Recherche 'dere...' : 32 mots trouvés
Page 1 : de dere-1 (1) à derezet (32) :- dere .1
- dere .2dere .2
m.
(1) Rang, condition sociale.
●(1863) GBI I 426. Me 'zo ma dere beza paour, tr. «Mon devoir à moi est d'être pauvre !»
(2) Diouzh e zere : de song rang.
●(1867) MGK 55. kaout eur pried / (…) dioc’h he dere. ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 30/576). Mab eur pesketaer ne deo ket dioc’h da zere.
(3) En e zere : à sa convenance.
●(1867) MGK 88. gant ma vije ’nn amzer / Enn he zere bemdez hag evel ma karje. ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 30/575). Sada, va faotr, out pinvidik en da zere.
- dere .3dere .3
voir diere
- deread
- dereadegezhdereadegezh
f. Convenances, bienséance.
●(1499) Ca 58a. [dereadecat] ga. aduenement. b. dereadeguez.»
●(1659) SCger 98a. propreté, tr. «derendiguez (lire : dereadeguez).» ●108b. bien-seance, tr. «dereadeguez.» ●(1732) GReg 171a. Civilite, maniere honnête, douce & polie d'agir, tr. «dereadéguez.» ●207b. D'une maniere convenable, tr. «gand dereadéguez.» ●248b. Decence, honnêteté, bienséance, tr. «Dereadéguez.» ●446a. Galant, ante, honnête, civil, tr. «nep èn hem gomport gand dereadeguez.»
●(1876) TDE.BF 108a. Dereadegez, s. f., tr. «Convenance, décence, politesse.»
●(1927) GERI.Ern 96. dereadegez f., tr. «Manières convenables, décence, politesse.» ●(1931) VALL 152a. Convenance des personnes, politesse, manières convenables, tr. «dereadegez f.»
- dereadekaatdereadekaat
v.
I. V. intr.
(1) Devenir plus apte à la vie en société, se civiliser.
●(1732) GReg 171a. Civiliser, Devenir civile, tr. «dereadecqât. pr. dereadecqët.»
(2) Convenir, être convenable, bienséant.
●(1732) GReg 208a. Convenir, être sortable, bienseant, tr. «Dereadecqât. pr. dereadecqët.»
(3) Advenir, se produire.
●(1499) Ca 58a. Dereadecat. g. aduenir.
(4) Dereadekaat ouzh : se rendre propre à, s'adapter à.
●(1927) GERI.Ern 96. dereadekaat v. n., tr. «se rendre propre (ouz à).»
II. V. tr. d.
(1) Rendre civil, convenable, conforme à la vie en société.
●(1732) GReg 171a. Civiliser, Rendre civile, tr. «dereadecqât. pr. dereadecqët.»
●(1927) GERI.Ern 96. dereadekaat v. a. et n., tr. «approprier.»
(2) Dereadekaat ouzh : rendre propre à, adapter à.
●(1927) GERI.Ern 96. dereadekaat v. a., tr. «rendre propre (ouz à).»
- dereadelezh
- dereadezh
- dereadurezhdereadurezh
f.
(1) Biénséance.
●(1710) IN I 283. an dereadurez eus ar viscamant.
●(1872) ROU 76a. Bienséance, tr. «Dereadurez.» ●96a. Politesse, tr. «Dereadurez.» ●(1880) SAB 20. nemet da verca resped, dereadurez. ●(1890) MOA 142b. La bienséance, tr. «ann dereadurez, f.»
(2) Perfection.
●(1710) IN I 243. Mignounaich an dud yaouanc eo a gustum en em staga ouz ar gouantiz hac ouz an dereadurez eus ar visaich.
- dereapl
- dereatdereat
adj.
I. Attr./Épith.
A. Attr./Épith.
(1) (en plt de qqc.) Convenable.
●(1633) Nom 204a. Honorarium : salaire honneste : salær honest, gobr dereat.
●(1659) SCger 79a. messeant, tr. «nequet honest, na dereat.» ●108b. seant, tr. «dereat.» ●(1710) IN I 182. un nebeut muguet na seblante beza deread.
●(1876) TDE.BF 108a. Deread, adj., tr. «Convenable, poli.»
●(1900) KEBR 9. Eur mevel deread, tr. « Un domestique poli ». ●(1904) DBFV 43b. deread, deret, adj., tr. «convenable.» ●(1927) GERI.Ern 96. dereat adj., tr. «convenable.» ●(1931) VALL 152a. il est convenable que tu ailles, tr. «dereat eo d’it mont.»
(2) (en plt d'un acte) Convenable, bienséant.
●(1732) GReg 207b. Convenable, decent, tr. «Deread.» ●248b. Decent, ente, ce qui est dans la bienséance, tr. «Deread.»
●(1912) MMPM 133. penaoz hen ober en eur c'hiz deread heb an ofern ? ●(1926) FHAB Eost 315. Dansou Breiz a zo dereat.
(3) (en plt de vêtements) Décent.
●(1908) PIGO II 33. eun tam dilhad dereat. ●(1920) FHAB Mae 327. dilhad re verr diouz an traon ha diouz an neac'h, n'eo ket dilhad dereat int.
(4) Agréable.
●(1848) SBI I 190. eur geno ken direet, tr. «une bouche si séduisante.» ●Carante merc'h 'zo direat, tr. «Amour de fille est chose exquise.»
(5) Ordonné, propre.
●(1860) BAL 161. Ti eun den clanv a dle beza deread pep tra enna. ●(1868) KMM 68. da gaout pep tra prest ha deread a-benn ma lacaze er bed e Mab ac e Doue.
(6) Qui convient.
●(1931) CDFi 05/09 p. 1b. PLAN AN TI, savet gant eun entrepreneur pe gant eun all. Red eo merka ar c’homodite ha rei d’an doriou ha d’ar prenecher ar brazder deread.
B. (en plt de qqn) Poli.
●(1866) FHB 58/47a. he c'hreg oa eur vaouez vad, deread a bep hent, eur vaouez a zoare.
●(1927) GERI.Ern 96. dereat adj., tr. «poli.»
II. Attr.
(1) Kavout dereat : trouver convenable.
●(1893) IAI 54. ar re ne gavent ket deread krister an Novasianed, a gosteze re ir a-gin hag a roe ar pardoun abarz gouzout d'ar zur ha keuz en doa ar pec'her.
(2) Dereat eo : c'est convenable, il est convenable que.
●(1580) G 1047. dereat hac onest eu, tr. «c'est convenable et honnête.»
●(1872) ROU 71a. Il est convenable que tu ailles le voir, tr. «deread eo dit mont de velet.»
III. Adv.
(1) Convenablement.
●(c.1500) Cb 59b. [dereadecat] g. decenter aduer. g. aduenement. b. ez dereat.
●(1860) BAL 294. clevet un ilizad tud o cana deread. ●(1876) TDE.BF 108a. Deread, adv., tr. «Convenablement, poliment.» ●(1889) ISV 134. evit ma c'halje, emezhi, bale dereatoc'h pa vije pare.
●(1926) FHAB Genver 24. ar vugale gwisket dereat. ●(1950) KROB 31-32/17. Pennher Kervrugeg a felle dezañ degemeret an dereata ma c'hellfe e durzunell yaouank, peogwir en doa aes d'hen ober.
(2) (en plt de qqc.) Harmonieusement.
●(1910) MBJL 135. liwio a bep sort o klotan dereat etrezo.
- dereataat
- dered
- deredek / deredout / derediñderedek / deredout / derediñ
v. intr.
(1) Accourir.
●(1580) G 809. An mor so dygoret dyredet do mettou, tr. «La mer s'est ouverte, accourue vers eux.» ●(1650) Nlou 451. An Aelez glan ho deux canet, / Han pastoret, à so diredet, tr. «Les saints Anges ont chanté / et les bergers sont accourus.» ●506. Ha tut à enor pastoret, / Hep nep arret, so dyredet dy, tr. «et des gens d'honneur, des bergers, / y sont accourus sans aucun répit.»
●(1659) SCger 3a. accourir, tr. «diredec, p. diredet.» ●143a. diredec, tr. «courir d'vn lieu a vn autre.» ●(1732) GReg 9a. Accourir, venir promptement, & en hâte, tr. «Diredec. pr. Diredet. Diredec mibin.» ●225a. Courir d'un lieu à celui-ci, accourir, tr. «Diredecq. pr. diredet.»
●(c.1825-1830) AJC 6706. an dut a direde er mes. ●(1838) CGK 22. O tiredec d'an ebatou. ●(1877) BSA 127. Eur iouc'haden a joa a laca an tad da ziredet. ●(1880) SAB 156. Ur foul vraz a oa direded di. ●(1882) BAR 231. sant Dominik a ziredaz var al leac'h.
●(1904) DBFV 43b. deridein, v. n., tr. «accourir.» ●(1909) FHAB Gwengolo 260. ar bobl tud a ziredas di. ●(1911) BUAZperrot 126. Eleiz a dud a zirede di d'e gaout. ●(1912) MMKE 110. diredet a vanden. ●(1935) BREI 426/2d. An dud o tiredout galvet gant ar c'hleier. ●(1957) BRUD 2/45. Dienkrezet gand mouez an ozah ha mô dei ken a oa, e tiredas etremeg ennañ.
(2) Découler.
●(1732) GReg 252a. Decouler, en choses spirituelles & moralles, tr. «diredecq. pr. diredet.» ●C'est du Ciel que découlent toutes les grâces que nous recevons, tr. «Eus an eê e dired deomp an oll c'hrasou a recevomp.»
(3) Couler.
●(1878) EKG II 162. destum an dour glao a zired euz an neac'h.
●(1911) BUAZperrot 303. an daëlou a ziredas puill eus daoulagad an holl.
- deredevedderedeved
voir denedeo
- derediñderediñ
voir deredek
- deredoutderedout
voir deredek
- dereer
- dereet .1
- dereet .2dereet .2
adj. Dereet ouzh : qui convient à.
●(1867) BUE 111. muioc'h dereet ouz paourente hag izelder eur beleg.
- deren .2deren .2
voir dereniñ
- deren / diren .1deren / diren .1
v. tr. d.
(1) Ramener, amener.
●(1464) Cms (d’après GMB 357). diren alech deguile. ●(1499) Ca 64a. Diren. g. demener. ●Diren a lech deguile. g. amener dung lieu a laultre. ●(1557) B I 787. He deren dan ioa emoa couff, tr. «je veux la conduire à la joie.»
●(1659) SCger 101a. ramener, tr. «direnn.» ●103a. ramener, tr. «direnn.» ●169a. diren, tr. «ramener.» ●(1732) GReg 780b. Ramener, reconduire, tr. «Dirèn. pr. direët.»
●(1931) VALL 220b. Ramener, tr. «diren (anc.).»
(2) Reconduire.
●(1931) VALL 630b. Reconduire, tr. «diren.»
(3) Deren da goun : se mettre en mémoire.
●(c.1500) Cb 49b. [couffhat] g. remembrer souuenir / reduire a memoire. b. deren da couff.
(4) Amener.
●(14--) Jer.ms 84. Myret na sonet guyc un gueric byzvyquen / A Iesu Nazaret nepret a goez nep den, / Dydan poan damany, querz pep try ho dyren / Da bezaff dystruget, ha crouguet mar grear quen., tr. Herve Bihan « Prenez garde de ne dire rien, (pas) un seul petit mot jamais / De Jésus de Nazareth, jamais au sur de personne, / Sous peine certes, assurément, trois par trois d’être conduits, / Pour être tués, et pendus, si on fait autrement ». ●(1530) J 75a. Goude e quempret / Ez voe dereet / Affet da quentaff, tr. « Après qu’on l’eut pris, il fut amené tout d’abord. » ●101a. Pan na ve drouc graer meurbet / Ne vihe quet dereet dit, tr. «s’il n’était pas un grand malfaiteur, / il ne vous eût point été amené.» ●(1580) G 828. Nep o dereas aman, tr. «Celui qui vous amena ici.»
- derener
- dereniñ / derendereniñ / deren
v.
(1) V. tr. d. Retarder, différer, remettre.
●(1790) PEdenneu 199. ha dré forh derænein er remæd, en drougueu e za de vout diremæd. ●(1790) MG 8. chervige Doué ne zeræen quet el labour. ●303. derænet ou hettan Communion beèd que ne veint hum gorrigét. ●309. Chonget ér marhue pé ne chonget quet, er memb tra-vou a fæd en hastein pé en derænein. ●(1790) Ismar 151. derænein ul labour.
●(1855) BDE 2. darnein pé derænein hou pedenneu. ●(1856) VNA 193. Ce qui est différé n'est pas perdu, tr. «Er péh e zou derænet n'en dé quet collet.»
●(1904) DBFV 43b. derén, –ein, terein, v. a., tr. «différer, retarder (quelque chose) ; remettre (à plus tard).» ●(1927) GERI.Ern 96. derén, derénein v. a., tr. «Tarder, différer.»
(2) V. intr. Tarder.
●(1790) MG 138. ne faut quet deræn a er hass de vout badéét. ●(1790) PEdenneu 104. Ne zerænet quet raï-beèl d'acomplissein hou pénigèn.
●(1861) BSJ 57. Philip ne derænas quet ur momand. ●(1896) HIS 81. derénein e hras neoah puar mil vlé.
●(1903) EGBV 173. tarder, tr. «derénein.» ●(1904) DBFV 43b. derén, –ein, terein, v. n., tr. «traîner en longueur, atermoyer, agir lentement.» ●(1906) HIVL 116. sel mui ma teréné er préfet a sentein. ●(1913) AVIE 4-5. soéhet e oent ma teréné én tanpl. ●(1927) GERI.Ern 96. derén, derénein v. n., tr. «traîner, agir lentement.»
- dereoutdereout
v. intr.
(1) Convenir, seoir.
●(1732) GReg 208a. Convenir, être sortable, bienseant, tr. «Dereout. pr. dereet.» ●Un tel discours ne convient pas, tr. «Ne dere qet un hevelep devis.» ●248b. Etre décent, tr. «Derëout. pr. derëet.» ●597a. Malseant, qui sied mal, tr. «na dere qet.»
●(1870) MBR 226. ann dra-ze ne zere ket, tr. «cela n'est pas convenable.»
●(1927) GERI.Ern 96. dereout v. n., tr. convenir.»
(2) (en plt de vêtements, etc.) Convenir, être approprié.
●(1852) MML 6. curunen pehini a direo meurbet ousoc'h. ●(18--) KTB.ms 14 p 181. habit eured hi mamm, ha ma tiréé d'ezhi, evel ma vije bet gret ewit-hi.
(3) Dereout ma : convenir que.
●(1732) GReg 248b. Il seroit décent que, tr. «Derëout a rae, ma.»
●(1852) MML 75. Mari (…) a dire meurbet ma teuje da dremen dre he daouarn an oll graso.
(4) Dereout ouzh ub. : convenir à qqn.
●(1867) MGK 59. ne zereont ket / Oc'h ann den fur azo er bed. ●(1890) MOA 142b. Il est bien-séant pour vous, tr. «dereout a ra ouz-hoc'h.»
(5) Dereout ouzh ub. : être dû à qqn.
●(1732) GReg 208a. Convenir, être dû, tr. «Beza dlëet. derëout. pr. dereët.» ●Il m'en convient tant pour ma part, tr. «Qement-ha-qement a dere ouzon-me, ou, a so dlëet din-me.»
- derezderez
m. –ioù, diri
(1) Marche d'escalier.
●(1659) SCger 76b. marche, tr. «derez.»
●(1876) TDE.BF 108b. Derez, delez, s. m., tr. «Marche d'escalier ; pl. deresiou, diri.»
●(1904) DBFV 43b. dergei, dergé, dregé, dregei, degré, f. pl. ieu, tr. «marche.» ●(1927) GERI.Ern 96. derez m. pl. iou, tr. «marche d'escalier.» ●(1949) KROB 11/12. Pemp pe c'houec'h derez a gas d'ar feunteun.
(2) Escaliers.
●(1633) Nom 147a. Cochlea, cochlis, scalæ, cochlides : viz à monter : vr viçc pe derez da pingnat.
●(1659) SCger 52b. escalier, tr. «derez, p. diri, pe dereziou.» ●(c.1718) H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. un escalier derobé, tr. «un dregue cuhet.» ●(1732) GReg 258b. Degré, escalier, tr. «Derez. p. derezyou. diry. p. diryou. Van[netois] derguëy. p. derguëyëu.»
●(1857) CBF 50. pignit gant ann diri, tr. «montez les escaliers.» ●(1876) TDE.BF 108b. Derez, delez, s. m., tr. «Marche d'escalier ; pl. deresiou, diri. Ce dernier s'emploie aussi au sens d'escalier. Pignat gañt ann diri, monter les escaliers.» ●(1889) ISV 106. var diri an aoter. ●(1868) FHB 191/274a. o sevel hag o tisken dre an deleziou. ●(1894) BUZmornik 301. o pignat pe o tiskenn ann deleziou enn he zi. ●(1861) BELeu 67. a pe grapé en derguay.
●(1904) DBFV 43b. dergei, dergé, dregé, dregei, degré, f. pl. ieu, tr. «escalier.» ●un dregé kuhet, tr. «un escalier dérobé (Ch. ms.).» ●pazen dergei, tr. «marche d'escalier.» ●(1905) IVLD 300. Tost d'ar station genta ez eus teleziou mean. An deleziou-ze a vez great Scala sancta anezho, a zo savet var batrom teleziou santel Rom. ●(1907) PERS 163. Goude beza great toduon var an delechou. ●169. e neac'h an delechou. ●(1909) MMEK 169. pignat eun delez ledan, en doa diou bazen ha tregont. ●(1925) SFKH 10. pazeneu en dregei. ●(1919) TOBB 13. e traon an delichou. ●(1918) BNHT 2. hi (…) e grapas tregeieu.
►[au plur. avec un art. ind.] Un derezioù : un escalier.
●(1866) FHB 100/382a. Disken a rear en-han dre eun delechou a c'houezec pazen.
►[au plur. avec un art. ind.] Un diri : un escalier.
●(1955) STBJ 131. iliz ar Rozera (…) eun diri vras outi da zevel.
(3) Degré.
●(1499) Ca 56b. Degrez. g degre ou estat de dignite. ●(c.1500) Cb 58. gal. de degre en degre. b. a degrez en degrez. ●(c. 1501) Donoet 4-2. pe an guirio an comparatiff digrez dre, tr. « ou les mots du comparatif degré par » ●(1576) Cath p. 4. an peder degrez man a vertuz, tr. «ces quatre degrés de vertu.» ●(1625) Bel 127. try degrez deueus à drouc desir. An quentaff à galuer suggestion : An eil delectation : hac an trede consantamant.
●(1659) SCger 38a. degré, tr. «derez p. diri, dereziou.» ●(1688) MD I 4. e zeus teir delez caer er vuez Cristen evit arrivout er stat a perfection Cristen. ●5. pignal dre an deleziou santel man.
●(1872) ROU 80a-b. Parvenu à ce degré, ils ne grandissent plus, tr. «errued betec an derez-se, ne grescont mui.»
●(1904) DBFV 43b. dergei, dergé, dregé, dregei, degré, f. pl. ieu, tr. «degré.» ●(1927) GERI.Ern 96. derez m. pl. iou, tr. «Degré.»
(4) Degré d'université.
●(1732) GReg 258b. Degré, terme d'Université, tr. «Derez. p. derezyou.»
(5) Degré de parenté.
●(1576) H 50. Incest, a dal quement da lauaret euel compaignunez. Charnel gant e chares pe e alyet en degrezyou difennet, tr. « Incest, that is as much as to say carnal converse with one’s kinswoman or one’s relation in the forbidden degrees. »
- derez-enor
- derez-keñveriañ
- derez-kevatal
- derez-keverata
- derezenn
- derezetderezet
adj. =
●(1880) SAB 320. Setu eno an uhella descadurez, direzed ac evel izeleed da veza tizet gant an oll.