Recherche 'bugel...' : 20 mots trouvés
Page 1 : de bugel-3 (1) à bugeliezh (20) :- BugelBugel
oronyme Ar Bugel (Commana)
●(1987) BRUDn 110/26-7. e Koumana, lod euz ar rehell war-horre Menez-Are o-deus peb a ano : Roh ar Sidan, Roh ar Bleiz, Roh ar Vran, ar Bugel.
- bugel .1bugel .1
m. bugale
I.
A.
(1) Enfant.
●(1499) Ca 28b. Buguel. g. enfant. ●102a. Guele an buguel en coff emam. l. hec ma cera/re. ●(c.1500) Cb 104a. chanczon quon chante aux enfans. b. guers da ober cousquet an bugale. ●(1530) Pm 282. Deut huy ryal ma bugalez / Dam roantelez an guez man, tr. «Venez réellement, mes enfants, / Dans mon royaume, cette fois-ci.» ●(1625) Bel 260. Bugale an quifniantet, / Goazzaff querent so en beth : / Ha guelhaff maz vezhent demezet. ●(1633) Nom 11a. Puer expositus, proiectitius : enfant exposé : crouadur exposet, buguel reiettet. ●262b-263a. Abortus, abortio, abortiuum : auortement : auortamant, collez, pa coll vn gruec bugalè.
●(1659) SCger 50a. enfant, tr. «buguel pl. bugale.» ●(c.1680) NG 155. tadeu ha bugalé. ●1487. e hol vugallé.
●(1834) SIM 146. daou vuguelic. ●(1866) BOM 24. Eurvad d'e-hoc'h, priejou nevez, / Gand eur c'hrubuillad vugalez.
●(1921) PGAZ 88. n'en doa nemet'han a vugale.
(2) Bugale vunut : petits enfants, enfants en bas âge.
●(1633) Nom 116b-117a. Crepundia : drappeaux & linges de petits enfans : mezerennou ha liennennou euit an bugale munut. ●216a-b. Vagitus, vagor : le cry des petits enfans : gouachat, cry an bugalè munut.
(3) Mont er-maez a vugel : quitter le monde de l'enfance.
●(1969) BAHE 62/46. da bell goude ma oant (lire : oan) aet 'maez a vugel. Met da be oad ez aer 'maez a vugel ? Evidon-me, va bugaleaj a oa echu an deiz ma oan kaset d'ar skol.
(4) Bezañ dindan vugale : garder des enfants.
●(1834) SIM 50. placet eo e qalite a blac'h dindan bugale.
(5) Bugel c’hoantaet :
●(1927) CONS 1048. Diwallet da sellout ouz eur bugel ha da lavarout : « Pebez bugel koant ! » hep lavarout raktal goude « Doue d’en benigo ! » A nez se c’houi o peus graët eur « bugel c’hoantaet ».
B. par ext. Pâtre.
●(1499) Ca 28b. Buguel an chatal. gal. pastour des bestes. ●68b. ●Doe an vugale. g. dieu des pasteurs. ●101a. Gross an buguel. g. crosse de pasteur.
●(c.1680) NG 257. Er buguelion joyeux.
C. sens fig.
(1) (religion) Bugale ar sklêrijenn : les fidèles.
●(1907) AVKA 209. rak tud ar bed ho deus muioc'h a fîl en ho stad, evid nan eus bugale ar sklerijen.
(2) fam. Bugale ar c'hantonier : les pierres.
●(1962) TDBP II 68. Te a zo bet oh en em larda ouz bugale ar hantonier ? tr. «tu as été te battre contre les enfants du cantonier ? (contre les cailloux de la route), tu as fais une chute sur la route.»
II.
(1) [empl. comme adj. ; au compar.]
●(1896) GMB 420. bugeloc'h enfant, etc. (...) pet[it] Trég[guier].
(2) Bugaleoù : groupes d'enfants.
●(1880) SAB 196. Digasset e veze bugaleou da Jesus da douch outo.
(3) [au dimin.]
●(1633) Nom 163b. Pultarius : paëlle à papin : pillicq da ober yot, podes an bugaleïgou.
●(18--) SAQ II 296. Bugaleigou, piou a viro na gredimp ar pez a gredont, na vevimp evel ma vevont ? ●297. va bugaleigou.
III. [empl. au voc.] Terme d'affection pour s'adresser à un enfant.
●(1963) BAHE 34/48. Alo ! bugel ! da gousket bremañ. ●(1978) BAHE 97-98/24. Hast buan, bugel, mont du-hont da zisglav.
IV.
(1) Kaout na bugel nag ursel : ne pas avoir d’enfant.
●(1896) GMB 572. On dit à Trévérec et à St-Clet, de celui qui n'a que lui-même à nourrir : N'en eus na bugel na hursel, litt. «il n'a ni enfant ni huissier.»
●(1903) MBJJ 92 (T) L. le Clerc. Petra bennak n'int ket, ar peurvuian anê, euz an dud n'o deuz na bugel nag ursel. ●365. na bugel nag ursel = aucun enfant. ●(1962) TDBP II 68 (T) J. Gros. Ar re-ze n'o-deus na bugel na hucher hag emaint o tastum traou n'ouzon ket da biou, ceux-là n'ont ni enfant ni braillard (pas d'enfants du tout) et ils amassent des biens je ne sais pour qui. ●Ar re-ze a zo brao a-walh dezo, n'o-deus na bugel na hursel (Langoad), ceux-là sont bien heureux, ils n'ont ni enfants ni (?) (ils n'ont pas d'enfants). ●(1964) LLMM 107/411 (T) J. Konan. An dud Kerborîou-se n'o devoa na bugel ha hursel. ●(1978) PBPP 2.1/255 (T-Plougouskant). Hursen : bouche inutile /vieillard à charge/ N'en deus na bugel na hursen, penaos n'errufe ket, tr. J. le Du «il n'a ni enfant ni bouche inutile /à nourrir/, comment ne réussirait-il pas ?»
(2) Kaout na bugel nag ursel : n’avoir aucune charge.
●(1971) BAHE 68/22 (T). N’o deus na bugel nag ursel : netra war o c’hont. Un dro-lavar heñvel a gaver e Breizh-Uhel : ils n’ont ni enfant ni orseu.
(3) Kaout na bugel na sugell : ne pas avoir d’enfant.
●(1953) BLBR 57/2 S.S.. N'em eus na bugel na sugell. N'oun nemet ur paour-kaez.
- bugel .2bugel .2
balan-bugel : coll. (botanique) Houx fragon, fragon épineux, fragonnette Ruscus aculeatus. cf. bugelenn
●(1925) BILZ 106. Balan-bugel, tr. «arbustre à la tige cannelée, souple et forte, aux feuilles rudes, armées d’une épine très dure, qui sert à balayer les bateaux.»
- bugel-bihanbugel-bihan
m. bugale-vihan Petit-enfant.
●(1878) EKG II 75. unan euz he bugale vian. ●(1894) BUZmornik 152. mar d-int kendirvi gompez, pe vugale, pe vugale vihan da gendirvi gompez.
●(1920) LZBl Du 413. Beza ho deuz bugale, bugale vian ha bugale douaren, a zo oll bet badezet. ●(1936) BREI 441/3d. bugale, bugale-gaer, bugale-vihan ha kerent.
- bugel-douarenbugel-douaren
m. bugale-douaren Arrière petit-enfant.
●(1920) LZBl Du 413. Beza ho deuz bugale, bugale vian ha bugale douaren, a zo oll bet badezet.
- bugel-Douebugel-Doue
m. Enfant Dieu.
●(1911) BUAZperrot 80. Ar bugel-Doue a gomze hag a c'haorie evel ar vugale all eus e oad.
- bugel-koar
- bugel-kuñvbugel-kuñv
m. bugale-guñv Arrière petit-enfant.
●(1995) BRYV IV 17. (Milizag) On bugale a zo ganet war on douar… on bugale-vihan a zo ganet war on douar hag on bugale-guñv.
- bugel-noz / bugul-nozbugel-noz / bugul-noz
m. Espèce de revenant.
●(1633) Nom 280a. Spectrum, visum : phantosme, vision : teuz, lutin, buguel-nos, vision.
●(1659) SCger 55b. Fantome, tr. «buguel nos, enquelezr, abusion.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Spectre, tr. «bugul nos, squet, fantom'.» ●(1732) GReg 367b. Esprit folet, lutin, tr. «buguel-nos. p. buguelyen-nos. Van[netois] bugul-nos. p. bugulyon-nos.» ●(1799) CAm 248. Le Teus ou le Buguel-nos est un démon, un esprit bienfaisant, vêtu de blanc, d'une taille gigantesque qui croît encore quand on l'approche ; vous ne le voyez que dans les carrefours, de minuit à deux heures, quand vous avez besoin de secours contre l'esprit malin, contre les démons malfaisants ; il vous sauve sous un manteau. ●(17--) FG II 13. pa wéliz sortial euz ar mor eunn den a barissaz d'in huel braz ; ann ear en doa euz ar Bugel-noz.
●(1834) SIM 93. Simon a recommandas ivez d'hon hostisien nonpas credi na e pautr e voutou coad, nac e cariguel an ancou, nac er ganneres nôs, nac er buguel nos, nac er seurt traou sot evelse, hac er prometjont. ●(1840) EBB 46. er bégul nôze, tr. « le berger de nuit ». ●(1847) MDM 82-83. e kredont d'an diaoulou, d'ar sort, da zoueou-kuzet, d'ar spezou, d'ar buguel-noz, d'an divinerez, d'ar sorserez. ●(1866) BOM 32. Ne gred ket, tamm, d'ann Diaoulou, / D'ar Bugel Noz, na d'an Teuzou.
●(1904) DBFV 34a. bugul-noz, m. pl. bugulion-noz, tr. «fantôme de nuit.» ●(1927) GERI.Ern 76. bugel-noz m. pl. bugelien-noz, tr. «Fantôme nocturne.»
●(1927) CONS 1159. Beza ez eus eul lennegez hag he deus brudet an taoliou-kroug c’hoariet d’al lonkerien dilerc’het gant ar vugelien-noz.
- bugel-saout
- bugelek
- bugelel
- bugelenn
- bugelenn-vor
- bugelenneg
- bugelennek
- bugelennennbugelennenn
f. (botanique) Fragon, petit houx (Ruscus aculeatus).
●(1927) GERI.Ern 76. bugelenn col., tr. «Petit houx, sg. bugelennenn.»
- bugelezbugelez
f. –ed Bergère.
●(1876) TDE.BF 82b. Bugelez (bug-elez), s. f., tr. «Bergère, et aussi petite fille en apprentissage ; pl. ed.»
- bugeliañ
- bugeliezh