Devri

Recherche 'bren...' : 25 mots trouvés

Page 1 : de bren (1) à brentin (25) :
  • bren
    bren

    m. Roi.

    ●(1876) TDE.BF 74a. Bren, s. m. (anc.), tr. «Roi.»

    ●(1907) FHAB Eost 170. ar roue pe ar brenn a rene ar vro.

  • Brengoloù
    Brengoloù

    n. de l. Bringolo.

    (1) Brengoloù.

    ●(c.1825-1830) AJC 6701. ar merser santaganton panverid a bringoulo.

    ●(1933) BREI 332/4e. Bringolo.

    (2) Noms de famille.

    ●(1970) NFBT 23 N° 177. Brangolo. ●N° 178. Brangoulo.

  • brenin
    brenin

    m. -ed Roi, prince.

    ●(1839) BBZ I 330. Eur vrenin deuz a Ivreni, / Enn doa eur merc’h da zéméhi, / Deuz ar vrénhézed ar vraoan, / Hag hi hénavet Enoran. ●(1865) FHB N° 21/164b. nemet Loeiz Vrenin na ree. ●note : Loeiz Vrenin, pe ar Brenin Loeiz, da lavaret eo : Ar Roue Loeiz. Hon tud koz a rea peurliessa Brenined euz hon roueou. Fellet eo bet d'in lakaat ar guer-ze em skrid avechigou da viret na ve ankounac'het a-gren gand an dud a vreman.

    ●(1962) GERV 111. Brenin illur, ha, dre c’hras an Aotrou, gwellañ kevezour Aviel ar C’hrist, hor Salver.

  • breninez
    breninez

    f. -ed Princesse.

    ●(1839) BBZ I 330. Eur vrenin deuz a Ivreni, / Enn doa eur merc’h da zéméhi, / Deuz ar vrénhézed ar vraoan, / Hag hi hénavet Enoran.

  • brenk
    brenk

    m. –où

    I. (technique)

    (1) Accoudoir.

    ●(1927) GERI.Ern 67. brénk m., tr. «accoudoir, appui.» ●(1931) VALL 6a. Accoudoir, tr. «brénk.»

    (2) Planche qui forme le côté de l'allée du jeu de boules, bande.

    ●(2004) LBBCA 97. Côtés, tr. «Ar brenk.»

    (3) Croisillon, traverse, bras (d'une croix).

    ●(1710) IN I 211. An teir breinc int eus ar Groas spirituel.

    II. (ichtyonymie)

    (1) Branchie.

    ●(1499) Ca 26b. Brenc an pesc. g. cest ce qui est en loreille du poisson en quoy on voit sil est froys ou non. ●(1633) Nom 42b. Pinnæ : ouyes des poissons : brencquou an pesquet.

    ●(1659) SCger 134a. brenc p. brencou, tr. «ouie de poissons.» ●(1732) GReg 682a. Ouïe, partie de la tête des poissons, qui s'ouvre, tr. «quelques uns disent brencq. p. brencqou.»

    ●(1909) FHAB Mezheven 162. ar pesk a rank kaout dour evit he vrenkou. ●(c.1930) VALLtreg 277. brenk, brenkou : branchies ; tennan e vrenkou d'eur pesk, arracher (ou "divrenkan") ses branchies à un poisson. Le sing. brenk n'est guères employé (Lec'h[vien].). ●(1979) VSDZ 66. (Douarnenez) ar brilli 'zibeskez ket, ar brilli eo disklaouiñ 'ni 'rez. Dibeskiñ eo strilhiñ da roued 'giz gant ar sardin ; e-lec'h ar brilli, disklaouiñ, eo ret tenn' ar mall deus o brenkoù. Ar sardin zo mellet tre o brenkoù ivez, met ar sardin, vi-se, en ur zibeskiñ a lamm ar mall kuit deus o brenkoù e-un e-lec'h ar brilli na lamm ket, tr. (p. 229-230) «pas démailler, car on n'emploie pas cette méthode pour les maquereaux ; les maquereaux tu les déferres. Pour démailler la sardine, il te suffit de secouer le filet, tandis que les maquereaux, il faut ôter les mailles de leur branchies, à la main. Les sardines sont aussi maillées par les branchies, mais il suffit de secouer le filet et elles se démaillent toutes seules.» ●(1986) GEVU v 120. (Pouldahu) o brinioù, tr. «leurs ouies.»

    (2) Nageoire.

    ●(1659) SCger 82b. nageoire, tr. «brencq p. ou.» ●(1732) GReg 682a-b. Ouïe, partie de la tête des poissons, qui s'ouvre, tr. «Scoüarn pesq. p. scoüarnou pesk. (quelques uns disent brencq. p. brencqou : de même que, divrencqa pesqed, pour dire, arracher les ouïes : mais mal ; car brencq. p. brencqou, veut dire, aîleron, ou nageoire, de poisson.).»

    ●(1927) GERI.Ern 67. brénk m., tr. «Nageoire.»

  • brenkañ
    brenkañ

    v. intr.

    (1) S'accouder.

    ●(1927) GERI.Ern 67. brénka v. n., tr. «s'accouder, s'appuyer.» ●(1931) VALL 6a. (S') Accouder, tr. «brénka.»

    (2) (jeu de boules) Jouer en s'aidant du côté de l'allée, par la bande.

    ●(2004) LBBCA 91. Coup par la bande (coup de billard) = brenkañ.

  • brenket
    brenket

    adj. Accoudé.

    ●(1948) KROB 2/6. azezet ouz an daol, branket war e divrec'h e kroaz...

  • brenn
    brenn

    coll. –où

    I.

    (1) Son de céréales.

    ●(1499) Ca 26b. Brenn. g. bren son. ●(c.1500) Cb 30a. cest vng oisel qui vit du son. b. vn aeznn a veo guant brenn. ●(1633) Nom 75a. Furfur : du son, bran : brenn.

    ●(1659) SCger 16b. bran, tr. «bren.» ●112a. du son, tr. «brenn.» ●(1732) GReg 875a. Son, ce qui reste de la farine blutée, tr. «Brenn.» ●Son de froment, tr. «Brenn guïniz.» ●Son de seigle, tr. «Brenn segal.»

    ●(1856) VNA 226. sur du son bien sec, tr. «ar bren séh.»

    ●(1904) DBFV 31b. bren, m., tr. «son (de farine).» ●(1927) GERI.Ern 68. brenn m., tr. «Son de la farine.»

    (2) Bara-brenn : pain au son.

    ●(1907) BSPD II 233. Ne zèbré nameit bara bren.

    II.

    A. Merde.

    ●(1732) GReg 383b. Excrément, ce qui sort après la digestion faite, tr. «brenn.» ●617a. Merde, excrément d'homme, tr. «(En termes honnêtes, on dit : brenn.» ●(1744) L'Arm 237a. Merde, tr. «Brænn.»

    ●(1904) DBFV 31b. bren, m., tr. «bran, fiente.» ●(1927) GERI.Ern 68. brenn m., tr. «bran, excrément.»

    B. fam.

    (1) Bailh ar brenn : cul.

    ●(1923) BUBR 26/451. en eur drei bailh-ar-brenn d'an archerien diot.

    (2) Toull ar brenn : cul.

    ●(1984) LPPN 869. (Poullaouen) toull ar brenn, tr. «l'anus (fam.).»

    (3) Lavarout brenn : dire merde.

    ●(1931) DIHU 245/263. Hi e hello poukein én douar, um guh, laret brenn d'ar chas didruhé e glah leme geti hé zam buhé.

    III. Interj.

    ●(1934) BRUS 178. zut !, tr. « bren ! ioud ! »

    IV.

    (1) Bezañ chomet ar brenn e-touez ar bleud gant ub. : ne pas être bien finot.

    ●(1958) BRUD 4/60 P.-J. Helias. Hogen eur paour-kêz den, pa rêe an arzodig hep gouzoud mad dezañ, pa ne oa ket lemmoh e spered eged eul loiad pri-mañsona, an den-ze a honeze anoiou all : hennez a oa eur huign-zegal, a lavare an dud, hennez eo chomet gantañ ar brenn etouez ar bleud, hennez a zo eur Yannig Heiz-Gerh Na !

    (2) Bezañ pizh war ar brenn ha foran war ar bleud : épargner maladroitement.

    ●(1942) VALLsup 66 (L). De celui qui épargne maladroitement l'on dit, tr. F. Vallée «piz war ar brenn ha foran war ar bleud (L[éon] d'après Perrot).»

    (3) Lakaat ar brenn da gouezhañ diouzh revr ar sent : hurler dans l’église.

    ●(1990) STBL 29 (L) *Tad Medar. Gant ur vouezh spontus da lakaat ar brenn da gouezhañ diouzh revr ar sent, 'vel ma lavarer e Kleder.

    (4) Bezañ laosket an hanter eus e vrenn gant ar Mabib Jezuz : être bête.

    ●(1960) HYZH 65/62 (T) E. ar Barzhig. Non de die, houmañ he deus laosket an hanter eus he brenn gant ar Mabig-Jezus...

    (5) Stank evel brenn : très dense, très abondant.

    ●(1925) SFKH 42 (G) G. ar Born. Ne vé guélet meit bréhieu saùet d'er lué ken stank el bren.

    (6) Kas ub. da zebriñ brenn : faire chuter qqn paître.

    ●(1939) KTMT 171 *Brogarour. Eul lamm all ! Job an Touz en taol-mañ a zo kaset da zibri brenn.

    (7) Ober brenn eus eskern ub. : fracasser qqn.

    ●(1907) MVET 109 (L) Klaoda ar Prat. me a fell d’in ober brenn eus da eskern.

    (8) Mont e vleud da vrenn : voir bleud.

    (9) Sellet berr ouzh bleud ha brenn : voir bleud.

    (10) Na bleud na brenn : voir bleud.

  • brenn-heskenn
    brenn-heskenn

    coll. Sciure.

    ●(1633) Nom 100a. Scobs, lanugo, serrago : scieure, limaille : an brenn esquen, bleut pren.

    ●(1732) GReg 851b. Sciûre de bois ; ce qui tombe en poudre lorsqu'on scie, tr. «Brenn-hesqenn.»

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brenn-heskenn, s. m., tr. «Scieure de bois.»

    ●(1900) MSJO 219. Diskolpajou ha brenn-esken. ●(1904) DBFV 31b. bren héchen, tr. «sciure de bois.» ●(1927) GERI.Ern 68. brenn-heskenn, tr. «sciure de bois.» ●(1934) BRUS 277. De la scieure de bois, tr. «bren-hesken.»

  • brenn-koad
    brenn-koad

    m. Sciure.

    ●(1939) KTMT 171. leun a vrenn-koad en e vleo.

  • brenn-Yuzaz
    brenn-Yuzaz

    m.Taches de rousseur, taches de son.

    ●(1732) GReg 550a. Du bran de Judas, taches de rousseur au visage, tr. «Brenn Juzas.»

    ●(1876) TDE.BF 74b. Brenn-iuzaz, s. m., tr. «En termes familiers on appelle ainsi les taches de rousseur.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brenn-Juzaz., tr. «taches de rousseur.»

  • brennañ
    brennañ

    v. intr. Enrober la pâte de pain dans du son.

    ●(1962) EGRH 19. brennañ v., tr. « enrober la pâte de pain dans du son. »

  • brennek
    brennek

    adj.

    (1) Plein de son.

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brennek, adj., tr. «Qui renferme beaucoup de son.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennek, tr. «plein de son.»

    (2) Bara brennek : pain au son.

    ●(1633) Nom 57a. Panis furfuraceus, furfurosus, recrementitius : pain plein de son ou de bran : bara brennec, leun á bran.

    ●(1732) GReg 476a. Gruau, pain bis, dont on n'a pas ôté le son, tr. «bara brennecq.» ●685b. Pain qui est plein de son, tr. «Bara brennecq.»

    ●(1876) TDE.BF 74a. Bara brennek, tr. «du pain rempli de son.»

    ●(1907) VBFV.fb 12a. pain bis, tr. «bara brennek.»

    (3) Merdeux.

    ●(1732) GReg 617a. Merdeux, euse tr. «brennecq.»

  • brennenn
    brennenn

    f. –où

    (1) Brin de son.

    ●(1732) GReg 875a. Un brin de son, tr. «Brennenn. p. brennennou.»

    (2) Très petite quantité.

    ●(1912) BUEV 129. hag aveit ma nen devehé ket kollet ur vrennen ag en amzér-sé, perpet rè vèr, ean e bedé én ur zonet ag é di d'en iliz.

    NOTE : ? forme altérée de breunenn ou singulatif de brenn ?

  • brennid
    brennid

    m./f.

    (1) (anatomie) Sein, poitrine.

    ●(1732) GReg 855a. Sein, la partie éminente, & exterieure de la poitrine, tr. «Prennyd. p. dou. brennyd. p. brenydou.»

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brennid, s. m., tr. «Poitrine considérée à l'extérieur et par rapport aux vêtements.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennid m., tr. «Sein, poitrine.»

    (2) (habillement) Partie du vêtement qui couvre la poitrine.

    ●(1659) SCger 134a. brenit, tr. «ouuerture d'un habit.» ●(1732) GReg 116b. Cachez votre brechet, tr. «Serrit ho prénid.» ●247b. Debrailler, se debrailler, se découvrir trop l'estomac, tr. «digueri e vrennid.» ●247b-248a. Débraillé, ée, tr. «brennid difarle.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennid m., tr. «ouverture d'habit sur la poitrine.»

  • brennidad
    brennidad

    m./f. –où Plein le sein.

    ●(1732) GReg 855a. Plein le sein, tr. «Brennydad. p. brennydadou.»

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brennidad, s. m., tr. «Ce que peut renfermer la partie des vêtements qui correspond à la poitrine.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennidad, tr. «plein la poitrine, ou le vêtement de la poitrine.»

  • brennidañ
    brennidañ

    v. Se battre en se heurtant la poitrine.

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brennida, v. n., tr. «Se battre à la manière des coqs en se heurant la poitrine.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennida v. n., tr. «se battre en se heurtant la poitrine, comme les coqs.» ●(1931) VALL 61a. se battre en se heurtant la poitrine comme les coqs, tr. «brennida.»

  • brennidenn
    brennidenn

    f. –où

    (1) Bavette (de tablier) ; haut.

    ●(1857) CBF 26. briniden va zavancher, tr. «la bavette de mon tablier.» ●(1870) MBR 20. ar rouanez a skrivaz d'ezhan e save eunn nebeud brinidenn ha tavancher he bried, evit rei da anaout d'ezhan ez edo o tont da veza brazez, tr. «la reine lui écrivit que la bavette et le tablier de son épouse se relevaient un peu ; elle voulait par là lui faire connaître qu'elle était enceinte.»

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennidenn f., tr. «haut de tablier de femme, montant sur la p[oitrine].»

    (2) = (?) Plastron (?).

    ●(1883) MIL 150. daou floc'h bihan gantho ive bep a vrenniden.

    (3) Soutien-gorge.

  • brennig
    brennig

    coll. (ichtyonymie) Patelles.

    I.

    ●(1647) Am 538. Scort he va drouhin quer besq à brinicq, tr. «Mon havresac est maigre, aussi écourté que patelles.»

    ●(17--) EN 1163. brinic, a cheuvretes, tr. «berniques et chevrettes.»

    ●(1869) SAG 55. a brinik. ●(1876) TDE.BF 74b. Brennik, brennig, s. m., tr. «Coquillage de mer qui s'attache aux rochers que la mer couvre et découvre. Il est univalve et à la forme d'un cône dont la base est à peu près égale à la hauteur.» ●(1889) CDB 108. souben ar c'hernio brinik, tr. «la soupe aux cornes de berniques.»

    ●(1904) DBFV 21a. bernigen, f. pl. bernig, tr. «bernique (coquillage).» ●(1906) BOBL 24 novembre 113/d. o klask birnik. ●(1924) FHAB C’hwevrer 63. berniel-mor na gant brennig. ●(1927) FHAB Meurzh 67a. ar brennig hag ar bigorned all a gaver er mor. ●(1927) GERI.Ern 68. brennigenn, brinnigenn f. pl. brennig, brinnig, tr. «Patelle.» ●(1934) BRUS 257. Une patelle, tr. «ur vernigen, pl. bernig.» ●(1939) DIHU 339/332. kement a viskl, bernikled ha rah. ●(1950) LLMM 20/48 (île de Sein). birinig brennics (Naoned : bernique ; galleg lennegel : patelle). ●(1962) EGRH 20. brennig a vez distaget brinik e Loperc’hed ha Dirinonn. ●(1970) GSBG 348. (Groe) daspyɲ ormeil a bernič (= daspugn ormel ha bernig), tr. «des ormeaux et des patelles.» ●(1990) MARV i 25. (Plouenan) Ha rata brinik a veze greet dezo.

    ●(2010) MOPES 231. (Ar Gelveneg) Birinnig (bernique) : Patelle, bernicle. Ar men Birinnig : «le rocher des patelles», nom d'un rocher du Guilvinec.

    II.

    (1) Kas da glask brennig da/war Menez Are : envoyer paître.

    ●(1927) TSPY 18 (L) L. ar Floc'h. Ya, sur oun, ma vije bet du-hont er vourc'h eur stal vras a labour, kement boutaouer bihan a zo er bastell zouar-mañ a halfe mont da glask brennig da Venez Are, pe koueza em zi da ober bouteier. ●(1930) BIAL 23 A. de Carné. Mat, en deus va c'haset da zutal ha da glask brennig war menez Are.

    (2) Diroc'hal en e vrennigenn : dormir la tête sur la poitrine.

    ●(1910) DIHU 58/64 (G) *Mab er Hemenér. Hag er sorbiennour de ziroc'hal en é vreniken...

    (3) Na dalvezout ur vrennigenn : n’avoir aucune valzeur.

    ●(1972) SKVT I 7 (Ki) P.-J. Helias. Er-maez ar peurrest ha ne dalvez ket ur vrennigenn.

  • brennigenn
    brennigenn

    f. –où, brennig

    (1) (ichtyonymie) Patelle.

    ●(1904) DBFV 21a. bernigen, f. pl. bernig, tr. «bernique (coquillage).» ●(1927) GERI.Ern 68. brennigenn, brinnigenn f. pl. brennig, brinnig, tr. «Patelle.» ●(1934) BRUS 257. Une patelle, tr. «ur vernigen, pl. bernig.»

    (2) par ext. Coquille conique.

    ●(1927) GERI.Ern 68. brennigenn, brinnigenn f. pl. brennig, brinnig, tr. «Coquille conique.»

    (3) sens fig., fam. œil.

    ●(1882) CDFi 124-27 mai 3. digheri eun neubeut ho brinigennou d'an dud clapez.

    ●(1909) FHAB Genver 29. digorit mad ho tiou vrinigen. ●(1911) RIBR 19. Digor frank gantan e vrennikennou. ●(1927) TSPY 7. digeri frank da vrennikennou. ●(1959) BRUD 10/45. Ha neuze, fall, fallaad a ra va brinigennou. (not. brinikennou = daoulagad.)

  • brennika
    brennika

    v. intr. Pêcher des patelles.

    I.

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brenniga, v. n., tr. «Pêcher le coquillage qu'en Bretagne on appelle brennik.» ●(1878) BAY 22. brenika, tr. «ramasser des breniques.» ●(1878) EKG II 193. E vrinika pe e pesketa e veze bemdez.

    ●(1900) KAKE 137. ma zoa eat an dud / Da vrinnika var ar palud. ●(1927) GERI.Ern 68. brennika, brinnika v. n., tr. «les recueillir [les patelles].» ●(1962) EGRH 20. brennika, tr. « pêcher des patelles. » (brinika [e Loperc’hed ha Dirinonn]). ●(1970) GSBG 245. (Groe) berniča (= bernika), tr. «ramasser des patelles.» ●252. xizo bed eferniča (= hi zo bet o vernika), tr. «Elle a été ramasser des patelles.»

    II. Kas da vrennika : envoyer paître.

    ●(1877) FHB (3e série) 20/165a. Hag e cassont an den a zizurz da vrinika.

    ●(1923) FHAB Ebrel 146 Yann Caroff. Mari, plac'h eus ar re goanta / Her c'hasas da vrennika / Pa c'hoanteaz pokat d'ezi. ●(1949) LLMM 16/38 (T) *Jarl Priel. Kae da vrennika !

  • brennikaer
    brennikaer

    m. –ion Pêcheur de patelles.

    (1) Brennikaer.

    ●(1876) TDE.BF 74a. Brenniger, s. m., tr. «Pêcheur de brennik.»

    ●(1923) FHAB Mae 192. ar brenniger evel ar miliner. ●(1927) GERI.Ern 68. brenniker, tr. «chercheur de patelles.»

    (2) (blason populaire) Brennikaerien Plougouskant.

    ●(2016) TELGR (02.08.2016) [44a] (Daniel Giraudon). Brinikerien Plougouskant, tr. « Pêcheurs de berniques de Plougrescant ».

  • Brenniliz
    Brenniliz

    n. de l. Brennilis.

    (1) Brenniliz.

    ●(1868) FHB 173/133a. Ar ster Ellis, goude dont euz an douar e Gun-Elle, e troad menez sant-Mikeal, a dreus Brenniliz ha Loqueffret o vont varzu Sant Herbot. ●(1890) MOA 19b. Brenniliz.

    ●(1905) ALMA 65. Brenniliz. ●(1922) GLPI 23. E dinaou Brenniliz, Sant Mikael ha Kador. ●(1931) FHAB Genver 32. E Brennilis, eul lochennig. ●(1935) OALD 52/129. Eus ar Fouilhez da Vrenniliz ez eus keit ha ma ’z eus diouz Botmeur da Sant-Riwall, da lavaret eo eul leo vale. ●(1995) LMBR 102. Brenniliz.

    (2) Dicton rimé.

    ●(1957) SKOL 5/2/4. Brenniliz ! / An tour e-kreiz an iliz; / An iliz e-kreiz ar vered; / Mar ne gredez ket, / Kae da welout ! ●(1975) BRUD 50/50. Brenniliz ! / An tour e-kreiz an iliz; / An iliz e-kreiz ar vered; / Mar ne gredez ked, / Kae da weled !.

    (3) [Toponymie locale]

    ●(1922) EMAR 58. en eur zistrei a vale e Forc'hen. ●(1955) STBJ 9. er yeuniou a zo etre houmañ ha lenn nevez an Estavel.

  • brenniñ
    brenniñ

    v. intr. Aposthumer.

    ●(c.1718) CHal.ms i. apostumer, tr. «gorein, brennein.»

  • brentin
    brentin

    voir brenin

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...