Devri

Recherche 'diboell...' : 13 mots trouvés

Page 1 : de diboell-1 (1) à diboellus (13) :
  • diboell .1
    diboell .1

    [brpm diboëll, mgall dibwyll < di- .2 + poell .1]

    Adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt de paroles, de pensées, etc.) Insensé, irréfléchi.

    ●(1891) MAA 99. eur gomz diboel.

    ●(1902) PIGO I 145. n'int nemet sonjo diboell. ●(1908) PIGO II 34. ar zonj diboell-ze. ●(1907) PERS 44. c'hoariou diboell. ●314. goulennou a bep seurt, sot ha diboell aliez. ●(1910) MBJL 56. eur mennoz diboell. ●(1924) FHAB Kerzu 443. froudennou diboell o bugale. ●(1935) BREI 430/1c. Traou Doue !… Da betra lavarout komzou ken diboell ?

    (2) (en plt de qqn) Écervelé.

    ●(1732) GReg 52b. Sans arrête, sans retenuë, tr. «Diboëll.» ●(17--) TE 86. de dud dibouil.

    ●(1867) MGK 60. grek Sokrat a voa ken diboell ha ma voa hen fur. ●(1876) TDE.BF 116b. Diboell, adj., tr. «Sans retenue, furieux, fantasque, violent.» ●(1877) FHB (3e série) 38/304b. eun den iaouank diboell ha penn bervet. ●(1893) IAI 125. Ma ve selaouet eun dournad tud diboell ha diviziek a velet enn hon touez, e ve kredet n'euz bet morse tam deskadurez e neb leac'h. ●(18--) SAQ I 144-145. eur penn skanv, diboell, divoued.

    ●(1904) DBFV 48a. dibouill, adj., tr. «inconstant.» ●(1910) ISBR 128. kent pel en doé lakeit spered ér penneu dibouil-sé. ●(1924) FHAB Meurzh 113. Babaigou diboell, rodellet o bleo. ●(1925) FHAB Mae 189. Gouzout a rit eo diboell, divoued spered ar re a zonj trei kein da gement tra en deus taolet brud vad war o c'hentadou. ●(1929) MANO 54. eur beleg foll, diboell, gouest da zireiza spered ha penn an dud. ●(1935) VKST Du 388. pennou diboell e rankont beza pe galonou diahelet.

    ►Penn diboell : insensé.

    ●(1909) FHAB Meurzh 78. A ! dont a rez, divar ar mare, eme Jeannett, penn diboell ! penn avelek !

    (3) (en plt d'actes) Qui dénote l'irréflexion.

    ●(1955) STBJ 108. orvinkou diboell ar marc'h Tambour.

    (4) (métérologie) Déchaîné.

    ●(1866) HSH 109. evel avelou diboel.

    II. Adv. Follement.

    ●(1866) BOM 8. ar c'houmm eonuz, / (…) / O tidarza, diboel, / Dreist ar c'hereg huel.

  • diboell .2
    diboell .2

    [mbr diboell < cf. diboell .1]

    M. –où

    (1) Action insensée, irréfléchie, folie.

    ●(1499) Ca 60b. Diboell. g. forsennerie. ●g. forsennerie denfer. b. diboell ann iffern. ●(c.1500) Cb 61b. Diboell. g. forsennerie desuerie. ●62a. [diboell] g. fureur. b. diboell. ●(1521) Cc. Diboell. g. forsennerie. ●Gallice fureur. Britonice diboell.

    ●(1659) SCger 55a. extravagance, tr. «diboell.» ●100b. rage, tr. «diboell.» ●142a. diboel, tr. «rage.» ●(1732) GReg 443a. Fureur, furie, emportement violent, tr. «diobëll (lire : diboëll). p. diboëllou.» ●Furie, passion qui outre la colere, tr. «Diboëll. p. diboëllou.»

    ●(1838) CGK 7. Demeus va oll diboëllo cetu mê punisset.

    (2) Dre ziboell : furieusement.

    ●(c.1500) Cb 61b. [diboell] furialiter ad. g. forsennement. b. dre diboell. ●furiose ad. g. furieusement. b. dre diboell.

  • diboell .3
    diboell .3

    [cf. diboell .1]

    M. Personne insensée.

    ●(1926) FHAB Genver 32. n’eo ket ar brezoneg eur vriz-yez, daoust da lavar eun diboell bennak.

  • diboelladenn
    diboelladenn

    [diboell .1 + -adenn]

    F. –où

    (1) Aberration.

    ●(1931) VALL 2b. (une) aberration, tr. «diboelladenn.»

    (2) Pensée insensée.

    ●(1962) EGRH I 54. diboelladenn f. -où, tr. « pensée insensée. »

    (3) Algarade.

    ●(1931) VALL 18b. Algarade, tr. «diboelladenn.»

  • diboelladur
    diboelladur

    [diboell .1 + -adur]

    M. –ioù Inconstance, manque d’application.

    ●(1904) DBFV 48a. dibouilladur, m. pl. eu, tr. «inconstance, manque d'application, de retenue, libertinage.»

  • diboellamant
    diboellamant

    [mbr diboellement < diboell .1 + -amant]

    M. Fureur.

    ●(1499) Ca 60b. [diboell] g. fureur. b. diboellement.

  • diboellañ / diboelliñ
    diboellañ / diboelliñ

    [mbr diboelaff, diboellaff, brpm diboelli, mgall dibwyllaw < diboell .1 + -añ / -iñ]

    V. intr.

    (1) Devenir fou, perdre la raison.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 162). Diboelaff, forsenner. ●(1499) Ca 60b. Diboellaff. forsenner.

    ●(1876) TDE.BF 116b. Diboella, v. n. (anc.), tr. «Devenir fou ou furieux à lier.»

    (2) Diboellañ ouzh udb. : devenir enragé, fou furieux contre qqc.

    ●(1659) SCger 142a. diboelli, tr. «enrager.»

    ●(1869) SAG 158. ec'h evessaot azamblez gane-me ar gounnar en deuz bet atao [an diaoul] a enep tal ar gristenien. Diboella neat a ra oud han.

    (3) Diboellañ gant ar gounnar : être fou de rage, fou furieux.

    ●(1866) SEV 52. Ar pec'her a skrigno he zent hag a ziboello gant he gounnar.

  • diboellat
    diboellat

    [brpm dibouilad < diboell .1 + -at .2]

    Adj. Inconstant.

    ●(17--) VO 69. Penaus e vehai d’ur galon dibouilad èl-ce gobér jamæs nitra a vad ? tr.(GMB 162) « un cœur inconstant. »

    ●(1904) DBFV 48a. dibouillad, adj., tr. «inconstant.»

  • diboellegezh
    diboellegezh

    [diboell .1 + -egezh]

    F. Aberration.

    ●(1931) VALL 2b. Aberration ; état habituel, tr. «diboellegez.»

  • diboellerezh
    diboellerezh

    [diboell .1 + -erezh .3]

    M. –ioù Inconstance, manque d’application.

    ●(1904) DBFV 48a. dibouillereh, m. pl. eu, tr. «inconstance, manque d'application, de retenue, libertinage.»

  • diboellet
    diboellet

    [mbr diboellet, brpm diboellet, dibouellet < diboell .1 + -et .1]

    Adj.

    (1) Insensé, aliéné, forcené.

    ●(1499) Ca 60b. g. forsennez. b. diboellet. ●(1530) Pm 176. Nep art dyaoul foll dyboellet, tr. «Aucun artifice de diable fou (et) furieux.»

    ●(1659) SCger 55a. extravagant, tr. «diboellet.» ●(c.1680) NG 1768. er (c)on dibouellet.

    ●(1824) BAM 26. an dut diboellet. ●(1849) SBI II 188. tud diboellet, tr. «gens insensés.» ●(1857) HTB 12. Afrenez diboellet ha bahomet a venas dilavar.

    ●(1904) DBFV 48a. dibouillet, adj., tr. «inappliqué, effréné.» ●(1912) FHAB Meurzh 71. Red eo, ha n'eo ket 'ta, beza diboëllet evit lavaret kement all. ●(1912) FHAB Eost 239. An Ebestel n'oant ket ken nebeut tud diboëllet, kollet ganto o spered.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(18--) PEN 93/161. penos couitat ar butun Simon an diboellet.

    (2) Bezañ diboellet gant : être fou (de rage, etc.).

    ●(c.1802-1825) APS 98. Ma n'en don dibouellet guet er holer.

    (3) (Vie) de débauche.

    ●(1732) GReg 247a. Mener une vie debordée, tr. «Cundui ur vuhez diboellet.»

    ●(1838) CGK 31. va bue diboëllet.

    (4) (Femme) débauchée.

    ●(1862) BSH 96. merc'hed diboellet.

  • diboelliñ
    diboelliñ

    voir diboellañ

  • diboellus
    diboellus

    [mbr diboellus < diboell .1 + -us .1]

    Adj.

    (1) Furieux.

    ●(c.1500) Cb 61b. [diboell] furieux. b. diboellus. ●(1521) Cc. [diboell] g. furieux. b. diboellus.

    (2) Sujet à se mettre en fureur.

    ●(1931) VALL 324a. sujet à se mettre en fureur, tr. «diboellus.»

    (3) Propre à mettre en fureur.

    ●(1931) VALL 324a. propre à mettre en fureur, tr. «diboellus.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...