Devri

Recherche 'diàr...' : 61 mots trouvés

Page 1 : de diar (1) à diarmin (50) :
  • diàr
    diàr

    prép.

    (1) Par (terre, mer).

    ●(1744) L'Arm 119b. Aller par eau, tr. «Monétt diar zeure.» ●236b. Par mor & par terre, tr. «Diar vor ha diar zoar.»

    ●(1818) HJC 168. peré e oai oeit ag er hèrieu eral ar i lèrh diar zoar. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 143. distroein diar zeur d'ou bro.

    (2) De.

    ●(1790) MG 215. payein diar me foche.

    (3) Sur.

    ●(1854) PSA I 139. té hum stleigeou diar ha tor.

    (3) Diàr kreistez : après midi.

    ●(1790) Ismar 276. Guharal ne gommançait en Office en dé-ce nameid ardro tair-eur diar creisté.

  • diàr-benn
    diàr-benn

    prép. & conj.

    I. Prép.

    (1) À cause de.

    ●(1790) MG 245. er malheurieu e arrihue diarbèn en ivage. ●(1790) Ismar 231. en dommage arrihuét diarbèn el laironci.

    ●(1825) COSp 116. nen da quet diarben en offance en dès groeit de Zoué.

    ●(1904) DBFV 46a. diarben, prép., tr. «à cause.» ●(1905) IMJK 63 (?))">IMJK 63 (?))">IMJK 356. Pe vehé reit perpet er hrès d'un dén kentéh èl ma hé goulen ha revé é hoant, ne vehé ket mat en dra-zé diarben é hoannedigeh.

    (2) Grâce à.

    ●(1913) AVIE 50. Neoah paut a Samariténed ag er gér sen e gredas én hou, diarben konz er voéz en doé testoniet arnehou.

    (3) Au sujet.

    ●(1904) DBFV 46a. diarben, prép., tr. «au sujet.»

    (4) Loc. prép. Diàr-benn da : à cause de.

    ●(1857) AVImaheu 54. diarben d'hou zigrédereah.

    II. Loc. conj. Diàr-benn ma.

    (1) Bien que, alors que.

    ●(1905) IMJK 63 (?))">IMJK 63 (?))">IMJK 232. ha perak é karehen mé bout guélet mat diarben nen Don nitra ?

    (2) Parce que, à cause que.

    ●(1857) AVImaheu 24. hag en ty ne gouéhas quet, diarben me oé hrleuiet arh roh.

    ●(1905) IMJK 63 (?))">IMJK 63 (?))">IMJK 245. Pegement a dud e zou bet goah diarben men dé bet hanaùet ha mélet abret ou vertuieu ! ●(1907) BSPD I 53. kas en eskop santél éndro d'é eskopti diarben ma laké droug é pep léh. ●215. diarben ma oé bugul en ol, monet e hré eùé de huélet en ilizieu aral. ●(1913) AVIE 240. diarben ma oé tost de Jéruzalem. ●241. eun em es bet ahanah, diarbenn ma oh un dén rust.

    ►[au négat.] diàr-benn na

    ●(1913) AVIE 4. diarben n'ha es ket kredet ém honzeu.

  • diàr-dro
    diàr-dro

    adv. & adj.

    I. Adv.

    (1) Par la même occasion.

    ●(1790) MG 40. ean en devai temallét teign me finèss diar dro.

    (2) = (?) Indirectement (?).

    ●(1825) COSp 181. En Oræson mantal e hroér é dihue fæçon, unan dræt-cair, un aral diar-dro.

    II. Épith. Indirect.

    ●(1825) COSp 182. ol en dra-zé e zou ur bedèn diar dro.

  • diàr-goust
    diàr-goust

    prép. Au dépens de.

    ●(c.1680) NG 782. diar goust er peur iniouat.

    ●(1856) VNA 170. aux dépens des sots et des sottes, tr. «diar goust er sodèd hac er sodellèd.»

  • diàr-sav
    diàr-sav

    prép. À l'issue de.

    ●(1723) CHal 147. Diar saü en ovéren, tr. «à l'issue de la Messe.» ●(1744) L'Arm xvii. Au sortir des Vèpres, tr. «Diar sau er Gospéreu. De la Messe, Enn ovérênn ; c'est-à-dire, Diar sau en ovérênn.» ●158a. A la fin de la Gran-Messe, tr. «Diar sau enn Ovéreenn-Brétt.» ●(1790) Ismar 186. Diar sàu en Overèn.

    ●(1904) DBFV 46a. diar saù er gospéreu, tr. «à l'issue des vêpres.»

  • diàr-skañv
    diàr-skañv

    adv. À la légère.

    ●(17--) VO 11. er-ré ne rant meit hé leine diar scan.

  • diaradenn
    diaradenn

    f. –où

    (1) Déroulement.

    ●(1927) GERI.Ern 100. diaradenn f., tr. «Désagglomération, déroulement.»

    (2) Fin d'un long conte.

    ●(1927) GERI.Ern 100. diaradenn f., tr. «la fin d'un long conte.»

  • diaradennad
    diaradennad

    f. –où

    (1) Déroulement.

    ●(1927) GERI.Ern 100. diaradennad f., tr. «Désaglomération, déroulement.»

    (2) Fin d'un long conte.

    ●(1927) GERI.Ern 100. diaradennad f., tr. «la fin d'un long conte.»

  • diaradennañ
    diaradennañ

    v. tr. d.

    (1) Dérouler.

    ●(1927) GERI.Ern 100. diaradenna v. a., tr. «dérouler.»

    (2) Achever de raconter qqc. de long.

    ●(1927) GERI.Ern 100. diaradenna v. a., tr. «achever de raconter longuement.»

  • diaraog
    diaraog

    m.

    I.

    (1) spat. Partie avancée, devant (d'un endroit).

    ●(1659) SCger 118a. le deuant de la teste, tr. «an diaraoc ar pen.» ●(1732) GReg 578b. Le devant du lit, tr. «Diaraucg ar guële.»

    ●(1876) TDE.BF 113b. Diaraok, s. m., tr. «Le devant.»

    ●(1904) DBFV 46a. diarauk, s. m., tr. «devant, partie antérieure.» ●(1934) FHAB C'hwevrer 57. Goude e teu war diaraok al leurrenn-c'hoari.

    (2) temp. Bezañ e diaraog ub. : précéder qqn.

    ●(1857) HTB 138. Souezet a oe meurbet, o welet na gleve den o komz dean euz ar roue a oa en he diaraok.

    II. spécial.

    (1) (architecture) Façade, devant (de maison, de mur).

    ●(1633) Nom 142b. Frontispicium : le deuant de la maison : an diaraoc ves an ty, an pen á raoc ves an edifiçc.

    ●(1869) FHB 220/88a. kempen an diaraog euz a eun ti caer.

    ●(1903) MBJJ 265. duman ha duont war diarauk an tier. ●(1904) DBFV 46a. diarauk, s. m., tr. «frontispice.» ●(1912) BSGU 18. Doh diarauk er mén hiran. ●(1935) KANNgwital 393/88. Livet nevez oa bet diaraok ar mogeriou kroaz. ●(1940) DIHU 346/63. Un ti hepkén e uélan hag e zo diskaret en diaraog anehon.

    (2) (marine) Proue.

    ●(1633) Nom 151a. Prora : la prouë : diaraoc an lestr.

    ●(1732) GReg 62b. L'avant d'un vaisseau, tr. «An diarauc eus a ul lestr.»

    ●(1904) DBFV 46a. diarauk, s. m., tr. «proue d'un navire.» ●(1925) BILZ 171. An tôliou-mor a strope hag a frege war diarog ar Vran (…) ar Vran a sik he diaraog el lamm.

    (3) Face, devant.

    ●(1633) Nom 15b. Sinciput : le deuant de la teste : diaraoc an pen.

    ●(1732) GReg 39b. La partie antérieure de la tête, tr. «An diarauq eus ar penn.»

    (4) Fanon (d'un bœuf).

    ●(1904) DBFV 46a. diarauk, s. m., tr. «fanon (d'un bœuf) (Ch.).»

  • diaraog-aoter / diaraog-an-aoter
    diaraog-aoter / diaraog-an-aoter

    m. Parement d'autel.

    ●(1659) SCger 88b. parement d'Autel, tr. «diaroc Auter.»

    ●(1927) CONS 1049. Ober a re d’in pokat d’an oan a oa kizellet war ziaraog an aoter.

  • diaraogenn
    diaraogenn

    f. –où Devantier, tablier.

    ●(1633) Nom 114a. Gastula, præcinctorium sinus : tablier, ou deuantier : tauanger, diaraoguen.

    ●(1732) GReg 901a. Tablier, ce qu'on met devant soi pour ménager un habit, tr. «Diarauguenn. p. diarauguennou.»

    ●(1876) TDE.BF 113b. Diaraogenn, s. f., tr. «Tablier à l'usage des deux sexes.»

    ●(1927) FHAB Meurzh 61a. an diarôgenn broudet hag ar c'houef uhel.

  • diaraoger
    diaraoger

    m. –ion Prédécesseur, devancier, précurseur.

    ●(1732) GReg 282b. Devancier, tr. «diarauguer. p. diarauguéryen.» ●748b. Predecesseur, tr. «diarauguer. p. diarauguéryen.»

    ●(1922) LZBt Gwengolo 3. hon diaroger, ar pab Gregor XV.

  • diaraoget
    diaraoget

    adj. Devancé.

    ●(1850) MOY 180. Antren a reont er pales, diaraoguet gant ar Brinces.

    ●(1923) BUBR 25/432. Dindan eun oabl izel, diaraoget gant e gi.

  • diaraoget-mat
    diaraoget-mat

    adj. (plt d’animaux) Bien formé de la partie avant.

    ●(1962) EGRH I 54. diaraoget-mat a., tr. « (animal) bien formé de devant. »

  • diaraogiñ
    diaraogiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Venir au devant de.

    ●(1927) AVZH I 51. pere o veza kemeret al lampou, az eaz da ziaraogi ar pried. ●(1927) AVZH III 141. mond da ziaraogi an hini a zeu a enep dezhan.

    (2) Prévenir (une maladie).

    ●(1834) SIM 211. Ezetoc'h eo diaraugui ar c'hlénved eguet yac'hât anezàn.

    (3) Devancer (le besoin).

    ●(1834) SIM 278. Diarauguit ezom ur mignon maleurus.

    (4) Devancer (qqn).

    ●(1732) GReg 282a. Devancer prendre le devant, tr. «diaraugui ur re bennac.»

    ●(1876) TDE.BF 113b. Diaraogi, v. n., tr. « «Peu usité. Devancer, précéder.»

    ●(1904) DBFV 46a. diaraugein, v. a., tr. «devancer.»

    (5) Faire une devanture.

    ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. diaraogi, tr. «faire une devanture.»

    B. (habillement)

    ●(1962) EGRH I 54. diaraogiñ v., tr. « mettre une pièce au devant d’un vêtement. »

    II. V. intr. Se mettre en route (avant les autres).

    ●(1866) LZBt Gwengolo 179. e teujomp a-benn da blegan eunn nebeut tud da diarogi gan-imp. ●184. ann Tad Moulin ha me a deuaz enn hon penn (...) diarogin war ar bagad.

  • diaraok
    diaraok

    adv., adj., prép. & conj. cf. a-ziaraok

    I. Adv.

    A. temp.

    (1) Auparavant.

    ●(1732) GReg 741b. Qui possedoit cette terre auparavant ? tr. «piou a biaoüé an douar mañ diaraucg ?»

    ●(1860) BAL 28. mar couezan diouz-tu evel diaraog. ●(1864) SMM 33. Setu an diou guentel hag an daou ali oc'h eus bet diaraog. ●(1869) SAG 32. an dogtor am beuz komzet anez-han diaraog. ●131. eur groaz burzudus (...) hag a zizkueze, pell diaraog, milit kroaz Jesus-Christ. ●(1880) SAB 69-70. E kever azea e rêr evel diaraug.

    ●(1900) MSJO 54. Ar Verc'hes (...) a bedas anezhan da veza en he c'henver ar pes m'oa diaraog. ●(1902) PIGO I 46. o heti d'ean gwelloc'h nozvez evit diaraog. ●87. kement den a zalc'he d'e enor ha d'e vrud vad, a lezaz an hostaliri-man a goste evel diarôg. ●(1904) DBFV 46a. diarauk, adv., tr. «auparavant.» ●(1909) KTLR 93. Ar c'hastel, ken gae ha ken laouen diaraog oa deuet do (lire : da) veza trist. ●(1915) HBPR 242. Evel hon deuz lavaret, diaraog, pa zavaz beac'h var ar veleien kalz a dec'has.

    ►Épith.

    ●(1869) SAG 303. an devez diaraog. ●(1877) BSA 286. an ed dornet en derveziou diaraoc.

    ●(1906) BOBL 28 juillet 97/3d. An de diaraog da noz.

    (2) D'avance.

    ●(1732) GReg 62a. Payer d'avance, tr. «Paëa diarauc.»

    B. spat.

    (1) Devant, qui précède.

    ●(c. 1501) Donoet 3-2. infinitiff mot an queffran dia aroc, tr. « le mode infinitif de la partie de par devant »

    ●(1904) DBFV 46a. diarauk, adv., tr. «par devant.»

    ●(1923) ADML 40. ar woazed a ïea diaraog.

    (2) (dans un texte) Supra.

    ●(c.1500) Cb 44a. [comps] g. deuant dit. b. diaraoc lauaret. ●(1612) Cnf 10b. hac en casyou-man lauaret diaroch. ●(1621) Mc 57. an re so remarquet diaroc.

    ●(1880) SAB 302. Ur zell eta var unan bennac eus ar pennadou lenn a zo ama diarauc.

    C. Loc. adv. Dre ziaraok : par devant.

    ●(1732) GReg 62b. D'avant, par devant, tr. «dre ziarauc.» ●(1744) L'Arm 268a. Par-devant, tr. «Dré-ziarauc.»

    II. Épith.

    A. temp.

    (1) D'avant.

    ●(c.1680) NG 1264-1265. Er pehet diarauq / ma hoemp-ni bet couéhet.

    (2) En deiz diaraok : la veille.

    ●(1835) AMV 94. yun a rea, en deiz diarauc, divar bara ha dour. ●(18--) SBI II 324. En de diaraoc he euret, tr. «Le jour qui précédait sa noce.»

    B. spat. Qui est devant.

    ●(1862) JKS 374. enn tu diaraok euz ar gazul.

    III. Prép.

    A. temp. Avant.

    ●(1792) BD 4041. ha diaroc se den na voello, tr. «et auparavant personne ne verra cela.»

    ●(1846) BAZ 720. diaraoc an eured. ●(1857) HTB 92. Hadgwellaat ezoc'h hag a pouezet brema mui evit na reac'h diaraok ho klenvet.

    ►[form. conju.]

    S3m diaraozañ

    ●(1824) BAM 127. Sant Ian-Badezour diaraozàn, a c'halvas ar Pharisianed, lignez an aeret-viber.

    B. spat.

    (1) Diaraok da : devant.

    ►[form. conju.]

    P3 diaraok dimp

    ●(1915) RNDL 140. er har diaraog d'emb, tr. «la voiture en avant de nous.» ●(1920) FHAB C'hwevrer 228. Ar 96et hag a oa diaraôk d'eomp a deu da gila.

    IV. Loc. conj. Diaraok ma : avant que.

  • diaraokaat
    diaraokaat

    v. tr. d. Avancer (un événement).

    ●(1935) KANNgwital 391/65. an Ao. 'N Eskob en deus roet aotre deomp da ziaraokaat an derveziou-ze.

  • diarbenn .1
    diarbenn .1

    adj., prép. & adv.

    I. Adj. =

    ●(1874) FHB 508/301b. Brabanserien ne chomont kren (lire : ken) / Evit en tam mez dialben.

    II. Prép. A-ziarbenn.

    A. Prép.

    (1) spat. A-ziarbenn da : à la rencontre de, au devant de.

    ●(1864) SMM 92. e za a ziarben dezan evit he vriata. ●199. Ra deui a ziarben deoc'h ar Verzerien. ●(1868) FHB 163/50a. Eat omp a ziarben dezho gant ar muzik. ●(1880) SAB 230. Jesus a deuas a ziarbenn dezo.

    ●(1927) GERI.Ern 100. a-ziarbenn, tr. «au devant (da de).»

    (2) sens fig. =

    ●(1861) BSJ 74. n'en dé quet mui a ziarben er péh e hoès laret d'emb é credamb, mæs a ziarben er péh hun nès ni-memb cleuet-é.

    (3) War-ziarbenn : à la rencontre de.

    ●(1867) MGK 17. Ema 'nn nec'h, ann enkrez atao war ziarbenn / Ar re a vez enn hent !

    (4) War-ziarbenn da : à la rencontre de.

    ●(1907) BOBL 16 février 125/2. ar besamiral Melchior a zeuaz var ziarbenn d'ezo.

    III. Adv. A-ziarbenn =

    ●(1890) BSS 9. escob Metz, pa glevas edo Serves e tistrei d'e escopti, a ieas ive a ziarben d'en diguemeret. ●(18--) BAG 17. Rac a leonis eur vanden / En em leqas a ziarben, / A droc'has etre'r mor hag hi, Da viret outo d'ambarqui.

  • diarbenn .2
    diarbenn .2

    m. –où

    (1) Opposition, contradiction, obstacle.

    ●(1927) GERI.Ern 100. diarbenn m., tr. «Opposition, contradiction, obstacle.»

    (2) Précaution.

    ●(1911) BUAZperrot 28. goude meur a ziarbenn mezus.

    (3) Kemer e ziarbennoù : prendre ses précautions.

    ●(1926) FHAB Mae 199. kemer o diarbennou evit dont niverus. ●(1927) GERI.Ern 100. kemer e ziarbennou, tr. «prendre ses précautions (contre).»

    (4) Fait d'aller à la rencontre de qqn.

    ●(1905) BOBL 09 décembre 64/3b. an hini goz a ieaz var benn hent d'ei. Mez Mari Pinec a oa droug ennhi deuz an diarbenn-ze.

  • diarbenn / diarbenniñ .3
    diarbenn / diarbenniñ .3

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    (1) Détourner, parer (un coup).

    ●(1864) SMM 95-96. var ho calon evel eur pez dir da ziarben ar birou.

    (2) Prévenir, empêcher (des désordres).

    ●(1884) BUZmorvan v. Diarbenn an dizursiou : miret outho d'en em skigna. ●(1894) BUZmornik 49. labourat da ziarbenn an dizursiou ha da derri ar giziou fall.

    ●(1909) MMEK 2. ar roue koz, dinerzet, n'oa mui goest da ziarben ken braz dizursiou.

    (3) =

    ●(1915) HBPR 57-58. Guelet ar gristenien dre oll, o sevel gant ar veleien na blegent ket, na ziarbennaz tamm anezhi [an Assemblée Nationale]. ●83-84. parrez vihan Mellac e tal hor c'hear he deus hor diarbennet beteghen.

    (4) Dont da ziarbenn ub. : venir à la rencontre de qqn.

    ●(1857) HTB 224. hi, ker hastek en amzeriou-all da zont d'hen diarben.

    (5) Rencontrer.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 200. Un dez a oa he dad o vale gant-han war ann hent-braz, hag hen gwall-drist, pa diarbenjont ur marc'hadour moc'h o vont da ur foar.

    (6) Diarbenn udb. da ub. =

    ●(1926) FHAB Kerzu 456. Diarbenn d'ezan al lamm diwezan zo ret ober, ma paouezo da vont war draon.

    (7) Diarbenn udb. diwar ub. =

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 51. eun disouezenn hag unan vad a dapint (...) en em glemm ouz ar re o devezo klasket he diarbenn diwarno.

    (8) Repousser.

    ●(1878) EKG II 74. Mari-Antoinett ha Louis XVI a ieaz dre eun tu, hag a oue diarbennet. ●(1882) BAR 172. diarbenn an enebourien.

    ●(1916) KANNlandunvez 64/462. goulen ma vezo diarbennet an enebour kriz a dennaz ar goaleuriou-ma var ar bed.

    (9) Arrêter.

    ●(1906) BOBL C'hwevrer-Meurzh. setu amañ teir gwastellenn, ha ganto e tiarbenni e gounnar. (d'après KBSA 191). ●(1907) PERS 303. Doue (…) en euz digaset d'ezhan eur c'hlenved evit he ziarben var an hent fall. ●314. heb beza diarbennet, dalc'het a za. ●364. den n'en divije gallet ho diarben. ●(1911) BUAZperrot 268. e teu alies abenn da ziarbenn ar c'hlenved. ●778. diarbenn an tan pe an dour.

    (10) Diarbenn ub. : aller au devant, à la rencontre de qqn.

    ●(1659) SCger 141b. diarbena, tr. «aller au rencontre.» ●(1732) GReg 282b. Devancer quelqu'un, aller au devant de lui, tr. «Diarbena ur re-bennac. diarben ur re.»

    ●(1857) AVImaheu 28. Ha chetu ol dud kær e ziarbennas Jesus, hag arlerh en dout huélet anehou, ind e pedas anehou de bellat a zoh hou brô.

    (11) Anticiper, prévenir, obvier à.

    ●(1659) SCger 7b. anticiper, tr. «dialbenn.» ●85a. obuier a ce que quelque chose ne se fasse, tr. «dialben na ve gret.» ●(c.1718) CHal.ms i. anticiper, tr. «arraucat, dialbenein.»

    ●(1872) ROU 93a. Obvier, tr. «Diarbenn.»

    ●(1904) DBFV 46a. diarbennein, v. a., tr. «anticiper, prévenir, aller au devant, obvier à.» ●(1907) VBFV.fb 5a. anticiper, tr. «diarbennein.»

    (12) Diarbenniñ kounnar ub. : calmer/désamorcer la colère de qqun.

    ●(1906) BOBL 03 mars 76/2b. setu ama teir wastellen, ha gantho e tiarbenni e gounnar.

    (13) Retourner qqun (physiquement).

    ●(1732) GReg 919b. Si je vous prend, je vous mettrai la tête à l'envers, tr. «Mar gan-me deoc'h, me oz dialbenno.»

    (14) local. Faire retourner.

    ●(1879) ERNsup 150. diarbenn ar zaout, fais retourner les vaches d'un autre côté, Lanr[odec]. ●(1884) BUZmorvan v. Diarbenn. – Ober da eun den da da eul loan dont var he giz. Diarbenn ar zaout pa'z eont da laerez.

    II. V. tr. i. Diarbenn ouzh : se prévenir contre.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 263. diarbenn ouz an dorfetourien.

  • diarbennekiñ
    diarbennekiñ

    v. tr. d. Anticiper, prévenir.

    ●(1744) L'Arm 305b. Prévenir (…) Aller au-devant, tr. «Diarbennéquin.»

    ●(1904) DBFV 46a. diarbennikein, v. a., tr. «anticiper, prévenir, aller au devant, obvier à.»

  • diarbenniñ
    diarbenniñ

    voir diarbenn .3

  • diarbennour
    diarbennour

    m. –ion =

    ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 81a. diarbennourien ar yaouankiz diouz kement a ziskar o gened hag o brud : mezventi, hudurnez.

  • diarbennus
    diarbennus

    adj. =

    ●(1872) ROU 81a. Paroles propres à détourner, tr. «Comzou diarbennuz.»

  • diarc'hant
    diarc'hant

    adj. Sans argent.

    ●(1846) BAZ 278. Mæs he-unan e voa diarc'hant. ●(1866) FHB 82/240b. Ar guear-ma so diarc'hant. ●(1872) ROU 102a. Diarc'hant ema, tr. «il est sans fonds.»

  • diarc'hantañ
    diarc'hantañ

    v. tr. d.

    (1) Désargenter, faire perdre de l'argent à qqn.

    ●(1872) ROU 96b. Cet achat l'a privé de ses fonds, tr. «ar pren-se en d-euz en diarc'hanted.» ●(1876) TDE.BF 113b. Diarc'hañta, v. a., tr. «Désargenter.»

    (2) Désargenter qqc. d'argenté.

    ●(1732) GReg 273a. Desargenter, ôter l'argent d'une chose argentée, tr. «Diarc'hanta un dra. pr. diarc'hantet.»

  • diarc'hantet
    diarc'hantet

    adj. Désargenté, pauvre.

    ●(1955) STBJ 13. skoliata he bugale, daoust pegen diarc'hantet e oa.

  • diarc'hen
    diarc'hen

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Qui ne porte pas de bas, de chaussures.

    ●(1659) SCger 40b. dechaux, tr. «diarc'hen.» ●(1732) GReg 249b. dechaux, qui n'est pas chaussé, tr. «Diarc'hen.» ●(17--) EN 2508. voair e doulin en creis an jlis dierhen ne ben noais, tr. «à genoux au milieu de l'église, déchaussé, la tête nue.»

    ●(1838) CGK 13. En he c'havis divouchouër, discabel, a dierc'hen. ●(1857) CBF 25. Perag e m'oud-te diarc'hen ?, tr. «Pourquoi es-tu pieds nus ?» ●(1877) EKG I 131. enn he roched, diarc'henn ha diskabell. ●(1878) EKG II 27. mont diarc'henn da bardouna da Zant-Ian-ar-Biz.

    ●(1912) MMPM 150. Er brachou-ze a rea dierc'hen. ●(1914) DFBP 79a. déchaux, tr. «Diarc'hen.» ●(1915) MMED 238. da vont dierc'hen da goves.

    (2) Diarc'hen-bev, diarc'hen-flipes, diarc'hen-kaer : pieds-nus.

    ●(1732) GReg 249b. Dechaux, qui n'a ni bas, ni souliers, tr. «Diarc'hen-caër.»

    ●(1857) CBF 20. diarc'hen beo.

    ●(1929) SVBV 77. Diarc'hen-flipez ha digabell-kaer. ●(1930) FHAB Meurzh 87. na boutou, na lerou, diarc'henn flipez, koulz er goanv hag en hanv. ●(1938) FHAB Ebrel 102. diarc'hen flipes.

    II. Adv. Pieds-nus.

    ●(1838) OVD 109. monnet diarhein. ●(1844) DMB 60. Er rò a ramb de monnet d’hou chapel, / Ghet hur mam beur hag hun tad, diarhein, tr. « Nous faisons le vœu d’aller à votre chapelle, / Avec notre pauvre mère et notre père, nu-pieds. »

    ●(1909) KTLR 43. Ar maro kris a vale diarc'hen. ●(1938) FHAB Genver 6. Intronezed vras a vale diarc'henn-beo e kichen ar geiz paoura.

  • diarc'henadur
    diarc'henadur

    m. –ioù Déchaussage.

    ●(1914) DFBP 78b. déchaussage, tr. «Diarc'henadur.»

  • diarc'henañ / diarc'henat / diarc'heniñ
    diarc'henañ / diarc'henat / diarc'heniñ

    v.

    (1) V. tr. d. Déchausser.

    ●(1499) Ca 60a. Diarchenaff. g. deschausser.

    ●(1659) SCger 23b & 40b. dechausser, tr. «diarc'hena.» ●(c.1718) CHal.ms i. dechausser, tr. «diarhenein.» ●(1732) GReg 249b. Dechausser quelqu'un, tr. «Diarc'hena ur re. pr. diarc'henet.»

    ●(1876) TDE.BF 113b. Diarc'henna, v. a., tr. «Déchausser.»

    ●(1921) GRSA 154. hep bout diarhennet é dreid. ●(1939) KOLM 36. ou diarhennat, golhein ou zreid ha bokein dehè.

    (2) V. intr. Se déchausser.

    ●(1732) GReg 249b. Dechausser, se dechausser, tr. «Diarc'hena. pr. et.»

    ●(1876) TDE.BF 113b. Diarc'henna, v. n., tr. «se déchausser.»

  • diarc'henat
    diarc'henat

    voir diarc'henañ

  • diarc'henet
    diarc'henet

    adj. Déchaussé.

    ●(c.1500) Cb 61b. g. dechausse. b. diarchenet.

  • diarc'heniñ
    diarc'heniñ

    voir diarc'henañ

  • diarc'henouer
    diarc'henouer

    m. –ioù Déchaussoir.

    ●(1914) DFBP 78b-79a. déchaussoir, tr. «Diarc'hennouer.»

  • diarc'hent
    diarc'hent

    adv. Désormais.

    ●(1899) BOL 31. Mez diarc'hent me raï muioc'h a honestiz, tr. «mais désormais je serais plus honnête.»

  • diardaouiñ
    diardaouiñ

    v. tr. i. Diardaouiñ diouzh ub. : cesser d'ennuyer qqn avec des manières.

    ●(1939) RIBA 15. Diandellet ha diardeuet dohonn.

  • diardeuet
    diardeuet

    = (?).

    ●(1921) GRSA 222. Diardeuet é bet hepkén er hetan a Varadoéz en doar, én ul lakat hé bugalé ha hi ér boén vrasan.

  • diardoù
    diardoù

    adj. Sans faire de manières.

    ●(1963) BAHE 35/5. e chomas diardoù-kaer ha distrafuilh en e goazez.

  • diàrdreñv
    diàrdreñv

    m. & adv. cf. diadreñv

    I. M.

    A.

    (1) Partie arrière.

    ●(1904) DBFV 46a. diardran, diadran, s. m., tr. «derrière, partie postérieure.» ●(1907) VBFV.bf 13b. diardran, s., m., tr. «arrière, derrière.»

    (2) Croupe (d'un cheval).

    ●(1849) LLB 1205. Ihuel a ziaraug ha ront a ziar dran.

    ●(1904) DBFV 46a. diardran, diadran, s. m., tr. «arrière, croupe (d'un cheval).»

    (3) Poupe (d'un navire).

    ●(1903) LZBg Gwengolo 224. Deu zén e zou é peb unan [ag ou bageu], unan én diaraug hag un al én diardran. ●(1904) DBFV 46a. diardran, diadran, s. m., tr. «poupe (d'un navire).»

    (4) Revers, envers.

    ●(1904) DBFV 46a. diardran, diadran, s. m., tr. «revers, envers.»

    B. par euphém. Postérieur, cul.

    ●(1924) DIHU 153/37. me ré boteu azé én hou tiardran. ●(1939) RIBA 55. stagein ur votézad doh é ziardran.

    II. Adv. Par derrière.

    ●(1904) DBFV 46a. diardran, diadran, adv., tr. «par derrière.» ●(1907) VBFV.bf 13b. diardran, adv., tr. «par derrière.»

  • diared
    diared

    adj. (religion) (Fête) mobile.

    ●(1732) GReg 406b. Fête mobile, qui n'a pas de jour fixe, tr. «goelyou diarred.»

    ●(1876) TDE.BF 114a. Diarred, adj. C[ornouaille] Goeliou diarred, tr. «les fêtes mobiles de l'Eglise.»

  • diarenep
    diarenep

    m. Contraire.

    ●(1958) BRUD 3/12. Peb micher he deus he zu mad hag he diareneb. ●22. Diareneb : an tu kontrol d'an tu mad, an tu gin.

  • diarfleuiñ
    diarfleuiñ

    v. intr. Décolérer.

    ●(1939) ANNI 34. ne ziarfleuein ket mé, ma ne ret ket gourhemen dein.

  • diargantiñ
    diargantiñ

    v. tr. d. Désargenter.

    ●(1904) DBFV 46a. diargandein, v. a., tr. «désargenter.»

  • diàrlue
    diàrlue

    adv. & prép. cf. dialaez

    I. Adv.

    A.

    (1) En haut, au-dessus.

    ●(c.1680) NG 239. Ma hehemp der joy dialhué. ●522. Er joyeu dialhué. ●1145-1146. Bihanic dialhué, / Ha ledan diadeneu.

    ●(1904) DBFV 46b. diarlué, dialué, derlué, delhué, adv., tr. «en haut, au dessus.»

    (2) Ouzh diàrlue : à contre-mont.

    ●(c.1718) CHal.ms i. contremont, tr. «doh dialhüé.»

    ●(1904) DBFV 46b. doh diarlué, tr. «à contre-mont.»

    (3) Dre ziàrlue : par le bas.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. chercher par monts et par vaux, tr. «clasqu' dra Zelhüé, drezendias.»

    B. A-ziàrlue.

    ●(c.1718) CHal.ms i. que le vent uienne d'en haut, ou d'en bas, il ne m'importe pas, tr. «det en aüel a zerlüe, a zialüé, pé ac en dias, a zianeü ne vern'quet.» ●(1744) L'Arm 27a. De haut en bas, tr. «A zerlué bétt t'enn-guiass.»

    ●(1818) HJC 48. En hani e za à zelhué. ●(1857) GUG 109. Sperèd-Santel, a ziarhlué, / Reit-t'emb ol ur grèd nerhus.

    ●(1904) DBFV 15b. a ziarlué, adv., tr. «d'en haut.»

    ►Épith.

    ●(1787) BI 165. Er sclerdér à-ziar-lué. ●(1790) MG 326. ur vocation a ziar-hlué.

    ●(1818) HJC 40. Er Speret à zelhué e zo ar neign. ●(1841) IDH 60. ur voéh a zerhlué. ●(1896) HIS 10. ur voéh a ziar hlué.

    ●(1907) BSPD I 246. dré ur sklerdér a ziarhlué. ●(1913) THJE 8. en doustér a ziarlué e splanné én hé deulegad. ●(1921) GRSA 18. ur voéh a ziarhlué e za de laret dein : (...).

    II. Loc. prép. Diàrlue a : en haut de, au-dessus de.

    ●(1904) DBFV 46b. diarlué, dialué, derlué, delhué, adv., tr. «en haut, au dessus (a de).»

  • diarm
    diarm

    adj.

    (1) Attr./Épith. Sans arme, sans armure.

    ●(1499) Ca 60a. Diarm. g. sans armes : ou armeures.

    ●(1659) SCger 141b. diarm, tr. «sans armes.» ●(1732) GReg 273a. Desarmé, ée, sans arme, tr. «Diarm.» ●(17--) TE 81. attaquein ur bobl diarm.

    ●(1904) DBFV 46b. diarm adj., tr. «sans arme.»

    (2) Adv. Sans arme.

    ●(1904) DBFV 46b. diarm adv., tr. «sans arme.»

  • diarmamant
    diarmamant

    m. Désarmement.

    ●(1732) GReg 273a. Desarmement, tr. «Diarmamand.»

    ●(1904) DBFV 46b. diarmemant, m. pl. eu, tr. «désarmement.»

  • diarmañ / diarmiñ
    diarmañ / diarmiñ

    v. tr. d. Désarmer.

    ●(1659) SCger 40a. desarmer, tr. «diarmi.» ●(1732) GReg 273a. Desarmer, tr. «Diarmi.»

    ●(1904) DBFV 46b. diarmein, v. a., tr. «désarmer.» ●(1926) FHAB Meurzh 87. Ha ken diaes-ze eo diarmi ac'hanoc'h ? ●(1987) DBHB 171. Ar re-mañ o diarmas.

  • diarmet
    diarmet

    adj. Désarmé.

    ●(1732) GReg 273a. Desarmé, ée, tr. «Diarmet.»

    ●(1868) FHB 155/404b. a-eneb pere ar maro diarmet a zeblant beza kollet he spont hag he c'houervder.

  • diarmiñ
    diarmiñ

    voir diarmañ

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...