Recherche 'distan...' : 14 mots trouvés
Page 1 : de distan-1 (1) à distanus (14) :- distan .1
- distan .2distan .2
m.
I.
(1) Rafraîchissement.
●(1804) RPF 118. losquet guet en diaulet durant un Eternité hemb arsaû, hemb distann, hemb consolation.
●(1981) LIMO 09 février. Ha chetu e seùel én un taol ur vrisennad d'ober un distan de dud er park.
(2) Lakaat en distan : mettre au frais.
II. par ext. Apaisement.
●(1912) MMKE xii. distan an anken.
- distan .3distan .3
voir distanañ
- distanadur
- distanañ / distaniñ / distandistanañ / distaniñ / distan
v.
I. V. tr. d.
(1) Désarmer la haine, la colère.
●(1767) ISpour 39. à zistannein é golere. ●(1787) BI 148. distannein é goler. ●(1790) Ismar 9. Er Bénigèn (…) e ra demb distannein colèr en Eutru-Doué. ●406. Er bénigén e ra satisfacyion de Zoué hac e zistan é golèr. ●(1792) CAg 12 Distannamb coler hun Doué.
●(1854) PSA I 312. distannein ou hounar. ●(1866) LZBt Ebrel 98. Kement-se na distan ket c'hoaz kasoni ar roue. ●(1882) BAR 76. distana counard an dud didruez. ●80. distana counar ar Jusevien. ●(1895) GMB 185. pet[it] Trég[uier] distañn, tr. «amortir, adoucir une sensation vive.»
●(1907) BSPD I 45. distañnein kounar er faus douéed. ●(1908) PIGO II 18. Ma savfe ha mont er-meaz da distanan e spered ? ●(1919) BSUF 21. distañ kounar en dud. ●(1922) EOVD 72. eit distanein arfleu unan.
(2) Calmer (qqn).
●(1877) EKG I 246. Komzou ken dichek a zistanaz penn an Tunk.
●(1906) HIVL 93. distañnein er bobl.
(3) Calmer, faire tomber (la fièvre, la douleur, la peine).
●(1790) MG 34. En dud-ce e losq ou halon guet en ivage, hac a pe grog en derhian én ur horv darihuét el-ce, n'en dès moyand erbet d'en distannein.
●(1872) ROU 73b. Amortir l'ardeur de la fièvre, tr. «distana an dersien.» ●92a. Modérer l'ardeur de la fièvre, tr. «distana an dersien.» ●(1878) EKG II 24. Distana a rea ar gouli nebeut-a-nebeut. ●(1882) BAR 70. distan he glac'har.
●(1912) BOEG 68. distannein hou ankin. ●(1919) BSUF 12. remed erbet n'hellé distañ en droug. ●(1921) BUFA 30. distanein er boén e hré dehon konzeu é dad. ●188. eit distañnein un tammig en droug e hrent d'er sant [er goulieu]. ●(1924) NOLU 36. Kannet, intronézed ! / Eit distannein me foén. ●(1935) LZBl Gwengolo/Here 166. da zistana leskadurez ar boan gorf hag hini ar boan galon.
(4) = sioulaat.
●(1925) IZID 14. Ha éan e zistañnou er brudeu e gleuér / A zivout er meùél guellan a me manér.
(5) Calmer (la soif).
●(1821) SST vi. distânet sehet hou s'inean. ●(1861) BELeu 74. ér péh e hel tor en hoant distannein é séhèd.
●(1921) BUFA 124. ur vammen deur aveit distañnein hun séhed. ●(1943) DIHU 385/285. ur bannéh sistr fresk de zistan d'é sehed.
(6) Distanañ raz : éteindre de la chaux.
●(1732) GReg 159a. Eteindre de la chaux, tr. «Distana raz.»
(7) Rafraîchir.
●(1907) AVKA 210. Digaset d'in Lazar ; ma soubo beg e viz en dour evid distana ma zeod. ●(1939) FHABvug nevez-amzer 3a. Chistr mat am eus d'ho tistana.
(8) [empl. comme subst.] =
●(1913) FHAB Gwengolo 277. mont en dour da ober eun distana hag eur goalc'hi d'o c'horf.
II. V. tr. i.
(1) Distanañ da ub. : apaiser qqn.
●(1930) DIHU 223/7. distan d'er beizanted hag en doè um lakeit de vregonsal.
(2) Distanañ d'udb. : apaiser qqc.
●(1938) DIHU 328/148-149. Tra erbet ne hrè vad dehon ; nitra ne zistañne d'é zroug, ha, pep deu zé, riget mat, é tè en derhien dehon.
III. V. intr. sens fig.
(1) (en plt des éléments) S'apaiser, se calmer.
●(1912) DIHU 81/45. er mor kounaret e zistañnas.
(2) Cesser.
●(1904) LZBg Gouere 155. é hes bet hoah groeit brezél d'en Iliz ér Japon, hemb distan.
(3) (en plt de maux) S'apaiser, se calmer.
●(1877) BSA 296. poaniou estranj ne deuont da zistana nemet goude eur pelerinaj.
●(1913) THJE 30. en droug a zistan, ne soufr ket mui. ●(1918) BNHT 6. en droug e zistañnas.
(4) (en plt de la haine) Faiblir.
●(1920) MVRO 39/1a. kasoni ar Romaned ouz ar Vretoned na zistane ket.
(5) Cuver, dessoûler.
●(1877) EKG I 64. e chommer er guele da zistana.
(6) =
●(1878) EKG II 21. Laka eur pennad da vorzed ebarz hag e teuio da zistana.
(7) =
●(1982) PBLS 636. (Sant-Servez-Kallag) distanañ, tr. «refroidir (muscle).»
IV. V. pron. réfl. En em zistanañ : perdre de son intensité.
●(1838) OVD 171. rac en desir poahant-cé, é léh hum zistanein, e losque goah-ar-hoah ou halon.
V. Distanañ da soubenn ub. : voir soubenn.
- distanetdistanet
adj.
I. (en plt de qqc.)
(1) Dour distanet : eau tirée du puits et laissée reposer avant emploi.
●(1869) FHB 207/405a. guelloc'h eo rei dour-red, pe dour distaned, tennet eur pennad araog euz ar puns.
(2) Raz distanet : chaux éteinte.
●(1955) STBJ 64. pevar c'hant sac'had raz distanet.
II. (en plt de qqn) Calmé.
●(1910) MBJL 145. m'eo hanval ar zal ouz eur forn c'horet. N'ê ket en eun tôl e vo distanet. ●(1911) BUAZperrot 789. Pa gredas e oa distanet e enebourien e teuas en dro.
- distaniñdistaniñ
voir distanañ
- distank .1distank .1
adj.
(1) Qui n'est pas bouché, pas obstrué, pas fermé.
●(1744) L'Arm 34a. Qui n'est pas bouché, tr. «Distanque.» ●(1790) Ismar 335. ma vou perpet distanq é ziscoharn.
●(1868) FHB 154/395a. hag e voue red deomp lezel distang. ●(1876) TDE.BF 149a. Distañk, adj., tr. «Non bouché.» ●(1877) BSA 236. Tremen a c'hellas dre eun toul distanc a gavas er c'hae. ●(1879) MGZ 227. o velet ar bez distank ha goullo.3
●(1904) SKRS I 40. eur c'hraou distank n'en deus ken. ●(1911) BUAZperrot 105. eur riboul distank bennak. ●(1926) FHAB C'hwevrer 65. Mat e oa lezel distank toull an nor. ●(1929) DIHU 221/357. Dalhet en toul distank épad un dé benak.
(2) Rare.
●(1912) BUAZpermoal 631. pa'z int ken distank. [al labourerien]. ●849. unanik bennak hen gra, mes distank int. ●(1925) PIGO iii/i. Al levriou brezonek a zo distank en hon zouez.
- distank .2
- distankaatdistankaat
v.
(1) V. intr. Devenir plus rare, se raréfier.
●(1935) BREI 415/3b. skrivomp galleg d'ar re n'ouzont nemetan (hag ac'h eio, emichans, war zistankaat en hor bro). ●(1935) BREI 428/3c. ar badezianchou o vont war distankaat hag ar marviou o kreski. ●(1936) BREI 446/2b. kalz a barrouziou chomet mat-tre. Distankaat a reont, siouaz !
(2) V. tr. d. (agriculture) Éclaircir.
●(1982) PBLS 172. (Sant-Servez-Kallag) distankaad, tr. «éclaircir (carottes, betteraves…).»
- distankadenndistankadenn
f. –où Distankadenn gourlañchenn : produit de raclement de gorge.
●(1924) ZAMA 195. stlapa eun distankadenn gourlanchenn e-mesk an dour-glao o ruilh en traon gant ru ar Werc'hez.
- distankañdistankañ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Déboucher.
●(1659) SCger 40a. deboucher, tr. «distanca.» ●(1732) GReg 247a. Deboucher, ôter ce qui bouche, tr. «Distancqa. pr. distancqet.»
●(1876) TDE.BF 149a. Distañka, v. a., tr. «Déboucher, parlant d'un canal, d'un conduit, etc.»
●(1906) HIVL 155. ean e zistank er vouteil. ●(1921) PGAZ 92. evit distanka ar feunteun. ●(1933) EVGB 8. distanka ar fozier.
(3) Décharger.
●(1866) LZBt Ebrel 102. Eno e tistankaz he c'hounar war ar gristenien.
(4) (médecine) Faire diminuer (la toux).
●(1933) OALD 45/214. distanka rea ar paz ha rei a rea eur vouez sklear d'an dud a eve dour diwarni.
(2) (agriculture) Distankañ ar gontell : nettoyer le coutre.
●(1985) AMRZ 288. beza oh heul an alar evid distanka ar gontell pe karz-prennad.
B. absol.
(1) Déconstiper.
●(1922) FHAB Eost 248. Ne rai droug ebet d'eoc'h !... Da zistanka eo, Aotrou, da zistanka eo !...
(2) Défaire une clotûre.
●(18--) SAQ I 352-353. o kloza he bark, o stanka var he dro, o tic'hroza, o tistanka, o tilouzaoui an douar.
●(1962) EGRH I 64. distankañ v., tr. « défaire une clotûre. »
II. [empl. devant un v. amené par la prép. «da»] Éclater (de rire, en sanglots).
●(1909) BLYA 120. Ar bobl (…) / A zistank da ouela. ●(1918) LZBt Gouere 27. Lac'het ma lamp ganin, e tistankas da vouelan kena [ar pôtr bihan]. ●(1924) LZBt Mezheven 3. Ha hi da zistankan da vouelan. ●(1931) VALL 209b. se désopiler la rate, tr. «distanka da c'hoarzin.» ●(1982) PBLS 622. (Sant-Servez-Kallag) distankañ da c'hoarzin, tr. «éclater de rire.»
III. V. intr.
(1) Se déboucher.
●(1889) ISV 100. e voa he c'houzoug en eun doare na dremenje biken bruzunen vouet dreizhi nemet dont a raje da zistanca.
(2) Déborder.
●(1907) AVKA 88. deuet ar glao da gouea, an doureier da distanka, an aveliou da c'hwista.
(3) Distankañ war : laisser libre cours à.
●(1926) FHAB Ebrel 127. distanka war ar frankiziou ha trei ar frankiziou-ze e lezennou.
IV. Distankañ e zivskouarn da ub. : déboucher les oreilles à qqn.
●(1928) TAPO 10. Petra ? red e vo d’in kemeret baz ar yod da zistanka ho skouarn d’eoc’h, gravazok ?
- distañs-ha-distañsdistañs-ha-distañs
adv. De distance en distance.
●(1852) MML 51. Goejal ar Judevien a nefoa, distans ha distans, qerio hinvet qerio a refuj.
- distanus