Recherche 'difenn...' : 13 mots trouvés
Page 1 : de difenn-1 (1) à difennus (13) :- difenn .1difenn .1
m. –où
I.
(1) Défense, interdiction.
●(1621) Mc 73. ma Doue liquit vn diffe'n voar ma guenou, hac vn certen dor voar ma dieu geux.
●(1659) SCger 37b. defence, tr. «diffenn.» ●(1732) GReg 255b. Defense, prohibition, tr. «Difenn. p. difennou. Van[netois] dihuënn. p. ëu.» ●Contre sa défense, tr. «aënep e zifenn. èn desped d'e zifenn.» ●(17--) TE 153. en dihuèn en doai groeit é dad a zaibrein nitra quênd en noz.
●(1866) FHB 96/348b. an difenn a ra out-ho da labourat.
●(1911) SKRS II 155. an difen great gant Doue. ●(1923) FHAB Ebrel 140. met difenn zo da gomz enni eus a zoue. ●(1928) BFSA 85. Difenn a zo da douch ouzh an arc'hant gant an dorn. ●(1985) AMRZ 106. Soñj am-eus e oa difenn da gomz brezoneg er skol.
(2) (Kaout) difenn da : (il est) interdit de.
●(1914) KANNgwital 138/417. Ar voazed a c'hoar o deuz difen da fumi er zal. ●(1928) BFSA 43. An dud lor o doa difenn da vont e-touez ar re yac'h. ●260. rak m'o deus ar merc'hed all difenn da lakaat o zreid aman. ●(1928) FHAB Ebrel 153. Perak kas an Tad da Gemper, p'en doa difenn d'ober misionou ?
(3) Ober an difenn da : interdire à.
●(1910) MBJL 183. ne reont ken van ebet eus an difenn a reas d'ê ober prozision.
II.
(1) Défense, protection.
●(1575) M 2493. Achap dre nep abry, nedeux muy na difenn, tr. «Il n'y a plus moyen d'échapper par aucun asile, ni de se défendre.»
●(1732) GReg 255b. Defense, action de se défendre, tr. «Difenn. Van[netois] dihuënn.» ●(17--) TE 274. er batiantæt, péhani-zou dihuèn hac apoué en ol vertuyeu.
●(1904) DBFV 54b. dihuen, m. pl. –nneu, tr. «défense, protection.»
(2) Moyen de défense.
●(1904) DBFV 54b. dihuen, m. pl. –nneu, tr. «moyen de défense.»
(3) Fortification.
●(1904) DBFV 54b. dihuen, m. pl. –nneu, tr. «fortification.»
(4) Bezañ war an difenn : être sur la défensive.
●(1732) GReg 255b. Se tenir sur la defensive, tr. «Beza varn an difenn.»
(5) En em lakaat war an difenn : se tenir sur la défensive.
●(18--) SAQ I 133. mar guelit eun den treset fall e c'hen em guzit pe en em lakit var ho tifen.
(6) Fortification militaire, retranchement.
●(1936) BREI 460/2c. War ar Rhen, an Alamaned a zo krog da sevel difennou.
(7) Excuse, justification.
●(1633) Nom 9a. Apologia : excuse ou defense : excus, pe diffen.
- difenn / difenniñ .2difenn / difenniñ .2
v.
I. V. tr. d.
A. (sens d'interdiction)
(1) Défendre, interdire.
●(1557) B I 252. Endan poan an tan hac an penn / An dra se crenn on diffennas, tr. «(il) nous a défendu absolument la chose, sous peine du feu et de la tête.»
●(1659) SCger 37b. defendre a quelqu'vn de manger, tr. «diffenn ouz vre benac dibri.» ●(1732) GReg 255a. Defendre, tr. «Difénn. pr. diffénnet. divénn. pr. divénnet. Van[netois] dihuënneiñ.»
●(1904) DBFV 54b. dihuen, dihennein, v. a. tr. «prohiber.»
(2) Difenn udb. ouzh ub. : défendre qqc. à qqn.
●(1732) GReg 255a-b. Défendre quelque chose à quelqu'un, tr. «Divenn un dra-bennac ouc'h ur re. Van[netois] ●255b. On lui a défendu le vin, tr. «Divennet eo ar guïn outâ.»
●(1846) DGG 141. ha cetu ar pez a zifen Doue ouzomp.
(3) Difenn udb. da ub. : défendre qqc. à qqn.
●(1732) GReg 255a-b. Défendre quelque chose à quelqu'un, tr. «dihuenneiñ, un dra d'unan-bennac.»
(4) absol. Défendre, interdire.
●(1790) MG 54. Er uéh-quettan ni e gonzou a ourhæmeneu Doué, ag er péh e ordrénant hac e zihuènnant.
(5) Empêcher.
●(1575) M 144. Ha ne guelsont dyffen, na viont condamnet, tr. «Et ne purent s'empêcher d'être condamnés.»
B. (sens de protection)
(1) Défendre, protéger.
●(c.1500) Cb 63a. [diffenn] Jtem tueor / eris. g. deffendre. b. diffenn. ●(1580) G 886. Ma amour ouz sourcy huy a duy don difenn, tr. «Mon amour, du souci vous viendrez me défendre.» ●(1621) Mc 69. Autraou ma diffennit.
●(1659) SCger 37b. defendre quelqu'vn, tr. «diffenn vre benac.» ●(1732) GReg 255a. Défendre quelqu'un, le proteger, tr. «Difenn ur re-bennac.» ●(1790) MG 38. Pe rehèn vat d'ur hi pé d'ul lon-aral, ean em chérissehai, em héliehai, hac em dihuènnehai. ●(1792) BD 359. diffeneste ma sy, tr. «Défends ma maison.»
●(1904) DBFV 54b. dihuen, dihennein, v. a. tr. «défendre.»
(2) Difenn ub. ouzh ub. : défendre, protéger qqn contre qqn.
●(1792) BD 3296. hon diffenno ous an drouc el, tr. «nous défendra contre l'Ange du Mal.»
(3) Difenn ur gaoz : défendre une cause.
●(1612) Cnf 48b. Yuez pan diffenont an caus.
●(1836) GBI I 436. Ouspenn da ze a fellfe din / Difenn ho kaoz ha ma hinin, tr. «Bien plus, je voudrais / Défendre votre cause et la mienne.»
(4) Défendre militairement.
●(1633) Nom 241b. Arx : vne forteresse, vn chasteau de d ffence (lire : deffence), vne haute tour : vn læch cref meurbet, vn læch da diffen an bro, vn tour vhel.
●(1856) VNA 222. protéger le commerce, tr. «dihuèn er hommerce.»
II. V. tr. i. Difenn ouzh ub. da. : défendre, interdire à qqn.
●(1732) GReg 255b. On me défend de parler, tr. «Divenn a rear ouzon da brezecq.»
III. V. intr.
(1) Se défendre.
●(1575) M 777. Gant ho poes ez froezi, ha ne guilly diffenn, tr. «De leur poids tu seras écrasé et tu ne pourras te défendre.»
●(1792) HS 280. Pilatt e zihuennass houah un errat.
●(c.1825-1830) AJC 3783. a rese a difene berped.
●(1904) DBFV 54b. dihuen, dihennein, v. n. tr. «se défendre.»
(2) Difenn ouzh : se défendre, lutter contre (le froid, le sommeil, etc.).
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 119. difen doh en derhian.
●(1903) LZBg Meurzh 83. N'hellen ket mui dihuen doh er housked. ●(1903) EGBV 161. Ne houniér nitra é tihuen doh er vistr. ●(1921) BUFA 212. Épad ma oé é gorv é tihuen doh en ankeu. ●(1922) DIHU 136/125. Béh em es é tifenn doh en aneouid.
IV. V. pron. réfl. En em zifenn.
(1) Se défendre.
●(1633) Nom 185a. Cestra, Amazonia securis : masse de fer : vn pez bras á ouarn den em diff en (lire : diffen).
●(1732) GReg 255b. Se défendre, tr. «En hem zifenn. pr. èn hem zifennet. hem zivenn. pr. hem zivennet. Van[netois] him zihuënneiñ.»
●(1854) PSA I 305. ne hrei nitra, ne larou memb nitra eid hum zihuenn hag hum gaërat. ●(1877) EKG I 132. Aman e rankan en em zifenn. ●(1878) EKG II 4. evit en em zifenn eur pennad.
(2) En em zifenn ouzh ub. : se défendre de qqn.
●(1859) MMN 29. exempl milliguet, piou a hello en em ziven ouzit ?
●(1913) HIVR 21. Kenevé Noménoé, er Vretoned n'ou devehé ket gellet hum zihuen doh er Galleued.
(3) En em zifenn d'ar mud : se défendre de toutes ses forces.
●(1939) KLDZgwal 43. da vihana e oa dleet d'ezañ en em zifenn d'ar mud. ●(1962) GERV 68. Hogen paotred kalet e oa ar breizerien hag en em zifenn a rejont d'ar mud e-pad pellik amzer hep kila.
- difennadeg
- difennadenn
- difennadurdifennadur
m.
(1) Défense, action de défendre.
●(c.1500) Cb 63a. [diffenn] g. deffendement. b. diffennadur.
●(1732) GReg 9b. Souffrir pour l'accroissement de la Foi, & mourir pour sa défense, c'est être Martyr, tr. «Merzer véz nep a souff evit cresqadurez ar feiz hag a vèrv evit hé difennadur.» ●255b. Mourir pour la défense de la Foi, tr. «mervel evit an difennadur vès ar feiz.»
●(1962) EGRH I 56. difennadur m., tr. « action de défendre. »
(2) Défense, action de se défendre.
●(1732) GReg 255b. Defense, action de se défendre, tr. «difennadur.»
(3) Prohibition.
●(1927) GERI.Ern 104. difennadur, tr. «prohibition.»
- difennapldifennapl
adj.
(1) Défendable.
●(1904) DBFV 54b. dihuennabl, adj., tr. «défendable, soutenable.» ●(1906) BOBL 09 juin 90/1a. difenn bepred pez n'en eo ken difennabl.
(2) Résistant.
●(1575) M 989-990. Euffrou à pynigenn, az groay tenn diffennabl, / Ouz pep temptation, tr. «Les œuvres de pénitence te rendront fortement résistant / A chaque tentation.»
- difennerdifenner
m. –ion
I.
(1) Celui qui interdit.
●(1499) Ca 20a. [bersaff] g. deffenseur. b. diffenner / berser.
(2) Défenseur, homme qui défend, protège les autres.
●(c.1500) Cb 63a. [diffenn] patronus / ni. g. deffenseur patron deglise. b. diffenner.
●(1834) SIM 85. diffennourien an dud cuset. ●(1860) BAL 152. an Aotrou-Doue a so difenner an intanvezet.
●(1904) BSAB 20. difenner ar groage fur. ●(1915) HBPR 135. da zifennourien ar vro. ●(1920) LZBt Here 3. Heman en em ziskwelas dalc'hmad difenner ar baganed. ●(1921) BUFA 183. hun dihuennerion hag hun amied.
II. (droit) Défendeur.
●(c.1500) Cb 37a. [caus] ga. aduocat / ou deffenseur de causes. b. aduocat pe diffenneur da causou.
●(c.1718) CHal.ms ii. les Intimés les defendeurs, tr. «erré a c'houlen erré Intimet, dihuennision.» ●(1732) GReg 255a. Defendeur, celui qui est attaqué, & qui se défend en justice, tr. «Difenner. p. diffenéryen. divenner. p. yen. difennour. p. yen. Van[netois] dihuennour. p. yon, yan.» ●(1772) KI 98-100. ar Person goulenneur (...) ar floc'h divenneur, tr. «le Recteur demandeur (...) du Floch défendeur.» ●166-168. penaos ky 'r goulenneur / En Doa clasquet isquign / ouch ky an Divenneur, tr. «le chien du demandeur avait cherché noise au chien du défendeur.»
- difennerezdifennerez
f. –ed Défenderesse.
●(c.1500) Cb 63a. [diffenn] patrona / ne. g. deffenderesse. b. diffenneres.
●(1877) BSA 188. difennourez kement hini a zo carget euz descadurez ar vugale. ●(1894) BUZmornik 516. ar Vretouned he c'hemeraz [santez Anna] evit difennourez.
●(1911) BUAZperrot 90. Patronez Paris ha difennourez ar Frans. ●(1920) AMJV 23. o rei d'ezhi eun difennourez ker gallouduz er baradoz.
- difennerezh
- difennetdifennet
adj.
(1) Défendu, interdit.
●(1744) L'Arm 128b. Il est très-défendu d'échoupper & d'ébrancher, les arbres de haute futaye, tr. «Dihuennéd é terrible dibeennein ou pænndogein, er gué vrass na ou diolbrein.» ●397a. Filerie, défendue sous peine d'excommunication, tr. «Filage dihuennéd édan-boénn a-voutt squemuniguétt.» ●(1790) MG 158. un dra dihuènnét.
●(1911) SKRS II 165. ar frouez difennet.
(2) Gouel difennet : fête gardée.
●(c.1718) CHal.ms ii. feste, tr. «goüeil, goueilieu, goueil miret dihuennet, testet berzet, goüeil er sinodal.»
(3) Défendu, protégé.
●(1834) SIM 229. Ar c'havalier a so difennet e benn gant ur c'hasq mad.
- difennidigezhdifennidigezh
f. Action de défendre.
●(1962) EGRH I 56. difennidigezh f., tr. « action de défendre. »
- difenniñdifenniñ
voir difenn .2
- difennus