Devri

Recherche 'broch...' : 25 mots trouvés

Page 1 : de broch (1) à brochouer (25) :
  • broch
    broch

    m. –où

    I.

    (1) Bout (de bâton, de bois) pointu.

    (18--) AID 64. brochou queuneud.

    (1904) DBFV 32b. broch, m., tr. «brin, morceau (de bois).» ●(1931) VALL 572a. pointe de bois, bois pointu, tr. «broch m.» ●(1937) DIHU 312/279. bill (s. f.) : ur broch koed, beg moén get kocheu ér beg anehon aveit stardein er brahadeu ed. ●(1955) STBJ 168. eur broch keuneud lemm. ●184. bep a vroch keuneud troc'het eus ar c'harz.

    (2) = (?) Gratte, sarcloir (?).

    (1920) KANNgwital 205/113. Guechall e veze c'houennet gant brochou (...) ; hirio gant ar c'houennerez.

    (3) Ardillon (de boucle).

    (1931) VALL 35a. ardillon, tr. «broch m. pl. ou

    (4) Fausset de tonneau.

    (1919) DBFVsup 11a. broch, m., tr. «fausset, cheville.» ●(1927) GERI.Ern 72. broch m., tr. «Fausset, cheville.» ●(1931) VALL 296b. Fausset de tonneau, tr. «broch m.» ●(1932) BRTG 117. de dennein chistr dré er broch. ●(1934) MAAZ 127. tennein e hrér chistr dré er broch. ●(1934) BRUS 273. Une cheville, tr. «ur broch –eu

    (5) Bezañ e broch : être en perce.

    (1876) TDE.BF 78b. On dit e-broch, en perce, parlant d'un tonneau de vin.

    (1927) GERI.Ern 72. e broch, tr. «(tonneau) en perce.» ●(1931) VALL 296. (tonneau) auquel on a mis le fausset, tr. «e broch.» ●547. le vin est en perce, tr. «e broch eo ar gwin V[annetais].»

    (6) Lakaat e broch : mettre en perce.

    (1931) VALL 547b. mettre en perce, tr. «lakaat e broch (une barrique de cidre eur varrikennad sistr).»

    (7) spécial. (charpenterie) Crochet.

    (1942) DHKN 118. er brocheu koed e zalh er meinglaz bras en ou léh.

    (8) Bout savet àr ar broch =

    (1909) DIHU 52/341. é ma bet saùet Dihunamb ar er broch ! ●(1924) DIHU 159/146. N'em es ket gouiet é hes hañni ahanomb hag en des klasket gounid argand na bout saùet ar er broch get er brehoneg. ●(1936) DIHU 303/129. Mar behè gourhemennet ne hellehè ket mui hañni bout barnour pé «iondr-korden», é Breih, hep gout ieh er vro, nezé ne vehè ket pèl er brehoneg é seùel endro ar er broch.

    (9) Troc’hañ brochig da : sevrer (un enfant).

    (1927) GERI.Ern 72. trouc’ha brochig da, tr. «sevrer (un enfant).»

    II. [Blason populaire] : Brochoù laou (surnom des habitants de Treffiagat).

    (1878) SVE 953. Treffiagat, brochou laou, / A ia d'ar mor daou-daou, / Da glask lanvez da nea, / Evid ober kerdenn d'ho c'hrouga.

    III.

    A. [broch]

    (1) Troc'hañ broch da ub. : couper l’herbe sous les pieds à qqn.

    (1847) Caroff MDM 398. Eun dra gaer e ve, eun dra ezellant, trouc'ha brochig d'ar prosezou. ●(1872) FHB 384/149a. Ma ve trouc'het broch dezho, ma ve berroc'h ar peuri dindan ho zreid, ar veleien a zeufe buhan da veza tud all. ●(1942) VALLsup 92. Couper l'herbe sous les pieds à qqn, tr. F. Vallée «trouc'ha broch da u. b. et sevrer un enfant, Ernlt, «Geriadurig», p. 72.»

    (2) Torret eo ar broch etre : être brouillé, avoir maille à partir.

    (1919) DBFVsup 11 (G). Torret é er broch étrezé, tr. «ils sont brouillés.» (1923) DIHU 142/250 (G) *Steruen. Torret oè er broch étrézè aveit mad. ●(1925) DIHU 166/250 (G) B. L.. Er Fransizion, a p'ou doè gouiet é oé torret er broch endro étrézé hag er Vretoned, en doè kroget arré de huintein ou boledeu mein ar kér. ●(1927) GERI.Ern 72. torret é er broch étrezé, tr. «ils sont brouillés V[annetais].» ●(1942) VALLsup 110. Ils ont maille à partir, tr. F. Vallée «torret ar broch etrezo.» ●(1942) DHKN 76 (G) Loeiz Herrieu. Fonapl é rédas dré er barréz er vrud éh oè torret er broch étré er vinouréz hag hé galant.

    B. [brochoù] Aet an holl likedou da foar ar brochou : voir likedoù.

  • broch-lazh
    broch-lazh

    m. (agriculture) Première cheville dans la latte de la charrue.

    (1904) DBFV 32a. broch lah, tr. «première cheville dans la latte de la charrue.»

  • brochadur
    brochadur

    m. Action d'embrocher.

    (1904) DBFV 32b. brochadur, m., tr. «action d'embrocher.»

  • brochal
    brochal

    voir brochañ

  • brochañ / brochal / brochiñ
    brochañ / brochal / brochiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Remuer (qqc.) à l'aide d'un bâton, d'un objet long.

    (1909) KTLR 39. ar binsettezou da vrocha an tân. ●(1909) FHAB Meurzh 92. da vrocha an neiz gant e vaz.

    ►absol.

    (1908) PIGO II 142. eur pikol jendarm hag a vroche gant e gleze evel eur c'hole fuloret.

    (2) Embrocher.

    (1659) SCger 17b. brocher, tr. «brocha.» ●(1744) L'Arm 128a. Embrocher, tr. «Brochein

    (1866) LZBt Ebrel 104. bourrevien (...) ho broche gant ho goafio.

    (1904) DBFV 32b. brochein, v. a., tr. «embrocher, piquer, épingler.» ●(1924) ZAMA 196. hon daou o pilhaoua, o vrocha an hevelep laou.

    (3) sens fig. Percer.

    (1935) DIHU 291/ 236. iliz-veur Amiens é vrochein en néan get hé zourieu.

    (4) Cheviller.

    (c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. cheuiller mettre des cheuilles, tr. «brochein, lacat hibilieu, plantein hibilieu, hibiliein.»

    (1904) DBFV 32b. brochein, v. a., tr. «cheviller, mettre des chevilles.»

    (5) Tricoter.

    (1876) TDE.BF 78b. Brochat, v. a., tr. «Tricoter.»

    (1970) GSBG 253. (Groe) xivu:r broša:l (= hi ’vourr brochal), tr. «Elle aime tricoter.»

    (6) Réparer les toits de chaume.

    (1986) CCBR 42. (Brieg) réparer le chaume : «brochañ».

    (7) Faire à la hâte.

    (1904) DBFV 32b. brochein, v. a., tr. «brocher, faire à la hâte.»

    (8) Faire des nids d'abeille en crépis.

    (1986) CCBR 137. (Brieg) Réaliser ainsi le motif «nid d'abeille» se dit en breton : brochañ.

    II. V. pron. réci. (en plt de bovins) En em vrochañ : se donner des coups de cornes.

    (1879) ERNsup 167. talbenn, fém. planchette qu'on met au front des vaches pour les empêcher d'avoir peur et de se brocher (en em vrochañ), Trév[érec].

    III. V. intr. Frapper à l'aide d'un objet pointu.

    (1575) M 452-454. Pan deu ferm é termen, á sqæ dien en cog / Ha te dren maru diuez, mar ditruez ez brog, / Emæs az gloat ha ty, deffry á rencq dilog, tr. «Quand vient le terme rigoureux, elle frappe, certes, dans le cran ; / Et toi par la mort effrontée, qui touche si impitoyablement, / Hors de ton domaine et de ta maison, tu devras nécessairement déloger.»

    IV. Brochañ laou : voir laou.

  • broched
    broched

    m. –ed Brochet.

    (c.1718) CHal.ms i. brochet poisson, tr. «brochet

    (1904) DBFV 32b. broched, m. pl. ed, tr. «brochet, poisson.» ●brochedig, m. pl. eu, tr. «petit brochet.» ●(1934) BRUS 255. Un brochet, tr. «ur broched –ed

  • brocheladenn
    brocheladenn

    f. Bûchette.

    (c.1718) CHal.ms i. buschette, tr. «brochic, plu. brochïgueu berjuladeen, plu. burjuladeu

    (1904) DBFV 32b. brocheladen, f., tr. «bûchette (Ch. ms.).»

  • brochenn .1
    brochenn .1

    f. –où Canelle de barrique.

    (1907) DIHU 24/402. me zad e denné chistr dré er vrochen.

  • brochenn .2
    brochenn .2

    f. brechad, brechin, brechen Brindille.

    (1699) Har 19. brechat, tr. «buchettes.»

    (1829) HBM 10. ur fagoden brechen var e benn. ●(1866) FHB 76/186b. An eufl, o sevel en ear, o doa laket an tan en eur bern brechin. ●(1868) FHB 159/22a. eur vrochen gueunneut benag.

    (1904) BMSB 66. Brechad ha krogou dir da zigor ar goazied. ●(1937) LZBl Genver/C'hwevrer 10. n'eus ket enno eur vrochenn goad...

  • brochenn .3
    brochenn .3

    f. –où

    I.

    (1) Broche (à rôtir).

    (1499) Ca 27b. Brochenn. g. broche.

    (2) Broche (de cordonnier).

    (1904) DBFV 32b. brochen, f. pl. –nneu, tr. «broche de cordonnier.»

    (3) Ardillon (de boucle).

    (1744) L'Arm 34a. Hardillon de boucle, tr. «Brocheenn.. neu. f.»

    (1904) DBFV 32b. brochen, f. pl. –nneu, tr. «ardillon de boucle.» ●(1931) VALL 35a. ardillon, tr. «brochenn f. pl. ou

    (4) Aiguille à tricoter.

    (1790) MG 147. pe gueméren mem brochenneu.

    (1876) TDE.BF 78b. Brochenn, s. f., tr. «Aiguille, à tricoter ; pl. ou

    (1903) JOZO xi. épad me labourou er vrochen moén étré bizied er merhied iouank. ●(1904) DBFV 32b. brochen, f. pl. –nneu, tr. «aiguille à tricoter.» ●(1920) FHAB Genver 224. eur vrochen stam. ●(1934) BRUS 272. Une aiguille (à tricoter), tr. «ur vrochen –neu

    (5) sens fig. Lien d'amitié.

    (1904) DBFV 32b. brochen, f. pl. –nneu, tr. «au fig. lien d'amitié.»

    II.

    (1) Terriñ ar vrochenn : se fâcher avec qqn.

    (1790) MG 440 (G) I. Marion. Er sort amité-ze e bad quehæd ma cav en amour-propr hac en orgueil léh de vout coutant. Arlerh e torr er vrochèn hac e sàu malice ha dissancion itré er-ré e barissai bout amiéttan.

    (1924) NOLU 25 (G) J. ar Baion. Ha ! Ha ! nend é ket hoah marsé / Torret tré en (lire : er) vrochen !... tr. «Tout espoir n'est donc pas perdu.»

    (2) Tennañ / Tenno ar vrochenn : tirer à la courte paille.

    (1982) PBLS 481 (Ku) Langoned. tenno ar vrochenn, tr. J.-Y. Plourin «tirer à la courte paille.»

  • brochenn-voukl
    brochenn-voukl

    f. brochennoù-boukl Ardillon.

    (1744) L'Arm 16b. Ardillon, tr. «Brochenn boucle.. brochenneu boucle. f.»

  • brochennad
    brochennad

    f. –où Aiguillée.

    (1904) DBFV 32b. brochennad, f., tr. «brochée d'aiguille.» ●(1910) MAKE 26. ar wreg a grogas en he labour da ober eur vrochennad stamm bennak.

  • brochennat / brochenniñ
    brochennat / brochenniñ

     

    (1) V. tr. d. Tricoter.

    (1976) LIMO 14 août. Ged er gloan néet-sé, e vezè brochennet loreu.

    ►absol.

    (1744) L'Arm 142b. Faire de l'estame, tr. «Brochennein.» ●390b. Tricoter, tr. «Brochennein.» ●(1767) ISpour 278. niein, brocheinnein. ●(1790) MG 147. désquein me mèrhèt de vrochennein. (...) me vrochennai èl ur væstrès. ●(1790) Ismar 182. néein, brochènnein.

    (1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 186. ind e houi golhein, gouriat, brochennein, brouein, hag ur yoh treu aral.

    (1904) DBFV 32b. brochennein, –nnat, tr. «tricoter.» ●(1912) BUEV 58. grouiat, golhein, brochennat. ●(1925) SFKH 4. eit néein ha brochennein. ●(1931) FEZO 3. ur voéz deit ar en oed, é vrochennat. ●(1982) PBLS 625. (Langoned) brochennad, tr. «faire du tricot.»

    (2) fig. v. intr. Farfouiller.

    (1962) EGRH 21. brochennat v., tr. « farfouiller. »

  • brochenner
    brochenner

    m. –ion Tricoteur.

    (1744) L'Arm 390b. Tricoteur, tr. «Brochennour

    (1904) DBFV 32b-33a. brochennour, m., tr. «tricoteur.»

  • brochennerez
    brochennerez

    f. –ed Tricoteuse.

    (1744) L'Arm 390b. Tricoteuse, tr. «Brochennouréss

    (1904) DBFV 32b-33a. brochennour, m., f. –éz, pl. ed, tr. «tricoteur.»

  • brochennerezh
    brochennerezh

    m.

    (1) Tricot, tricotage.

    (1744) L'Arm 390b. Tricotage, tr. «Brochennereah.. heu

    (1912) DIHU 88/145. néereh, gouriereh, brochennereh. ●(1942) DHKN 61. deusto de bredegeu hé mam ar dalvedigeh er brochennereh.

    (2) Tricot.

    (1942) DHKN 29. ur pakad treu geti, hé gloan, hé brochennereh.

  • brochennet
    brochennet

    adj. Tricoté.

    (1900) LZBg 57 blezad-1 lodenn 11. e ziskoé d'ein é jilet brochennet.

  • brochennig
    brochennig

    f. –où Brochette.

    (1904) DBFV 32b. brochennig, f. pl. eu, tr. «brochette.»

  • brochenniñ
    brochenniñ

    voir brochennat

  • brocher
    brocher

    m. –ion fam.

    (1) Brocher-laou : tailleur.

    (1895) GMB 84. brocher laou, embrocheur de poux, tailleur, à Braspartz.

    (2) Brocher-logod : réparateur de toits de chaume.

    (1986) CCBR 42. (Brieg) Les couvertures de chaume étaient très vulnérables aux incendies. En outre, toutes sortes d'animaux indésirables trouvaient refuge dans l'épaisseur du toit, et notamment les oiseaux et les rongeurs ; d'où le surnom de «brocher-logod» c'est-à-dire embrocheur de souris donné au chaumier. ●(1988) TIEZ II 137. Peu à peu le couvreur en chaume n'a plus été appelé que pour les réparations : de toer-plouz, il est devenu brocher-logod, «l'embrocheur de souris», du nom donné à la technique d'entretien.

  • brocherezh
    brocherezh

    m.

    (1) Embrochement.

    (1744) L'Arm 436b. Embrochement, tr. «Brochereah. m.»

    (1904) DBFV 33a. brochereh, m. pl. eu, tr. «embrochement.»

    (2) Action de tricoter.

    (1904) DBFV 33a. brochereh, m. pl. eu, tr. «action de tricoter.»

  • brocherigoù
    brocherigoù

    pl. Bûchette.

    (1904) DBFV 32b. brocherigeu (Ch. ms.), tr. «bûchette, petit morceau (de bois).»

  • brochig
    brochig

    m. –où

    I.

    (1) Bûchette.

    (1904) DBFV 32b. brochig, m. pl. eu, tr. «bûchette, petit morceau (de bois).»

    (2) Troc'hañ brochig d'ur bugel : sevrer un enfant.

    (1876) TDE.BF 79a. On dit trouc'ha brochik da eur bugel, sevrer un enfant.

    II. Troc’hañ brochig da : couper court.

    (1847) MDM 398. Eun dra gaer e ve, eun dra ezellant, trouc’ha brochig d’ar prosezou ha koumans ho reolia kerkend a ma savint.

  • brochiñ
    brochiñ

    voir brochañ

  • brochouer
    brochouer

    m. –ioù Brochoir.

    (1904) DBFV 33a. brochoér, m. pl. ieu, tr. «brochoir.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...