Devri

Recherche 'bronn...' : 14 mots trouvés

Page 1 : de bronn (1) à bronnin (14) :
  • bronn
    bronn

    f. –où, d. divronn

    I. (anatomie)

    A. (en plt d'un homme, d'une femme)

    (1) Sein.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 295). bron grec. ●(1499) Ca 4a. gallice mamille. b. bronn. ●27b. Bronn ozech. g. mamelle dhomme. ●Bronn gruec. g. mamelle de femme. ●(c.1500) Cb 31b. g. enfant qui alaitte. b. buguel a den an bronn. ●(1530) J p. 148a. Seuet ma goaf en e saf sonn / So lem ha moan didan e bronn /, tr. «Élevez droit ma lance aiguë et mince jusqu’à la hauteur de son sein.» ●(1557) B I 593. Squegiet diff astriff he diu bronn / Quen disaczun ha da un gonn, tr. «arrachez-moi violemment ses mamelles, sans plus de façon qu’à une truie.» ●(1576) Cath p. 22. gant tenaillou houarnn ez trouchsont he diffronn, tr. «avec des tenailles de fer ils lui coupèrent ses seins.»

    ●(1659) SCger 76a. mamelle, tr. «bron, p. nou, pe divron.» ●134b. bron, tr. «mammelle.» ●divron, tr. «mammelles.» ●(c.1680) NG 143. Guet gouet didan e bron deheu. ●(1710) IN I 422. collet ganto bronn o mam evel bugaligou. ●465. dre an ivron a sunas Jesus-Christ. ●(1727) IN II 400. chom a rai etre va dîvron. ●(1792) BD 4670. sellet diuron ho mambaour, tr. «regardez les seins de votre pauvre mère.»

    ●(1818) HJC 204. en divronne e huès dinnet. ●(1867) MGK 136. divron estren. ●137. Pa zao diwar-dro ho c'halon / Leaz ar garantez d'ho diwron. ●(18--) SBI II 72. He ziou vron a em gloz, tr. «Ses seins se rétrécissent.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronn, f. pl. eu, duel divronn, tr. «mamelle, pis.» ●(1927) FHAB Gouere golo. Ar pommad Noelline a zo ar gwella louzou ouz spinac'h ar bronnou. ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «Mamelle, sein.»

    (2) Ouzh, war ar vronn : au sein, à la mamelle.

    ●(1633) Nom 29b. Agnus subrumus : agneau tetant, ou de laict : oan læz, á ve hoaz voar ez bron.

    ●(1727) HB 589. Hac ii c'hoaz var ar vronn. ●(1732) GReg 341b. Enfant à la mamelle, tr. «Buguel ouc'h ar vronn. buguel var ar vronn.»

    ●(1867) FHB 135/246b. ar vugale c'hoas var ar vronn. ●(1868) FHB 175/147a. Meur a hini anezho a so c'hoas var ar vronn.

    ●(1913) AVIE 251. er ré e zou hoah doh er vronn.

    (3) Penn ar bronn : mamelon, tétin.

    ●(c.1500) Cb 31a. ga. le bout de la mammelle. b. pen an bronn. ●(1633) Nom 21a-b. Papilla : le tetin, ou le petit bout de la mammelle : pen an broun (lire : bronn).

    (4) Poitrine.

    ●(1913) PRPR 85. Skrab da vronn, galouzek !

    (5) (botanique) Louzaouenn-ar-vronn : Lampsane commune.

    ●(1879) BLE 82. Lampsane commune. (L. communis. L.) – Louzaouen-ar-vron.

    ●(1933) OALD 45/215. Louzaouen ar vronn, tr. «Lampsane commune.»

    B. (en plt des animaux)

    (1) Trayon.

    ●(1909) KTLR 142. rag peder bronn e deuz. ●(1920) FHAB Gwengolo 436. kempennit an teiz hag ar bronnou. ●(1951) BLBR 39-40/16. da vioc'h n'he deus nemet peder bronn evelato !

    (2) Trayons.

    ●(1633) Nom 59b. Sumen : les tetins d'vne coche qui a cochonné : diubron vn guis ez deffè dozuet è perchil.

    (3) Pis.

    ●(1849) LLB 1428. El leah ag hé diwron én ur goeh ér goupen.

    ●(1908) FHAB Du 344. divronn eur vioc'h yac'h. ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «pis.»

    II. par méton.

    (1) Banne bronn : tétée.

    ●(1955) MIPO 12. An hini bihan eo digouezet an eur dezañ da gaoud e vanne bronn araog mond da gousked. ●(1974) YABA 12.10. De biù er bannig bronn ?

    (2) Reiñ bronn : donner le sein.

    ●(1942) DHKN 16. Bronn e vennen rein d'em merhig vihan.

    III. par ext.

    (1) Bronnig-laezh : tétine de biberon.

    ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Bronnig-laed = ar bronnig-laez graet e gomm a vez lakaet d'ar bugel e penn e voutailhig laez.

    (2) Tétine de biberon.

    ●(1744) L'Arm 30a. Biberon du pot, tr. «Bronn pott. f.»

    ●(1913) FHAB Mezheven 217. bronn ar vured.

    IV. sens fig.

    (1) Bec (d'un pot, etc.).

    ●(1732 GReg 93a. Biberon d'un vase, tr. «Broñ. broñ ur pod.»

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «bout saillant (d'un vase).»

    (2) Baisure saillante d'un pain.

    ●(1917) KZVr 250 - 16/12/17. Bronn ar bara. Quand deux pains se touchent dans le four, celui qui a volé l'autre en le creusant porte un saillant qu'on appelle eur vronn. ●(1927) GERI.Ern 73. bronn f. pl. ou, du. divronn, tr. «bout saillant (d'un pain).»

    V.

    (1) Reiñ bronn d'ar bal // Ober bronn d'ar varr // Reiñ bronn d'e venveg // reiñ bronn d'e brest : fainéanter.

    ●(1732) GReg 88a. S'accouder sur sa bêche, au lieu de travailler, tr. G. Rostrenenn «rei broñ d'e bal, et rei broñ d'e vènvecq.

    ●(1878) SVE 595. Rei bronn d'ar bal, tr. L.-F. Salvet «Donner le sein à sa bêche. (Fainéant.) ●(1890) MOA 140 (L). S'appuyer sur sa bêche (rester oisif), tr. J. Moal «rei bronn d'ar bal (mot à mot : donner à têter à sa bêche.» ●260. Faire le fainéant, tr. J. Moal «rei bronn d'ar bal. (Fam.)» ●(18--) MIL.ms (d’après MELU XI). Rei bronn d'ar bal aliez (donner souvent le sein à la bêche). «Le fainéant est souvent fatigué».

    ●(1912) MELU XI 371 (Go-Sant Vaeg). Rein bron d'i brëst, tr. E. Ernault «Donner le sein à son outil. Saint-Mayeux, cf. S.595.» ●(1935) ANTO 150 (T) *Paotr Juluen. Tammou kemenerien ha n'int mat nemet da rei bron d'o binviou. ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 171 (Ki-Sant Vic) J.-L. Peron. Ober bronn d'ar varr = faire des pauses sur le manche de la houe : travailler sans ardeur. ●(1942) DHKN 13 (G) Loeiz Herrieu. Harpet ar droed me fal, é rein «bronn» dehi, èl ma larér. ●(1964) BRUD 18/16 (L) *Mab an Dig. Gwell eo rei peoh, lezel ar re all gand o ero, rag pep digarez a glasker evid rei bronn d'ar bal. ●(1981) ANTR 168 (L) *Tad Medar. Pôtred an hent bras ne dremenont ked o amzer o rein bronn d'ar bal. ●218. Hir e kaver an amzer pa ne gaver da ober nemed rei bronn d'ar bal pe trei mein da zeha. ●(1986) PTGN 27 (L) *Tad Medar. Eet kenwerz al lin war e ziskar ne jom ket Yann Gouer da rei bronn d'e bal.

    (2) Na c'houzout pet bronn gleiz kaout : ne pas savoir ce dont on a besoin.

    ●(1952) LLMM 31/57 (Ki-Douarnenez). Ne oar ket pet bronn gleiz en deus : ne oar ket petra en deus ezhomm.

    (3) Kaout bronn evel ur vuoc’h-laezh : avoir une poitrine opulente.

    ●(1947) LEBR (d’après SONE n° 249 1979, [p. 2], et voir PLNN 6/1980-1981, p. 54). Ma c’hoar ’zo ganet gant tri dorn, / N’he deus ket heñchou, n’he deus ket reor, / Met bronn he deus ’vel eur vioc’h-laez !

  • Bronn
    Bronn

    n. de l. Broons.

    ●(1656) VEach 92. Notter ames á parres Bron en Escopti sant Malou. ●(c.1789) SD 19. Ratiers, Person, Deputet eus a Vroons.

    ●(1825-1830) AJC 6137. dre vron dre lanbal dre sanbriec.

    ●(1905) ALMA 67. Broons. ●(1933) BREI 324/1d. Eur glanvourez eus Broons, bet e Lourd.

  • bronn-gond
    bronn-gond

    f. (huisserie) Partie saillante d'un gond.

    ●(1744) L'Arm 227b. Mamelon (…) De couplet de fer, tr. «Ahéle.. lieu : Bronn-gontt.»

  • bronnañ / bronnat / bronniñ
    bronnañ / bronnat / bronniñ

    v. tr. d. Allaiter.

    I.

    ●(1530) Pm 192-193. te en bronnhas / Da croeadur, tr. «tu l'allaitas / Ton enfant.»

    ●(1659) SCger 6a. alaicter, tr. «bronna.» ●134b. bronna, tr. «donner la mammelle.» ●(c.1718) CHal.ms i. allaitter, tr. «lehat, bronnat.» ●(1732) GReg 25b. Alaiter, nourrir de son lait, tr. «Bronna. pr. bronnet.» ●(1744) L'Arm 10b. Allaiter, tr. «Bronnein ou Bronna.» ●(17--) TE 191. a pe oèn sauét de vronna me hroaidur.

    ●(1866) BOM 72. Eur vam a renke bronna / Tri vleizig ar franka. ●(1896) HIS 51. a pe mès saúet de vronnat me hroèdur.

    ●(1904) DBFV 33a. bronnat, bronnein, v. a., part. eit, tr. «allaiter.» ●(1907) VBFV.fb 4a. allaiter, tr. «bronnat.» ●(1935) CDFi 21 septembre. eur vleizez (...) bronna eun torad bleizi bihan eus ar re varlonka, evel ma lavar ar rimadell.

    II. Bronnañ e bal, e venveg : fainéanter.

    ●(1732) GReg 88a. S'accouder sur sa bêche, au lieu de travailler, tr. G. Rostrenenn «bronna e bal, ou e roëv. bronna e vènvecq.

  • bronnat
    bronnat

    voir bronnañ

  • bronneg
    bronneg

    m.

    (1) Personne mamelue.

    ●(1744) L'Arm 228a. Mamelu, uë, tr. «Bronnêc.. éguétt : Bronnéguéss.. éguézétt.»

    ●(1904) DBFV 33a. bronneg, m. pl. ed, tr. «mamelu.» ●(1927) GERI.Ern 73. bronneg m., tr. «mamelu.»

    (2) Mammifère.

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronneg m., tr. «mammifère.»

  • bronnegez
    bronnegez

    f. –ed Femme mamelue.

    ●(1904) DBFV 33a. bronnegéz, f. pl. ed, tr. «mamelu.»

  • bronnek
    bronnek

    adj.

    I. (en plt de qqn, d'un animal)

    (1) Mamelu.

    ●(1904) DBFV 33a. bronnek, adj., tr. «mamelu.» ●(1905) HFBI 562. merchet yaouanc bronnoc a dû. ●(1927) GERI.Ern 73. bronnek adj., tr. «mamelu.»

    (2) Mammifère.

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronnek adj., tr. «mammifère.»

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Qui a un bec.

    ●(1927) GERI.Ern 73. bronnek adj., tr. «(vase) à bec.»

    (2) Pod-bronnek : biberon.

    ●(1732) GReg 93a. Biberon, vase qui a un tuyau exterieur pour verser la liqueur, & par où l'on peut boire avec aspiration, tr. «Pod bronnecq. p. podou bronnecq. podiq bronnec. p. podoüigou bronnecq.» ●(1744) L'Arm 30a. Biberon, tr. «Pott bronnêc. m.»

    ●(1904) DBFV 33a. podig bronnek, tr. «petit vase à bec, biberon.» ●(1931) VALL 65b. Biberon, tr. «pod bronnek m.»

  • bronnenn
    bronnenn

    f. Mamelon.

    ●(1914) DFBP 204a. mamelon, tr. «Bronnen.»

  • bronner
    bronner

    m. –ioù Biberon.

    ●(1934) BRUS 272. Un biberon, tr. «ur bronnér –ieu.»

  • bronnet
    bronnet

    adj. (Pain) qui a une baisure saillante.

    ●(1917) KZVr 250 - 16/12/17. An dorz-vara-man a zo bronnet.

  • bronnichao
    bronnichao

    s. Reiñ bronnichao : donner à têter.

    ●(1879) ERNsup 150. à Laniscat, rein bronnichao da, donner à téter.

  • bronnika
    bronnika

    v. intr. Téter.

    ●(1930) FHAB Meurzh . $$$

    ●(1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Bronnikañ : denañ. Eñ 'vronnike ganin. ●(1977) PBDZ 195. (Douarnenez) bronnikiñ, tr. «boire au sein.»

  • bronniñ
    bronniñ

    voir bronnañ

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...