Devri

Recherche 'chatal...' : 9 mots trouvés

Page 1 : de chatal (1) à chatalet (9) :
  • chatal
    chatal

    plur. –ed, –où

    I. (agriculture)

    (1) Bétail.

    (14--) Jer.ms 66. Ha nep a duy extraneall / Hep ma quemyat eguyt chatall / Ez gourchemennaff am havall / Squegaff e pen cren en leall., tr. « Et quiconque viendra (?) de l’extérieur (?) / Sans mon autorisation, pour (prendre) du bétail, / J’ordonne, il me semble, /De lui trancher la tête, net, tout droit ». ●(1499) Ca 16b. Bagat chatal g. tropel de grosses bestes ou de brebiz. ●28b. Buguel an chatal. gal. pastour des bestes. ●36b. Chatal. g. daumaille. ●(1557) B I 713. An moch hann con hann leonet / Hann chatal hann aneualet, tr. «Les pourceaux, les chiens et les lions, et toutes sortes d'animaux.» ●(1575) M 1003-1004. Chatal é amesec, tr. «Du bétail de son voisin.» ●(1580) G 182-183. non neus doñ grat na mat na ty, / Douar na chatal nac aly, tr. «nous n'avons à notre disposition ni bien ni maison, / Terre ni bétail, ni conseil.»

    (1659) SCger 7a. animal, tr. «chatal p. ou.» ●136a. chatal, tr. «les bestes.» ●(1732) GReg 4a. Abbreuver, tr. «Doura ar chatal.» ●37b. Les animaux domestiques, tant chevaux, toutes bêtes de somme, brebis, pourceaux, que bêtes à cornes, tr. «ar chantal. ar chatal. ar chatalou. Van[netois] er chetal.» ●(1744) L'Arm 29b. Bétail, tr. «Chétale. m.» ●(1790) MG 55. a balamor teoh é néein hac é spiein doh me chetal.

    (1857) CBF 94. ar chatal hag an anevaled all. ●(1877) BSA 21. he vanden jatal. ●(1883) IMP 84. Penaos, mab, va chatal a ne ket da rë ? ●(1889) ISV 345. picoliou chatal.

    (1904) DBFV 37b. chetal, m., tr. «bétail, troupeaux.» ●(1906) KANNgwital 40/316. parea ar chatal (...) zo re dano ho c'horf. ●(1920) AMJV 52. ar chatal a gav atao peadra da garga ho c'hov. ●(1922) FHAB Here 317. ar chatal kez a oa truezus o stad.

    ►[empl. avec la terminaison plur. –où]

    (1868) FHB 166/79. Evelse ar chatalou so treud, hag ive ar chatal treud so fall varnezho, epad ma talc'h ker ar chatal lard.

    (1913) KANNgwital 127/287. Evesaad ouz ar chatalou. ●(1928) KANNgwital 302/123. Dre boania kalz vardro hor chatalou. ●(1962) EGRH I 112. chataloù, tr. « bandes de bestiaux. »

    (2) Chatal lart : animaux de boucherie.

    (1868) FHB 167/87. eur C'honcours evit ar chatal lard.

    (1922) IATA 5. ne gaver den da brena ar chatal lard.

    (3) Chatal bras : gros bétail.

    (14--) N 1214. Hon chatal bras aioa gloaset, tr. «Notre grand bétail avait péri.»

    (1867) FHB 118/107b. hon denved hag hor chatal braz.

    (4) Penn-chatal : tête de bétail.

    (1867) MGK 9. evel eur penn-chatal. ●88. ezen, pennou-chatal.

    (1932) KWLB 5. gwerza pe brena eur penn-chatal.

    II. sens fig. péjor. (en plt de qqn)

    A.

    (1) Vauriens.

    (1910) ISBR 289. el lézenneu en devoé saùet get harp er chetal. ●(1919) BSUF 6. Chetu rah er chetal é hoarhein, é skrignal, hag é rein tauleu troed d'où hansort eit gobér dehou seùel. ●(1974) LIMO 04 mai. ur vandenn gagnaj ha chetaled.

    (2) La majorité des gens.

    (1932) BRTG 1. Men dén ne havalè ket doh lod bras er chetal.

    (3) Chatal mut : bêtes brutes, hommes dénués de sensibilité.

    (1580) G 645. Chatal mut a yunas try dez, tr. «Les troupeaux sans paroles jeûnèrent trois jours.»

    (c.1680) NG 165. Er chetal mut en deueh-sé / A ray bruit bras eué ; / hac e larain : «Goueh dim eué, / Pe guemersam biscoueh buhé !».

    (1877) EKG I 181. Da dud hag a gemer Breiziz evel chatal mud ?

    (1908) FHAB Eost 228. Lakât an den e renk ar chatal mud, setu aze ho mennoz.

    B. Chatal kornek.

    (1) Cocus.

    (1647) Am 705. Sellit an histor an chatal cornecq, / Goude caezr prezec a va daou plecqua. / Hez eo cacet gate cuit va grecq : / Lesset tavantecq goude va ruequa, tr. «Voyez l'histoire des bêtes à cornes. / Après (avoir) bellement parlé et m'avoir plié en deux, / Ils ont enlevé ma femme : / (ils m'ont) laissé misérable après m'avoir rompu.»

    (2) Imbéciles.

    (18--) MILg 241. na ziskuezit eviziken / d'ho pugale nep lizeren, / grit anez-ho chatal kornek (d'après Gwerin n° 2).

  • chatal-korn
    chatal-korn

    plur.

    (1) Bêtes à cornes.

    (1867) FHB 139/280b. o tioual va chatal corn ! ●(18--) PDO 4. ar c'hlenvet var hor chatal korn. ●(1889) SFA 262. var ar chatal-korn, ar c'hezek hag an denved.

    (1922) KANNgwital 234/379. ar chatal korn. ●(1949) KROB 10/11. ar jatal-korn, a zo anezo dek pe zaouzek gant al leueou bihan hag ar c'hole.

    (2) sens fig., péjor. Cocus.

    (17--) SE 2. neus quet a chatal corn ? em'éguile dizi / pa vezo deuet yoén ho guellot, emizi.

  • chatalañ
    chatalañ

    v. intr. Agir en bête, brutalement.

    (1759) MLcelt 305a. Chatala, tr. «agir en bête, agir brutalement.»

  • chatalat
    chatalat

    v.

    (1) V. intr. Garder les troupeaux.

    (1927) GERI.Ern 79. chatalat, tr. «garder les troupeaux.»

    (2) V. tr. d. Chatalat ur park : disposer un champ pour le bétail.

    (1931) VALL 65a. disposer (un champ) pour le bétail, tr. «chatalat (eur park).»

  • chatalegezh
    chatalegezh

    f. Bestialité.

    (1927) GERI.Ern 79. chatalegez f., tr. «bestialité.»

  • chatalek
    chatalek

    adj. Bestial, brutal.

    (1927) GERI.Ern 79. chatalek, tr. «bestial.» ●(1931) VALL 86a. Brutal, tr. «chatalek

  • chataler
    chataler

    m. –ion Gardien de bétail.

    (1759) MLcelt 305a. Chataler, tr. «un gardeur de vache, un brutal. B. il paroit par Chatal, dont il est formé, qu'il a dû signifier tout gardeur de bêtes.»

  • chatalerezh
    chatalerezh

    m.

    (1) Élevage de bétail.

    (1907) BOBL 08 juin 141/1b. Ar chatallerez a zo dister en leac'hchennou rag neuz ket a voued. ●(1929) FHAB C'hwevrer 52. Mat e vije, en hor bro, ober nebeutoc'h a winiz ha muioc'h a chatalerez. ●(1949) KROB 10/13. ar jatalerez eo ar binvidigez vrasa. ●(1973) KOBL 195. (Plougerne) Bremañ ez eus muioc'h a jatallerezh.

    (2) Relations sexuelles entre animaux ou avec des animaux.

    (1732) GReg 91a. Bestialite, action de bête, ou, avec quelque bête, tr. «chatalérez

    (1847) BDJ 232. Loëniach, chatalerez, ha pep-tra holl mezus.

    (3) Brutalité.

    (1659) SCger 18a. brutalité, tr. «chatalerez

  • chatalet
    chatalet

    adj. Abruti.

    (1957) BAHE 12/18. N'eo ket da lavarout e c'hellfe an holl kompren : bez' ez eus tud chatalet.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...