Recherche 'dibenn...' : 27 mots trouvés
Page 1 : de dibenn-1 (1) à dibennoatez-dibennatus (27) :- dibenn .1dibenn .1
adj.
I. (en plt de qqn)
A.
(1) Sans tête, étêté, acéphale.
●(1904) DBFV 47b. diben, adj., tr. «sans tête, étêté.» ●(1914) DFBP 6a. acéphale, tr. «Dibenn.» ●(1931) VALL 7a. acéphale, tr. «dibenn.»
(2) Étourdi, écervelé.
●(1876) TDE.BF 115b. Dibenn, adj., tr. «Etourdi, volage.»
●(1905) BOBL 28 octobre 58/1a. ha nezomp ket ken dibenn. ●(1907) AVKA 260. Pemp anhe a oa dibenn, a dapas ho lampo, kuit a gemer eoul.
(3) Insensé.
●(1859) MMN 165. eun den dibenn ha eur c'hoarieur touet. ●(1867) FHB 124/157a. tud difeiz ha diben ho doa gellet cregi e stur ar Franç. ●(1878) EKG II 129. ken dibenn hag ar piked a ya da guzhet ho neiz e bek ar guez. ●(18--) SAQ II 253. Dibenn oc'h : eleac'h mont d'ar skol e chommit da glask neizou.
(4) Fou.
●(1869) FHB 217/58b. En em rei a rea d'ar vesventi, ha ken dibenn oa ma voue red meur a vech d'an archerien cregi enhan.
(5) Qui n'est pas sage.
●(1935) KANNgwital 389/50. Va mamm a zeske d'in beza fur, ha goude ma vije ar re all dibenn.
(6) Mont dibenn : perdre la tête.
●(1877) FHB (3e série) 34/272a. Ar vaouez-man a ioa eat ken dibenn gant ar bouessoun.
B. Attr. Dibenn eo (ober an dra-mañ-tra) =
●(1939) RIBA 38. é kavè geton éh oé diben 'n em-hernein de vonet ker fonnus.
II. (en plt de qqc.) Qui n'a pas de sens.
●(1877) EKG I 189. Traou ker zot, ken dibenn.
●(1909) DIHU 52/342. Nen dé ket en deviz ag [er] ré dibennan. ●(1910) ISBR 153. Nen dehé ket groeit ur Breihad guirion treu ken diben. ●(1911) BUAZperrot 83. eleiz a zorc'hennou all ken dibenn pe dibennoc'h a oa c'hoaz en o c'hredo.
- dibenn .2dibenn .2
m. & prép. –où
I. M.
(1) Fin.
●(1902) PIGO I 105. 'hed an dibenn euz an de. ●(1927) GERI.Ern 101. Dibenn m., tr. «Fin.»
(2) Bezañ war zibenn : se terminer, prendre fin (repas, etc.).
●(1903) MBJJ 324. Lein a deu goude (...) Eman war zibenn, pa zav an Tad Menier.
II. Loc. prép. War zibenn : à la fin de.
●(1903) MBJJ 326. war zibenn ar c'hentan kantved.
- dibenn .3
- dibenn .4dibenn .4
voir dibennañ
- dibenn-eostdibenn-eost
m. Automne.
●(1659) SCger 11a. Automne, tr. «diben-eaust.» ●(c.1718) CHal.ms i. autonne / saison diüehan diben est, dilosthan, er guenol queru [= Kervignac] mais selon mr Ing. [= Mr d'Inguiniel] er guenol signifie 7bre et non L'autonne. ●(c.1718) CHal.ms iii. Il se propose de partir cett' autonne, tr. «é Intantion é partiein, diblacein en diben est man er gunol ma.» ●(1732) GReg 71a. Automne, troisiéme saison de l'Année, tr. «Van[netois] dibeñ-æst.»
●(1876) TDE.BF 115b. Dibenn-eost, s. m., tr. «Automne.»
●(1904) DBFV 47b. diben est, m., tr. «automne.» ●(1927) GERI.Ern 101. dibenn-eost, tr. «automne.»
- dibenn-ger
- dibenn-mordibenn-mor
m. (domaine maritime) Lame de clapot.
●(1979) VSDZ 153. (Douarnenez) An dibennoù-mor, an dra-se zo ar mor e teferliñ, ar mor e tibenniñ. Dibenniñ a ra ar mor, met pa zeferl zo ur mell taol-mor… an houlajenn a zeferl, tr. (p. 315) «Les lames de clapot c'est la mer qui déferle, la mer qui clapote. La mer clapote mais quand elle déferle c'est qu'il y a une tempête… la lame de houle déferle.»
- dibenn-pred
- dibennad
- dibennadegdibennadeg
f. Étêtage.
●(1980) HYZH 136/47. (Treboull) Da zibenniñ ar sardin, aze vie douget ar pesked gant ar vartoloded hag aze vie graet an dibennadeg.
- dibennadiñdibennadiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Faire sortir qqn de son entêtement, dissuader.
●(c.1718) CHal.ms i. desentester, tr. «dibennadein.» ●(1732) GReg 274a. Desenteter, tr. «dibennadi. pr. dibennadet. Van[netois] dibennadeiñ.» ●(1744) L'Arm 113a. Dissuader, tr. «Dibeennadein.» ●(1790) MG 259. gobér é bossibl eit en dibènnadein ag un dessein quen horribl. ●335. Assaiet ehue dibènnadein hou mèrh a obér trafiq er bet.
●(1876) TDE.BF 115b. Dibennadi, v. a., tr. «Tirer quelqu'un de son entêtement.» ●(1896) HIS 39. Mès Noémi, aveit ou dibennadein, e laré : «Chomet é ti hou tud. ●(1896) HISger 1. Dibennadein, tr. «faire renoncer quelqu'un au projet dans lequel il s'entête.»
●(1904) DBFV 47b. dibennadein, v. a., tr. «désentêter, faire renoncer à une idée, dissuader.» ●(1907) VBFV.bf 14a. dibennadein, v. a. tr. «dissuader.» ●(1907) BSPD I 299. Dibennadet hou mab ha laret tehon plégein. ●(1912) DIHU 84/101. nen doé ket gellet, kaer en doé groeit, dibennadein é bautr.
(2) Dibennadiñ a : dissuader de.
●(1904) DBFV 47b. dibennadein, v. a., tr. «dissuader (a de).»
II. V. intr. Changer d'idée.
●(1934) MAAZ 155. ne lusk ket dibennadein.
- dibennadur
- dibennajoù
- dibennamantdibennamant
m. –où Fin.
●(1982) PBLS 439. (Langoned) dibennamant, dibennamañchoù, tr. «fin ; conclusion.»
- dibennañ / dibenniñ / dibenndibennañ / dibenniñ / dibenn
v. tr. d.
(1) Décapiter, guillotiner.
●(1499) Ca 60a. Dibennaff. g. decoler. ●dipennaff. ●63b. Dipennaff. g. decouler. ●(1576) Cath p. 23. cesar (…) a gourhemenas ez vichsent (lire : visent) oll ensemble dipennet oar un tro gand porphirius, tr. «César (…) ordonna qu'ils fussent tous ensemble décapités à la fois avec Porphyre.» ●hac ez gourhemenas ez vihe dipenet, tr. «et il commanda qu'elle fût décapitée.»
●(1659) SCger 37a. decapiter, tr. «dibenna.» ●decoler, tr. «dibenna.» ●142a. dibenna, tr. «couper la teste.» ●(c.1680) NG 327-328. Mar retournezent de ty, / E vesent dibennet. ●(c.1718) CHal.ms i. decapiter, tr. «dibennein, trohein er gouc.» ●(1732) GReg 218b. Couper le cou à quelqu'un, tr. «dibenna ur re-bennac.» ●(17--) CT Acte II 466. gant eun tol contrelas he dibenas prontemant, tr. «d'un coup de coutelas il la décapita promptement.» ●(17--) TE 160. ean (…) e hum chervigeas a gléan é enemis eit en dibènnein.
●(1792-1815) CHCH 38. Ar er chaffaud dès dibennet, tr. « Sur l’échafaud ils ont décapité. » ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 34. quênt gobér en dibennein. ●(1866) LZBt Ebrel 105. dibennan an holl brizonierien. ●(1878) EKG II 297. pa deuio ho mestr d'am dibenna. ●(1883) MIL 133. Rivod a deu da zibenna he vreur Milliau.
●(1904) DBFV 47b. dibennein, diben, v. a., tr. «étêter, couper la tête de.» ●(1907) AVKA 121. em eus graet dibenna anezhan ! ●(1915) HBPR 157. e ve mad dibenna, er c'harter, unan benag evit spounta ar re all.
(2) spécial. Étêter (les sardines).
●(1977) PBDZ 761. (Douarnenez) dibenniñ, tr. «étêter, enlever la tête de.» ●(1980) HYZH 136/47. (Treboull) ur fritur all da zibenniñ ar sardin.
(3) Cueillir (des fruits) à la main.
●(1818) HJC 96. n'en dé quet à ziar en dreign i huai dibennet er feguéze.
●(1904) DBFV 47b. dibennein avaleu, tr. «cueillir des pommes avec la main (Bul.)» ●(1929) DIHU 212/221. Dibennein (avaleu, pir, etc...), tr. «cueillir à la main des fruits.» ●(1934) BRUS 53. Cueillir (des fruits à la main), tr. «dibennein.» ●(1936) DIHU 306/191. Seih real bamdé e rér d'er merhed, adal 15-16 vléieu, aveit ou dibennein.
(4) Détacher les épis de blé.
●(17--) CBet 1864. E vo ret d'imp breman donet d'hen dibennan, / Pe d'hen dichosan tout, tr. «Il nous faudra détacher les épis ou bien déraciner les tiges.»
●(1818) HJC 90. èl ma passai enn ur parcq i Zisciplet en hum avanças eit dibenneign ur bluchen benec, tr. (GMB 499) «cueillir des épis.» ●(1868) FHB 204/384a. d'an eost ne reat nemet dibenna an ed.
(5) Couper la cime (d'un arbre).
●(1849) LLB 740. é tibenein ou hoed. ●973-974. Réral ged ou houtel, pé ged dent ou hechen, / E zibill gué iouank, ou zroh hag ou diben.
●(1904) DBFV 47b. dibennein, diben, v. a., tr. «étêter, couper la cime de.»
(6) Étêter.
●(1732) GReg 374a. Ététer, parlant des arbres, des clous, &c., tr. «dibenna ur vezen. Dibenna un taich. dibenna ur spilheñ.»
(7) (domaine maritime) Clapoter.
●(1979) VSDZ 153. (Douarnenez) An dibennoù-mor, an dra-se zo ar mor e teferliñ, ar mor e tibenniñ. Dibenniñ a ra ar mor, met pa zeferl zo ur mell taol-mor… an houlajenn a zeferl, tr. (p. 315) «Les lames de clapot c'est la mer qui déferle, la mer qui clapote. La mer clapote mais quand elle déferle c'est qu'il y a une tempête… la lame de houle déferle.»
- dibennaskdibennask
adj.
(1) Sans entrave.
(2) sens fig. =
●(1870) FHB 269/63a. beza o deuz ive merhet dibennask.
- dibennaskañ
- dibenner .1
- dibenner .2
- dibennerez .1dibennerez .1
f. –ed Ouvrière qui étête les sardines.
●(1977) PBDZ 279. (Douarnenez) dibennourezed, tr. «femmes qui coupent les têtes (par ex. des sardines à l'usine).»
- dibennerez .2
- dibennerezh
- dibennetdibennet
adj.
(1) (en plt de qqn) Décapité.
●(c.1500) Cb 61b. [dibennaff] g. descole. b. dibennet.
●(1871) KTB.ms 15 p 187. ur c'horf dibennet.
(2) (en plt des arbres) Dont on coupé la cime.
●(1849) LLB 741. Ur huéen dibenet ne hrei ket berh goudé. ●(1878) EKG II 2. ne velet nemet guez dibennet.
(3) (Tige de graminée) dont on a coupé l'épi.
●(c.17pi18) CHal.ms i. Le Tuyau de L'espi, tr. «corzen, ur gorzen dibennet.»
●(1904) DBFV 47b. korzen dibennet, tr. «tuyau de l'épi (Ch. ms.).»
(4) sens fig. (Peine) plus légère.
●(1911) BUAZperrot 63. Poan lodennet / Poan dibennet. ●(1935) LZBl Du/Kerzu 274. poan lodennet, / poan dibennet.
- dibenngoulzetdibenngoulzet
adj. Tard.
●(1732) GReg 906b. Elle tarde à être mariée, tr. «dibenngourset eo he dimizi.»
- dibennidigezh
- dibenniñdibenniñ
voir dibennañ
- dibennoatez / dibennatusdibennoatez / dibennatus
(botanique) Plaintain Plantago sp.
●(1919) KZVr 325 - 25/05/19. Dibennoatez, tr. «plantain, Dastumet e gouelet Léon gant Loeiz ar Floc'h.» ●(1958) BRUD 4/39. o klask dibennatuz. ●58. Dibennatuz : louzaouenn a boulz er parkeier, mad evid al lapined hag evid parea teiz ar zaout pa vezont bet flemmet.