Devri

Recherche 'diluz...' : 11 mots trouvés

Page 1 : de diluz-1 (1) à diluziin (11) :
  • diluz .1
    diluz .1

    adj.

    (1) Diluz a, eus : délivré, débarrassé de.

    ●(1790) MG 79. Pegource vou, ô men Doué, é vein-mé diloui ag er sourci ag en treu tamporel, eit ne chongein meid én-ah, ha ne garein meid-oh ?... ●411. dré ma hoènt diloui ag er goal-inclinationeu.

    ●(1838) OVD 152. ma vou dilouie ha divlam er galon a bep sorte lousteri.

    ●(1904) DBFV 56a. diloui, adj., tr. «dégagé, délivré (a, de).» ●(1907) AVKA 139. ha p'arruas er gêr, he c'havas dilu deus ar spered hudur. ●(1907) BSPD I 514. Dré varù Aurélien, Domitilla hum gavé diloui kaer a galz a dantasioneu.

    (2) Moins compliqué.

    ●(1856) VNA 144. L'orthographe bretonne est donc moins embarrassante ? tr. «Er fæçon de scrihue er breton e zou enta dilouyoh ?»

  • diluz .2
    diluz .2

    m. –ioù, –où

    I.

    (1) Affaire compliquée.

    ●(1857) HTB 95. Kement-ze ha kalz a dreou-all a zo eun dilui meurbet braz.

    (2) Gouzout e ziluzioù : savoir se tirer d'affaire, se dépêtrer.

    ●(1895) GMB 171. pet[it] Trég[uier] hénnez oar i diluo, ou i diluio, il sait se tirer d'affaire.

    II. =

    ●(1904) DBFV 56a. diloui, s., tr. «dégagement, indépendance.»

  • diluz .3
    diluz .3

    voir diluziañ

  • diluzi
    diluzi

    adj. Agile, adroit.

    ●(1787) BI 188. guet unn isprit houah dilouï, guet ur galon houah digarg, guet unn attantion houah sonnoh.

    ●(1925) SFKH 25. Tud diloui ha liant èl gadon. ●(1936) BREI 451/1a. Tik eo ouz al labour ha dilui ; dibun hag intrudu he deus ennan. ●(1942) FHAB Du/Kerzu 224a. an diwesker dilui, dinodet mat ha lijer.

  • diluziadur
    diluziadur

    m.

    (1) Démêlage.

    ●(1732) GReg 248a. Debrouillement, tr. «Diluzyadur. diluyadur.»

    ●(1904) DBFV 56a. dilouiadur, m. pl. eu, tr. «action de débrouiller.» ●(1914) DFBP 77b. débrouillement, tr. «Diluiadur.»

    (2) Action de se débarrasser.

    ●(1904) DBFV 56a. dilouiadur, m. pl. eu, tr. «action de se débarrasser.»

  • diluziaj
    diluziaj

    m. Indépendance.

    ●(1904) DBFV 56a. dilouiaj, s., tr. «indépendance (doh, de).»

  • diluziañ / diluziiñ / diluz
    diluziañ / diluziiñ / diluz

    v.

    I. V. tr. d.

    A. Démêler.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 171). Diluzyaff, démêler. ●(1499) Ca 63a. Diluziaff an bleau. g. desmeller cheueux.

    ●(1659) SCger 39a. depestrer, tr. «diluia.» ●40a. debrouiller, tr. «diluia.» ●143a. diluia, tr. «desembrouiller.» ●(1732) GReg 248a. Debrouiller, tr. «Diluzya. pr. diluzyet. diluya. pr. diluyet. Van[netois] diluyeiñ. dilouyeiñ.»

    ●(1914) DFBP 77b. débrouiller, tr. «Diluia.» ●(1924) SBED 18. Get ur grib hi ou diluiia [hé bléu]. (…) / Lausket mé d'hou diluiein d'oh.

    B. sens fig.

    (1) Se débarrasser (de).

    ●(1900) MSJO 131. Eun enkres a oa var he spered pell a oa, ha n'he doa morse gallet diluia.

    (2) Venir à bout de.

    ●(1902) LZBt Du 8. diez bras a oa dean dilua mad awoalc'h he notennou muzik.

    (3) Diluziañ a, eus : délivrer de.

    ●(1838) OVD 56. é ma requis d'oh dilouie hou calon a oll en inclinationeu-zé. ●57. eit dilouie hou ç'inean a bep sorte caranté d'oh er péhèd véniel. ●(1854) PSA II 67. ma vou dilouyet hun inean ag en tihoeldæt hi gronn bermen. ●(1856) GRD 135. pihue em dilouyou ag er horv-men a varhue ? ●(1861) BSJ 88. moès, m'hou tiloui ag hou troug.

    ●(1906) KANngalon Kerzu 279. Ra c'houlennint ta beza diluiet euz an oll drouk euz an amzer tremenet.

    (4) Solutionner, démêler.

    ●(17--) ST 74. Traou a dalvoudegez am euz da ziluia, tr. «j'ai des choses importantes à démêler.»

    ●(1889) SFA 154. Kement tra a zell ouc'h an Iliz hag ar relijion a zo d'eoc'h da ziluia.

    (5) Diluziañ ur/ar gudenn : solutionner, résoudre un problème.

    ●(1907) PERS 369. goude beza diluiet meur a guden, e teuaz a benn a bep tra. ●(1926) ARVG (niv 7 gouere) 147. Dre forz zonjal, am eus tapet diluia ar gudenn. ●(1939) MGGD 36. an tu da ziluzia ar gudenn-se.

    (6) Diluziañ udb. eus =

    ●(1939) MGGD 81. eo en em strobiellet va lost, n'ouzon dare penaos, e lagadenn eur benveg lugernus ha, kaer am eus bet ober ha dizober, n'oun ket bet gouest d'e ziluzia ac'hane.

    (7) Deviner (une devinette).

    ●(1933) DAGO 26. e vezo roet da C'huilcher eun divinadell da ziluia.

    II. V. intr.

    (1) Être démêlé, résolu.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 287. Er Marok ne ket prest ar gudenn da ziluya.

    (2) (en plt de la langue de qqn) Se délier.

    ●(1913) AVIE 11. Kentéh é veg e zigor, é déad e ziloui ha ean e gonz.

    (3) (en plt de l'esprit) S'éclaircir.

    ●(1903) KZVr Du-Kerzu. Diluzia a ra neuze e damm spered. (d'après KBSA 21).

    III. V. pron. réfl. En em ziluziañ.

    (1) Se libérer de liens.

    ●(1867) MGK 19. E teu, hep re a boan, a-benn d'em zilusia.

    (2) Se démêler, se débrouiller.

    ●(1904) LZBg Gwengolo 207. Peb unan hum ziloui guellikan ma hel. ●(1908) PIGO II 133. Kevarek zo gwaz awalc'h 'vit 'n em diluian... ●134. lezel ar ganfarded da 'n em diluian.

    (3) En em ziluziañ a, diouzh : se sortir de.

    ●(1790) MG 94. Arlanné ean e hum gavas én ur fal affær , a béhani é haƒƒaias é oalh hum ziloui. ●429. Mæs pihue en dès larét deoh ne goustas nitra de Santès Madelèn hum ziloui ag er fal daicheu ag hé buhé treménét ? ●(1792) CAg 138. Hum ziloui à sclavage.

    ●(1838) OVD 4. hum zilouie doh er horromple ag er bed. ●68. mar hum arrestet d'hou tesirieu general, hui hou pou poén doh hum zilouie doh-t-hai. ●191. eit hum zilouie a hur vinceu.

    (4) En em ziluziañ a-vesk : se tirer de.

    ●(1896) HIS 135. lakeit en doé én é choñj penaus Jésus en devehé hum zilouiet a vesk en dud fal.

  • diluzier
    diluzier

    m. –ion Celui qui démêle.

    ●(1732) GReg 248a. Debrouilleur, tr. «diluyer. p. yen.»

    ●(1904) DBFV 56a. dilouiour, m., tr. «débrouilleur.»

  • diluzierez
    diluzierez

    f. –ioù Démêloir.

    ●(1868) KTB.ms 14 p 125. o kribad he bleo-mélen gant ur grib aour hag un diluiëres olifant. ●(1890) MOA 202a. Débrouilloire, tr. «diluierez, f.»

    ●(1934) BRUS 236. Un peigne, tr. «un diluieréz.»

  • diluziet
    diluziet

    adj.

    (1) =

    ●(1896) LZBt Meurzh 29. hennez a oa eur goaz diluiet mad en he afero.

    (2) Dégourdi.

    ●(1906) KANngalon Eost 181. Ar vugale a zo diluiet abred ; eur bugel pemp bloaz a oar he bedennou pen da ben hag ar C'hatekiz.

    (3) Diluziet a : délivré de.

    ●(1790) MG 359. Pegource é tei er momand-hont ma vein dilouiét ag er sourcieu ag er vuhé-men.

  • diluziiñ
    diluziiñ

    voir diluziañ

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...