Devri

Recherche 'butun...' : 23 mots trouvés

Page 1 : de butun (1) à butunlec_h (23) :
  • butun
    butun

    m. & interj. –où

    I. M.

    (1) (botanique) Plants de tabac.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 128. er gùé coton, er butum e za mad.

    ●(1927) FHAB Meurzh 68b. Ar plant butun hepken a rank kaout potas soufrek.

    (2) Tabac prêt à fumer.

    ●(1659) SCger 91b. petun, tr. «butun.» ●(c.1718) CHal.ms iii. petun, tr. «butun, tabac.» ●(1732) GReg 900a. Une prise de tabac, tr. «Ur banne butun ; Ur bannac'h butum.» ●(1790) MG 308. Me once butum. ●205. hou putum.

    ●(1838) CGK 12. He fri cam carguet a vutun. ●(1856) VNA 92. Vous m'apporterez du tabac, tr. «Hui e zégassou butum d'ein.» ●(1857) CBF 49. Breman e roinn d'id eur c'hornad butun, tr. «Maintenant je te donnerai une pique (lire : pipe) de tabac.» ●(1868) FHB 192/288a. gant ho moget butun. ●(1877) FHB (3e série) 24/193b. ha butun bouzar ouspen !

    ●(1909) BROU 209. (Eusa) Putum, tr. «Tabac A gardé le P du vieux français Petun.» ●(1904) DBFV 35b. butum, butun, m., tr. «tabac.» ●(1914) FHAB Gouere 205. n'eo ket ker krenv an eil butun hag egile.

    (3) Burev butun : bureau de tabac.

    ●(1868) FHB 199/343b. Ar re a zalc'h bureou butun. ●(1872) DJL 17. Kar prometet oa dezan eur bureo butun.

    ●(1938) SAV 10/30. a zalc'he d'an ampoent ar bureo butun.

    (4) Korn-butun : pipe.

    ●(1869) FHB 248/306a. Tenn eur bouil moget bennag euz ar c'horn-butun-ma.

    (5) Lakaat butun : faire une pipe.

    ●(1927) FHAB Gouere 141a. Deuit tre, ma fôtr paour, ha lakit butun.

    (6) Rikoù butun : nécessaire de fumeur.

    ●(1929) MKRN 20. Holl e rikou butun a gouez var an dachenn, tr. «toute sa batterie de fumeur roule à terre.»

    B.

    (1) Gwerzh-butun : pourboire.

    ●(1895) GMB 302. pet[it] tréc[orois] gwerz butun, en fr. du pays «de l'argent de tabac», pourboire.

    ●(1903) MBJJ 78. da laret eo eun tamm gwerz butun. ●(1908) PIGO II 72. bep nao bla 'n eve eur blavez gwerz-putun ! ●(1910) MAKE 47. Digasit d'in va den, hag ho peus gwerz-butun da gaout. ●(1926) BIVE 12. eun tamm gwerz-putun. ●(1941) FHAB Gouere/Eost 60a. da ginnig gwerz ar butun d'ezi. ●(1959) TGPB 187. ar gwerzh butun am boa bountet en he dorn.

    (2) Arc'hant ar butun, arc'hant butun : pourboire, argent de poche.

    ●(1870) MBR 176. Arc'hant ar butun a vezo da nebeuta digant ann denn-ma.

    ●(2005) SEBEJ 208. (Ar Yeuc'h) Pas de salaire, mais il fut sous-entendu que je pourrais bénéficier de quelque argent de poche, arc'hant butun.

    C. sens fig. Grabuge.

    ●(1889) SKG 13. Butun a vo, me gred, tr. «il y aura du grabuge, je crois.»

    D. (phycologie) Alaria esculenta.

    ●(1968) NOGO 219. Alaria esculenta. 'pytym, «tabac» : Porz-Paol (qui est «butun» en breton classique). ●'bytyn, id. : Porz-Gwenn en Plouescat.

    II. Loc. interj.

    (1) Fidambutun ! : foi de mon tabac ! : malediction de mon tabac ! Juron euphémique pour Feiz da'm Doue.

    ●(1929) MKRN 93. Fidenbutun ! Mari Baour, zoubenn an anduilhen, / Erru eo da goaz d'ar ger, gantan leun e gorkenn ! tr. «Nom d'une pipe !...»

    (2) Korn-butun ! nom d'une pipe !

    ●(1890) MOA 347. Morbleu ! Interj. En mauvaise humeur, tr. «korn butun !»

    (3) Mil korn-butun ! : mille pipes !

    ●(1924) YAYA 37. Mil gorn butun ! Koumprenn a ran an traou, erfin. ●(1932) TUML 25. Mil korn butun ! Pebez levenez ! Pebez dudi !

    (4) Sac'h ar butun ! : sac à tabac ! : Juron euphémique pour Sakredie.

    ●(1935) ANTO 74. Sac'h ar butun ! 'me Job Itrig.

    (5) Mallozh ma butun !: malédiction de mon tabac ! : Juron euphémique pour Mallozh Doue.

    ●(1904) BOBL 8 octobre 3/2c. Malloz ma butun, me n'on ket falloc'h den vid eun all, mez c'houllan ket boud laket var ar journaliou. ●(1905) BOBL 25 mars 27/1b. Petra, mallez ma butun ? Eul listen em eneb !

    III.

    (1) Pouezañ butun : osciller de la tête.

    ●(1877) FHB (3e série) 9/67b (L) *Karanteg. Ia, aotrou Persoun, emezhi, en eur boeza butun, rag mad eo caout mignoned e peb leac'h.

    (2) Pouezañ butun : piquer du nez.

    ●(1869) FHB 241/252a. Rag me vel eun daou pe dri o poeza butun.

    ●(1958) ADBr LXV-4 517 (K-An Ospital Kammfroud). Pouez butun, tr. Ch. ar Gall «Laisser tomber la tête quand on lutte contre le sommeil.» ●(1984) LPPN 524. (Poullaouen) Pouesañ butun, tr. F. Favereau «piquer du nez (commencer à s'assoupir sur sa chaise, par ex.)

    (3) Sevel butun etre : se chamailler.

    ●(1929) MKRN 95-96 (K) P. Martin. Eno e te Fanchonn Frilouz da néo he gloan ru pe zave butun etre he hin-koz hag hi.

    (4) Ober butun gant ub. : réduire qqn en bouillie, le passer à tabac.

    ●(1928) FHAB Kerzu 448 Y.-V. Perrot. Ha ne voe ket eun netra evit ober e «jeu» ouz potr tramor, ouz Fish, graet en dije butun gantan, egiz ma lavare va zad koz. ●(1973) BRUD 43-44/39 (L) *N. Rozmor. O ! E peleh emaint 'ta ma vezo greet butun ganto.

    (5) Bezañ butun gant ub. : être solide et capable.

    ●(1857) CBF 54 (L). Doare zo butun gant-han, rak derc'hel a ra soun hag huel e vruched, tr. Troude/Milin «Il paraît être un solide gaillard, car il porte la tête droite et haute.» ●(1890) MOA 155 (L). Non capable, tr. J. Moal «n'euz ket a vutun gant-han.»

    ●(1923) KNOL 29 (L) K. Jezegou. Dougen a rea an dra-ze ken eas, da welet, hag un duilh lin. / - Kre mil borgnon ! eme Ian. Hen-ma zo butun gantan avad. Hen-ma, dre e nerz, 'zo re bar d'in-me.

    (6) Na dalvezout ur chik butun : ne rien valoir.

    ●(1962) TDBP II 70 (T). Hennez na dalv ket eur chék-butun, tr. J. Gros «il ne vaut pas une chique.»

    (7) Bezañ en e vutun : être à son aise.

    ●(1936) IVGA 73 (Ki) Y. Drezen. Lakaet e oa bet Kili da ren paotred ar jimnas, hag en e vutun en em gave ganto. ●(1947) YNHL 146 (Ki) Y. Drezen. En e vutun e tle bezañ va eontr Morio. ●(1952) LLMM 32-33/73 (Ki) Y. Drezen. Ha n'en em gavas ket va zad-kozh en e vutun pa chomas e-unan er saloñs.

    (8) Hir evel un deiz hep butun : une très longue journée. Cf. hir evel ur sizhun hep bara.

    ●(1964) LLMM 107/440 (K) Y. Gwernig. Dont a reas an eil-maer daveti, e zremm hir evel un deiz hep butun, ha galleg leizh e c'henou.

    (9) Pep hini e vutun : les bons comptes font les bons amis.

    ●(1984) LPPN 520. (Poullaouen) pep-heni i vutun, tr. F. Favereau «les bons comptes font les bons amis.»

    (10) Kemer e vutun : à quoi tu marches ? (trivial : qu’est-ce que tu fumes ?). Cf. prenañ e sistr.

    ●(1935) BREI 392/3b. Petra, emezon, eus a belec'h e kemerez da vutun ive ? Ne vije ket aezetoc'h d'it tanfoeltri ar velc'houdenn alese evit êsaat chench plas d'an iliz ? !... ●(1994) HETO 26. (Batist) Sell ! dalh mad aze ha me a hwezo. (Jul) Petra ? Kleo, deuz a beleh e kemerez da vutun ? ●67. Alo ? alo, Aotrou Mêr, deuz a beleh e kemerit ho putun ? ●(1996) GRVE 82. Petra Pipi, euz a beleh e kemerez da vutun ivez ? Me gred kentoh e oas en servij Doue hag en ez servij da-unan.

    (11) Reiñ ludu e-lec'h butun : voir ludu.

    (12) Na dalvezout ludu ur c'hornad butun : voir kornad.

    (13) Ober e gorniad diouzh e vutun : voir kornad.

  • butun-beg
    butun-beg

    m. Tabac à chiquer.

    ●(1876) TDE.BF 84a. Butun-bek, s. m., tr. «Tabac à chiquer. A la lettre, tabac de bouche.»

    ●(1904) DBFV 35b. butun beg, tr. «tabac à mâcher.»

  • butun-chaok
    butun-chaok

    m. Tabac à chiquer.

    ●(1876) TDE.BF 84a. Butun-chaok, s. m., tr. «Tabac à chiquer.»

    ●(1929) PSAB 10. Butun chaok ha butun moged. ●(1931) VALL 98b. Carotte de tabac, tr. «butun-chaog.»

  • butun-chik
    butun-chik

    m. Tabac à chiquer.

    ●(1967) LIMO 08 décembre. Petra é guel genoh, paotr iouank, butun fri, butun chik ?

  • butun-fri
    butun-fri

    m. Tabac à priser.

    ●(1876) TDE.BF 84b. Butun-fri, s. m., tr. «Tabac à priser. A la lettre, tabac de nez.»

    ●(1920) MVRO 48/1c. podou gwen skrivet warno : butun korn, butun-fri. ●(1920) FHAB C'hwevrer 247. eiz realad butun-fri. ●(1929) PSAB 10. Ar butun fri, m'hen tou, merc'hed / A zo mat evit ar yec'hed. ●(1967) LIMO 08 décembre. Petra é guel genoh, paotr iouank, butun fri, butun chik ?

  • butun-frizet
    butun-frizet

    m. =

    ●(1902) PIGO I 12. tri gornad butun frizet.

  • butun-gwenn
    butun-gwenn

    coll. (botanique) Ellébore.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. hellebore, tr. «butun güen.»

  • butun-karot
    butun-karot

    m. Tabac à chiquer.

    ●(1872) DJL 13. neur galviat he dam butun karrot.

    ●(1902) PIGO I 12. eur c'hornad butun karot. ●(1924) ZAMA 205. Hag eur werennadig «trilonk» a ziskargas va zad d'an tontonTomaz, enaouet a-benn neuze, o frapa war dan butun-karot e gorn-pri berr, pouaf ! pouaf ! ●(1942) DADO 21. Erru eo gwall voan da yalc’h vutun, emberr pa’c’h in d’ar bourk e prenin evidout eun tamm brao a vutun. ●(1974) SKVT III 52. paotr ar butun karot.

  • butun-korn
    butun-korn

    m. Tabac à pipe.

    ●(1876) TDE.BF 84b. Butun-korn, s. m., tr. «Tabac à fumer. A la lettre, tabac de pipe.»

    ●(1904) DBFV 35b. butun korn, butun moged, tr. «tabac à fumer.» ●(1920) MVRO 48/1c. podou gwen skrivet warno : butun korn, butun-fri.

  • butun-malet
    butun-malet

    m. Tabac à priser.

    ●(1876) TDE.BF 84b. Butun-malet, s. m., tr. «Tabac à priser.»

    ●(1904) DBFV 35b. butun malet, tr. «tabac en poudre, à priser.» ●(1935) NOME 90. he c'hafe hag he butun malet.

  • butun-marmouz
    butun-marmouz

    m. Chatons des châtaigniers que fument les enfants.

    ●(1955) STBJ 146. gwez-kistin, goloet an douar dindano gant ar butun marmouz pe ar bleuñ gweñvet kouezet diouto.

  • butun-moged
    butun-moged

    m. Tabac à fumer.

    ●(1904) DBFV 35b. butun korn, butun moged, tr. «tabac à fumer.» ●(1929) PSAB 10. Butun chaok ha butun moged.

  • butun-poultr
    butun-poultr

    m. Tabac à priser.

    ●(1847) FVR 189. laket gwirio / War butun poultr hag andoulien.

  • butun-roll
    butun-roll

    m. Carotte de tabac à chiquer.

    ●(1931) VALL 98b. Carotte de tabac, tr. «butun-roll.»

  • butunalenn
    butunalenn

    f. –où (habillement) Bavette, pièce de tablier.

    ●(1890) MOA 139a. Haut du tablier des capagnardes, tr. «brutunalenn (T[régor]).»

    ●(1931) VALL 557b. Piècette de tablier, tr. «butunalenn f. T[régor]» ●723b. le haut du tablier, tr. «b(r)utunalenn T[régor] f.»

  • butunat / butuniñ
    butunat / butuniñ

    v. tr. d. Fumer (du tabac).

    I.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. petuner, tr. «butunein, tabaguein.»

    ●(1904) DBFV 35b. butumein, butunein, butunat, v. n. et n., tr. «fumer.»

    ►absol.

    ●(1897) EST 20. eit butumein. ●(18--) KTB.ms 14 p 29. hag a em lakaas da vutunad.

    ●(1908) PIGO II 43. gant e gorn o vutunat. ●(1919) BUBR 9/242. pa c'hellont butunat.

    II.

    (1) Mont da vutuniñ e gorn en oaled sant Pêr : voir korn.

    (2) Butuniñ e segalenn ziwezhañ : voir segalenn.

  • butuneg
    butuneg

    f. –i Terrain planté de tabac.

    ●(1983) LLMM 218/172. o kuntuilh an delioù-butun e butunegi an Ontario.

  • butunenn
    butunenn

    f. –où

    (1) Brin de tabac.

    ●(1922) FHAB Ebrel 114. gant aon na vefe kouezet eur vutunen bennak war he zavancher seiz...

    (2) Cigarette.

    ●(1967) BAHE 53/44. Prenet em eus ur pakad a 100 butunenn.

  • butuner
    butuner

    m. –ion

    (1) Fumeur.

    ●(1732) GReg 442b. Fumeur, qui fume du tabac, tr. «Butuner. p. butuneryen. butumer. p. yen. Van[netois] butunour. butumour. pp. yon, yan.» ●(1744) L'Arm 167b. Fumeur, tr. «Butumérr.. merion.»

    ●(1869) FHB 212/23b. Ar vutunerien hag ar vutunerezet.

    ●(1904) DBFV 35b. butumér, butumour, butunour, m. pl. –merion, tr. «fumeur, celui qui use de tabac.» ●(1910) MBJL 143. e sal ar vutunerien. ●(1914) FHAB Gouere 205. Ar vutunerien a ya divemor buhannoc'h ha stankoc'h eget ar re all.

    (2) Homme qui tiens un bureau de tabac.

    ●(1919) DBFVsup 11b. butumér, m., tr. «préposé d'un bureau de tabac.»

    (3) Homme qui fait du tabac.

    ●(1931) VALL 723a. butuner, tr. «celui qui fait du tabac.»

    (4) Homme qui use de tabac d'une manière ou d'une autre.

    ●(1919) MVRO 2/c. Ar vutunerien, mogederien dreist-holl.

  • butuner-fri
    butuner-fri

    m. Priseur.

    ●(1931) VALL 593a. Priseur, tr. «butuner-fri.»

  • butunerez
    butunerez

    f. –ed Fumeuse.

    ●(1904) DBFV 35b. butumeréz, f. pl. ed, tr. «fumeur, celui qui use de tabac.»

  • butuniñ
    butuniñ

    voir butunat

  • butunlec'h
    butunlec'h

    m. –ioù Fumoir.

    ●(1931) VALL 323b. Fumoir, tr. «butunlec'h m. pl. iou.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...