Devri

Recherche 'digarez...' : 11 mots trouvés

Page 1 : de digarez-1 (1) à digarezus (11) :
  • digarez .1
    digarez .1

    f./m., prép. & conj. –ioù

    I. F.

    (1) Prétexte, excuse.

    ●(14--) Jer A.70. Byhan soynget eu guenez sur / Da dygarez fals lazr paryur, tr. « Tu as peu réfléchi, sûrement, / A ton excuse, voleur faux (et) parjure » ●(1499) Ca 62a. Digarez et abec tout vng vide ibi. ●(1575) M 727-728. An eff, hac an douar, hep mar na digarez, / Han Heaul aduy, han Loar, antrugar daz carez, tr. «Le ciel et la terre, sans doute ni prétexte, / Et le soleil viendront, et la lune, sans pitié te blâmer.» ●736. Na quefomp en diuez, digarez en dez se, tr. «Nous ne trouverons, à la fin, d'excuse ce jour-là.»

    ●(1659) SCger 97a. pretexte, tr. «digare.» ●(1732) GReg 221a. Couleur, prétexte, tr. «Digarez. p. digarezyou. digare. p. digareou.» ●255a. Defaite, excuse, échapatoire, tr. «digarez. p. digarezyou, digarezou. Van[netois] digare. p. digarëeü. Treg[or] digare. p. digareo.» ●(1790/94) PC I 194. cals digariou, tr. «bien des excuses.»

    ●(1872) DJL couv. Disput etre Jakez Lamrog ha Ian an Digariou. ●(1876) TDE.BF 808. Nep a fell d'ezhan ober fall / Gav eunn digarez pe eunn all. ●(1890) MOA 255b. Excuse, s. f. il n'a pas d'excuse, tr. «n'en deus digarez ebed, ou mieux, n'en deus digarez vad ebet.»

    ●(1904) DBFV 51a. digaré m. pl. ieu, eu, tr. «prétexte, excuse.» ●(1942) DHKN 70. En ijinour e gav digaréieu arré bout deit hoah d’où jabein.

    (2) Raison.

    ●(1911) BUAZperrot 131. tamallet evit diou zigarez. ●693. evit an digarez vat ma chomer ennan [an ifern] da viken eur wech kouezet ebarz. ●706. An iliz he deus gwir da gaout danvez, evit an digarez vat m'he deus ezom danvez. ●(1912) BUAZpermoal 139. tamallet evit daou zigare. ●698. evit an digare mat ma chomer ennan [an ifern] da viken eur wech kouezet ebarz. ●710. An iliz he deus gwir da gaout danve, evit an digare mat m'he deus ezom danve. ●(1928) FHAB Ebrel 248. Perak eo dleet d'eomp karet ha miret hon brezhoneg ? Ar re a gavo teir digarez o devo 20 poent ; Ar re a gavo peder o devo 25 poent ; hag ar re a gavo pemp o devo tregont poent.

    (3) Reiñ udb. evit digarez : donner qqc. comme prétexte (âge, etc.)

    ●(1835) AMV 83. e roit evit degare hoc'h oad.

    (4) Fentañ, tennañ un digarez : donner une excuse, forger un prétexte.

    ●(1857) HTB 33. Yanki a glaskas tenna he digareou.

    ●(1972) SKVT I 48. pe c'haouig livañ, pe zigarez tennañ da M. Karadeg. ●52. Peseurt digarez fentañ da M. Karadeg ?

    (5) Digarez yen : mauvaise excuse.

    ●(1838) OVD 94. hé excus e oé un digaré yeine.

    (6) War digarez ebet : sous aucun prétexte.

    ●(1905) KANngalon Ebrel 378. var digarez ebet, ne dleomp kemeret, da lenn, traou hag a c'helfe beza noazuz d'hon ene.

    ●(1906) KANngalon Genver 7. arabad plega dirak den ebed ha var digarez ebed.

    (7) Chom war zigarez : ne pas reconnaître (sa faute, ses torts).

    ●(18--) SAQ i 148. mar choumit var digarez e tistroot varlerc’h, da loueda er stad a bec’het.

    (8) Bezañ/Bout en e zigarez/he digarez diwezhañ : être à l’article de la mort.

    ●(1942) DIHU 375/126. Eh oemb étal guélé Uisanden én hé digaré devéhan.

    II. Prép.

    A. Sous couleur de.

    ●(1732) GReg 221a-b. Sous couleur d'amitié, tr. «Digarez mignouny. digarez carantez.»

    B. War-zigarez.

    (1) Sous couleur de.

    ●(1732) GReg 221a-b. Sous couleur d'amitié, tr. «var digare carantez.»

    (2) Sous prétexte de.

    ●(1915) HBPR 212. eun niver bras a dud deuet var digarez ober digemer d'ar belek koz.

    (3) War-zigarez da : à cause de.

    ●(1866) SEV 40. Ar prins ne c'hellaz ket kaout ar pez a c'houlenne, war zigarez d'ann difenn a voa bet great gant ar roue, he dad.

    III. Loc. conj.

    (1) Digarez ma : sous prétexte que.

    ●(1883) MIL 38. lezhanvet ar Berr digarez ma oa bihan. ●80. A c'hoas e levirint e vezint bet er pardon, digarez ma vezint bet var ar blasen pe en darvarn !

    (2) War-zigarez ma : sous prétexte que.

    ●(1893) IAI 255. var zigarez ma zint bet er skolachou.

    ●(1907) PERS 67. var digare ma vije doareet fall an amzer. ●(1912) MMPM 64. beva dianken er pec'hed var zigarez ma eo Doue madelezus. ●(1921) PGAZ 64. Var zigarez m'oa he-ma buan da zeski. ●(1934) PONT 9. War digare ma na lavarer mui anezo.

    IV.

    (1) Bezañ en e zigarez diwezhañ : être à l’article de la mort, être mourant.

    ●(1941) ARVR 35/2e (G) Loeiz Herrieu. Er girieu a beuh en en des marsé dobér anehè èn é zigaré devéhan. ●(1942) DIHU 375/126 (G) M. I.. Eh oemb étal guélé Uisanden én hé digaré devéhan.

    (2) Teurel an digarez war ub. : accuser qqun.

    ●(1942) VALLsup 2. Accuser, tr. F. Vallée «teurel an digarez war d'après V[annetais].»

  • digarez .2
    digarez .2

    m. (agriculture) = (?) Première, deuxième (?) cheville de l'âge de la charrue.

    ●(1732) GReg 155a. La premiere cheville qui est dans la latte, tr. «An digarez.»

    ●(1876) TDE.BF 126a. Digarez, s. m., tr. «Cheville de la gaule d'une charrue.»

    ●(1942) VALLsup 16a. pièce de fixation de la chaîne d'attelage, tr. «digarez m. (Perrot).» ●(1957) PLBR 80. pour des raisons qui restent obscures, la première cheville de l'âge de la charrue est également appelée an eskop (la seconde an digarez).

  • digarez-ki
    digarez-ki

     m. Faux-fuyant.

    ●(1955) VBRU 6. tavit din ul lajad gant ho tigarezioù ki !

  • digarezaj
    digarezaj

    plur. Mauvaises excuses.

    ●(1902) LZBg Genver 12. Mes kement sé, aveit hou, e oé hemb kin digaréaj.

  • digarezal
    digarezal

    voir digareziñ

  • digarezañ
    digarezañ

    voir digareziñ

  • digarezat
    digarezat

    voir digareziñ

  • digarezer
    digarezer

    m. –ion Homme qui cherche des excuses.

    ●(1904) DBFV 51a. digaréour m. pl. –erion, tr. «celui qui cherche de mauvaises excuses.» ●(1909) BROU 224. (Eusa) Digarezer, tr. «Qui cherche des excuses.» ●(1927) FHAB Meurzh 63. Me glev lavaret ez oc'h bet a-viskoaz eun termer hag eun digarezer.

  • digarezet
    digarezet

    adj. (Faim) apaisée.

    ●(1942) VALLsup 9b. quand sa faim fut apaisée, tr. «pa voe digarezet e naon.» (d'après F. ha B. ar Vugale)

  • digareziñ / digarezal / digarezat / digarezañ
    digareziñ / digarezal / digarezat / digarezañ

    v.

    I. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Prétexter, invoquer.

    ●(1659) SCger 27b. colorer sa paresse, tr. «digareza e diegui.» ●(1732) GReg 181a. Colorer, feindre, pretexter, tr. «Digarezi. p. digarezet. Van[netois] Digareeiñ. pr. ëet.» ●Colorer sa paresse, tr. «Digarezi e leziréguez, ou, e ziegui.» ●255a. Chercher des défaites, tr. «Digarezi. pr. digarezet.»

    ●(18--) SAQ II 424. Ha senti a reomp-ni heb digarezi netra ?

    ●(1904) DBFV 51a. digaréein, digaréat, v. a. tr. «excuser, pallier.» ●(1905) BOBL 13 mai 34/1a. Ne oa ket eur munuten da zigarea. ●(1911) BUAZperrot 55. Kromas o tigarezi e nebeut a yec'hed a roas an dilez eus e garg a brefed. ●(1941) FHAB Gouere/Eost 59. hini anezo n'en divije digarezet an hent diaes-se !

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1850) MOY 161. M'o devo da vouga an oll bugale mâl / A deuy var an douar, hep nep digareal.

    (2) [empl. devant une subord. amenée par la part. verb. «e»] Prétexter.

    ●(18--) SAQ II 337. Guelit ar bastored. Ne zigarezont ket e tlient chomm da ziwall ho denved...

    (3) Excuser.

    ●(1659) SCger 54b. excuser, tr. «digarezi.» ●87b. palier, tr. «digarezi.»

    ●(1922) EOVD 207. Raksé un dén just, a pe n'hell ket digaréein é féson erbet èvreu nag intansion en hani e sell neoah èl un dén léal, n'hum vell ket ag er jujein ; mes ean e barra doh é spered a hobér goal chonjeu, hag e lausk er jujemant get en Eutru Doué. – Hun Salvér Jézus-Krist n'hellé ket digaréein pen-der-ben péhed er ré e oé doh er stagein doh er groéz ; raksé ean e vennas ahoel bihannat er malis anehou, én ur laret ne houient ket petra e hrent. A pe n'hellamb ket digaréein péhed hun nésan, aséamb ahoel er sellet guet truhé.

    B. V. tr. i. Digareziñ ouzh udb. : excuser qqc.

    ●(1850) MOY 152. Ne zigareit qet ouz se neb ignoranç.

    II. V. intr.

    (1) Prétexter.

    ●(1868) FHB 187/246a. e peb mare Bastien a veze prest da vont en hent, hep morse digarezi na grosmolad. ●(1869) FHB 229/155a. ha setu e chomont da zigarezi, e pelleont beppred an heur da dostaat. ●(1882) BAR 173. Perag chom da zigareal ? Ne dall ket ar boan gedal sikour euz al leac'h all. ●(1899) LZBt Meurzh 25. Hep chom tamm da zigarei, clesket, eta, an hent berran da gas d'ar baradoz

    ●(1925) FHAB Mae 176. Ne oa ket da chom da zigarezi.

    (2) S'excuser.

    ●(1876) TDE.BF 126a. Digarezi, v. n., tr. «Excuser, faire des façons, des cérémonies.»

    ●(1909) BOBL 22 mai 230/1b. e lavaront d'ezo, en eur zigareal, n'int ket goest da ober tout o-unan, ha kalz digareou all evelse.

    III. V. pron. réfl. En em zigareziñ.

    (1) (droit) Décliner une juridiction, se récuser, se déporter.

    ●(1744) L'Arm 432b. Décliner une juridiction, tr. «Um zigaréein ag ul Liss.»

    ●(1904) DBFV 51a. hum zigaréein ag ul lis, tr. «décliner une juridiction (l'A.).»

    (2) S'excuser.

    ●(1876) TDE.BF 126a. En em zigarezi, tr. «s'excuser, donner des raisons.»

    ●(1965) KATR 5. Med red eo din da genta en em zigarezi evid ar gaou ez an d'ober.

    (3) = (?) se blanchir d'une accusation (?).

    ●(1856) GRD 118. Er bobl hag er beurerion hum zigaré ag ou laironcieu dré m'ou dès dobér.

    ●(1910) ISBR 273. Ne houlennas ket er gansorted ag en temalasion-sé hag ind ha hum vodet é Pondi aveit hum zigarezein.

  • digarezus
    digarezus

    adj. (droit) Déclinatoire.

    ●(1744) L'Arm 432b. Déclinatoire, tr. «Digaréuss ag ul Liss d'un aral.»

    ●(1904) DBFV 51a. digaréus, ag ul lis d'un aral, adj., tr. «déclinatoire (l'A.).»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...