Devri

Recherche 'bron...' : 31 mots trouvés

Page 1 : de bron (1) à bronzu (31) :
  • bron
    bron

    m. (boucherie-charcuterie) Chair du collier.

    ●(1732) GReg 464a. Goulier, chair du cou du pourceau, tr. «Bron.» Un morceau de goulier grillé, est bon, tr. «Un tam bron grilhet a so mad.»

    ●(1876) TDE.BF 79b. Bron, s. m., tr. «La partie où a été saigné le cochon.»

    ●(1927) GERI.Ern 73. bron m., tr. «Saignée, chair du cou où le pourceau a été saigné.»

  • broñchañ
    broñchañ

    v. intr. = (?) fr. broncher (?).

    ●(1834) SIM 281. Guelloc'h bronchan ous an troad eguet ous an teod.

  • brondenn
    brondenn

    f. –où (habillement) Chemisette.

    ●(1849) GBI I 206. C'hui a saonvfe d'inn ma brondenn ? tr. «Voudriez-vous me savonner ma chemisette ?» ●Na saoninn ket d'ac'h ho prondenn, tr. «Je ne vous savonnerai pas votre chemisette.»

  • brondu .1
    brondu .1

    adj. Tuméfié.

    ●(1869) FHB 213/28b. treïd noaz ar Bugel divin a ioa brondu gant ar goad. ●(1870) FHB 309/380a. He daoulagad c'hlaz a ioa eur c'helc'h brondu en dro dezho.

  • brondu .2
    brondu .2

    m. –où Contusion, meurtrissure.

    ●(1876) TDE.BF 79b. Broñdu, s. m., tr. «Meurtrissure.»

    ●(1908) BOBL 28 novembre 205/3a. bronnduou var e gorf. ●(1927) GERI.Ern 73. brondu, bronzu m., tr. «Meurtrissure, contusion.»

  • bronduadur
    bronduadur

    m. –ioù Contusion, Meurtrissure.

    ●(1732) GReg 207b. Contusion, tr. «bronzuadur.»

    ●(1905) BOBL 04 novembre 59/3d. E gamarad a zo en em dennet gant bronduadur hag a wellao dizale. ●(1927) GERI.Ern 73. bronduadur, bronzuadur m., tr. «Meurtrissure, contusion.»

  • bronduañ / bronduiñ
    bronduañ / bronduiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Meurtrir.

    ●(1876) TDE.BF 79b. Broñdua, v. a., tr. «Meurtrir.»

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 42. brundui e enebourien. ●(1927) GERI.Ern 73. brondua, bronzua, tr. «meurtrir.»

    (2) V. intr. =

    ●(1774) AC 55. e bronduont.

  • bronduenn
    bronduenn

    f. –où Bleu, meurtrissure.

    ●(1868) FHB 198/331b. mar vez greet d'ezi diskouez he c'hein hag he izili en noaz, pegement a vronduennou na welffer ket enn-ho !

  • bronduet
    bronduet

    adj. Tuméfié.

    ●(1732) GReg 207b. Contus, usé, meurti, froissé, tr. «Bronzuet.» ●(1774) AC 77. bronduet, pe drouclivet, tr. «échymosés ou livides.»

    ●(1860) BAL 272. Jesus brundued a daoliou. ●(1869) HTC 303. He gorf a oa bronnduet-oll adalec ar penn betec an troad. ●(1874) FHB 511/323b. he daouarn koenvet, persduet, bronduet. ●(1878) EKG II 134. Taolet ha distaolet e vezen ouc'h an tour ; blounset ha bronduet e veze va c'horf. ●(1879) BMN 274. he gorf bronduet oll euz ar penn kil d'an troad. ●(1889) SFA 167. bronduet oa ho c'horf.

    ●(1909) KTLR 153. Va feskennou ne vezont ket mui bronduet gant taoliou botez. ●(1911) BUAZperrot 875. o divreac'h bronduet gant ar chadennou. ●(1912) KANNgwital 111/108. bronduet gant an taoliou. ●(1928) BFSA 131. Ker bronduet e oa e gorf, ma n'helle mui bale.

  • bronegenn
    bronegenn

    voir blonegenn

  • bronn
    bronn

    f. –où, d. divronn

    I. (anatomie)

    A. (en plt d'un homme, d'une femme)

    (1) Sein.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 295). bron grec. ●(1499) Ca 4a. gallice mamille. b. bronn. ●27b. Bronn ozech. g. mamelle dhomme. ●Bronn gruec. g. mamelle de femme. ●(c.1500) Cb 31b. g. enfant qui alaitte. b. buguel a den an bronn. ●(1530) J p. 148a. Seuet ma goaf en e saf sonn / So lem ha moan didan e bronn /, tr. «Élevez droit ma lance aiguë et mince jusqu’à la hauteur de son sein.» ●(1557) B I 593. Squegiet diff astriff he diu bronn / Quen disaczun ha da un gonn, tr. «arrachez-moi violemment ses mamelles, sans plus de façon qu’à une truie.» ●(1576) Cath p. 22. gant tenaillou houarnn ez trouchsont he diffronn, tr. «avec des tenailles de fer ils lui coupèrent ses seins.»

    ●(1659) SCger 76a. mamelle, tr. «bron, p. nou, pe divron.» ●134b. bron, tr. «mammelle.» ●divron, tr. «mammelles.» ●(c.1680) NG 143. Guet gouet didan e bron deheu. ●(1710) IN I 422. collet ganto bronn o mam evel bugaligou. ●465. dre an ivron a sunas Jesus-Christ. ●(1727) IN II 400. chom a rai etre va dîvron. ●(1792) BD 4670. sellet diuron ho mambaour, tr. «regardez les seins de votre pauvre mère.»

    ●(1818) HJC 204. en divronne e huès dinnet. ●(1867) MGK 136. divron estren. ●137. Pa zao diwar-dro ho c'halon / Leaz ar garantez d'ho diwron. ●(18--) SBI II 72. He ziou vron a em gloz, tr. «Ses seins se rétrécissent.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronn, f. pl. eu, duel divronn, tr. «mamelle, pis.» ●(1927) FHAB Gouere golo. Ar pommad Noelline a zo ar gwella louzou ouz spinac'h ar bronnou. ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «Mamelle, sein.»

    (2) Ouzh, war ar vronn : au sein, à la mamelle.

    ●(1633) Nom 29b. Agnus subrumus : agneau tetant, ou de laict : oan læz, á ve hoaz voar ez bron.

    ●(1727) HB 589. Hac ii c'hoaz var ar vronn. ●(1732) GReg 341b. Enfant à la mamelle, tr. «Buguel ouc'h ar vronn. buguel var ar vronn.»

    ●(1867) FHB 135/246b. ar vugale c'hoas var ar vronn. ●(1868) FHB 175/147a. Meur a hini anezho a so c'hoas var ar vronn.

    ●(1913) AVIE 251. er ré e zou hoah doh er vronn.

    (3) Penn ar bronn : mamelon, tétin.

    ●(c.1500) Cb 31a. ga. le bout de la mammelle. b. pen an bronn. ●(1633) Nom 21a-b. Papilla : le tetin, ou le petit bout de la mammelle : pen an broun (lire : bronn).

    (4) Poitrine.

    ●(1913) PRPR 85. Skrab da vronn, galouzek !

    (5) (botanique) Louzaouenn-ar-vronn : Lampsane commune.

    ●(1879) BLE 82. Lampsane commune. (L. communis. L.) – Louzaouen-ar-vron.

    ●(1933) OALD 45/215. Louzaouen ar vronn, tr. «Lampsane commune.»

    B. (en plt des animaux)

    (1) Trayon.

    ●(1909) KTLR 142. rag peder bronn e deuz. ●(1920) FHAB Gwengolo 436. kempennit an teiz hag ar bronnou. ●(1951) BLBR 39-40/16. da vioc'h n'he deus nemet peder bronn evelato !

    (2) Trayons.

    ●(1633) Nom 59b. Sumen : les tetins d'vne coche qui a cochonné : diubron vn guis ez deffè dozuet è perchil.

    (3) Pis.

    ●(1849) LLB 1428. El leah ag hé diwron én ur goeh ér goupen.

    ●(1908) FHAB Du 344. divronn eur vioc'h yac'h. ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «pis.»

    II. par méton.

    (1) Banne bronn : tétée.

    ●(1955) MIPO 12. An hini bihan eo digouezet an eur dezañ da gaoud e vanne bronn araog mond da gousked. ●(1974) YABA 12.10. De biù er bannig bronn ?

    (2) Reiñ bronn : donner le sein.

    ●(1942) DHKN 16. Bronn e vennen rein d'em merhig vihan.

    III. par ext.

    (1) Bronnig-laezh : tétine de biberon.

    ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Bronnig-laed = ar bronnig-laez graet e gomm a vez lakaet d'ar bugel e penn e voutailhig laez.

    (2) Tétine de biberon.

    ●(1744) L'Arm 30a. Biberon du pot, tr. «Bronn pott. f.»

    ●(1913) FHAB Mezheven 217. bronn ar vured.

    IV. sens fig.

    (1) Bec (d'un pot, etc.).

    ●(1732 GReg 93a. Biberon d'un vase, tr. «Broñ. broñ ur pod.»

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «bout saillant (d'un vase).»

    (2) Baisure saillante d'un pain.

    ●(1917) KZVr 250 - 16/12/17. Bronn ar bara. Quand deux pains se touchent dans le four, celui qui a volé l'autre en le creusant porte un saillant qu'on appelle eur vronn. ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «bout saillant (d'un pain).»

    V.

    (1) Reiñ bronn d'ar bal // Ober bronn d'ar varr // Reiñ bronn d'e venveg // reiñ bronn d'e brest : fainéanter.

    ●(1732) GReg 88a. S'accouder sur sa bêche, au lieu de travailler, tr. G. Rostrenenn «rei broñ d'e bal, et rei broñ d'e vènvecq.

    ●(1878) SVE 595. Rei bronn d'ar bal, tr. L.-F. Salvet «Donner le sein à sa bêche. (Fainéant.) ●(1890) MOA 140 (L). S'appuyer sur sa bêche (rester oisif), tr. J. Moal «rei bronn d'ar bal (mot à mot : donner à têter à sa bêche.» ●260. Faire le fainéant, tr. J. Moal «rei bronn d'ar bal. (Fam.)» ●(18--) MIL.ms (d’après MELU XI). Rei bronn d'ar bal aliez (donner souvent le sein à la bêche). «Le fainéant est souvent fatigué».

    ●(1912) MELU XI 371 (Go-Sant Vaeg). Rein bron d'i brëst, tr. E. Ernault «Donner le sein à son outil. Saint-Mayeux, cf. S.595.» ●(1935) ANTO 150 (T) *Paotr Juluen. Tammou kemenerien ha n'int mat nemet da rei bron d'o binviou. ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 171 (Ki-Sant Vic) J.-L. Peron. Ober bronn d'ar varr = faire des pauses sur le manche de la houe : travailler sans ardeur. ●(1942) DHKN 13 (G) Loeiz Herrieu. Harpet ar droed me fal, é rein «bronn» dehi, èl ma larér. ●(1964) BRUD 18/16 (L) *Mab an Dig. Gwell eo rei peoh, lezel ar re all gand o ero, rag pep digarez a glasker evid rei bronn d'ar bal. ●(1981) ANTR 168 (L) *Tad Medar. Pôtred an hent bras ne dremenont ked o amzer o rein bronn d'ar bal. ●218. Hir e kaver an amzer pa ne gaver da ober nemed rei bronn d'ar bal pe trei mein da zeha. ●(1986) PTGN 27 (L) *Tad Medar. Eet kenwerz al lin war e ziskar ne jom ket Yann Gouer da rei bronn d'e bal.

    (2) Na c'houzout pet bronn gleiz kaout : ne pas savoir ce dont on a besoin.

    ●(1952) LLMM 31/57 (Ki-Douarnenez). Ne oar ket pet bronn gleiz en deus : ne oar ket petra en deus ezhomm.

    (3) Kaout bronn evel ur vuoc’h-laezh : avoir une poitrine opulente.

    ●(1947) LEBR (d’après SONE n° 249 1979, [p. 2], et voir PLNN 6/1980-1981, p. 54). Ma c’hoar ’zo ganet gant tri dorn, / N’he deus ket heñchou, n’he deus ket reor, / Met bronn he deus ’vel eur vioc’h-laez !

  • Bronn
    Bronn

    n. de l. Broons.

    ●(1656) VEach 92. Notter ames á parres Bron en Escopti sant Malou. ●(c.1789) SD 19. Ratiers, Person, Deputet eus a Vroons.

    ●(1825-1830) AJC 6137. dre vron dre lanbal dre sanbriec.

    ●(1905) ALMA 67. Broons. ●(1933) BREI 324/1d. Eur glanvourez eus Broons, bet e Lourd.

  • bronn-gond
    bronn-gond

    f. (huisserie) Partie saillante d'un gond.

    ●(1744) L'Arm 227b. Mamelon (…) De couplet de fer, tr. «Ahéle.. lieu : Bronn-gontt.»

  • bronnañ / bronnat / bronniñ
    bronnañ / bronnat / bronniñ

    v. tr. d. Allaiter.

    I.

    ●(1530) Pm 192-193. te en bronnhas / Da croeadur, tr. «tu l'allaitas / Ton enfant.»

    ●(1659) SCger 6a. alaicter, tr. «bronna.» ●134b. bronna, tr. «donner la mammelle.» ●(c.1718) CHal.ms i. allaitter, tr. «lehat, bronnat.» ●(1732) GReg 25b. Alaiter, nourrir de son lait, tr. «Bronna. pr. bronnet.» ●(1744) L'Arm 10b. Allaiter, tr. «Bronnein ou Bronna.» ●(17--) TE 191. a pe oèn sauét de vronna me hroaidur.

    ●(1866) BOM 72. Eur vam a renke bronna / Tri vleizig ar franka. ●(1896) HIS 51. a pe mès saúet de vronnat me hroèdur.

    ●(1904) DBFV 33a. bronnat, bronnein, v. a., part. eit, tr. «allaiter.» ●(1907) VBFV.fb 4a. allaiter, tr. «bronnat.» ●(1935) CDFi 21 septembre. eur vleizez (...) bronna eun torad bleizi bihan eus ar re varlonka, evel ma lavar ar rimadell.

    II. Bronnañ e bal, e venveg : fainéanter.

    ●(1732) GReg 88a. S'accouder sur sa bêche, au lieu de travailler, tr. G. Rostrenenn «bronna e bal, ou e roëv. bronna e vènvecq.

  • bronnat
    bronnat

    voir bronnañ

  • bronneg
    bronneg

    m.

    (1) Personne mamelue.

    ●(1744) L'Arm 228a. Mamelu, uë, tr. «Bronnêc.. éguétt : Bronnéguéss.. éguézétt.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronneg, m. pl. ed, tr. «mamelu.» ●(1927) GERI.Ern 73. bronneg m., tr. «mamelu.»

    (2) Mammifère.

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronneg m., tr. «mammifère.»

  • bronnegez
    bronnegez

    f. –ed Femme mamelue.

    ●(1904) DBFV 33a. bronnegéz, f. pl. ed, tr. «mamelu.»

  • bronnek
    bronnek

    adj.

    I. (en plt de qqn, d'un animal)

    (1) Mamelu.

    ●(1904) DBFV 33a. bronnek, adj., tr. «mamelu.» ●(1905) HFBI 562. merchet yaouanc bronnoc a dû. ●(1927) GERI.Ern 73. bronnek adj., tr. «mamelu.»

    (2) Mammifère.

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronnek adj., tr. «mammifère.»

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Qui a un bec.

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronnek adj., tr. «(vase) à bec.»

    (2) Pod-bronnek : biberon.

    ●(1732) GReg 93a. Biberon, vase qui a un tuyau exterieur pour verser la liqueur, & par où l'on peut boire avec aspiration, tr. «Pod bronnecq. p. podou bronnecq. podiq bronnec. p. podoüigou bronnecq.» ●(1744) L'Arm 30a. Biberon, tr. «Pott bronnêc. m.»

    ●(1904) DBFV 33a. podig bronnek, tr. «petit vase à bec, biberon.» ●(1931) VALL 65b. Biberon, tr. «pod bronnek m.»

  • bronnenn
    bronnenn

    f. Mamelon.

    ●(1914) DFBP 204a. mamelon, tr. «Bronnen.»

  • bronner
    bronner

    m. –ioù Biberon.

    ●(1934) BRUS 272. Un biberon, tr. «ur bronnér –ieu.»

  • bronnet
    bronnet

    adj. (Pain) qui a une baisure saillante.

    ●(1917) KZVr 250 - 16/12/17. An dorz-vara-man a zo bronnet.

  • bronnichao
    bronnichao

    s. Reiñ bronnichao : donner à têter.

    ●(1879) ERNsup 150. à Laniscat, rein bronnichao da, donner à téter.

  • bronnika
    bronnika

    v. intr. Téter.

    ●(1930) FHAB Meurzh . $$$

    ●(1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Bronnikañ : denañ. Eñ 'vronnike ganin. ●(1977) PBDZ 195. (Douarnenez) bronnikiñ, tr. «boire au sein.»

  • bronniñ
    bronniñ

    voir bronnañ

  • broñs
    broñs

    m. & coll. –où (botanique)

    (1) M. Bourgeon naissant.

    ●(1744) L'Arm 35b. Bourgeon, qui commence à pousser, tr. «Bronce.. eu. m.»

    ●(1904) DBFV 33a. brons, m. pl. eu, tr. «bourgeon qui commence à pousser (l'A.).»

    (2) Coll. Bourgeons.

    ●(1659) SCger 16a. bourgeon, tr. «broucç.» ●(c.1718) CHal.ms i. bourgeon, tr. «broncen, pl. brons.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronsen, f. pl. brons, tr. «bourgeon (Ch. ms. Gr.).» ●(1906) BOBL 16 juin 91/2e. an astu hag ar prenved o deuz great eur bern tor d'ar brons krouet.

  • broñsad
    broñsad

    coll. (botanique)

    (1) Jets, pousses.

    ●(1908) DIHU 34/60. Ret é eùé trohein er bronsad (jet) e greskou doh troed er plant.

    (2) Bourgeons.

    ●(1934) BRUS 259. Un bourgeon, tr. «ur vronsen, pl. bronsad.»

  • broñsadur
    broñsadur

    m.

    (1) Bourgeonnement.

    ●(1927) GERI.Ern 73. broñsadur m., tr. «bourgeonnement.» ●(1931) VALL 77a. Bourgeonnement, tr. «broñsadur m.»

    (2) Pousse, jet des arbres.

    ●(1744) L'Arm 298b. Pousse, get des arbres, tr. «Bronçadurr.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronsadur, m.pl. eu, tr. «pousse, jet des arbres.» ●(1927) GERI.Ern 73. broñsadur m., tr. «pousse, jet des arbres.»

  • broñsañ / broñsiñ
    broñsañ / broñsiñ

    v. intr.

    (1) Bourgeonner, germer.

    ●(1499) Ca 27b. Brouczaff vide in quellidaff. ●169b. Qnellidaff (lire : Quellidaff). brouczaff pe bouriounaff. g. germer. ●(c.1500) Cb 31a. Brouczaff vide in quelidaff. ●(c.1500) Cb. Quellidaff / brouzaff pe bourgounaff. g. germer.

    ●(1659) SCger 16b. bourgeonner, tr. «broucça.» ●(c.1718) CHal.ms i. bourgeonner, tr. «broncein, bourgeonnein.» ●(1744) L'Arm 35b. Bourgeonner, tr. «Broncein.» ●298b. Pousser, parlant des arbres, tr. «Broncein.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronsein, v. n., tr. «bourgeonner, boutonner, pousser des boutons.» ●(1907) VBFV.fb 78a-b. pousser, croître, tr. «seùel, kelidein, dihenùein, bronsein, sapein.» ●(1937) DIHU 314/318. Bronsein e hra lod ag er gué.

    (2) Donner des pousses.

    ●(1866) FHB 91/307a. Bugale Israël a greskaz, eme ar skritur, evel ma vrons ar c'hoat, evel ma tihad ar pesked er mor.

    ●(1904) DBFV 33a. bronsein, v. n., tr. «pousser, parl. des arbres.»

    ►sens fig.

    ●(1825) COSp 241. hun goal-inclinationeu peré, en-tré vihuamp, ne varhuant quet, mæs e vronce hac e gresque berpet.

  • broñsenn
    broñsenn

    f. –où, broñs (botanique) Bourgeon.

    ●(c.1718) CHal.ms i. bourgeon, tr. «broncen, pl. brons.»

    ●(1855) BDE 373. Sorti e hrei ur vroncen a hourien Jessé. ●(1861) BSJ 41. er vroncen-hont en dès cresquet doh gùen Jessé.

    ●(1904) DBFV 33a. bronsen, f. pl. brons, tr. «bourgeon (Ch. ms. Gr.).» ●(1934) BRUS 259. Un bourgeon, tr. «ur vronsen, pl. bronsad.»

  • broñz
    broñz

    m. (métal) Bronze.

    ●(17--) EN 3284. hac eur balustrou brons, tr. «et des balustres de bronze.»

    ●(1894) BUZmornik 76. adori patromiou bronz pe varbr.

  • bronzu-
    bronzu-

    voir brondu

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...