Recherche 'brall...' : 10 mots trouvés
Page 1 : de brall (1) à brallus (10) :- brallbrall
m./f. –où
I.
A. (en plt des cloches)
(1) Sonnerie, branle, volée de cloches, carillon.
●(1732) GReg 174b. Son de cloche en branle, ou à la volée, tr. «brall. p. brallou.»
●(1866) BOM 38. Brall d'ar c'hleier !
●(1876) TDE.BF 70a. Brall, s. m., tr. «Branle de cloches.»
(2) Lakaat e brall : mettre en branle.
●(1915) HBPR 32. Ar c'hleier oa lakeat e brall.
(3) E brall : en branle.
●(1920) LZBt Here 32. De e vouel ar c'hleier a zon en brall. ●(1924) ARVG Ebrel 80. Ar c'hleier a zo e brall.
(4) War vrall : en branle.
●(1933) MMPA 174. epad ma tregerne ar mêziou gant mouez ar c'hleier war vrall.
B.
(1) Branle.
●(1876) TDE.BF 70a. Brall, s. m., tr. «secouement en général.»
●(1904) DBFV 29b. bral, brel, f. pl. –lleu, tr. «branle, secousse, vacillation.»
(2) Pente.
●(1904) DBFV 29b. bral, brel, f. pl. –lleu, tr. «pente.»
(3) Glacis.
●(c.1718) CHal.ms ii. glacis, tr. «brail, ou bral.»
●(1904) DBFV 29b. bral, brel, f. pl. –lleu, tr. «glacis.»
(4) Improbation.
●(1904) DBFV 29b. bral, brel, f. pl. –lleu, tr. «improbation.»
(5) (marine) Tangage.
●(1732) GReg 114b. Le branle d'un navire, tr. «Brall al lestr.»
●(1905) HFBI 542. gant ar vrall eus ar vatimant.
C. (en plt de qqn)
(1) Teurel (ar) brall war ub. : blâmer qqn, rejeter la faute sur qqn.
●(1744) L'Arm 20a. Attribuer une faute, tr. «Taulein ou Turul er vrêll.» ●(1792) BD 5081. tolet voar nese bral, tr. «blâmez-les.»
●(1879) GDI 254. Ur fæçon criminel aral hoah de haol-gonz ag en nessan e gonsist é turul er vrell ar ur gompagnoneah abéh.
●(1904) DBFV 29b. turul er vrel, tr. «rejeter la faute.» ●(1907) VBFV.fb 42b. rejeter la faute sur, tr. «turel er vral ar.» ●(1935) BREI 438/2c. nemet e stagent abred da deurel ar brall war ar re all.
(2) Teurel e vrall war : jeter son dévolu sur.
●(1935) BREI 436/3c. Hirie, e c'hellomp lavaret penôs sant Yann Bosco en deus taolet e vrall war Vreiz-Izel.
(3) Teurel e vrall : se fixer.
●(1872) ROU 85a. Où se fixera-t-il ? tr. «Peleac'h e tôlo e vrall.»
(4) Reiñ ar brall : donner, imprimer le branle.
●(1936) BREI 442/2a. Hogen, eun dra a zo hag a gont : ar brall a zo roet ; al labour a zo boulc'het.
II.
(1) Na foeltr na brall : absolument rien du tout.
●(1964) BRUD 17/7. N'eus na ki na kaz, na tamm na lomm, na foeltr na brall en ho ti.
(2) Na forzh na brall : rien du tout.
●(1908) KMAF 67. Ne ran ket forz na brall gant an daou-ze.
III.
(1) Reiñ ar brall da : donner l’autorisation.
●(1926) (T) E. ar Moal FHAB Ebrel 125. Ha ne c'hedont nemet an taol sut hag a roio ar brall d'ezo da vale hervez o c'hoant.
(2) Teurel ar brall war ub. : accuser.
●(1895) GMB 79. en tréc[orois] e tolont ar brald dec'h-u. (hvz Avant. 44).
●(1912) (T) E. ar Moal BUAZpermoal 224. Hag evit ne vije ket tôlet ar brall warne, ec'h ejont da lavaret d'ar barner e kave d'eze e oa eur c'horf-maro en dour. ●(1942) VALLsup 2. Accuser, tr. F. Vallée «teurel ar brall war.»
(3) Teurel ar brall war ub. : jeter son dévolu.
●(1913) FHAB Genver 27. ha setu rener Feiz ha Breiz en deuz taolet e vrall varnon evit derc'hel e blas. ●(1924) (T) Erwan ar Moal FHAB Mae 194. Dastumet en deus (...) kalz a anaoudegez war istor hon bro, o vezan m'en deus ber, dreist-holl, tôlet e vrall war eun dachenn eus hon istor.
(4) Teuler e vrall (e) : jeter son dévolu.
●(1890) (L) MOA 268. Où se fixera-t-il ? tr. J. Moal «e peleac'h e taolo he vrall ?» ●398. Se fixer, se poser dans un endroit, tr. J. Moal «teurel e vrall enn eul leac'h.»
III.
(1) Reiñ ar brall da : donner l’autorisation.
●(1926) FHAB Ebrel 125 (T) E. ar Moal. Ha ne c'hedont nemet an taol sut hag a roio ar brall d'ezo da vale hervez o c'hoant.
(2) Teurel ar brall war ub. : accuser.
●(1895) GMB 79 (d’après Avant. 44). en tréc[orois] e tolont ar brald dec'h-u.
●(1912) BUAZpermoal 224 (T) E. ar Moal. Hag evit ne vije ket tôlet ar brall warne, ec'h ejont da lavaret d'ar barner e kave d'eze e oa eur c'horf-maro en dour. ●(1942) VALLsup 2. Accuser, tr. F. Vallée «teurel ar brall war.»
(3) Teurel ar brall war ub. : jeter son dévolu.
●(1913) FHAB Genver 27. ha setu rener Feiz ha Breiz en deuz taolet e vrall varnon evit derc'hel e blas. ●(1924) (T) Erwan ar Moal FHAB Mae 194. Dastumet en deus (...) kalz a anaoudegez war istor hon bro, o vezan m'en deus ber, dreist-holl, tôlet e vrall war eun dachenn eus hon istor.
(4) Teuler e vrall (e) : jeter son dévolu.
●(1890) MOA 268 (L). Où se fixera-t-il ? tr. J. Moal «e peleac'h e taolo he vrall ?» ●398. Se fixer, se poser dans un endroit, tr. J. Moal «teurel e vrall enn eul leac'h.»
- brall-divrall
- brall-doublbrall-doubl
m. (danse) Double branle.
●(1647) Am 780. It gant un brall doubl mibin a soublicq, tr. «Allez un double branle, lestement et assez souplement.»
- brall-kammbrall-kamm
m. (danse) Branle.
●(1732) GReg 124b. Branle, sorte de danse en rond, tr. «brall-camm. bræll-camm.»
●(1876) TDE.BF 70a. Brall-kamm, s. m., tr. «Sorte de danse très-animée, appelée Branle en français.»
►absol.
●(1633) Nom 195b. Orbis saltatorius : branle : branl.
●(1732) GReg 124b. Branle, sorte de danse en rond, tr. «Brall.»
- bralladenn
- brallañ / bralliñbrallañ / bralliñ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Sonner (les cloches) en branle, à toute volée.
●(1499) Ca 25b. Brallaff. g. braller vid in brancellat.
●(1659) SCger 19b. carillonner, tr. «branli ar cleier.» ●133b. bralla, tr. «bransler.» ●(1732) GReg 174b. Sonner les cloches à la volée, ou en branle, tr. «bralla ar c'hleyer.» ●876a. Sonner en branle, tr. «bralla ar c'hléyer. pr. brallet.»
●(1876) TDE.BF 70a. Bralla, v. a., tr. «Secouer, remuer violemment.» ●Bralla ar c'hleier, tr. «sonner les cloches en branle ou à la volée.»
●(1912) MMKE xvii. Ar c'hleier a vralle d'an drived zôn.
(2) Ébranler, secouer.
●(1659) SCger 109a. secouer, tr. «bralla.»
●(1904) DBFV 30a. brallein, brellein, brellat, v. a., tr. «ébranler.»
B. sens fig.
(1) Émouvoir.
●(1904) DBFV 30a. brallein, brellein, brellat, v. a., tr. «émouvoir.»
(2) Brallañ kouraj ub. : décourager qqn.
●(1890) MOA 203b. Décourager quelqu'un, tr. «bralla kourach u. b.»
(3) Brallañ ub. : envoyer qqn promener.
●(1647) Am 703. Coz loriben fall ma fezo brallet, tr. «Vieux méchant (?) … (?), qu'on l'envoie paître !»
II. V. intr.
A.
(1) Branler, osciller, être ébranlé.
●(1633) Nom 179a. Pilentum : chariot branslant : car orgellus, á deu da flaig da branliff.
●(1854) PSA II 95. en devalenneu e vrêllou én ou léh.
(2) Pencher.
●(1859) MMN 248. ne vrallo jamæs en tu fall. (…) ne ouffe bralla e tu all ebet. ●(1872) ROU 94b. Faites-le pencher de ce côté, tr. «grit deza bralla var an tu-ma.»
●(1904) DBFV 30a. brallein, brellein, brellat, v. n., tr. «pencher, chanceler, vaciller.» ●(1912) BUAZpermoal 932. e teuas [an tour] da vrallan (...) e kouezas gant eun drouz spontus.
(3) = (?) Chanceler (?).
●(1857) LVH 222. Hag é baseu ne vrelleint quet.
B. sens fig.
(1) Osciller.
●(1911) BOBL 04 mars 323/2c. ar priz a vrall etre 3 ha 6 gwennek.
(2) Brallañ en udb. : chanceler dans.
●(1854) PSA II 93. É quement léh e zou é commance er brotestanted brêllein én ou hreden.
III.
(1) Bezañ brallet : se faire envoyer ballader.
●(1557) B I 745. Et da sarmon hoz sotony / En un lech arall ha brallet / Ahanen crenn hoz em tennet, tr. E. Ernault «allez prêcher vos sottises ailleurs et retirez-vous d'ici promptement.» tr. R. Hemon «...allez paître.» ●(1647) Am.ms 703. Coz loriben fall ma fezo brallet, tr. R. Hemon «Vieux méchant ?.....?, qu'on l'envoie paître!» ●(1647) Am 777-bis. Mal ne m'eus ket a mal d'a beza brallet, tr. R. Hemon «Hâte ! Je n'ai pas hâte d'être envoyé paître.»
(2) Brallañ e gloc'h : voir kloc'h.
- braller
- braller-e-gloc'h
- bralliñbralliñ
voir brallañ
- brallus