Devri

Recherche 'damant...' : 5 mots trouvés

Page 1 : de damant-1 (1) à damantus (5) :
  • damant .1
    damant .1

    m. –où

    I.

    (1) Soin, souci, ménagement.

    ●(1659) SCger 112a. soucy, tr. «sourci.»

    ●(1867) MGK 48. Ne vije bet damant d'he ler.

    ●(1927) GERI.Ern 88. damant m. Soin, souci, ménagement (d'eur gwenneg, pour ne pas perdre ou dépenser un sou).

    (2) Kaout damant ouzh : ménager.

    ●(1867) MGK 95. Kaout truez oc'h an tiek hag oc'h he ialc'h damant.

    ●(1924) ZAMA 204. sonj am eus ivez en doa damant eus e gazeg…

    (3) Kaout damant da : ménager, épargner.

    ●(1868) GBI I 330. Ha posubl ve digant Doue, / Ve damant d’am dillad ho pe !, tr. « Serait-il Dieu possible / Que vous craigniez de salir mes habits ! »

    (4) Hep damant (ebet) : sans ménagement, sans se ménager.

    ●(1867) MGK 24. hep damant diskouezomp / Plegou kuz hor c'haloun.

    ●(1900) MSJO 228. pleustrit eb damant var al labour dies-se. ●(1911) BUAZperrot 222. Goude beza labouret heb damant ebed. ●(1912) MMKE xvi. Difennomp eta an tiegez ; poaniomp evitan hep damant.

    (5) Hep damant da : sans ménagement pour.

    ●(1911) BUAZperrot 143. Heb damant ebed d'e yec'hed na d'e vadou.

    II.

    (1) Crainte, inquiétude.

    ●(1838-1866) PRO.tj 193. Heb kaout an nebeuta damant e tigor frank he genou.

    ●(1927) GERI.Ern 88. damant m., tr. «inquiétude.»

    (2) Kaout damant o =

    ●(1996) GRVE 78. Kas an hucher d'am Ferson ? Eun tamm damant evelkent am-eus oh ober eun taol ar seurt-se.

    (3) Kaout damant da (+ v.) : craindre de.

    ●(1906) KANngalon Here 223. Arabad eo ken neubeut kaout damant da zispign eur guennek benag evit maga ar spered.

    III.

    (1) Kaout damant : être clément.

    ●(17--) ST 360. Pa oa et ar procez dirag ar parlamant / Eleiz a lavare d'ar roue kaout damant, tr. «Lorsque le procès fut déféré au parlement, grand fut le nombre de ceux qui prièrent le roi d'avoir de la clémence.» ●366. gras d'he da gaout damant ! tr. «puissent-ils montrer quelque pitié !»

    (2) E damant = (?) à cause de, en raison de // pour racheter (?).

    ●(1909) FHAB Eost 227. an ene ne varv ket, p'e guir ez ea deuz corf maro ar c'habiten e corf udur eun touseg e damant an torfed bras hen doa great.

    (3) Doléance.

    ●(1973) LIMO 07 avril. lakad dré skrid ou zamanteu, klemmeu hag avizeu.

    (4) (Taol) damant : plainte, gémissement.

    ●(1790) MG 298. Itré peb-taul demantt e achappou gueneoh, offret hou poénieu de Zoué.

    ●(1904) DBFV 43a. demant, m. pl. eu, tr. «plainte, lamentation.» ●(1938) DIHU 328/149. Un hoari aral e oè bet dehon lakat é lavreg ; deit e oè de ben neoah get éleih a boén hag a zamanteu.

  • damant .2
    damant .2

    voir damantiñ

  • damanterezh
    damanterezh

    m. Plainte(s).

    ●(1921) GRSA 329. Haval é trouz er gléañnatereh, huchereh, demantereh doh tarañnereh er gurun.

  • damantiñ / damant
    damantiñ / damant

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Soigner.

    ●(17--) ST 36. Evel-se e vezo ret d'he dud he zamanti, tr. «c'est ainsi que ses gens devront le traiter.»

    ●(1874) FHB 507/291a. ar vam a zeuaz d'he c'herc'hat evit he damanti er ger. ●(1874) FHB 515/356a. Re baour evit beza damantet en he zy. ●(1876) TDE.BF 97b. Damañti eunn den klañv, tr. «soigner un malade. C[ornouaille].»

    ●(1927) GERI.Ern 88. damanti v. a, tr. « soigner.»

    (2) Craindre.

    ●(1869) FHB 210/5b. an hevelep merc'hed, – ha fur eo ho damanti, rak flemm mad ho devez peur vuia.

    (3) Plaindre.

    ●(1904) DBFV 43a. demant –eien, v. a., tr. «plaindre.»

    (4) Se plaindre (de qqc.).

    ●(1939) RIBA 149. Hag er voéz (...) e zemant hé halonad hag e zeviz héh ankén a voéh ihuél.

    II. V. tr. i.

    A.

    (1) Damantiñ d'e gorf : se ménager, s'épargner.

    ●(1864) SMM 88. Breman e tamanter dezan, peb evez so evithan [ar c'horf]. ●(1867) MGK 81. Ne choumaz dibreder / Da zamanti d'he gorf.

    (2) Damantiñ ouzh an-unan : se ménager, s'épargner.

    ●(1862) JKS 72. Seul vui e tamantot breman ouz-hoc'h hoc'h-unan, ha seul vui ec'h heuliot gwall-ioulou ar c'hik.

    (3) Damantiñ d'ar boan : plaindre, ménager, épargner sa peine.

    ●(17--) EN 1672. me gastiou ma horf gand peb sort crueldet / eb damantin dar boain, balamour dam fehed, tr. «je châtierai mon corps avec toute sorte de cruauté, / sans me plaindre de la peine à cause de mon péché.»

    (4) Damantiñ d'e labour : travailler avec moins d'ardeur.

    ●(1921) FHAB Kerzu 318. Setu m'en doa ranket, war e zivezadou, / Damanti d'e labour ha d'e brezegennou.

    B. absol.

    (1) Hésiter à fournir, ménager.

    ●(1909) FHAB Even 182. kerz da voueta an dornerez ; arabet did damanti.

    (1) Hep damantiñ : sans hésiter.

    ●(1867) MGK 79. Ha dont hep damanti dioc'h-tu da labourat.

    ●(1911) SKRS II 160. Kerkent ha ma vezont guelet o tioan [an techou fall], e ranket dioc'htu hag heb damanti, ober brezel dezho. ●(1936) PRBD 122. Klaskit ho pec'hejou heb damanti tamm.

    III. V. intr.

    (1) Se plaindre, gémir.

    ●(1790) MG 128. ha liès m'hé lausquai peèl de zemant quênt ma tostèn de rein dehi er péh hi doai dobér. ●298. hi e zamantai hac e griai a bouis hé fèn. ●(1792) BD 3627. nin na damantomp en nep guis, tr. «Nous ne nous plaignons d'aucune façon.» ●(1792) CAg 117. Pe bouéh ê honnéh ë zemante / El-cè guet huannadeu calet ? ●(17--) TE 108. pèh ræson e eèll er-ré cablus ou dout de zemantt eid er péhiq ou dès dandur ?

    ●(1904) DBFV 43a. demant –eien, v. n., tr. «se plaindre ; gémir.» ●(1912) MMKE 110. He mouez eo a glevomp o tamant barz an tour. ●(1921) GRSA 203. Abrest en em laka de zemant ha de laret éma édan merùel.

    (2) Damantiñ a ri : il t'en cuiras.

    ●(1857) CBF 122. M'hen talvo d'id ! Damanti a ri ! tr. «Tu me le payeras ! Tu t'en repentiras ! » ●(1876) TDE.BF 97b. Damañti a ri, tr. «tu t'en repentiras, tu me le paieras !»

    (3) Se ménager.

    ●(1889) ISV 453a. Guelomp eta ep damanti / An droug en deus great pephini.

    (4) Avoir regret.

    ●(1927) GERI.Ern 88. damanti v. n, tr. « avoir regret.»

    IV. V. pron. réfl. En em zamantiñ : s'amender.

    ●(1867) MGK 93. Rak ma na deu d'am c'haout ha d'en em zamanti / Tesko diwar he goust mont da goumananti.

  • damantus
    damantus

    adj.

    I. (en plt de qqn)

    (1) Qui ressent une douleur morale, douloureux, affligé.

    ●(1866) FHB 67/118b. Me bed an dud kisidik ha damantus da vont eun droad d'eun bennag euz an tier-ze da zeski beva ha mervel.

    ●(1933) MMPA 157. an eneou damantus. ●(1996) CRYK 120. Kalon Mari zo damantus, tr. «Le cœur de Marie est douloureux.»

    (2) Pitoyable.

    ●(1659) SCger 92b. pitioiable, tr. «damantus.» ●111a. soigneux, tr. «damantus.»

    (3) Bezañ damantus e-keñver ub. : être attentionné pour qqn.

    ●(1752) BS 187. mæs indulgeant ha damantus e quêver ar re-all.

    ●(1870) FHB 304/339b. pe gen damantus e voa bet e kenver ar barzed euz he amzer.

    (4) Bezañ damantus ouzh e gorf : ménager son corps.

    ●(1911) BUAZperrot 165. eur c'horf hag e oar bet re zamantus outan.

    (5) Bezañ damantus da : ménager (sa peine, son corps).

    ●(1869) FHB 224/114a. ne ket bet damantus de gorf.

    ●(1902) MBKJ 201. ne vijent ket ken damantuz d'ho c'horf. ●(1907) KANngalon Mezheven 429. morse ne veze damantus d'he foan. ●(1911) SKRS II 212. morse ne veze damantuz d'he foan. ●(1927) GERI.Ern 88. damantus, tr. « soucieux, qui craint (d'e dra pour son bien, qui l'épargne.»

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Regrettable.

    ●(1906) BOBL 24 février 75/1b. eun error vraz ha damantus meurbed. ●(1985) AMRZ 28. Gwechall, siwaz ! n'edo ket ar hiz da espern pe da vired an traou oz en tiegeziou diwar ar meaz, ar pez a zo damantuz braz.

    (2) = (?) Pénible, laborieux (?).

    ●(1866) FHB 70/140b. goude eur zarmon hir ha damantuz divar benn passion hor Zalver, o tiskenn euz ar gador e lavaraz d'in : Tad, gouzanv a ran. – Drouk-kof ha drouk claoun am euz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...