Devri

Recherche 'dever...' : 18 mots trouvés

Page 1 : de dever-2 (1) à deverus-diverus (18) :
  • dever .2
    dever .2

    m. –ioù

    I. (sens moral)

    (1) Devoir.

    ●(1659) SCger 43b. le deuoir, tr. «an deuer.» ●85a. office, tr. «deuer.» ●(1732) GReg 284a. Devoir, obligation, tr. «Dever. p. deveryou.» ●(1790) MG 138. Quettan devær un tad hac ur vam.

    ●(1849) GBI II 292. Da eva gwinn, kanjoli merc'hed, / Setu eno dever ar c'hloarek, tr. «Boire du vin, caresser les filles, / Voilà le devoir du clerc.» ●(1856) VNA 101. si chacun d'entre eux faisait son devoir, tr. «pe hrehé peb-unan a nehai é zevér.» ●(1876) TIM 387. Doué en dès reit d'en ol en devér de labourat. ●(1894) BUZmornik 425. ar pab nevez a jomaz stard enn he zever.

    ●(1904) CDFi 04 juin 1c. gant ar joa a laka er galoun an dever sevenet penn-da-benn. ●(1912) MMPM 73. Karet hor breudeur a zo eun dever striz. ●(1921) PGAZ 65. eur brezegenn start var an dever striz o doa ar gerent da gentelia mad ho bugale.

    (2) Ober, seveniñ e zever : faire, remplir son devoir.

    ●(1530) J p. 234a. Nep ouz (variante : hoz) crouche arahe e deuer, tr. «qui vous pendrait ne ferait que son devoir !»

    ●(1790) MG 137. Er gredèn hou poai é reoh tou tevær. ●(17--) ST 378. Grit diank ho tever, tr. «Faites votre devoir sans faiblesse.»

    ●(1878) EKG II 152. evit-han da veza great mad he zever.

    ●(1907) PERS 273. ober bemdez he dever. ●(1912) MMPM 83. da zeveni he zeveriou a gristen. ●108. seveni hon deveriou gant leziregez.

    (3) Ober strizh e zever : remplir rigoureusement son devoir.

    ●(1908) FHAB Gouere 194. ne gredomp ket hon deffe great stris avoalc'h hon dever.

    (4) Bezañ aketus d'e zever : remplir assidûment son devoir.

    ●(1894) BUZmornik 149. Aketuz oa eveldhan da holl zeveriou eur pastor mad. ●173. beza aketuz d'ho deveriou a relijion.

    (5) Mankout d'e zever : manquer à son devoir.

    ●(1900) MSJO 59. eb mankout d'ho dever a hent-all.

    (6) Kildroenniñ gant e zeverioù : tergiverser avec ses devoirs.

    ●(1920) LZBt Meurzh 21. Able na gildroennas ket gant e zeveriou a gristen.

    (7) Lezirañ e zeverioù : négliger ses devois.

    ●(1868) KMM 37. Eb lezira e deveriou e kever Doue, e oa aketuz en e deveriou en e zi.

    II. (sexe)

    (1) Rentañ an dever : faire son devoir conjugual.

    ●(1612) Cnf 40a. rentiff an deuer dé gruec.

    (2) Dever a briedelezh : devoir conjugal.

    ●(1612) Cnf 60a. Nach an deuer à priedelaez.

    ●(1732) GReg 284a. Le devoir conjugal, terme de Casuistes, tr. «An dever a briedélez.»

    III. (fiscalité) Impôt.

    ●(1857) AVImaheu 69. er ré e zàüé en devér e dostas de Pierre, hag e laras dehou : Hou Eutru, ha ne baie quet ean en devér ?

    ●(1904) KANNgwital 22/173. paea he zeveriou. ●(1913) KANNgwital 122/240. paea taillou ha deveriou a bep seurt. ●(1915) HBPR 228. lakaat deveriou var an oll draou. Var an an olen oa lakeat daouzek guennek, dre lur. Mez Breizis en em zavas eneb an dever-ze.

    IV. (religion) Extrême-onction.

    ●(1732) GReg 284a. Dorner ses derniers devoirs à un malade, tr. «Rei e zeveryou da un dèn clañ.»

    V.

    (1) Dever ennañ : qui est toujours en train de bouger, affairé.

    ●(1924) BILZbubr 37/811. seder ha dever ennan. ●(1924) BILZbubr 41/949. Hag e kôzeent, hag e prezegent, dever enne. ●(1925) BILZ 106. o tont hag o vont, dever ennan. ●(1970) BHAF 254. dever ennañ evel en eur bugel parlampig.

    (2) Dever warnañ : (être) très occupé, pressé.

    ●(1872) ROU 93a. Il est fort occupé, tr. «Dever avoalc'h a zo varneza.»

    ●(1924) NFLO. pressé (être), tr. «dever 'zo warnan (warnout).»

    (3) Derc'hel dever en ub. : maintenir qqn éveillé, occupé.

    ●(1924) BILZbubr 38/842. Bilzig, aketus da zelc'her dever enne, a gane d'ê, a c'hoari gante.

  • dever .3
    dever .3

    voir deverañ

  • dever / diver .1
    dever / diver .1

    m.

    I.

    (1) Égout, écoulement.

    ●(c.1500) Cb 34a. g. ce qui chiet de gouttiere / ou qui degoutte sus elle. b. an diuer.

    ●(c.1718) CHal.ms i. degoutt, tr. «en deuir en diuer, en diueradur.» ●(1732) GReg 258a. Degout, pluie qui tombe d'en haut, tr. «divèr. Van[netois] diuir. diuer.»

    (2) fam. Pluie.

    ●(1976) LIMO 21 août. Savet é daou gorn er loér : kaer e vo ! / Devalet é hé horneu : divèr e vo !

    II. (élevage)

    (1) Lactation (d'une bête laitière).

    ●(1962) TDBP II 69. Ar vuoh ruz a zo eet he dever diganti, tr. «la vache rouge a perdu sa lactation (n'a plus de lait).» ●(1966) BRUD 30/14. mond a ree da zod o soñjal e hellfe an deveur mond digant e graouiad. ●(1976) BAHE 91/24b. peuriñ frank a oa d'ar saout ; mat-tre, fonnus end-eeun, e oa an dever ganto.

    (2) Buoc'h a zever : vache laitière.

    ●(1906) BOBL 29 septembre 106/3e. Ar saout a dever hag ar re lard.

  • dever-gouloù
    dever-gouloù

    m. fam.

    (1) Prêtre qui est long à dire sa messe.

    ●(1907) KANngalon Eost 475. Ar beleg a ioa o vont da bignat ouz an aoter, a ioa brudet dre gear oll evit beza eun dever goulou. ●(1927) GERI.Ern 98. Dever goulou, tr. «prêtre lent à dire sa messe.» ●(1981) ANTR 69. N'eo ked eun dever-goulou ar persoun-ma. Ne bad ked pell an overenn gantañ.

    (2) Celui qui reste traîner en faisant son travail.

    ●(1962) TDBP II 99 (T). Hennez a zo eun dever-goulou, tr. J. Gros «c'est une brûleur de lumière (il reste traîner, musarder.»

  • deverad / diverad
    deverad / diverad

    m. –où

    (1) Dégout, ce qui goutte.

    ●(1889) ISV 26. Ar goulaou a zalc’her eno zo ar brassa evez evitho ; morse ne gafet diverachou dindanho.

    (2) [au pl.] Deveradoù/Deverajoù : gouttes qui tombent des arbres.

    ●(1962) EGRH I 67. diverachoù pl., tr. « gouttes de rosée ou de pluie qui tombent des arbres. »

  • deveradenn / diveradenn
    deveradenn / diveradenn

    f. –où Goutte de liquide.

    ●(1633) Nom 221b. Stilla, gutta, destillans gutta : goutte : diuareden (lire : diueraden) glaò, loum glaò.

    ●(1659) SCger 144a. diueraden, tr. «goute.»

    ●(1854) MMM 307. eun diveraden en d'eus læset (…) da guëza. ●(1870) MBR 232. eur c'henaouad dour a strink war-n-han, hep koll eur (lire : eunn) diveradenn. ●(1894) BUZmornik 524. dour livet gant eunn diveradenn vin.

    ●(1911) BUAZperrot 533. ne eve nemet dour sklear pe zour livet gant eun diveraden win. ●(1914) FHAB C'hwevrer 35. eur banne gwin, eur banne bihan, eun diveraden hepken. ●(1925) KANNgwital 275/2. n'hon deuz ket bet eun diverraden glao. ●(1962) EGRH I 67. diveradenn f. -où, tr. « goutte. »

    ►sens fig.

    ●(1877) BSA 54. eun diveradenn euz grasou puill an Aotrou Doue.

  • deveradur / diveradur
    deveradur / diveradur

    m.

    (1) (en plt d'un liquide) Action de couler.

    ●(1744) L'Arm 79b. Coulement, tr. «Diviradur. m.»

    (2) Égout, eau qui dégoutte des arbres, du toit, etc.

    ●(1633) Nom 221b. Stillicidium : esgout qui chet d'enhaut, desgout : diuezadur (lire : diueradur) glaò, an pez á coüez diouz an to ennou (lire : toennou).

    ●(1659) SCger 144a. diueradur, tr. «ecoulement.» ●(c.1718) CHal.ms i. degoutt, tr. «en deuir en diuer, en diueradur.» ●Distillation, tr. «diueradur, beradur.» ●(1732) GReg 258a. Degout, pluie qui tombe d'en haut, tr. «Diveradur.» ●326a. Égout, ce qui dégoûte des toits, tr. «An diveradur eus an toénnou.»

    ●(1888) SBI II 236. An diveradur euz ar gwe, tr. «L'eau qui s'égoutte des arbres.»

    ●(1924) BILZbubr 46/1091. An daou bunseo a zavas en o zav, hag int war an trêz, treantet, nemet diveradur ne oant. ●(1962) EGRH I 67. diveradur m., tr. « égouttement. »

  • deverañ / deveriñ / dever / diverañ / diveriñ / diver
    deverañ / deveriñ / dever / diverañ / diveriñ / diver

    v.

    I. V. intr.

    (1) (en plt d'un liquide) Découler, couler, dégouliner.

    ●(1499) Ca 17a. [bannech] g. degoutter. b. diueraff. ●66b. Diueraff. g. degoutter.

    ●(1659) SCger 33a. couler, tr. «diuera.» ●107a. ruisseler, tr. «diuera.» ●144a. diuera, tr. «couler.» ●(1732) GReg 252a. Decouler, couler lentement goutte à goutte, tr. «Divera. pr. diveret. Van[netois] divereiñ» ●(1792) CAg 178. er Goaid e zivirai / A-rid quenttoh eit à dapene.

    ●(1849) LLB 2121. Lausket ind de zevir a drez d'ul lien guen. ●(1857) CBF 2. C'houezi a rann ken na ziver ann dour diouz-in, tr. «Je sue à grosses gouttes.»

    (2) (en plt d'un récipient) Fuir.

    ●(1633) Nom 159a. Simpulum : pot degoustant peu à peu : pot pehiny á diuer á neubeutdigou.

    (3) (en plt d'un toit, d'un arbre) Dégoutter.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Le toit degoutte, tr. «deuirein ara en doüen.»

    (4) sens fig. Découler (de la guerre, etc.).

    ●(1939) DIHU 341/357. ne hel nitra a vad divér ag er brezél, kén nameit brezél aral.

    II. V. tr. d.

    (1) Faire couler, verser.

    ●(1790) MG 51. Ne oulennai quin meit m'en devezai Lazar divirét guet é vis un dapèn-deur ar é dead. ●237. hac é tivirér én hou c'oulieu gùin-aigr.

    (2) Presser (un fruit) pour en extraire le jus.

    ●(1920) FHAB Here 476. goude beza diveret ebarz eun tam aval oranjez pe eun tam aval sitron.

  • devererez / divererez
    devererez / divererez

    f. = (?).

    ●(1905) BOBL 17 juin 39/c. evid berraat an hent, e c'hoanteaz tremenn var divererez ar skluj, mez riska a reaz hag e veuzaz.

  • deveriñ .1
    deveriñ .1

    v. tr. d. Extrêmiser.

    ●(1744) L'Arm 107b. Le malade a eu ses devoirs, tr. «Er hlan a zou-bétt devairétt.» ●(1767) ISpour 332. obér hou deverein é course. ●(1790) MG 312. Deværét-oèn bet. ●328. eit m'en devezai bet amér d'en deværein. ●(1792) BD 1066. Ma priet po pedan groet ma vin deueret. ●1070. Pa goullet ma priet ret eo ho teuerin.

    ●(1904) DBFV 44b. devérein, v. a., tr. «donner les derniers sacrements à, extrémiser.»

  • deveriñ .2
    deveriñ .2

    voir deverañ

  • deverouer
    deverouer

    m. –ioù Égouttoir, hérisson.

    ●(1732) GReg 326a. Égouttoir, ou hérisson, instrument pour mettre la vaisselle à égoûter, tr. «Diveroüer. p. diveroüerou.» ●(1744) L'Arm 125b. Egouttoir ou Hérisson pour mettre la vaisselle à égoutter, tr. «Divirouére.. ieu. m.»

  • deverral
    deverral

    voir diverrañ

  • deverrañs
    deverrañs

    voir diverrañs

  • deverrat
    deverrat

    voir diverrañ

  • deverriñ
    deverriñ

    voir diverrañ

  • deverrus
    deverrus

    voir diverrus

  • deverus / diverus
    deverus / diverus

    adj. Fluide.

    ●(1876) TDE.BF 156a. Divirous, adj. V[annetais] Fluide.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...