tout instant, etc » ●(1530) Pm 126. Penaus ez cretes teza quet / Bout e mam mary benniguet / A breman an bet decedet, tr. « Comment croirais-tu donc en quelque façon / Que sa mère Marie bénie est / A présent du monde décédée » ●(1557) B I 799. Allas allas cals diblasdet / Eu bout gant tourmant dismantet / An roe affet nedeux quet sy / Ny so en fin orfelinet / Ouz guelet honn penn dispennet / Disgroatet eu net ycomedy, tr. « Hélas ! hélas ! quelle horreur, de voir le roi ainsi foudroyé ! Nous voilà orphelins, notre chef est perdu ; Nicomédie est ruinée. » ●(1575) M 2267. Ne gallent bout goalchet, tr. «Ils ne pourraient être rassasiés.»

    ●(1792) BD 4472. bout bet ariagon, tr. «avoir été archidiacre.»

    ●(1889) SKG 25. N’helleont fichal ho zroad nemed en eurejou / Eb but lakeit e rink ar merc’hed oeit droziou.

    ●(1906) BOBL 02 juin 89/3a. Bit eneb d’ar Publik a zou bit eneb Dou, bit gant ar Publik a zo bit gat Dou !

    B.

    (1) [empl. avec «ober»]

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Ils ont touiours maille a partir ensemble, tr. «bout ara tabut question ataü etredé.»

    (2) [empl. avec une forme du verbe être]

    ●(1767) ISpour 316. Bout zou ha ne cessant à ouilein.

    ●(1818) HJC 101. bout e oai ur braten vras inn andrèd-hont. ●(1879) GDI 43. bout e zou nezé hanad a varhad.

    ●(1913) AVIE 270. bout e vou, a gornadeu, kréneu doar, ha bosenneu. ●(1942) DHKN 82. Bout oè er hastel seih oèledad tan, hag arnehè seih kaotér vras, ur beùin lart hag ur penmoh é tariùein é péb unan.

    C. Bout + adj. v.

    ●(1942) DHKN 70. En ijinour e gav digaréieu arré bout deit hoah d’où jabein.

    II.

    (1) Evit bout ... : bien que.

    ●(c.1785) VO 46. Eit bout ni én hé Inis, n'en domb quet hoah tost d'hé zi. ●99-100. plès er vertu eid bout ean bihan, e zou neoah fourniss assès. ●114. Eit bout hi é chom én déserh-men. ●(17--) TE 221. péhani n'hi doai croaidur er bet eit bout hi diméét a-beèl quênt.

    (2) Evit ... bout : bien que.

    ●(17--) EN 1007. Eur pligadur vras a meus bed, vid ma boud maleurus.

    (3) Na bout e (+ v. à l'indic.) : bien que.

    ●(1921) GRSA 369. Kaer bras e oè diabarh er hastel na bout éh oè koh ha diskrulu.

    (4) Na bout e (+ v. au cond.) : quand bien même.

    ●(1939) RIBA 116. Na bout é tegasehen dehi, ém deùeh, dek kuéh muioh eget ne ounid ur pisketaour, n'em bo ket mem biù geti.

    III. Exprime le verbe avoir.

    S1 'm bout

    ●(1790) MG 90. eit mem boud er blijadur d'er guélèt crouguét pé é vraignein ar un deileq. ●(17--) TE 249. Penaus, e larai-ean, en hum guemérein-mé eit m'em bout int ?

    ●(1804) RPF 55. Me garrehai hoah mem-bout un æriadic amzér aveit hum bréparein. ●(1825) COSp 97. Goudé em bout discoeit deoh penaus é ma ret sehuel hou speret. ●(1838) OVD 228. me lausque desirieu aral péré e zelien em bout (…) en desir santel e zelian em bout. ●(1855) BDE 89. bout ingorto a em bout pep tra a zeguet-n-oh. ●143. n'em bout bet goulennet hoah nitra a zeguet-n-oh.

    ●(1905) IMJK 188. é sellan èl ur hrès bras aveit on em bout bet bihan ag en donézoneu-sé kaer de huélet. ●(1931) GUBI 193. Arlerh em bout bet é Ploué / Un herrad baléet.

    S2 'z pout

    ●(1790) MG 159. te garehai he pout hoah mui ; hac a p'he pou er péh e zezirès, te zezirou he pout davantage. ●233. eit he poud ean dré dromperi. ●(1790) Ismar 248. Mad ar en doar ne hoantei / Eit-t'he poud ean dré dromperi.

    ●(1879) GDI 17. eit ha pout-ean dré dromperi.

    S3m en devout/dout

    ●(1790) MG 243. Mæs, piquol amouæd, eit en dout meàuét é vér dannét. ●372. mæs requis-è (…) en dout caz doh peb-sort péhet. ●(1790) Ismar 12. Réd-è en doud ur Fé bihue.

    ●(1838) OVD 228. Ne garehèn quet ma tesirehé dén en devout mui a isprid.

    ●(1908) DIHU 34/59. Goudé en devout bénet get ur goutel-ben er grouiad dirol pé rè hir.

    S3f he devout/dout

    ●(17--) TE 46. Rachel e oai bet peèl hemb hi dout bugalé.

    ●(1854) PSA I 136. er fréhen-hont péhani, dré hé bràuité, e ziscoa hi devout ur houst huêc.

    P1 hor bout

    ●(1790) MG 389. réd-è pouisein ha sampouisein peèl amzér er ræsonieu ha gùirionnéeu capabl d'hur secour d'hur bout ur gùir gontrition. ●(1790) Ismar 248. meit hac ean-vehai eit hur boud int dré voyandeu just.

    ●(1821) SST 97. A sur omp evé a hun bet er peh e oulennamp ? ●(1854) PSA I 102. Aveid hur bout enta un tamig squêd ahoel a ol-buissance en Eutru Doué. ●317. meit ma tehemb de ben ag hur bout hag a hobér er péh e zou én hur chonge hur bout.

    ●(1922) EOVD 56. Arlerh hun bout remerket kement-sé.

    P2 ho pout

    ●(c.1680) NG 280. Hep hou but goulennet. ●(1767) ISpour 292. goudé hou pout cleüet mill lanternage é ortoss enn Overenn. ●(c.1785) VO 108. ne zeliét hou pout quin studi én amzér de zonnét. ●(1790) MG 381. Heurussæd-oh-hui, Charlott, hou poud én hou ti ur vèrh quer santel. ●(1790) Ismar 74. deliét-è deoh hou pout caz doh er péhet.

    ●(1838) OVD 227. Ne zesiret quet ehué en treu péré nen d'oh quet hoah én hènt d'hou pout. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 52. aveit hou pout me librance. ●(1849) LLB 691. Aveid hou pout sapin. ●(1884) MCJ 54. Trugairé d'oh (...) a hou pout armerhet t'ein d'anàuein ha d'inourein hou Calon adorabl !

    P3 o devout/dout

    ●(1790) MG 65. Ind e eèll sur ou devout bihuance délicatoh. ●378. Petra ne rehènt-int bermen eit ou devout hoah un déuéh eit labourad eid ou salvedigueah ! ●(1790) Ismar 249. eit ou doud en tu de laireah.

    ●(1854) PSA I 133. hemb ou devout bet droug na clinhued erbet dré-men. ●(1856) VNA 182-183. Qu'ils doivent avoir à souffrir de votre mauvaise conduite ! tr. «Guæd e zeliant-ind ou dout d'andur diarbèn hou fal gomportement !»

    ●(1907) BSPD I 125. n'hellant ket parrat ag ou dout respet eit hi. ●(1922) EOVD 189. arlerh ou devout iunet a leih.

    IV. [empl. avec le verbe «ober»]

    S1 am bout

    ●(1854) PSA II 119. hàg em bout e hran mé spered erhoalh aveid er homprenein avel ma telian er gobér ?

    S3m en devout

    ●(1839) BESquil 127. En dout e ré ur brér aral. ●(1854) PSA I 144. en devout e hra eid omb ur vamen a vadeleah. ●(1854) PSA II 163. En devout e ra nezé en Eutru Doué aveit tad. ●186. en devout e hré paud mad a vugalé. ●(1890) LZBg 199. En dout e hra un troh cargeu : ean-é er mær ha cabitæn er soudardet carguet de zihuenn er bobl.

    S3f he devout

    ●(1839) BESquil 59. Hé dout e ré en donæzon a zareu. ●62. Hi dout e ré ehué ehué un druhé bras. ●118. hé dout e ré puemb plai ar-b-uiguênd nezé. ●(1890) LZBg 200. Gùéharal er famill Pêu e oé ur vandennat ha pinnuiq. Hi dout e hrè un ty bras, hag azé-é é tischenné er missionnér peh (lire : peb) plé. 

    P1 hor bout

    ●(1839) BESquil 49. hur bout e ramb ur horve hac un inean. ●(1854) PSA I 115. Hur bout e hramb ol, mem berdér, un tamig caranté rai vras doh-emb-ni hun hunan. ●(1854) PSA II 103-104. hur bout e hrehemb attàu dirac hun deulegad er groéz ; hur bout e hrehemb hur housciance ; hur bout e hrehemb Doué aveid omb. ●109. Hur bout e hramb en Ilis romæn. ●(1890) LZBg 209. N'en d'omb quet ni marhadision, e laramb-ni, n'hun nès chet ni a dafia ; hur bout e hramb ur vouistrad treuigeu marhad mad, mæs n'hi digueorehemb quet é raug arriue é Togodo.

    P2 ho pout

    ●(1839) BESquil 577. Hac hou pout e ret-hui er hourage d'hobér a veit gloar Doué un dra-benac bras ha diæs ? Hac hou pout e ret-hui er galon de souffrein aveit Doué un dra-benac poénius ha calet ? ●(1854) PSA II 274. hàg hou pout e hrehoh-hui ur péhèd bras benac de reparein ? ●278. hàg hou pout e hret-hui ur gùir anquin ?

    P3 o devout

    ●(1854) PSA I 133. ou devout e hrent ol er péh e hellent hoantat.

  • boutad
    boutad

    m. –où

    (1) Laps de temps.

    ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 349. (Skaer) Boutad. a. g. pennad amzer «eur boutad mat oun chomet eno». ●(1957) BRUD 1/87. Eur boutadig da hortoz. ●95. Ar wech diweza eo chomet eur boutad war e benn daoulin. ●(1958) BLBR 114/14. (Skaer) Boutad g. = pennad. «Eur boutad mad a zo n'em eus ket e welet». ●(1958) BRUD 3/102. (Pouldregad) Un instant, tr. «eur boutad, boutadig.»

    (2) Coup (de vent).

    ●(1923) BUBR 27/481. Boutadou avel. ●(1970) GSBG 7. (Groe) butat (= boutad), tr. «coup (de vent).»

    (3) Quinte (de toux).

    ●(1970) GSBG 7. (Groe) butat (= boutad), tr. «quinte (de toux).»

  • boutadur
    boutadur

    m. Rancissure.

    ●(1732) GReg 781b. Rancissure, tr. «Boutadur.»

  • boutailh
    boutailh

    f. –où

    (1) Bouteille.

    ●(1499) Ca 25a. Boutaill. g. boutaille. ●g. boutaille de cuyr. b. boutaill lerz. ●(c. 1501) Lv 235/132. botail gl. obba. ●(1612) Cnf.epist 14. vn boutaill meurbet sclær. ●(1612) Cnf 22a. en boutaillou. ●(1633) Nom 159b. Lagena : flaccon, bouteille : flaçcoun, boutaill.

    ●(1659) SCger 16b. bouteille, tr. «boutaill.» ●(1732) GReg 113a. Bouteille, tr. «Boutailh. p. boutailhou.» ●(1744) L'Arm 36a. Bouteille, tr. «Bouteille.. eu. f.»

    ●(1903) MBJJ 68. ar boutailho a zo en o gourve. ●(1904) DBFV 29b. bouteilh, boutouilh, m. pl. eu, tr. «bouteille.» ●(1925) SFKH 19. er hah e lausk er vouteill de goéhel. ●(1929) SVBV 9. da c'hedal ma vo distouvet ar boutailhou ganeñ-me !

    (2) par méton. La boisson.

    ●(1834) SIM 249. ar c'hartou hac ar voutaill, ar gadalez hac ar vanite, a so adversourien an tieguezou.

    (3) Paotr ar voutailh : ivrogne.

    ●(1859) SAVes 20. un tapager, eul laffoueden / Pot ar voutaill hac ar veren.

    (4) (phycologie) Bezhin boutailh =

    ●(1915) KZVr 113 - 02/05/15. abbé Oliéro, vicaire à Sené : behin bouteilh, «funus canaliculatus».

  • boutailhad
    boutailhad

    f. –où Bouteillée.

    ●(1557) B I 368. Me meux a crenn silsiguenn plat / Ha boutaillat a guin mat so, tr. «J'ai d'excellentes saucisses et une bouteille de bon vin.»

    ●(1732) GReg 113a. Plein une bouteille, tr. «Boutailhad. p. boutailhadou.» ●(1744) L'Arm 36a. Plein une bouteille, tr. «Bouteillatt. f.» ●(1790) MG 27. ur voutouillad ancre. ●31. ur voutouillad gùin. ●(17--) BMa 401. Pront a buan ur voutaillat, tr. «Une bouteille, immédiatement.» ●(17--) EN 102. da efan boutailat dives ar guin neve, tr. «boire une bouteille du vin nouveau.»

    ●(1847) FVR 216-217. Gwech all ho peleien a oa ken amparval / M'evjac'h d'he boutaliad, ho tinac'hent raktal. ●(1856) VNA 179. il faut que vous payiez bouteille, tr. «rèd-é d'oh paiein bouteillad.» ●180. une bouteille du meilleur vin, tr. «ur vouteillad ag er gùellan gùin.» ●(1877) EKG I 123. eur vriad boutaillajou guin koz. ●(1878) EKG II 280. en eul laouer vean, er gampr, em beuz dizoloet boutailladou leun. ●(1889) ISV 114. Eur voutaillad zour.

    ●(1904) DBFV 29b. bouteilhad, boutouilhad, tr. «bouteille pleine.» ●(1905) HFBI 104. da guerc'hat eur voutaillat vin dar c'hav. ●(1906) KPSA 97. evit eur voutailhad win. ●(1908) KMAF 24. boutailhadou gwin koz aze e korn ar c'hao. ●(1909) NOAR 57. eun toullad boutailhadou chistr.

  • boutailhañ
    boutailhañ

    v. tr. d. Embouteiller.

    ●(1931) VALL 248a. Embouteiller, tr. «boutailha.»

  • boutailher
    boutailher

    m. –ion Sommelier, échanson, bouteiller.

    ●(1499) Ca 25a. Boutoiller. g. idem.

    ●(1744) L'Arm 121a. Echanson, tr. «Bouteiller ur Roué.» ●(17--) TE 55. quetan Bouteillour er Roué.

    ●(1806) JOS 8. Ar boutailler-ta neuze a lavar (...). ●(1839) BEScrom 367. ha da gonvertissein memb bouteillér en Ampleleur-zé. ●(1847) BDJ 126. Ar boutailher eus ar roue Pharaon. ●(1895) GMB 77. pet[it] Trég[uier] boutoulher, boustoulher.

    ●(1904) DBFV 29b. bouteilhér, m. pl. ion, tr. «échanson.» ●(1980) MATIF 190. sommeliers, tr. « boutailherienn ».

  • boutailherezh
    boutailherezh

    Échansonnerie.

    ●(1744) L'Arm 121a. Echansonnerie, tr. «Bouteillereah ur Roué. m.»

    ●(1904) DBFV 29b. bouteilhereh, m., tr. «échansonnerie.»

  • boutañ .1
    boutañ .1

    v. intr.

    (1) Se gâter, rancir.

    ●(1732) GReg 30b. Alterer, parlant de chair cuite, ou de Poisson, tr. «Bouta. pr. Boutet.» ●451b. Se gâter, se corrompre : parlant de la viande, du poisson, tr. «Bouta. pr. boutet.»

    ●(1876) TDE.BF 68b. Bouta, v. n., tr. «Rancir, se gâter.»

    ●(1927) GERI.Ern 63. bouta v. n., tr. «Rancir, se gâter.» ●(1954) VAZA 137. soav maout krog emichañs da voutañ.

    (2) Corrompre.

    ●(1962) EGRH I 18. boutañ v., tr. « corrompre. »

  • boutañ .2
    boutañ .2

    v. (astronomie (?) =.

    ●(1959) BRUD 8/56. Lezit al loar da vouta.

  • bouteg
    bouteg

    m. –où, –i

    I.

    (1) Manne, grand panier plat à deux anses.

    ●(1499) Ca 25a. Boutec. l. calatus / ti. ●(c.1500) Cb 28a. Boutec. g. coffin. l. calatus / ti. ●48a. [corbaill] corbus bi. g. cest rayseu dosier / comme corbeillon. b. idem / pe boutec. ●69b. [doen] ga. petit portoire comme a porter raisin. b. boutec / pe paner. ●(1633) Nom 169b. Corbis, sporta : panier, corbeille, cophin : paner, boutecq. ●174a. Sirpiculus : vne corbeille de ioncs : ur boutecq broüen euit an pesquezr. ●178b-179a. Corbis dossuaria : hotte : vn boutecq dan darbareryen.

    ●(1659) SCger 66b. hotte, tr. «boutec.» ●133b. boutec, tr. «hotte.»

    ●(1838-1866) PRO.tj 191. Guelloc'h e ve mont, emeza, / Gant eur boutec toull da goc'ha.

    ●(1905) LZBl Mae 137. ho dije kavet aour da zestum gant ar boutog. ●(1924) BILZbubr 38/840. Eur bouteg war he fenn. ●(1926) FHAB Meurzh 94. en eur boutoug. ●(1926) FHAB Mezheven 218. goudeze e vez gwalc'het [ar gloan] en dour red e boutegi rouez.

    (2) Hotte.

    ●(1499) Ca 25a. Boutec. l. calatus / ti. ●(c.1500) Cb 28a. Boutec. g. coffin. l. calatus / ti. ●(1633) Nom 169b. Corbis, sporta : panier, corbeille, cophin : paner, boutecq. ●178b-179a. Corbis dossuaria : hotte : vn boutecq dan darbareryen.

    ●(1732) GReg 501b. Hotte, panier qui se porte sur le dos, avec des bretelles, tr. «Boutecg. p. boutegou.» ●(1752) PEll 80. Boutec, tr. «Hotte à porter sur le dos.»

    ●(1894) BUZmornik 170. eur boutek ganthan var he gein.

    ●(1960) GOGO 215. (Kerlouan, Brignogan) La hotte, butok, pl. butigi (bouteg, pl. boutegi) est quelquefois utilisée pour porter le goémon.

    (3) Bouteg (falc'her) : coffin.

    ●(1982) PBLS 55. (Sant-Servez-Kallag) bouteg (falher), tr. «corne de vache où le faucheur met la pierre à aiguiser).» ●(1996) VEXE 173. Le paysan utilise (…) une pierre à aiguiser, qu'il porte, quand il moissonne, non dans une corne de vache servant d'étui (eur boutig), mais dans la poche de son pantalon.

    (4) Bouteg krampouezh : présentoir à crêpes.

    ●(1988) TIEZ II 224. Si les crêpes ne sont pas tout simplement empilées sur une pièce de tissu, elles sont entassées sur une sorte de tressage en osier (bouteg-krampouez).

    (5) Gabion.

    ●(1914) DFBP 152a. gabion, tr. «Boutek.»

    II. sens fig. Ur boutegig den : une personne trapue.

    ●(1929) MKRN 108. Glodig oa eur boutegig den. ●177. (Gourin, ar Faoued, Skaer) Boutegig… Court et trapu comme une hotte : eur boutegig den.

    III. (Kerc'hat, kargañ) dour gant ur bouteg : voir dour.

  • bouteg-douar
    bouteg-douar

    m. Gabion.

    ●(1931) VALL 326a. Gabion, tr. «bouteg-douar m.»

  • boutegad
    boutegad

    m. –où

    I. Contenu d'un «bouteg».

    ●(1659) SCger 133b. bouteccat, tr. «hottée.» ●(1732) GReg 501b. Hottée, tr. «Boutegad. p. boutegadou.» ●(1752) PEll 80. Boutecat, sing. Boutecaden, tr. «hottée, le contenu d'une hotte pleine.»

    ●(1868) FHB 197/322b. eur boutegad viou ganthi var he fenn. ●(1894) BUZmornik 776. daouzek boutekad pe banerad douar.

    ●(1919) MVRO 12/2a. Eur boutegad frouez. ●(1924) BILZbubr 38/841. gant he boutegad meskl. ●(1925) FHAB Mezheven 228. eur boutegad dilhad fank.

    II. sens fig.

    (1) Petite quantité.

    ●(1872) GAM 53. Eur boutegadik tud euz ar vro.

    ●(1927) FHAB Meurzh 59b. gwelet a reas he c'horf en eun arched ; edod ouz e gas d'ar vered ; n'oa ket eur boutegad tud ouz e heul.

    (2) Grande quantité.

    ●(1876) TDE.BF 68b. Eur boutegad avalou, tr. «une hotte pleine de pommes, une grande quantité de pommes.»

    ●(1921) PGAZ 47. meur a voutegad marvaillou e deuz bet amzer da gounta.

  • boutegadur
    boutegadur

    m. Gabionnage.

    ●(1931) VALL 326a. Gabionnage, tr. «boutegadur m.»

  • boutegañ / boutegiñ
    boutegañ / boutegiñ

    v. tr. d.

    (1) Hotter, transporter avec une hotte.

    ●(1914) DFBP 169b. hotter, tr. «Boutega.»

    (2) Gabionner.

    ●(1914) DFBP 152a. gabionner, tr. «Boutegi.» ●(1931) VALL 326a. Gabionner, tr. «boutega.»

  • bouteger
    bouteger

    m. –ion

    (1) Porteur de hotte.

    ●(1732) GReg 501b. Hotteur, celui qui porte la hotte, tr. «Bouteguer. p. bouteguéryen.»

    ●(1914) DFBP 169b. hotteur, tr. «Bouteger.»

    (2) Vannier.

    ●(c.1500) Cb. g. faiseur de coffins. b. panerer / bouteguer.

    ●(1857) CBF 112. ar bouteger, tr. «le faiseur de hottes.» ●(1874) FHB 488/141b. Ar bouteger coz.

    ●(1905) HFBI 412. kéméneurien a kéménérézet, guiadérien, ballinerrien, kéré bourélleur a boutaouérien ler, boutéguèrrien a cacouchien.

  • boutegerez
    boutegerez

    f. –ed Vannière.

    ●(1921) FHAB Even 146. boutegerez eus he micher.

  • boutegerezh
    boutegerezh

    m. Gabionnage.

    ●(1931) VALL 326a. Gabionnage, tr. «boutegerez m.»

  • boutegiñ
    boutegiñ

    voir boutegañ

  • boutell
    boutell

    f. –où (agriculture) Botte (de paille, etc.).

    ●(1633) Nom 78a. Manipulus fœni : vne poignée, vne iauelle, un boteau de foin : vn boüetel foüen.

    ●(1659) SCger 15b. boteau de foin, tr. «boutel foen.» ●133a. bouetel foen, tr. «boteau de foin.» ●(1744) L'Arm 33b. Bote de foin, tr. «Boteell.. leu. f.»

    ●(1891) CLM 9. ur votel vad a blous.

    ●(1904) DBFV 27a. botel, f. pl. –lleu, tr. «botte (de foin, d'asperges).» ●(1920) KZVr 363 - 15/02/20. boutell se dit pour tortell, botte (de paille, etc.) ●(1933) ALBR 35. eun 40 boutell dre vern.

  • boutellad
    boutellad

    f. –où (agriculture) Botte de (paille, etc.).

    ●(1919) TOBB 42. seiz pe eiz botellad kolo.

  • boutellañ / boutelliñ
    boutellañ / boutelliñ

    v. tr. d. Botteler.

    ●(1744) L'Arm 33b. Boteler, tr. «Boteellein.»

    ●(1904) DBFV 27a. botellein, v. a., tr. «botteler, mettre en bottes.» ●(1931) VALL 73b. Botteler, tr. «boutella.»

  • boutellenn
    boutellenn

    f. –où Botte (de paille, etc.).

    ●(1904) DBFV 27a. botellen, f. pl. –nneu, tr. «botte (de foin, d'asperges).»

  • bouteller
    bouteller

    m. –ion Botteleur.

    ●(1732) GReg 105b. Botteleur du foin, tr. «Bouteller. p. boutelleryen.» ●(1744) L'Arm 33b. Boteleur, tr. «Botellour.. lerion. m.»

    ●(1904) DBFV 27a. boteller, m. pl. –lerion, tr. «botteleur.»

  • boutellerezh
    boutellerezh

    m. Bottelage.

    ●(1904) DBFV 27a. botellereh, tr. «bottelage.»

  • boutellet
    boutellet

    adj. Bottelé.

    ●(1933) ALBR 35. Troc'ha foen (...) ober gantan berniou boutellet.

  • boutelliñ
    boutelliñ

    voir boutellañ

  • boutet
    boutet

    adj.

    (1) Ranci, rance, gâté.

    ●(1732) GReg 30b. De la viande alterée, tr. «Qic boutet.» ●Poisson alteré, tr. «Pesq boutet.» ●451b. Cette viande est gâtée, tr. «Boutet eo ar c'hicq-mañ.»

    ●(1876) TDE.BF 68b. boutet eo ar pesk, tr. «le poisson se gâte.»

    ●(1924) FHAB Gouere 256. eun tamm kig moc'h boutet. ●(1927) GERI.Ern 63. boutet, tr. «rance.»

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1732) GReg 669a. Il a une odeur de moisi, tr. «C'huez ar boutet a so gandhâ.»

    ●(1930) KANNgwital 334/454. Blaz ar boutet a veze gant an amann.

    (2) Germé.

    ●(1962) TDBP II 59. Boutet int, tr. «elles sont germées.»

  • bouti
    bouti

    interj. & s. cf. pouti

    (1) Interj. Onomatopée pour appeler les poules.

    ●(1879) RECe IV 148. Pour appeler les poulets : peti, peti ! ou keti, keti ! St-M[ayeux] ; pouti, pouti ! Trév[érec] bouti, bouti, bouti ! L[an]r[odec].

    ●(1910) YPAG 6. Lakat boed d’ar yer... (Mont a ra ermeaz o c’hervel :) Bouti ! bouti ! bouti ! ●(1974) BAHE 80/29a. Rak kaer am eus gervel « Bouti ! bouti ! », ne welan ket ma yar nep lec’h ebet.

    (2) S. enfant. Poussins, petits poulets.

    ●(1879) RECe IV 148. Pour appeler les poulets : peti, peti ! ou keti, keti ! St-M[ayeux] ; pouti, pouti ! Trév[érec] bouti, bouti, bouti ! L[an]r[odec] ; ar bouti bihan, L[an]r[odec], les petits poulets (enf.) du fr. petit.

  • boutik
    boutik

    voir boutikl

  • boutikl / boutik
    boutikl / boutik

    m./f. –où

    (1) Boutique.

    ●(1633) Nom 127a. Taberna : boutique : bouticl, stal. ●Taberna meritoria : boutique à loüer : bouticl da fermiff. ●128a. Pergula : boutique, galerie : bouticq, galery. ●128a. Auricina : boutique & ouuroir d'orfeure, ou affineur : bouticl vn offebrer, pe affiner. ●128b. Tonstrina : l'ouuroir, ou la boutique d'vn barbier : bouticl pe stal vn barber.

    ●(1659) SCger 16b. boutique, tr. «bouticl.» ●(1710) IN I 12. Sant Joseph, Lydia, ha St. Crêpin a oue devot ha parfet meurbet en o bouticlou. ●227. n'o deveus que tar poeson en o c'horf, mæs en o bouticl. ●(c.1718) CHal.ms i. une boutiq' achalandée, tr. «ur uouticl' accourset.»

    ●(1856) VNA 136. dans une grande boutique, tr. «én ur vouticl vras.»

    ●(1904) DBFV 29b. boutikl, f. pl. eu, tr. «boutik.»

    (2) (agriculture) Petite exploitation agricole.

    ●(1970) BHAF 377. eun tammig menaj a ziou vuoh, eur «boutik», evel ma vez lavaret e lehiou-zo. ●(1993) MARV xi 3. (Ploveur) eur voutig vihan diou vuoh.

    (3) pop. (anatomie) Scrotum.

    ●(1986) DPSB 73. (Rieg) hennezh 'ma koeñvet e voutig, tr. «il est de mauvaise humeur (litt. il a les testicules enflées).»

    (4) [au plur.] Ober boutikoù da ub. : jouer des tours à qqn.

    ●(1982) TKRH 75. Graet e veze zoken boutikoù dezhe.

    (5) sens fig. Situation compliquée.

    ●(1872) DJL 16. Er voutik zo brema ne velan sklærmad.

    (6) Foet-boutik / foet-e-voutikl : homme dépensier, dissipateur.

    ●(1732) GReg 295a. Dissipateur, qui consume son bien mal-à-propos, tr. «foët-bouticq.»

    ●(1838-1866) PRO.tj 192. Fouet e voutik, fouet e dranten.

  • boutiklour
    boutiklour

    m. –ion Boutiquier.

    ●(1904) DBFV 29b. boutiklour, m., tr. «boutiquier.»

  • boutin .1
    boutin .1

    adj.

    I. Adj.

    A. Attr./Épith.

    (1) Commun, qui appartient à tous.

    ●(1732) GReg 185a. Commun à plusieurs, tr. «boutin.»

    ●(1893) IAI 150. hag an traou a vezo boutin.

    ●(1904) DBFV 29b. boutin, bouchin, adj., tr. «commun, banal, mutuel.» ●(1906) BOBL 17 novembre 112/2c. perc'heniez boutin etre an holl.

    (2) Lakaat boutin : mettre en commun.

    ●(1893) IAI 111. lakâd boutin madou ar bed.

    ●(1915) MMED 251. Ar vugale a lakeas ho zenzor boutin.

    (3) Lakaat udb. boutin gant ub. : partager qqc. avec qqn.

    ●(1925) BUAZmadeg 788. he zanvez a lakeaz boutin koulz lavaret gant ar beorien.

    (4) Bezañ boutin etre : être commun à, appartenir à plusieurs.

    ●(1911) FHAB Here 283. Al loden eo bet savet warni an templ brudet a yoa neuze boutin etre daou vreur. ●(1925) BUAZmadeg 798. eur roz hag a oa boutin etre daou vreur pinvidig. ●(1926) FHAB Eost 289. kement a zo boutin etrezo.

    (5) Bezañ boutin gant ub. : partager avec qqn.

    ●(1879) MGZ 179. Hor Zalver a zo boutin ganeomp : boutin er boan hag en dismeganz var an douar, ha boutin el levenez hag en euruzded ebarz en env.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 57. Boutin 've an traou ganto : mouniz, butun ha bara.

    (6) Bezañ boutin war udb. : mettre qqc. en commun.

    ●(1914) MNOTes 218. Mils. ms. boutin int war gement a c'hounezont evel laeron ar c'hoajou braz war gement tra a laeront, tr. «ils mettent en commun tout ce qu'ils gagnent, comme les voleurs des grands bois tout ce qu'ils volent.»

    (7) Bezañ boutin = bezañ lodennet ingal.

    ●(1932) ALMA 70. Greomp evelse, mes boutin e vezimp.

    (8) Bezañ boutin : être en commun.

    ●(1914) MNOTes 218. Mils. ms. pa vez boutin an traou…«quand les choses sont en commun.»

    B. Épith.

    (1) Forn-voutin : four banal.

    ●(1659) SCger 28b. four commun, tr. «forn boutin.» ●(1732) GReg 185a. Four commun, tr. «Fourn boutin.»

    (2) Milin-voutin : moulin banal.

    ●(1732) GReg 185a. Moulin commun, tr. «Milin boutin.»

    (3) Merc'hed boutin : putains.

    ●(1929) SVBV 157. Ar maouezed a zo hogozik-holl (kouls lavarout) «merc'hed boutin.» ●184. prena madigou d'ar merc'hed boutin...

    (4) (grammaire) Anv boutin : nom commun.

    ●(1931) VALL 497b. (gramm.) Nom commun, tr. «hano boutin.»

    II. Adv. En commun, ensemble.

    ●(1732) GReg 185a. Ils commercent en commun, tr. «Boutin ez trafficqont.» ●ils travaillent en commun, tr. «boutin ez labouront.» ●(1744) L'Arm 77a-b. Correspondre, agir ensemble, tr. «Labouratt boutin.»

    ●(1904) DBFV 29b. boutin, bouchin, adv., tr. «ensemble, de concert.» ●(1909) BOBL 01 mai 227/2c. perak na deufe ket tri pe bevar amezek da brena boutin ar benvek ze ?

  • boutin .2
    boutin .2

    m.

    (1) Profit, gain.

    ●(1530) J p. 15b. Maz galses caffout, daz butin, / A arc'hant fin tregont diner ? tr. «dont tu aurais pu avoir, pour ton profit, trente deniers en bel argent ?» ●(1575) M 2460-2461. Dan yffernn Lucifer, en fler eff he quelyn : / En lastez da bezout : pep rout ha drouc boutin, tr. «En enfer Lucifer, dans la puanteur, lui et sa bande, / Pour être dans la misère de toute façon et le mauvais partage.»

    (2) Lakaat er boutin : mettre en commun.

    ●(1905) KANngalon Eost 459. N'oa ket neuze a beorien, rak ar re binvidik a lakea er boutin priz an tiez pe ar parkeier a verzent, hag ho roe d'an ebestel evit servichout d'an oll breudeur.

    (3) Lakaat e boutin : mettre en commun.

    ●(1908) FHAB Eost 236. eur bochad tud yaouank, en em vod bep an amzer, hag a laka o gouiziegez e boutin. ●(1934) FHABvug Kerzu 6. gand an traou-se, laket holl e boutin. ●(1940) FHAB Du/Kerzu 228. kement a vez degaset d'eomp a vez atao laket e boutin.

    (4) Ober udb. e boutin : faire qqc. en commun.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 48. Epad eun heur ar zizun e labouront eta e boutin. ●(1926) FHAB Ebrel 122. al labouriou brasa a veze graet e boutin. ●(1950) KROB 26-27/17. Ret eo eta en em glevet gant eur strollad, prena e boutin, beza kenlodenner hepken war gals traou, ha gedal tro alies...

    (5) Ar boutin : le commun, le peuple.

    ●(1906) KANngalon Kerzu 282. ar re ho vren-fe en hano ar boutin.

  • boutinaat / boutinañ
    boutinaat / boutinañ

    v.

    (1) V. intr. Être, vivre en commun.

    ●(1931) VALL 136b. être, vivre en commun, tr. «boutinaat.»

    (2) V. tr. d. Mettre en commun.

    ●(1931) VALL 136b. mettre en commun, tr. «boutinaat.» ●(1962) EGRH I 18. boutinañ v., tr. « partager. »

  • boutinañ
    boutinañ

    v. intr.

    (1) Mettre à la masse, apporter chacun son écot.

    ●(1905) KANngalon Genver 298. e promettomp, p'hon devezo bet ar grasou-ze, boutina, peb unan ervez he c'halloud, evit kinnig d'an Itroun-Varia eur baniel e prof.

    (2) Être, vivre en commun.

    ●(1931) VALL 136b. être, vivre en commun, tr. «boutina.»

  • boutinañ .2
    boutinañ .2

    voir boutinaat

  • boutinded
    boutinded

    f. Vulgarité.

    ●(1968) BAHE 58/27. boutinded an dud c'hros.

  • boutinell
    boutinell

    voir bodinell

  • boutiner / boutinour
    boutiner / boutinour

    m. –ion (politique) Socialiste, partageur, partageux.

    ●(1919) KRVT 313/1a. Kurt Eisner a oa anezan eur boutinour (socialiste) brudet. ●(1923) FHAB Gouere 279. Potred rus Brest, – Gallaoued, presius o amzer ha boutinerien war o meno. ●(1924) FHAB Kerzu 446. pe gant boutinerien, pe gant difennerourien al lezennou laïk ?

  • boutinite
    boutinite

    f. Communauté de biens.

    ●(1909) BOBL 13 février 216/2e. Ar gomunote pe ar boutinite euz on demezi n'eo ket torret dre an disparti-ze.

  • boutinour
    boutinour

    voir boutiner

  • boutizell
    boutizell

    f. –où

    I.

    (1) Tas conique.

    ●(1927) GERI.Ern 64. boutizell T[régor] f., tr. «Tas conique (de paille, ajonc, etc., cône.»

    (2) sens fig. Magot.

    ●(1955) VBRU 4. n'eo ket gant hanter kant lur er miz e vije deut ur soner a foeltr-forzh eveldon da greskiñ e voutizell.

    II. Kreskiñ e voutizell : s’enrichir.

    ●(1955) VBRU 4 (T) *Jarl Priel. N'eo ket gant e hanter kant lur er miz e vije deut ur soner a foeltr-forzh eveldon da greskiñ e voutizell.

  • boutizellañ
    boutizellañ

    v. tr. d. Mettre en tas conique(s).

    ●(1927) GERI.Ern 64. boutizellañ, boutizelli v. a., tr. «mettre ainsi en tas [conique].»

  • bouton
    bouton

    coll. & m. –où

    I. (botanique)

    (1) Coll. Boutons.

    ●(1849) LLB 965-969. Lod (…) / pe huélant er bouton é vroudein, / El lagad é tigor, é zélen é hlazein.

    (2) M. Bouton.

    ●(1633) Nom 77a. Calix : le bouton d'vne fleur : an bouttoun ves an bleuzuen. ●103a. Calyx, alabastrus, cohiuum, vel, ut alij, coniuum : boutton des roses non espanies : an boutoun ros na ve quet goüezuet.

    ●(1838-1866) PRO.tj 191. toullou heb boutounou. ●(1856) VNA 204. Je veux des boutons de soie, tr. «Boutonneu sey e fal d'ein.»

    ●(1904) DBFV 29b. bouton, m. pl. eu, tr. «bourgeon.» ●(1913) ANRO 29. Boutonou zo er plant, er gwez.

    II. M.

    (1) Bouton (de vêtement).

    ●(1904) DBFV 29b. bouton, m. pl. eu, tr. «bouton (d'habit).» ●(1921) DIHU 123/317. stagein ur bouton ar lavreg hé goas. ●(1954) VAZA 29. gant e voutonoù cherompi. ●(1955) VBRU 4. o boutonoù cherompi. ●(1962) EGRH I 16. bonton m. -où, tr. « bouton. »

    (2) enfant. Bout de chou.

    ●(1955) STBJ 82. Ha n'eo ket ret lavarout e savas skrign diwar e goust e-touesk ar vevelien-all. Betek an tammig bonton a oa ac'hanon a glaskas, zoken, ober bisk dezañ.

    (3) Bouton skouer : bout du fil à plomb.

    ●(1904) DBFV 29b. bouton skuir, tr. «perle, bout du fil à plomb.»

    (4) (blason populaire) Mil bouton : surnom des gens du pays Pourlet.

    ●(1911) DIHU 73/282. Ér Gemené er pourletaj hag er mil bouton. Treu aral e larér hoah diar er Pourlet, met ré zihusk int aveit bout mollet!

    III.

    (1) Na dalvezout ur bouton (torret) : ne rien valoir.

    ●(1959) MVGK 36 P.-J. Helias. Hag awechou all ma ne dalvezan ket eur boton eviti. ●42. Ha peb unan a oar ne dalvez ket ar bajenn genta eur boton torret.

    (2) Stagañ boutonoù : bavarder au lieu de travailler.

    ●(1978) PBPP 2.1/94 (T-Plougouskant). Stagañ boutonoù, tr. J. le Du «bavarder au lieu de travailler /comme des tailleurs qui font semblant de coudre des boutons/» ●2.2/492. Stagañ boutonoù, tr. J. le Du «attacher des boutons; rester bavarder en faisant semblant d'attacher des boutons.»

    (3) Stagañ boutonoù war porpant ub. : raisoner qqn.

    ●(1976) KOYO 30 (T). Med ar person, soñjit 'ta, pa glevas an «tarlatatinet» milliget-se adarre, a reas ul lamm war e gador, hag heñ da stagañ boutonoù war porpant ar vaouez kozh !

    (4) Stagañ boutonoù da ub. : tailler un costume à qqn.

    ●(1935) BREI 390/2a (T). Daoust hag-hen n'eman ket houman o sonjal stagan boutonou d'in, evel an teir all ive ? ●(1992) MDKA 76 (T). teul ple mad da lezel ar charlatan-ze da stagañ boutonou dit. ●(1996) GRVE (T). Hañ, mad eo din avad zikour da stagañ boutonou d’ar hraf-naon-ze.

    (5) Diskontañ boutonoù ub. : presser qqn avec vigueur.

    ●(1732) GReg 113. Serrer le bouton à quelqu'un, le presser avec vigueur, tr. G. Rostrenenn «discounta boutonou ur re.»

    (6) Klask kaout an toull hag ar boutonoù : voir toull .2.

  • bouton-kof
    bouton-kof

    m. (anatomie) plais. Nombril.

    ●(1919) DBFVsup 10a. bouton-kov, tr. «nombril.» ●(1931) VALL 498a. Nombril, tr. «bouton-kov V[annetais] popul..»

  • bouton-korf
    bouton-korf

    m. (anatomie) plais. Nombril.

    ●(1972) LIMO 19 février. en deur ne vonto ket betag me boutonkorv.

  • bouton-krampouezh
    bouton-krampouezh

    m. (anatomie) plais. Nombril.

    ●(1925) SFKH 12. betag ou bouton kranpoeh.

  • bouton-kreiz
    bouton-kreiz

    m. (anatomie) plais. Nombril.

    ●(1919) DBFVsup 10a. bouton-kreiz, tr. «nombril.» ●(1931) VALL 498a. Nombril, tr. «bouton-kreiz T[régor] popul.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...