Recherche 'diner...' : 15 mots trouvés
Page 1 : de diner (1) à dinerzhus (15) :- dinerdiner
m. –où, –ed
I.
(1) (numismatique) Denier.
●(14--) Jer.ms 26. Evel maz guerzat Doe / Dyvoe hon guyr croeur / Am desseu a pleuyn / Evyt tregont dyner, tr. «Comme on vendit Dieu, certes notre vrai créateur, / je le garantie, pour trente deniers.» ●(1499) Ca 63a. Diner. g. denyer. ●(1530) J 18b. A moneiz fin tregont digner, tr. « Trente deniers de belle monnaie » ●(1612) Cnf 42b. dou diner. ●(1633) Nom 201a. Pecunia otiosa, nummi vacui : denier oisif, auec lequel on ne pratique point : vn dyner dibreder, da lauaret eo, archant cuz pe gant hiny ne gounezer nep mat. ●201b-202a. Pecunia calendario destinata, in calendarium conuersa, pecunias ad calendaria largiri : denier donné à gaing : dinerou roet voar gounit.
●(1659) SCger 38b. vn denier, tr. «vn diner.» ●143a. diner, tr. «denier.» ●(c.1680) NG 1635. Tregont diner contant. ●(1732) GReg 266a. Denier, dousième partie d'un sou, tr. «Dinér. p. dinérou, dinéred.» ●Un diner valoit deux mailles, tr. «Un dinér a dalyé daou véll.» ●306a. Douzain, blanc, sou, tr. «Un douçzenn dinerou.» ●590b. Il n'a ni denier ni maille, tr. «N'en deus na diner na mell.» ●(1790) MG 72. ha ne mès quet un dinær eit pernein bara a bèn me hoén.
●(1834) SIM 127. clasq daouzec diner da ober ur guennec. ●(1867) BBZ 325. Setu arc'hant, hostizez, kontet blank ha diner, tr. «Voici de l'argent, hôtesse, comptez blancs et deniers.» ●(1869) FHB 214/39a. tanô ével ar pesiou trivac'h dinéred gwéchall. ●(1869) SAG 285-286. tud gouzkoude a ne iztimer ket eun diner. ●(1888) SBI II 14. dinered, liarded, tr. «des deniers, des liards.»
●(1904) DBFV 56a. dinér, m. pl. ed, tr. «denier, demi-centime.» ●(1907) KANngalon Gouere 449. hon daou ziner diveza.
(2) (droit) Kantvet-diner : droit de succession.
●(1732) GReg 144a. Le centième denier, tr. «Ar c'hantved diner.»
●(1869) FHB 246/294a. Goudeze hon euz guerzet ar vioc'h evit paea oll mizou ar maro hag ar c'hantved diner.
●(1942) SAV 23/65. Goulenn a reas pegeit amzer he devoa evit paea kantvet-diner (droit de mutation). ●(1952) LLMM 32-33/135. (Douarnenez) Ganvedina (= Kantved diner) : droit de succession.
(3) Paotred an diner diwezañ : mendiant, pauvre (?).
●(1927) KANNkerzevod 3/4. Kement-se evit potred an diner divean, evit ar re o deus awalc'h gant eur c'hornig tro e kichen or ar Baradoz war eur gador marc'had mat…
(4) Diner dre ugent : intérêt d'un prêt.
●(1904) DBFV 56a. dinér dré uigent, tr. «intérêt d'un prêt.»
II.
(1) Paeañ betek an diner ruz : payer rubis sur l'ongle.
●(1732) GReg 833b. Païer rubis sur l'ongle, tr. G. Rostrenenn «Paëa bede an dinér ruz.»
(2) Paeañ betek an diwezhañ diner : payer rubis sur l’ongle.
●(1732) GReg 833b. Païer rubis sur l’ongle, phrase proverbiale, tr. « Paëa bede an divezâ dinér. »
(3) Teurel e ziner e botez ub. : mettre le grappin sur qqun.
●(1933) BLGA 15. An holl a ouie er gêriadenn e oa Loeiza baour, abaoe pell 'zo, o klask teurel e diner he botez ar paotr Laouig, met hemañ, hervez, en devoa e soñj e lec'h all.
- diner-arrez
- diner-Doue
- dineraddinerad
m. –où Valeur d'un denier.
●(1659) SCger 143a. dinerat, tr. «vn denier.»
●(1827/29) VSA 1429. gand dou dinerad bara. ●(1876) TDE.BF 135b. Dinerad, s. m., tr. «La valeur d'un denier.» ●Eunn dinerad butun, tr. «pour un denier de tabac.» ●(1899) HZB 126. Hag hon defe daou c'hañt dinerad bara.
●(1911) BUAZperrot 318. Daou c'hant dinerad. ●(1962) EGRH I 61. dinerad m. -où, tr. « valeur d’un denier. »
- dineriñdineriñ
v. tr. d. Exterminer.
●(1919) DBFVsup 17a. dinérein, v., tr. «détruire ce qui pullule, poissons, plantes, gibier.»
- dinerusdinerus
adj. Qui a beaucoup de deniers.
●(1732) GReg 266a. Qui abonde en deniers, tr. «Dinérus. p. tud dinérus.»
- dinervennañdinervennañ
v. tr. d. Énerver, dénerver.
●(c.1500) Cb. [neruenn] Jtez subneruo / as. g. tranchier nerfz. b. dineruennaff.
- dinerzh .1dinerzh .1
[brpm dinerz < di- .2 + nerzh]
Adj.
(1) Faible, sans forces.
●(1659) SCger 36b. debile, tr. «dinerz.» ●50a. enerué, tr. «dinerz.» ●58b. foible, tr. «dinerz.» ●68b. imbécille, tr. «dinerz.» ●(1732) GReg 246a. Debile, tr. «dinerz.» ●423b. Sans force, sans vigueur, tr. «dinerz.» ●562a. Languissant, ante, tr. «dinerz.» ●(1744) L'Arm 91a. Débile, tr. «Goann : dineerh.»
●(1862) JKS 197. pegen dinerz ha peger sempl ounn. ●(1878) EKG II 40. re zinerz oan. ●(1889) ISV 100. Jul gouscoude a iea ato dinersoc'h dinersa.
●(1904) DBFV 56a. dinerh, adj., tr. «sans force, faible, inefficace.» ●(1920) AMJV 77. koueza a rafent buan dinerz [ar vugale].
(2) Qui n'a pas la force, le pouvoir.
●(1910) MAKE 57. Daoust ha n'eo ket furoc'h d'ar re dinerz ha dister plega d'ar re galloudus ha krenv ?
- dinerzh .2
- dinerzhañ / dinerzhiñdinerzhañ / dinerzhiñ
[mbr dinerzaff, brpm dinerza, dineerhein < dinerzh + -añ / -iñ]
V.
I. V. intr.
A. (en plt de qqn)
(1) Perdre ses forces, s'affaiblir, faiblir.
●(c.1500) Cb. [spazaff] idem emasculo / as. ou cest eneruer / ou affoiblir. b. dinerzaff / semplat.
●(1659) SCger 36b. debiliter, tr. «dinerza.» ●(1744) L'Arm 91a. Débiliter, tr. «Dineerhein.»
●(1847) FVR 251. na vije deuet ar gwel ec'hanoun da voukaat he galoun, d'he zinerza. ●(1869) FHB 237/218a. an hini glan a greske atao he foan hag a zinerze bepred.
●(1905) IVLD 234-235. ar plac'h paour a deuzaz hag a zinerzaz. ●(1911) BUAZperrot 496. evel ma teu ar c'horf e berr amzer da zinerza ha da vervel. ●(1930) KANNgwital 334/455. siouas, René Cannic a zinerzas buhan.
(2) sens fig. Faiblir.
●(1912) MMPM 54. reizit ho pugale heb dinerza mez ivez heb krizder na kounnar.
B. (en plt de qqc.)
(1) (en plt du vent) Faiblir.
●(1925) BILZ 173. Da c'houlou-de, an avel a zinerzas eun tammig.
(2) (en plt du feu, de tirs) Faiblir en intensité.
●(1919) BUBR 5/122. pa'z eo digouezet d'an tan dinerza.
II. V. tr. d.
(1) Faire perdre ses forces (à qqn).
●(1659) SCger 50a. eneruer, tr. «dinerza.»
●(1838) OVD 188. ellein e rér perpet er goannat [er horve] a pe garér ; mæs mar en dinerhér rai ne ellér quet er reparein a pe garér. ●(1869) FHB 208/409b. evit dinerza eun den. ●(18--) SAQ I 197. da zinerza he vreac'h.
●(1904) DBFV 56a. dinerhein, v. a., tr. «affaiblir, énerver.» ●(1907) FHAB Gouere 131. caout a reas an tu d'ho dinerz. ●(1920) AMJV 59. an dersien velen a deuas (…) da zinerza al leanezed.
(2) sens fig. Affaiblir.
●(1839) BESquil 629-630. Ér memb amzér er Sperèd-Santel e zistréhas en dihoelæt péhani e guhé doh-t-hi er vrastet ag hé fauteu, hag e dinerhas er galettet ag hé halon dré é hræce santel. ●(1884) LZBt Mae 83. Penoz dinerzan zuroc'h labour ar re a glask diskar ar groaz veniget, evit na rei Breuriez ar Fe ?
- dinerzhdeddinerzhded
[brpm dinerzded < dinerzh + -ded]
F. Faiblesse, manque de forces.
●(1732) GReg 246a. Debilité, foiblesse, tr. «dinerzded.»
●(1867) BUE 164. hag e krogaz eunn dinerzded hag eur c'hren hep paouez enn he izili. ●(1876) TDE.BF 135b. Dinerzded, s. m., tr. «Faiblesse, affaiblissement.»
●(1906) BOBL 20 octobre 109/1b. eur stad a zinerzded. ●(1931) VALL 291a. Faiblesse, tr. «dinerzded f.»
- dinerzhetdinerzhet
[brpm dinerzet < dinerzh + -et .1]
Adj. Affaibli, qui a perdu ses forces.
●(1651) JK 25. var o diouscoas dinerzet, tr. «sur vos épaules affaiblies.»
●(18--) SAQ II 65. He izili a ioa dinerzet.
●(1900) MSJO 231. Jospeh oa dinerzet araog an oad. ●(1912) AHBT 54. lakat hun manpreu dinerhet de zichuéh. ●(1912) MMPM 58. ar re dinerzet. ●(1912) BUAZpermoal 254. Galloud da zeski a oa ennan, koulskoude, mes ar galloud-ze a zo dinerzet, o vezan bet lezet re bell hep impli. ●(1939) MGGD 30. eur c'hoziad kabac'h ha dinerzet.
- dinerzhidigezhdinerzhidigezh
[brpm dinerhidigueah, dinerzidiguez < dinerzh + -edigezh / -idigezh]
F. Affaiblissement.
●(1732) GReg 17b. Affoiblissement, tr. «Van[netois] dinerhidigueah.» ●421b. Foiblesse, debilité, tr. «dinerzidiguez.»
- dinerzhiñdinerzhiñ
voir dinerzhañ
- dinerzhusdinerzhus
[dinerzh + -us .1]
Adj. Affaiblissant.
●(1876) TDE.BF 135b. Dinerzuz, adj., tr. «Ce mot, composé de di, particule privative, et de nerzuz, efficace, parlant d'une remède, d'un régime de malade, ne peut s'appliquer qu'aux choses, au sens de non efficace.»
●(1962) EGRH I 61. dinerzhus a., tr. « affaiblissant. »