Recherche '"disec'h"...' : 13 mots trouvés
Page 1 : de disech-1 (1) à disec_hus (13) :- disec'h .1disec'h .1
adj.
I. Adj.
A. Attr./Épith.
(1) Desséché.
●(1847) BDJ 47. Gwech, dre veneçziou dizeac'h, gwech, dre zoüarou bleün. ●(1870) MBR 306. P'en em gavaz, e oa tre braz anezhi atao ha dizec'h war-dro kear, tr. «Quand il arriva, la mer était encore très-basse et à sec autour de la ville.» ●(1878) EKG II 174. sevel d'al lun vintin, ar gouzouk dizec'h, ar penn pounner ha divoued. ●(1883) MIL 258. eur vro dizec'h ha menek.
●(1904) ARPA 69. eun den hag a ioa dizec'h he zorn deou. ●(1907) FHAB Kerzu 292. ar skourrou dizec'h. ●(1911) BUAZperrot 650. Ar goad-ze a zalc'her en eur vured stoufet a varo ; peurliesa e vez dizeac'h ha kalet.
(2) Tari, à sec.
●(1878) EKG II 46. eur punz koz dizeac'h a ioa eno.
●(1969) BAHE 60/37. ur puñs, disec'h alïes e-pad an hañv.
(3) Assoiffé.
●(1866) SEV 111. Darn all anezho a choume e-pad meur a zervez dindan gor ha groez ann heol, dizec'h gant eur zec'hed ar vrasa.
B. Épith. (cuisine) Patatez disec'h : pommes de terre cuites jusqu'à évaporation de l'eau de cuisson.
●(1935) CDFi 14 septembre. patatez disec'h, gant leaz teo da zouba. ●(1975) UVUD 35. (Plougerne) Patatez dizec'h bemdiz a bemdiz. ●(1981) ANTR 29. Patatez dizeh, patatez plusk hag all pe patatez fourn.
II. Adv. Poazh-disec'h : cuit jusqu'à évaporation de l'eau de cuisson.
●(1955) STBJ 6. avalou-douar poaz-dizec'h. ●66. eur mell chidouarnad avalou-douar poaz-dizec'h.
- disec'h .2disec'h .2
m.
(1) Desséchement.
●(1732) GReg 277a. Dessechement, action de dessecher, tr. «Diseac'h.»
(2) Mont da zisec'h : se tarir.
●(1939) MGGD 70. ec'h izelae an dour el lenn. A-benn an abardaez e oa aet da zisec'h. ●(1955) STBJ 18. N'eo ket bet gwelet morse o vont da zizec'h [ar feunteun]. ●126. n'ouzon ket pet stêr (...) darn anezo eet da zizec'h, pe da hesk.
(3) En disec'h : à sec.
●(1944) DGBD 27. froudoù an Ogowe eo o deus douget betek amañ ar bernioù traezh-se a chom bremañ en disec'h.
(4) An disec'h dour =
●(1988) TIEZ II 155. Lorsque sur chaque versant, le chaumier met en place le dernier rang de gerbes de paille ou de roseaux, celles-ci dépassent le faîte du toit : il les entremêle avant de replier leur extrémité libre sur le versant opposé. En Pays de l'Aven, il réalise alors la «goutte d'eau», an dizec'h dour, autrement la collerette (ar c'holier).
- disec'hadur
- disec'hañ / disec'hiñdisec'hañ / disec'hiñ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Assécher, dessécher.
●(1659) SCger 43a. desecher, tr. «disec'ha.» ●143b. disec'ha, tr. «mettre a sec.» ●(1732) GReg 277a. Dessecher, rendre sec, tr. «Diséc'ha. pr. diséc'het. Van[netois] diseheiñ.» ●(17--) TE 15. Ean e ras d'un ahuél spealhus huéhein, eit disséhein en doar.
●(1847) MDM 165. Disec'hi ar paludou flerius. ●(1854) MMM 15. eur sourcen impossubl da zisec'hi. ●(1855) MAV 29. o tisec'ha prajeier dourek. ●(1857) CBF 105. Dizec'hi ann douar, tr. «Dessécher des terres.» ●(1867) MGK 98. dizec'ha 'r mor.
●(1904) DBFV 57b. diséhein, v. a., tr. «dessécher.» ●(1911) BUAZperrot 682. a zizeac'has al laginier. ●(1933) EVGB 9. En em lakaat a rajont da zifraosta, da zizec'ha, da ziveina ar vro-ze. ●(1939) MGGD 69. disec'ha al lenn.
►absol.
●(1633) Nom 276a-b. Med. glutinans, siccãs : emplastre pour conioindre & seicher : palastr euit sæchaff, disæchaff.
(2) Sécher.
●(1908) PIGO II 24. he mouchouer ganti 'hed an hent o tizec'han he daoulagad.
(3) Épuiser (une source).
●(1659) SCger 52b. epuiser, tr. «disec'ha.» ●115b. tarir, tr. «disec'ha.»
●(1904) DBFV 57b. diséhein, v. a., tr. «tarir, épuiser.» ●(1953) BLBR 63/5. Aes eo dizec'ha eur vammenn, met da belec'h ez aimp goude-ze davet dour ?
(4) Épuiser (une terre).
●(1910) BOBL 16 avril 277/2e. Gouezit ez eus daou seurt plant : eur re a zistera, a zizec'h an douar hag eur re all a wella anezhan en eur skarza pe mouga al loustoni a zo o klask diwana.
(5) Égoutter.
●(1904) DBFV 57b. diséhein, v. a., tr. «égoutter.»
B. sens fig.
(1) Vider (un contenant de son liquide).
●(1866) FHB 58/46a. guelloc'h ez eo gant-an dizec'ha barikennou an hostis.
●(1910) MAKE 80. e verc'hed a zisec'ho buhan ar varikennad.
(2) Vider (une bourse).
●(1834) SIM 151. abars nebeut e voe disec'het yalc'h Jerom.
(3) Épuiser (un sujet).
●(1978) LLMM 186/15. N'ho peus ket disec'het mat an destenn.
(4) Épuiser (qqn).
●(17--) TE 9. perac é lausquai er chagrin d'en discarr ha d'en disséhein.
II. V. intr.
A.
(1) Se dessécher.
●(1650) Nlou 220. Ne chommas barr, en garr, na brech, / Goat vn bannech na dysechas, tr. «il ne resta point en jambe ni bras, / goutte de sang qui ne se dessécha.»
●(1904) DBFV 57b. diséhein, v. n., tr. «se dessécher.»
(2) (en plt d'un cours d'eau) Se tarir, se dessécher.
●(1723) CHal 60. Dissehein, tr. «Dessecher, égoutter, épuiser, tarir.» ●(1728) Resurrection 150-151. eur vamen a pitie / Ha na disechou quet. ●(1732) GReg 277a. Dessecher, devenir sec, tr. «Diséc'ha. pr. diséc'het. Van[netois] diseheiñ.» ●528b. Une source inepuisable, tr. «ur vammenn na diseac'h nepred.»
●(1831) MAI 23. sourcen a daëro pere na disec'houint biquen. ●(1857) HTB 180. froudou (...) hag a zizec'he en berr amzer. ●(1867) FHB 121/132a. dre greiz dizeac'het. ●(1869) HTC 97. an dour-ze a deuas da zizec'ha. ●(1889) SFA 133. an ienenn a zizec'has.
(3) (en plt des plantes) Dépérir.
●(1727) HB 413. ar yaot a gresq var an toennou, pere a zeu da zesec'hi abarz ma vezont diframmet.
●(1838) CGK 20. Bea zeus plant quisidic, da chom a blaç crouët, A voëler o tizec'ha ractal mint disvroet. ●(1869) HTC 106. eur preñv da grignat griziou ar vezennic ilio, ha setu hi o tizec'ha.
B. sens fig. (en plt de qqn)
(1) Disec'hañ gant udb. : se consumer de, en.
●(1824) BAM 195. o tisec'ha gant an naon. ●(1847) MDM 375. a deu da zisec'hi gand ar c'hoand da vond er c'honsaill. ●(1869) HTC 312. dizec'ha a rai gant an dizesper.
●(1902) MBKJ 134. Dizêc'ha a ran gant ar c'hoant da veza henoret gant an dud e Sakramant ann Aoter. ●(1907) AVKA 258. an dud a dizec'ho gan ar spont. ●(1912) BUBU 86. Chifet e oé get en dra-zé ha diséhein e hré get er jalouzi. ●(1925) BRUD n° 11, 12, 14, 15, en 1963 par Emgleo Breiz, Brest, graphie et pagination différentes de l’édition de 1925, puis en 2003 une édition bilingue par Skol Vreizh préparée par Bernard Cabon)">BILZ 150. Ha koulskoude, plac'h yaouank koz viret ne chomo ket, nann, ah ! nann !… Plac'h yaouank koz viret ne vo ket : ne fell ket d'ei, henvel eus he moereb, c'hoar he mamm, tintin Katell, dizec'ha gant ar c'heun hag an erez.
(2) Chom da zisec'hañ : attendre en vain.
●(1944) GWAL 165/320. (Ar Gelveneg) «Chom da zisec'ha» a zo chom da c'hortoz en aner. ●(1959) BRUD 8/26. Chom a rin da zizeha etre ar geusteurenn hag ar zaout.
(3) Disec'hañ war e dreid, war e izili =
●(1860) BAL 75. Ac e rancfe un den dua gant an naoun, crouma gant ar riou, devi gant an domder, dizec'ha var e izili.
●(1910) MAKE 98. ne dalvez ket ar boan d'in lezel Katellig baour war va lerc'h da zizec'ha war he zreid gant an dienez.
(4) Se dessécher.
●(1878) EKG II 271. Dizec'ha a ra va c'haloun em c'hreiz.
(5) Dépérir, s'étioler.
●(1790) MG 336. paud a dud hac a lonnèt é clannad hac é tisséhein.
●(1869) FHB 242/259a. an diou grouadurez keaz na zebrent netra, hag evel-se ne reant nemed dizec'ha a zeiz da zeiz.
- disec'hed
- disec'hediñdisec'hediñ
v. pron. réfl. En em zisec'hediñ : se désaltérer.
●(1866) LZBt Du 205. Enn zell e oann ive da gavoud stank pe ster d'en em dizec'hedin.
- disec'herezh
- disec'hetdisec'het
adj.
(1) Tari.
●(17--) TE 52. ur hoh Punce disséhét.
●(1896) HIS 22. ur puns diséhet.
●(1906) KANngalon Gwengolo 202. eun eienen dizec'het.
(2) Asséché.
●(1838) OVD 281. un doar disséhet.
●(1911) BOBL 29 juillet 344/2d. d'an douarou fall, d'ar iunou dizec'het, d'ar prajou kaleteet.
(3) Desséché.
●(1861) BSJ 87. un dorn disséhet ha mahignet. ●(1869) FHB 228/148a. eun askorn dizec'het a oa ganthan en he zorn.
●(1904) LZBg Meurzh 75. kig diséhet. ●(1907) KANngalon Gouere 446. skourrou dizec'het ha distaget. ●(1907) AVKA 71. Dorn dizec'het. ●(1913) AVIE 73. En dorn diséhet. ●250. Er figézen diséhet.
(4) par ext. (en plt de femmes, de femelles) Dont le lait s'est tari.
●(1877) FHB (3e série) 37/291a-b. ar mammou dizec'het no deus ken da rei d'ho bugale.
- disec'hiñ .1disec'hiñ .1
v. tr. d. Mouiller.
●(1958) BRUD 5/58. Ha koulskoude eo red dizehi ar gourlañchenn. Yehed mad deoh, Visant...
- disec'hiñ .2disec'hiñ .2
voir disec'hañ
- disec'hor
- disec'horezh
- disec'hus