Recherche '"distagañ"...' : 1 mots trouvés

• distagañ / distag
  distagañ / distag

  v.

  I. V. tr. d.

  (1) Détacher (un animal, etc.).

  ●(1659) SCger 43a. detacher, tr. «distaga.»

  ●(1847) BDJ 37. An elez dioc'h ar wezen / A zistagas eur skoultren.

  ●(1904) ARPA 290. Distaga 'reio kement scour ne zoug ket frouez. ●(1911) BUAZperrot 403. Maturus ha Sanctus a oue distaget al loened varnezo da genta. ●(1925) SFKH 14. Distag e hrér er boh. ●(1925) BILZ 117. Distagit ar chas war ar forean-man ! ●(1940) LZBl Gouere/Eost 343. Distaga ra unan eus ar c'hezeg.

  (2) Détacher, décoller (d'une surface).

  ●(1732) GReg 469b. Detacher le gratin du bassin, tr. «Distaga ar c'hréien diouc'h ar billicq.»

  (3) Donner, appliquer, desserrer (un coup).

  ●(1732) GReg 45a. Appliquer un coup de pied à quelqu'un, tr. «distaga un taul-troad gand ur re.»

  ●(1861) BSJ 224. ur mehuel e oé inou e zistag ur vouguennat guet Jesus. ●(1870) MBR 164. me a zo o vont da zistaga eunn taol baz houarn gant-han. ●(18--) KTB.ms 14 p 84. Distaga a ra d'ehan ur winkadenn.

  ●(1906) KPSA 207. lod all a zistag boc'hadou d'ezan. ●(1907) VBFV.fb 30a. desserrer un coup, tr. «distag, dorrein.» ●(1910) MAKE 96. Yan a bakas peg en eur c'hoz skourjez hag a grogas da zistaga taoliou gantan war e bodhouarn. ●(1925) BUAZmadeg 435. distaga meur a javedad gant Felisite.

  (4) Distagañ teod ub. : donner la parole à un muet.

  ●(1877) MSA 69. Doue, dre viracl (...) distaga a reas ive he deod.

  (5) Prononcer.

  ●(1909) KTLR 68. an alvokadet a gustume distaga kalz bomou latin. ●(1910) MBJL 95. Evit besteod nan ê ket : distagan reiz a ra ar girio a lavar d'imp. ●116. kustumi 'nê da zistagan ervat komzo ar pedenno. ●(1947) YNVL 90. Pe an « Te Deum », evel m’hen distagis, ur wech e voe, soñj oc’h eus, en Iliz Sant-Korantin Kemper, dirak an Aotrou’n Eskob Gwenn e-unan. ●(1958) LLMM 71/427. Brezhonekaet e oa bet an anv dic’hiz-se gant an dud, ha distaget e veze « Waremm-Mên ».

  ►absol. Déclamer.

  ●(1868) FHB 186/233a. Evit diskuez he spered caer en em lakeas, na petra ta, da zistaga muia ma elle a enep ar Relijion.

  ►[empl. comme subst.] Prononciation.

  ●(1929) FHAB Meurzh (pajenn Breuriez-Veur ar Brezoneg) 8. An distagadur, emezoun ; eun distaga reiz.

  (6) Dire (des mensonges).

  ●(1867) FHB 102/393a. ne ket fron a vanc dezho da zistaga gueier. ●(1867) FHB 138/265a. tud diskiant avoalc'h evit treizia an oll gueier a zistagont.

  (7) Dire, raconter, chanter.

  ●(1889) ISV 341. lacat anezhan da zistaga eur marvail bennak.

  ●(1909) KTLR 68. an alvokadet a gustume distaga kalz bomou latin. ●(1924) FHAB Genver 33. distaga eur bomm kan. ●(1925) FHAB Du 410. evit distaga d'eomp kanenn zispar «an Eured».

  (8) Faire (un somme).

  ●(1910) MAKE 86. Herve Stroalleg a zistagas c'hoaz eur pennadig kousket.

  (9) Prendre (une cuite).

  ●(1910) MAKE 86. Hag eur c'hristen a dlefe distaga korfajou evelse ? ●(1931) VALL 681a. boire sec, tr. «distaga banneou (Ouess[an]t.)» ●(1947) BIKA 35. Te, avat, poa distaget eur c'hofad er Pont.

  (10) Distagañ ub. diouzh udb. : éloigner qqn de qqc.

  ●(1790) Ismar 131. er moyandeu de zistag er galon doh er madeu ag er béd-men.

  ●(1891) MAA 91. distaga ar galoun diouz an arc'hant.

  ●(1902) PIGO I 189. Ma zad (…) a gonte d'in gwechall, evit ma distagan deuz ar c'heriou, ar marvailh-man.

  (11) Distagañ penn diouzh : lever la tête de (un livre, etc.).

  ●(1911) BUAZperrot 492. ne zistagas penn diouz e c'hrammadeg ken na oue peur-evet gantan.

  (12) =

  ●(1909) FHAB Kerzu 377. Ne ouzon ket pe seurt geier a zizac'has Lan da Yan an Intanv ; mes dont a reas a benn da zistaga eur voutaillad dour-vitriol eus e gav.

  (13) Distagañ a-ziskolp : détacher par morceaux, par copeaux.

  ●(1872) ROU 82a. Détacher par éclat de bois, de pierre, tr. «distaga a ziscolp.»

  (14) Faire passer l'envie.

  ●(1902) PIGO I 189. Ma zad, eme Bipi, a gonte d'in gwechall, evit ma distagan deuz ar c'heariou, ar marvailh-man.

  (15) Faire quitter.

  ●(1857) CBF 98. am euz aoun na zistagfe ar chans vad diouz-in abarz nemeur, tr. «je crains, avant peu, de voir changer ma bonne fortune.»

  ●(1967) BAHE 54/26. C'hwezek vloaz he doa Soazig ha ne oa ket bet diaes distagañ anezhi diouzh ar gêr.

  (16) absol. Dételer.

  ●(1912) MMKE xvi. Amzer da zistaga, da zibri eun tam, ha ni d'ar chapel.

  II. V. intr.

  A.

  (1) Se détacher.

  ●(1763) Remed 479. hac e teu teot an Aneval da zistagua. ●(17--) TE 278. ur mein é tistag a nehou é hunan a-zoh ur manné.

  ●(1867) MGK 96. A-benn warc'hoaz, mignoun, ann heol c'hell distaga. ●(1872) GAM 64. Pa ziroll re abred avelou balc'h, kalz frouez a zistag diouc'h ar vezen.

  ●(1907) PERS 223. sevel a rea var begou he voutou evel p'en divije bet c'hoant da zistaga ouz an douar. ●(1909) FHAB Du 338. an deliou melenet a zistag eus ar gwez. ●(1936) PRBD 9. eus ar vag eur planken a zistag. ●(1957) DSGL 208. Er méz a pen dint est e zistag doh en derù, tr. «Les glands, quand ils sont mûrs, se séparent du chêne.»

  (2) Se détacher, se décoller (d'une surface).

  ●(1861) BELeu 8. er fank e zistagué a zoh er boteu.

  B. par ext. Se détacher.

  ●(1909) KTLR 162. ha pa rankfen griat ho tiou c'har deuz ho kein evit miret outho da zistaga.

  C. sens fig.

  (1) Distagañ diouzh udb. : délaisser, abandonner qqc.

  ●(1860) BAL 199. Evelse e galon a zistagas neat diouz ar bed.

  ●(1907) FHAB Genver/C'hwevrer 29. Ar c'hoant da zevel huel a reaz d'ezhan distaga diouz an Iliz.

  (2) Distagañ a, diouzh : s'éloigner de.

  ●(1865) LZBt Here 57. O tistagan euz ann od, al lestrik enn devoe eur bar avel skrijuz.

  ●(1903) MBJJ 9. Adalek Arlez, e tistagomp diouz ar Rhon. ●31. ha setu ni o tistagan a dammigo bihan deuz ar c'hæ. ●(1904) LZBg Mae 107. kent distag a Frans. ●Chetu perak hum bou poén é tistag ag er blasen beniget-sé.

  (3) (en plt d'une maladie) Distagañ diouzh ub. : quitter qqn.

  ●(1877) BSA 176. ar c'hlenvet ne zistage ket diouthi. ●(1894) BUZmornik 791. ann derzienn ne zistage ket diouthan. ●(1909) NOAR 37. paour kez tud taget gant eur paz ha ne zistag ket diouto.

  ●(1904) SKRS I 212. Eno e krogas ennhan eur guall derzien, ha ne zistagas ken diouthan. ●(1929) MANO 149. hag an derzienn a zistagas dioutan.

  (4) Démordre.

  ●(c.1718) CHal.ms i. Il n'en demordra pas, tr. «ne zistaguou Iamés doh endrasé, derhel arei brepet mat d'endra sé ne lausquou Iamés diar endrase.»

  III. V. pron. réfl. En em zistagañ.

  (1) Se détacher, s'éloigner.

  ●(1849) LLB 511-513. Lies e huéler (…) / Stered doh hum zistag ha ged ul lostad tan / (…) é koeh en ul loskein. ●(1877) EKG I 277. nemet unan [eur zoudard] a en em zistagaz adarre diouc'h ar re-all.

  (2) Se détacher, quitter (au moral).

  ●(1899) LZBt Meurzh 20. 'n em distagan diouz treo luriuz ar bed.

  IV. Distagañ e gof diouzh e gein : voir kof.