Devri

Recherche 'dle...' : 12 mots trouvés

Page 1 : de dle-1 (1) à dlevezout (12) :
  • dle .1
    dle .1

    adj.

    (1) Dû.

    ●(1530) Pm 16. Me hoz seruigo se so dle, tr. «Je vous servirai, c'est un dû.»

    ●(1902) LZBg Gwengolo 233. mar hum zalhant èl man dé deli. ●(1904) DBFV 43a. petra vou deli d'ein gobér, tr. «que me faudra-t-il faire ?» ●(1907) BSPD I 221. Deli-é d'oh kuitat. ●(1909) DIHU 50/306. arlouped omb a fed er garanté deli de Vreih. ●(1910) DIHU 59/65. èl men dé deli. ●(1937) DIHU 316/350. Arhoah é ma délé demb monet kuit ahaneman.

    (2) Na vezañ dle vat ebet da =

    ●(1905) IMJK 63 (?))">IMJK 150. rak deustou nen dé deli vad erbet d'ein, hou larganté hag hou madeleh hemb par ne arsaùant ket a hobér vad.

    (3) Dû.

    ●(1905) IMJK 63 (?))">IMJK 246. ha ma ret mui a stad eit nen dé deli a vélasioneu en dud.

  • dle .2
    dle .2

    m. –où

    I.

    (1) Dette, dettes.

    ●(1499) Ca 68a. Dle. g. debte. ●(1530) Pm 159. ha paet e dle, tr. «et (ayant) payé sa dette.» ●(1612) Cnf 28b. paeaff è dleaou. ●(1633) Nom 202a. Æs alienum, debitum : debte d'argent presté : dlè á archant prestet. ●202b. Nomen : debte : dlè. ●Nomina impedita : vieilles debtes : coz dleou. ●207b. Nomen dissoluere : payer ses debtes : paëaff ez dlè. ●Nomina exigere : demander ses debtes : goulen ez dlè.

    ●(1659) SCger 36b. debte, tr. «dle.» ●paier ses debtes, tr. «pæa e dleou.»

    ●(1821) SST.ab xliii. cavet el-cé en tu de bayein é zelie. ●(1860) BAL 90. lezer dle da baea. ●(1864) SMM 162. dre ar pec'het, an den a zestum daou zle. ●(1880) SAB 10. Penaus en em zislea, en em akuita es an dleou-se ?

    ●(1904) KANngalon Du 260. kondaonet d'ar prizon evit dle. ●(1907) BOBL 09 février 124/1a. en eul lezel eur bern gle var e lerc'h. ●(1907) PERS 144. arabat kaout dle. ●(1920) FHAB Mae 348. ne baefont ket o dle ! ●(1922) FHAB Gwengolo 279. eun den berniet a c'hle.

    (2) Bezañ, chom e dle ub. : être le débiteur de qqn.

    ●(1911) DIHU 73/278. Meit alkent ne oé ket chonjet geton lezel en davarnouréz en é zelé. ●(1924) ZAMA 182. ar re reuzeudik a oa en e zle ! ●(1927) FHAB Meurzh 63. Hag e ray penôs neuze da vevan, mar chomit en e zle !

    (3) Tennañ, dastum, kemer dle : contracter une dette, des dettes.

    ●(1659) SCger 42a. s'endeter, tr. «quemeret dleou.»

    ●(1856) VNA 174. ma fait contracter des dettes, tr. «en dès me laqueit de guemér delé.» ●(1880) SAB 32. sicouret en d-euz destum dle ; just eo e sicourfe dislea. ●(1895) GMB 190. tréc[orois] tennañ glé, contracter une dette.

    ●(1906) BOBL 01 septembre 102/2d. ar seurt kefiou-ze na c'hellont ket kemer dle. ●(1951) LLMM 28/22. tennañ ur bern dle c'hoazh war ar marc'had. ●(1964) BAHE 38/3. prenet o deus binvioù-labour a c'hiz-nevez tennet o deus ur bern-dle.

    (4) Distagañ e zle : payer ses dettes.

    ●(1939) RIBA 109. Laret em es deoh : distaget hou télé ketan.

    (5) Mougañ e zle : payer ses dettes.

    ●(1923) KTKG 40. Eun den hag en deus dle a vezo paouroc'h ken n'en devezo mouget he zle.

    (6) Peurbaeañ e zle : payer ses dettes.

    ●(1866) SEV 164. dalc'het da beur-baea ho dle da Zoue. ●(1882) BAR 82. da beur-baea hon dle.

    ●(1911) BUAZperrot 754. o lakât da beurbaea o dle.

    (7) Dindan dle : en dette.

    ●(1882) BAR 218. ne fell ket dezho chom dindan dle.

    (8) (en plt de qqc.) Bout edan dle : dont l'emprunt n'est pas complètement remboursé.

    ●(1931) GUBI 24. Madeu e chom geté / Mes er loden vrasan e zou édan delé.

    II. sens fig. Bezañ e dle ub. : être le redevable, l'obligé de qqn, être en reste avec qqn.

    ●(c.1825-1830) AJC 2656. voar a voelan Conan ehon hoas nes tlé. ●2657. me laras noch qued em dle cabiten me a sous no hinin.

  • dlead
    dlead

    m. –où

    (1) Devoir moral.

    ●(1580) G 391. Pydyf Doe guyr Roe an glenn gant credenn so dleat tenn, tr. «Prier Dieu le vrai roi du monde, avec foi, est rigoureusement dû.»

    ●(17--) ST 186. Da veza evesiek enn holl zleadou-man, tr. «être attentive à remplir tous ces devoirs.»

    ●(1847) FVR xii. an dud feal a felle d'ezho ober ho dleadou a gristen. ●214. Chetu eno dlead eur gwir gristen. ●387. Pep hini ra he dleado. ●(1865) LZBt Gouere 11. Aboe ma on enn Tonkin, am euz poaniet gant ma dleado. ●(1862) JKS.lam 351. dilezel a ra al levriou santel, ar beden hag he zleadou kristen. ●(1874) POG 16. d'am c'hentelia war ma dleadou.

    ●(1906) BOBL 29 septembre 106/2a. eun dlead a goustianz. ●(1938) SAV 10/1. an dlead d'en em unani ha da genstourm.

    (2) Taxe.

    ●(1867) FHB 124/158b. ar valtouterien a c'houlenno digant-han an dleadou a renket da baea var ar c'hic a gasser da Baris.

  • dleañ
    dleañ

    v. pron. réfl. En em zleañ : s'endetter.

    ●(1659) SCger 42a. s'endeter, tr. «en em dlea.» ●50a. s'endeter, tr. «en em dlea.»

  • dleapl
    dleapl

    adj. Redevable.

    ●(1790) MG 405. hac é hoai d'en devotion é hoai deléabl ag er changemand e admirai én-an. ●(1790) Ismar 525. é hanàuamb ol é omb chujét ha deléabl deoh.

    ●(1838) OVD 236. é vér deliable ag er réglemant vad. ●(1867) BSSo 11-12. Me zou deliabl ag en ol græceu e mès bet guet Doué.

  • dleet
    dleet

    adj.

    (1) Dû.

    ●(c.1500) Cb 68b. g. debuz. b. dleet.

    ●(1904) DBFV 43a. deliet part., tr. «dû, obligatoire.» ●(1922) FHAB Gouere 222. roet d'ezo ar veuleudi dleet. ●(1923) FHAB Gwengolo 357. Petra zo dleetoc'h eget an dra-ze ?

    (2) Nécessaire ?

    ●(1659) SCger 83a. necessaire, tr. «dleet.»

    (3) D'ar mare dleet : au moment voulu.

    ●(1868) KMM 28. Perac ne bedfec'h ket diana d'ar mare dleet.

    (4) Evel m'eo dleet : comme il se doit.

    ●(1928) BREI 58/2b. rak, enfidamdision, bet am eus ma c'houignaoua digant an dud evel m'eo dleet, ar seurt-se !

    (5) Evel m'eo dleet : comme il faut.

    ●(1896) SBW 13. eur c'hristen evel m'eo gleet.

    (6) Bezañ dleet bezañ graet udb. : avoir du faire qqc.

    ●(1996) GRVE 102. Koulskoude oa ket dleet din bezañ deut goude an taol am-eus greet.

  • dleizhenn
    dleizhenn

    f. –où Pène de serrure.

    ●(1659) SCger 145b. dleizen, tr. «loquet.» ●(1732) GReg 862a. Péne, ou pêle d'une serrure, tr. «Cleyzenn. ar c'hleyzenn. p. cleizennou. dleyzenn. p. dleyzennou.»

    ●(1878) EKG II 124. ar gleizenn a deuaz ganen, evel un dudi.

    ●(1927) GERI.Ern 115. dleizenn f., tr. «Pène de serrure.» ●(1958) BRUD 3/78. An alhouez a laka ar gleizenn da vond ha da zond er hrapoun.

  • dleour
    dleour

    m. –ion, dleizion

    (1) Débiteur.

    ●(1659) SCger 36b. debteur, tr. «dleour.» ●145b. dleour, tr. «debteur.» ●(c.1718) CHal.ms i. debiteur qui doit, tr. «deleour, deléerion, deleigen.» ●(1732) GReg 246b. Debiteur, homme qui doit, tr. «Dlëeur. p. dleüryen. dleour. p. dleouryen. Van[netois] deleour. p. yon, yan.» ●790b. Redevable, reliquataire, tr. «Dleour a restalou. nep a dle restalou.» ●790b-791a. Etre redevable de cent écus pour un reliquat de compte, tr. «Beza dleour eus a gand scôed restalou.» ●(17--) TE 121. Ol é tamb ér béd deléerion (…) d'en diaulèt.

    ●(1834) SIM 41. creançourien ha dleourien. ●218. un amprest a so ur c'habest endro da benn an dleour. ●(1855) BDE 841. Ni-é en deléour-cé.

    ●(1904) ARPA 92. Eur c'hredour hen doa daou zleour.

    ►[empl. comme épith.]

    ●(1855) BDE 841. parabol en dén deléour.

    ►[empl. comme attr.] Redevable.

    ●(17--) TE 3. é hoai deléour dehou ol ag er péh en doai.

    ●(1856) VNA 171. Je n'ai pas oublié que tu m'est reliquataire, tr. «Ne mès chet ancoéheit é ous hoah deléour d'ein.» ●(1860) BAL 256. beza dleour dezo. ●(1877) BSA 100. Hag a bec'herien a zo dleourien d'ezhi euz ho distro da Zoue ! ●(1880) SAB 10. Unan o velet pegen dleour oa da Zoue a lavare en e galon : (...). ●(1882) BAR 98. na caer eo ar beden-ze ; enhi en em gav merket kement ez omp dliour da Zoue. ●(1889) ISV mes mar o deus eun tam goueziegez, eun tam skianchou bennag, da biou int-hi dleour a gement-se ?

    (2) Personne qui est redevable.

    ●(1857) LVH 255. delierion ag er gloér de béhani é mant sàuet.

  • dleourez
    dleourez

    f. –ed

    (1) Débitrice.

    ●(1732) GReg 246b. Debitrice, femme qui doit, tr. «Dleourès. p. dleouresed. dleeurès. p. dleeuresed. Van[netois] deleoures. p. ed.»

    (2) Femme qui est redevable.

    ●(1877) BSA 55. D'ezhan oun dleourez euz va gloar hag euz va enor a vam.

    ●(1903) MBJJ 246. Santez Anna dleourez da zaou Vreizad. ●(1911) SKRS II 137. Ha koumpren mad a rit ez oc'h dleourez d'ho kerent ? ●257. Da biou ez oa ar famill-ze dleourez euz ar peoc'h (…) ?

  • dleout
    dleout

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Devoir.

    ●(1499) Ca 68a. Dleout. g. deuoir. ●(c. 1501) Donoet 8-18. hac edleamp gozuot quement guir so. ●(1530) J p. 67a. Oarse eza ne dleaf quet / En nep guys bezaf punisset, tr. «je ne dois donc en aucune façon être puni.» ●(1557) B I 35. Memeux un merch (…) A dle bout (…) Successoures em deces, tr. «J'ai une fille (…) qui doit (…) me succéder à ma mort.» ●424. Huy eu (...) / En e decet a dle net succedaff. ●(1575) M 10. Penaux pan renther an speret / Ez dle bout hep bech à pechet, tr. «Que quand on rendra l'esprit / Il doit être sans fardeau de péché.»

    ●(1907) AVKA 2293. An hini a gle ma gwerza n'ema ken a-bell.

    (2) Devoir (de l'argent, qqc.).

    ●(14--) N 1551-1552. Rac Rigoal a dle da Alan / Vn res leal a segal glan, tr. «C'est que Rioall doit à Alain / Une mesure pleine de bon seigle.»

    ●(1633) Nom 234a. Ager vectigalis : qui doit cens : an hiny á dlè cens.

    ●(1856) VNA 232. Vous me devez quatre francs dix sous, tr. «Deliein a ret d'ein trihuéh real.»

    ►absol.

    ●(1913) AVIE 96. Bout e oé deu zén e zelié d'ur prestour.

    (3) [devant un v.] Devoir.

    ●(1916) KANNlandunvez 61/440. Ne dle beza kemm ebed etre ar vugale, pe guir an tadou o deuz roet ho buez evit ar vro. ●(1928) SAKO 25. Eur c'horf ken dismeg ha hennez, ha dleout a ra magan kement-se a ezommou ?

    (4) [semi-aux.] Devoir.

    ●(1612) Cnf 26b. Crediff à d'leomp d'an Doctoret.

    ●(1878) EKG II 103. Dont a dle tud a Blouneour-Menez.

    II. V. impers. Devoir.

    ●(1911) BUAZperrot 817. Ha dleet eo e vefe an traou evelse.

    III. Na dleout ur spilhenn : voir spilhenn.

  • dleüs
    dleüs

    adj. Redevable.

    ●(1732) GReg 791a. Redevable, obligé, tr. «Dleüs.» ●Je vous suis redevable, tr. «Dleüs oun d'eoc'h.»

    ●(1962) EGRH I 70. dleüs a., tr. « redevable, obligé. »

  • dlevezout
    dlevezout

    v. Devoir.

    ●(1866) FHB 94/334b. ar re so er Judee a dlevezo tec'het etrezeg ar meneziou. ●(1868) FHB 160/25a. ar re a guemer ar gazeten (...) a dlevezo lacat evez. ●(1868) FHB 161/37a. en eur c'hef a dlevezo beza laket evit kementse e pep ilis. ●(1869) FHB 252/338a. Ar Sened braz a dlevezo examina gant ar brasa evesdet. ●(1874) FHB 498/218a. Pep den a dlevezo plega dindan da c'hallout.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...