Recherche 'disamm...' : 6 mots trouvés
Page 1 : de disamm-1 (1) à disammin (6) :- disamm .1disamm .1
adj.
(1) Qui ne porte pas de charge, de fardeau, à vide.
●(1744) L'Arm 401b. A-vide, tr. «Dissam.» ●(17--) EN 456. mar doc'h [hu] disam, me vanc din o feurmin, tr. «si vous êtes sans charge.»
●(1872) ROU 108a. Dizamm, tr. «sans rien porter.» ●(1890) MOA 516b. A vide, adv. (sans rien porter), tr. «dizamm.»
●(1938) GWAL 110-111/7. Lan Ofret, mab pennhêr Kerunkun, a zeuas ar bloavez-se, da dantad Sant Yann, dizamm e ziskoaz ha goullo e zaou zourn.
(2) sens fig. (Esprit, conscience) léger, tranquille.
●(17--) ST 246. me a vezo dizamm, tr. «je serai soulagé.»
●(1906-1907) EVENnot 2. (Tredarzek) Dizam mat e ma c'honsianz deuz a gement se, tr. «légère.» ●(1909) KTLR 2. evel unan a zo dizam hag eün he c'houstians. ●(1910) MBJL 189. dizamm ê ma spered da vat.
(3) Bezañ disamm eus : être exempté de.
●(1931) KANNgwital 339/23. Ar re (...) o deus yec'hed aoualc'h ha dizam eus labourou pounner.
(4) (en plt du travail) Facile à faire.
●(1935) VKST Du 388. evit ma vo disammoc'h labour ar vaouez.
- disamm .2disamm .2
m.
(1) Décharge, débarras.
●(1904) DBFV 57b. disam, m., tr. «décharge, débarras.»
(2) Soulagement moral.
●(1907) PERS 295. o doa kavet eun tamik dizam d'ho foan. ●(1922) FHAB Mae 159. da gonta he faourentez ha da c'houlen dizamm.
(3) Débouché, écoulement d'une marchandise.
●(1980) LLMM 201/260. Ker 'veze gwerzhet an had lann ha disamm oa atav. ●(1982) TKRH 27. priz bihan, ha poan o kaout disamm. ●102. pa na vez ket a zisamm d'al loened e vez produet nebeutoc'h.
(4) Exonération.
●(1914) DFBP 134a. exonération, tr. «Dizamm.» ●(1939) KOLM 58. en disam goulennet geton aveit Iùerhoniz bro Alban. ●(1986) PTGN 22. med war dachenn an holen ar re-mañ a zo dizammet diouz ar gwir da baea warnañ. Penaos o deus greet o hont evid paka an dizamm-se ? n'ouzon ket re vad…
- disamm .3disamm .3
voir disammañ
- disammadenn
- disammañ / disammiñ / disammdisammañ / disammiñ / disamm
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Décharger (qqn, un animal de qqc.).
●(1659) SCger 40b. decharger, tr. «disamma.» ●(17--) EN 594. ar botred a ja [da] disaman o quesec, tr. «les garçons vont décharger vos chevaux.»
●(1904) DBFV 57b. disammein, v. a., tr. «décharger, débarrasser.» ●(1909) KTLR 183. Ne zounjas tamm dizamma he inkane.
(2) Bezañ disammet diouzh : être soulagé de.
●(1903) MBJJ 18. da vean dizammet da vad euz o fakajo.
(3) Disammañ udb. : se décharger de qqc.
●(1647) Am 541. Disam prest da beach ac en em seach dal, tr. «Décharge-toi vite de ton fardeau et sèche-toi. Tiens !»
●(1860) BAL 78. Euruz an den a c'hall dizamma ar pouez en dalh ama. ●(1867) MGK 107. Eur giez-red a voa tostik da gelina ; / Ne ouie e pe leac'h dizamma he c'hofad.
B. sens fig.
(1) Aider en soulageant.
●(1877) EKG I 113-114. Ia, ia, eme ar c'hrek paour oc'h esa dizamma he fried ; hennez eo ar penn-kaoz euz an oll fallagriez. ●(1877) BSA 201. dizamma an den encrezet ha glac'haret.
●(1907) PERS 84. me ho tiskuizo hag ho tizammo. ●(1932) KANNgwital 358/225. dizamma ar famillou niverus.
(2) Excuser.
●(1911) BUAZperrot 754. da zisamma anezo eus o fec'hejou.
(3) Disammañ e galon : libérer son cœur.
●(1790) MG 7. é han de zisammein me halon.
●(18--) SAQ II 301. e treid an aoter o tizamma hor c'haloun dirak Doue.
●(1907) PERS 213. ma vije anet e rea vad d'ezhan dizamma he galon. ●(1942) DADO 10. Hizio ec’h eo va zro da zizamma va c’halon !
(4) Exonérer.
●(1914) DFBP 134a. exonérer, tr. «dizamma.» ●(1986) PTGN 22. med war dachenn an holen ar re-mañ a zo dizammet diouz ar gwir da baea warnañ. Penaos o deus greet o hont evid paka an dizamm-se ? n'ouzon ket re vad…
II. V. intr.
A.
(1) Se débarrasser de son fardeau.
●(17--) BMa 611. Gortoet on lest da disaman, tr. «Attendez, laissez-nous nous débarrasser.»
●(c.1836) COM II moj. 7. é pé lêch dizamma.
●(1919) BUBR 6/164. Dizamma a reont er-maez dirak toull an nor.
(2) Mettre bas.
●(1836) FLF 9. Eur guiez prest da dreï he chass / Da zisamma a glasqe plaç.
(3) Disammañ diouzh : se débarrasser, se défaire de.
●(1926) FHAB C'hwevrer 64. en eur zizamma diouz eur zac'h pounner.
►sens fig.
●(1906) BOBL 25 août 101/3b. Lanik a neuz lakeet en e benn dizamma deuz e zenved. ●(1913) PRPR 19. mall gantan dizamma deuz eun diskord a botr mar boa.
B. sens fig.
(1) Être plus léger.
●(1878) EKG II 117. Va c'haloun a zizammaz eun tamm.
(2) Se défaire de, abandonner (une responsabilité).
●(1910) ISBR 81. Disam e hras a é garg a dier ér blé 640.
III. V. pron. réfl.
(1) En em zisammañ eus, ag udb. : se défaire de qqc.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 82. ne garehen quet hum zisammein a me rangen. ●(1857) LVH 66. hum zissamein dalhmat ar nehou ag ul lodenn ag é garg. ●(1866) FHB 92/313a. ar feiz a zo eur beac'h pounner, eur beac'h a behini e clascont dalc'h mad en em zizamma.
●(1904) LZBg Gouere 152. eit hum zisammein ag er benijen. ●(1910) MBJL 175. en em dizamman deus an tamall. ●(1913) AVIE 227. ret dehé um zisam ag ou madeu. ●(1936) PRBD 99. evit en em zizamma eus ar pec'hed.
(2) Se soulager moralement.
●(1902) PIGO I 29. e anken a greskaz, hag, evit en em zisamman, e rampaz er gleuzen dero. ●(1907) PERS 243. Va mignon, red eo d'eoc'h en em zizamma, ar c'henta ar guella.
(3) S'excuser.
●(1903) MBJJ 14. eur gir, mar plij, 'vid 'n em dizamma.
(4) fam. Se soulager, faire ses besoins.
●(1959) BRUD 7/28. Ar Hreah (…) a oa eet er-mêz d'en em zizamma.
IV. Disamm diwar ar c'herloù : voir kerloù.
- disammiñdisammiñ
voir disammañ