Recherche 'brud...' : 16 mots trouvés
Page 1 : de brud (1) à brudus (16) :- brudbrud
m./f.
I.
A. Bruit, vacarme.
●(1576) Cath p. 5. pan cleuas an bruit hac an cry a edoa gant pep sceur[t] aneualet, tr. «quand elle entendit le bruit et le cri que menaient toutes sortes d'animaux.»
●(c.1680) NG 166. ur bruit bras. ●(1790) MG 140. hac èl-ce é tant de vout haval, èl ma larér, doh marh un trompèttour, péhani ne ra cas er bet ag er brud. ●(1792) HS 177. e za ér méze guet ur brut orrible. ●(17--) EN 3389. ecleuis eur brud bras, tr. «j'entendis un grand bruit.» ●(17--) TE 153. ur brud hac ur safar horrible.
●(1879) ERNsup 149. brud, bruit, au sens propre de trouz ; Trév[érec].
●(1904) DBFV 33b. brud, m. pl. eu, tr. «bruit, vacarme, fracas.» ●(1926) FHAB C'hwevrer 65. Tud a dostae a-ziavêz, brud ganto.
B. (plt d’un ruisseau) Murmure.
●(1844) DMB 6. Kalz é vourran a vrud ur riolen, tr. « Le murmure d’un ruisseau est pour moi plein de charmes. »
C. par ext.
(1) Bruit, éclat, ostentation.
●(1650) Nlou 22. Ne fallas pas dan cas astut, / Hep ober brut, he saludas, tr. «il ne faillit pas à l'affaire ; humblement, sans faire d'éclat, il la salua.»
(2) Bruit, mésentente.
●(1792) HS 90. ocasion de vrut ha de vrézél étré-dai hac ean.
●(1907) AVKA 64. ur bagad tud, brud ganthe.
II.
(1) Bruit, rumeur.
●(1870) FHB 298/290b. an dud fallacr-ze a skign ar brud ar re zo e relijion an Env ha dreist oll ar vissionierien eo a laer ar vugale-ze.
●(1904) KZVr C'hwevrer. Hounnez a oa ar vrud. (d'après KBSA 50). ●(1904) DBFV 33b. brud, m. pl. eu, tr. «nouvelle qui court.» ●(1906) BOBL 23 juin 92/3a. tamallet gant ar vrud da veza lac'het he merc'h bastard. ●(1924) BILZbubr 37/812. En ampoent ma wilioudas Izabel, dre ar bourk e rede ar brud penôs lestr Kola (…) a oa bet kollet. ●(1924) BILZbubr 42/977. Hag evel just, ar re-man mall d'ê da skigna ar brud eus an eil ti d'egile. ●(1925) BILZ 150. Ar brud a rede penôs he devoa eur pennad bleo hag a gouee d'ei betek pennou he daoulin. ●(1927) GERI.Ern 74. brud m., tr. «Bruit qui court.» ●(1942) DHKN 76. Fonapl é rédas dré er barréz er vrud éh oè torret er broch étré er vinouréz hag hé galant.
(2) Hervez ar vrud : à ce que l'on dit, à ce qu'il paraît.
●(1907) MVET 64. Hervez ar vrud, meur a zen a yoa bet lazet eno. ●(1955) STBJ 15. Hervez ar vrud e oa ar bleizi koz lôned leun a finesa. ●32. Hervez ar vrud e oa bet prometet eur milion.
(3) Ar vrud : la rumeur publique.
●(1857) CBF 38. Evel-se ema ar vrud, tr. «C'est le bruit courant.» ●(1867) FHB 112/62b. ar vrud a lavar ne ra ket calz a dra.
●(1908) PIGO II 120. Fe 'vat, chilaouet, eme Julig, evelse 'man ar vrud ! ●(1914) KZVr 81 - 20/09/14. Gwelet e voe, en noz, ouspen eur wech, war a lar ar brud.
(4) [au plur.] Brudoù : rumeurs.
●(1920) FHAB C'hwevrer 227. ar brudou brezel ne rênt nemet kreski. ●(1935) BREI 438/2b. Sosialisted ha komunisted a gas seurt brujou.
(5) Sujet de conversation.
●(1924) BILZbubr 43-44/1027. Antronoz vintin, n'oa brud dre ar bourk nemet eus tantad ar Roc'h-Vran.
III.
(1) En e vrud : à la fleur de l'âge.
●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. vne fille a la fleur de son age, tr. «ur uerh en he brut.»
●(1867) MGK 63. Ar genta, enn he brud a voa sounn he c'hribell.
●(1904) DBFV 33b. én hé brud, tr. «(fille) à la fleur de l'âge.»
(2) E barr e vrud : dans la force de l'âge.
●(1860) BAL 8. Pa vez an dud ive e barr o brud en o amzer gaera. ●168. var fin o buez, evit na reent e barr o brud. ●(1880) SAB 141. Mervel e barr e vrud.
●(1976) LLMM 175/115. nouspet milion a wazed e barr o brud.
(3) E-kreiz e vrud : dans la force de l'âge.
●(1921) PGAZ 63. Pa vezo en em gavet ho bugale e kreiz ho brud. ●(1932) ALMA 102. Kola, savet da zen, a oa e kreiz e vrud, mes o vont war an diskar. ●(1923) KTKG 14. labourat ha poania en deus great en he iaouankiz hag e kreiz he vrud.
(4) En e vrud wellañ : dans la force de l'âge.
●(1921) PGAZ 11. ho anavezet am euz en ho brud vella. ●97. edo c'hoaz en he brud vella : c'hueac'h vloaz ha daou ugent ne oa ken.
(5) E bleuñv e vrud : dans la force de l'âge.
●(1936) IVGA 305. Hag edon e bleuñ va brud.
IV.
(1) Renommée, réputation.
●(1530) J p. 80a. Goude da brut ha burzudou / Papellart, ha da holl ardou / Trufflou hac errorou gouyer, tr. «Malgré ton renom et tes miracles, hypocrite, et tous tes artifices, et tes tromperies, et tes menteries, imposteur.» ●(1575) M 101. nep en deuoe brut, tr. «ceux qui ont de la renommée.» ●(1612) Cnf.epist 36. Euzen eguit nep brut, da couraig na coll quet.
●(1732) GReg 123b. Bruit, reputation, renomée, tr. «Brud.»
●(1904) DBFV 33b. brud, m. pl. eu, tr. «renommée, réputation, vogue.» ●(1912) BUAZpermoal 280. Ar vrud euz e zantelez ne zaleas ket d'en em vrudan buhan dre ar Spagn. ●(1925) BILZ 135. Oh ! ya, evel ma lavar Jarlig, ar zent koz a zo aet o brud e kas. ●(1927) GERI.Ern 74. brud m., tr. «réputation, renom, vogue.» ●(1932) BRTG 121. ne glaskent ket goallein ou brud. ●(1939) MGGD 66. ar brud anezañ a zo en em skignet e pep lec'h.
(2) Brud vat : renommée, bonne réputation.
●(1659) SCger 17b. il a bon bruit, tr. «brut mat endeus.» ●34a. credit, tr. «brut mat.» ●103b. renom, tr. «brut mat.»
●(1904) DBFV 33b. brud mat, tr. «bon renom, bonne réputation.» ●(1908) FHAB C'hwevrer 62. a zidammo o brud vad. ●(1920) AMJV 24. a laoskas an dud da zispen he brud vad. ●(1927) GERI.Ern 74. brud mat (et vat), tr. «bonne renommée.» ●(1945) DWCZ 12. da zispenn brud vat he nesa. ●(1955) STBJ 39. N'en devoa ket brud vat al lec'h-se.
(3) Brud fall : mauvaise réputation.
●(1955) STBJ 7. Brud fall en devoa an takad-se.
(4) A vrud : renommé.
●(14--) N 810. Tut a brut, tr. «Hommes de réputation.» ●(1557) B I 9. un den a brut, tr. «un homme de renom.»
●(1890) BSS 7. evel an alc’hueziou a roe ar Pabet d’ar belerinet a vrud a iea de Roum.
●(1926) FHAB C’hwevrer 49. tud a vrud hag a boell.
(5) Teurel brud war e anv : s'illustrer.
●(1925) FHAB Mae 165. An Aotrou Euzénou Kersalaün en doa gwechall taolet brud war e ano dre m'en doa difennet kalonek gwiriou Breiz.
(6) Gloire.
●(1575) M 1202. Ha tizaff hep cafou, brudou, enorou'n bet, tr. «Et atteindre sans regrets les gloires, les honneurs du monde.»
(7) Pakañ brud : être considéré comme, passer pour.
●(1915) KANNlandunvez 44/333. Dizonjal a vije koll arc’hant ha tiegez, ha paka brud eun inosant.
V. Ober brud : prospérer financièrement, réussir.
●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. cet homme fera fortune, tr. «en deen sé him boussei a ourei brut a ourei fortun' dastum' arei madeu.»
●(1919) DBFVsup 11b. gobér brud, tr. «prospérer (B[as] v[annetais]).»
VI. Mont e vrud e ludu : voir ludu.
- brudadur
- brudailhbrudailh
m. –où Rumeurs, ragot.
●(1874) FHB 479/70b. Bep eun amzer an dra-ma pe an dra-hont a roe leac'h da vrudaillou divar he benn.
- brudalbrudal
voir brudañ
- brudañ / brudiñ / brudalbrudañ / brudiñ / brudal
v.
I. V. tr. d. Faire connaître.
A. (en plt de qqc.)
(1) Faire connaître, ébruiter.
●(1659) SCger 134b. bruda, tr. «ebruter.» ●(1732) GReg 123a. Répandre un bruit, tr. «Bruda un dra. Van[netois] brudeiñ. ppr. brudet.» ●(1744) L'Arm 313b. Publier, divulguer, tr. «Brudein.»
●(1846) BAZ 173. Commans a reas a neuze da vruda resurrection hor Salver. ●(1876) TDE.BF 81a. Bruda, v. a., tr. «Divulguer, ébruiter.»
●(1913) AVIE 10. ar en ol mañneieu a Judé, é vrudér rah en treu zé. ●(1927) GERI.Ern 74. bruda, tr. «ébruiter, divulguer, célébrer.» ●(1955) STBJ 32. Ha setu perak e kavas gwelloc'h chom hep bruda e daol-labour.
(2) Faire de la publicité pour.
●(1866) LZBt Ebrel 131. Gallout a rafemp c'hoaz brudan eul labouradeg, el lec'h e teu ar vicherourien (...) da lakaat enn eur c'hefik (...) gwennek bep sun Breuriez ar Fe.
(3) péjor. Brudañ kaozioù : faire courir des rumeurs.
●(1908) PIGO II 121. eur mestr e oa da vrudan kaojou.
B. (en plt de qqn)
(1) Renommer, faire acquérir du renom à.
●(1659) SCger 103b. renommer, tr. «bruda.» ●(17--) TE 21. me vrudou hou ç'hanhue partout.
●(1883) MIL 190. Doue a falvezas dezhan brudal eun den ken pur ha ken santel. ●(1889) ISV 51. He speret lem a lakea ive he brudi.
(2) Décrier (qqn).
●(1659) SCger 40b. decrier, tr. «brudi.» ●42a. denigrer, tr. «brudi.» ●(c.1718) CHal.ms i. repandre de mauuais bruits de quelquun, tr. «brudellat, brudein, discriein ur re benac.»
●(1904) DBFV 33b. brudein et brudellat, v. a., tr. «répandre de mauvais bruits sur (quelqu'un). (Ch. ms.).»
II. V. intr.
(1) Acquérir du renom.
●(1866) BOM 8. nann biken / Na vrudo ma zelen, tr. «non, jamais ma harpe ne sera célèbre.»
(2) Prospérer.
●(1921) GRSA 221. Kenderhel e hra er gué-sé de vrudein betag amzér Salomon.
III. V. pron. réfl. En em vrudañ.
(1) (en plt de qnn) S'illustrer.
●(1924) FHAB Mezheven 207. En em vrudañ a ra o tont a-benn gant skoazell e floc'hig da drec'hi ar marc'heg Lorgnez. ●(1931) VALL 373b. s'illustrer, tr. «en em vruda.» ●(1932) FHAB Meurzh 90. Estreged oc'h en em ganna e c'heller en em vruda.
(2) (en plt de qqc.) S'ébruiter.
●(1912) BUAZpermoal 280. Ar vrud euz e zantelez ne zaleas ket d'en em vrudan buhan dre ar Spagn. ●457. P'en em vrudas ar c'helou-ze. ●(1924) FHAB Eost 298. E zevosion a en em vrudas e kement bro Gristen a oa.
- brudek
- brudellatbrudellat
v. tr. d. Décrier (qqn).
●(c.1718) CHal.ms i. repandre de mauuais bruits de quelquun, tr. «brudellat, brudein, discriein ur re benac.»
●(1904) DBFV 33b. brudellat, v. a., tr. «répandre de mauvais bruits sur (quelqu'un). (Ch. ms.).» ●(1927) GERI.Ern 74. brudellat V[annetais] v. a., tr. «répandre de mauvais bruits sur.»
- brudenniñbrudenniñ
v. tr. d. Croiser (le fil sur le fuseau du métier pour qu'il ne se brouille pas).
●(1744) L'Arm 168a-b. Croiser le fil sur la fusée, afin qu'elle ne se brouille point, tr. «Brudeennein ur ouréjad eitt na vrouillou quétt.»
●(1904) DBFV 33b. brudennein, v. a. : brudennein er hourejad, tr. «croiser le fil sur le fuseau pour qu'il ne se brouille pas (l'A.).»
- bruderbruder
m. –ion Propagandiste.
●(1744) L'Arm 310b. Proneur, tr. «Brudourr.»
●(1904) DBFV 33b. brudour, m. pl. derion, tr. «prôneur (l'A.).» ●(1942) ARVR 56/4. hor yez a gavfe diskibien ha bruderien nevez. ●(1962) EGRH 21. bruder m. -ien, tr. « celui qui répand les nouvelles, qui fait le renom de q.q. ch. »
- bruderezh
- brudetbrudet
adj.
(1) Renommé.
●(1846) BAZ 174. an daou vrudeta. ●(1876) TDE.BF 81a. Brudet, adj., tr. «Renommé.» ●(18--) SAQ II 127. eun eskop brudet.
●(1904) DBFV 33b. brudet, tr. «renommé.» ●(1907) PERS 11. eur rouanez brudet. ●(1913) HIVR 5. ur brezélaour brudet. ●(1915) KANNlandunvez 49/349. Eun daolen brudet a ziskuez Jezuz o kinnig d’he ebestel. ●(1923) FHAB Meurzh 95. unan eus laeron-vor brudeta Rosko. ●(1926) FHAB Meurzh 114. Hor porziou mor n'oa ket brudetoc'h egeto.
(2) Brudet bras : illustre, célèbre.
●(1876) TDE.BF 81a. Brudet braz, tr. «illustre, célèbre, parlant des personnes.»
(3) Brudet fall : qui a mauvaise réputation.
●(1924) BILZbubr 43-44/1020. Ken brudet fall e oa ken n'oa ket bet falveet gant an ôtrou Person hen digemer er c'hatekiz.
- brudfollennbrudfollenn
f. –où Tract.
●(19--) ABKE 121/2. brudfollennoù hag enskrivadurioù an Talbenn-dieubiñ a voe kavet e-kichen.
- brudidigezhbrudidigezh
f. Action de célébrer, de faire le renom.
●(1962) EGRH 21. brudidigezh f., tr. « action de célébrer, de faire le renom de… »
- brudiñ .1
- brudiñ .2brudiñ .2
voir brudañ
- brudus