Recherche 'dom...' : 25 mots trouvés
Page 1 : de dom (1) à domisil (25) :- domdom
m. –ed
(1) Dom.
●(1464) Cms (d’après GMB 195). Doum, dom.
●(1744) L'Arm 115a. Dom, titre qui ne signifie plis que, Sieur, & qui, après avoir été donné au Pape, puis aux Evêques, aux Abbés, &c. est demeuré aux Benedictins & aux Bernardins. Les Prêtres de la Campagne n'en daignent plus. En Espagne c'est le titre des Princes & Seigneurs, tr. «Dom.. dométt. m.»
(2) Homme tonsuré, qui a reçu l'ordination.
●(1919) DBFVsup 66b. bout groeit dom, tr. «recevoir la tonsure, prendre les ordres ecclésiastiques.» ●dom é, tr. «il est tonsuré ; il est dans les ordres sacrés.»
- domajdomaj
m. –ioù
(1) Dommage.
●(1464) Cms (d’après GMB 191). Doummag dommage. ●(1499) Ca 71a. Doumag. g. dommage. ●(c.1500) Cb 68b. [dizoumag] ga. sans damnation. b. hep domag. ●(1612) Cnf 28b. restituiff an holl domaig, hac interest, dan queffren domaget. ●(1621) Mc 35. En em glorifiet ouff, hac en em meulet, hoguen ligeramant, hep domaig dam nessaff.
●(1659) SCger 119a. tort, tr. «dommaich.»
●(1872) DJL 26. eun domach diremed.
●(1900) MSJO 211-212. Diskues a ra n'eus na domach na mez o tremen dianavezet gant an dud. ●(1906) BOBL 13 janvier 69/2e. an domajou a zo braz disanz.
(2) Ober domaj : causer des dommages.
●(1612) Cnf 2b. mar emeus græt domaig dam nessaff. ●49b. an heny pe-heny à gra heuelep domaigiou.
●(1824) BAM 132. ma reit domaich e madou o nessa, ha memes pa bermetit d'ar re a zepant ac'hanoc'h d'o domaichi.
(3) [à l'impers.] Domaj eo : c'est dommage.
●(1883) IMP 61. Dommach eo, evit guir ; ne vanke nemedoc'h.
- domajañ / domajiñ
- domajetdomajet
adj. Qui a subit des dommages.
●(1612) Cnf 28b. restituiff an holl domaig, hac interest, dan queffren domaget. ●49a. da nep à so domaiget.
- domajiñdomajiñ
voir domajañ
- domajus
- domanidomani
m. –où cf. damani
(1) Domaine (du roi).
●(1732) GReg 299b. Domaine, revenu ordinaire du Roi, tr. «Domany. domany ar Rouë. damany.» ●Le receveur du Domaine, tr. «Recevour an Domany.»
(2) Domaine, biens personnels.
●(1732) GReg 299b. Domaine, droit de proprieté, tout le bien d'une personne, tr. «Domany. p. domanyou. damany. p. damanyou.» ●Accroître son Domaine, tr. «Crisqi e zamany.»
●(1927) FHAB Du 232 (pajennad Breuriez-veur ar brezoneg). Mat e ve, d'am meno, digemma etre damani «triste» ha «sans entrain, lent dans ses actes» ha domani «domaine, domination».
(3) Pouvoir, emprise.
●(1852) MML 1. Mari, dre he c'halite a vam, a deu da gaout eun domani naturel ha guirion voar oll Rouantelez he Map. ●138. hag e oant dindan domani Satan. (…) dindan domani an droug speret.
●(1992) HYZH 189/67. (Treboull) otramant vient bet atav dindan domani o breur kaë.
- domanierdomanier
m. –ion Domainier. cf. damanier
●(1732) GReg 299b. Domanier, ou domainier, propriétaire de sa terre, tr. «Damanyer. p. damanyéryen. domanyer. p. yen.»
- domaniezh
- domaniusdomanius
adj. Domanial. cf. damanius
●(1732) GReg 299a. Domanial, ale, qui appartient au domaine, tr. «Domanyus. damanyus.»
- domenndomenn
s. & interj.
I. [terme qui renforce les adv. interrog.] Petra an domenn ? : que diable ?
●(1951) BLBR 39-40/15. Petra 'n domenn, emeve, ober kazeg evit ar wech kenta.
II. [en composition soudée] Interj.
(1) Efidamdomenn !
●(1878) EKG II 315. Mad, efidandomen, hon Aoutrou persoun-ni ne ket eur ginaoueg eo, ken nebeut.
(2) Mardandomenn !
●(1919) FHAB Here 101. Mardandomen ! a zonjas Anna, red eo d'in o dihuni.
- domestik .1domestik .1
adj.
(1) (en plt du ménage) Domestique.
●(1621) Mc 33. laezroncy domestic.
(2) (en plt d'animaux) Domestique, élevé par l'homme.
●(1633) Nom 38a. Anas cicur : cane domestique : oüat dof, domisticq.
(3) (en plt de végétaux) Domestique, cultivé par l'homme.
●(1633) No 86b. Intubus, intubum, satiuum, cichorium satiuum. offic. cichorea domestica : cicorée domestique : squarioles jardin pe domisticq.
(4) (en plt d'une divinité) Attaché à un foyer.
●(1633) Nom 279b. Penates, pêtrales, dicti : Dieux domestiques & familiers : Doueou domisticq ha familier.
(5) Brezel domistik : guerre domestique (civile).
●(1633) Nom 186b-187a. Bellum domesticum : guerre domestique, au pays : bresel domisticq, bresel ciuil.
- domestik .2domestik .2
m. –ed Domestique.
●(1621) Mc 34-35. nep à gounez archant dre choary, voar bugalé an ty, pé voar an domestiquet.
●(1845) GBI I 544. Goulet euz ho tomestiked, tr. «Demandez-le à vos domestiques.» ●(18--) SBI I 184. ho tomestiked, tr. «vos domestiques.»
●(1981) ANTR 11. Niveruz eo domestiked ar maner.
- domet .1
- domet .2
- dominañdominañ
v. Dominer.
●(1576) Cath p. 23. domiua (lire : domina) a fell diff a gry em roantelez, tr. «je veux que tu domines dans mon royaume.»
- dominateur
- Dominik
- dominikad
- dominikaldominikal
adj. (religion) Dominical.
●(1576) H 53. An pater, hac an oreson dominical, expliquet en Brezonec, tr. « The Paternoster and the Lord’s Prayer explained in Breton. »
- dominikan
- dominodomino
m. –ioù
I.
A.
(1) Domino.
●(1877) EKG i 6. eur barti domino. ●(1878) EKG ii 173. o tistrei kartou nag o ruilla dominoiou.
●(1907) FHAB Du 280. hag an dominoiou a yelo en dro. ●(1908) FHAB Gwengolo(?) 267. beac’h d’an dominoiou epad eun heur evit rei amzer da grib ar skolaj da ober tro venn ous hor c’hlask. ●(1925) FHAB Kerzu 469. e veze graet eur bartiad «domino». ●(1949) KROB 9/12. War an daol, an dominoiou a strak. ●13. an abadenn domino. ●(1977) PVPR 74. Ne veze ganeomp nemet c'hoarioù aes da c'hoari : lamm er puñs (ki-gwer), pederig heñvel ha domino gant ar c'hartoù.
(2) C’hoari domino : jouer aux dominos.
●(1907) FHAB Du 280. nosvesiadegou ar goanv o c’hoari domino.
(3) C’hoari dominoioù : (une) partie de dominos.
●(1907) KORN 11. daoubleget war eur c’hoari dominoiou.
(4) Ober un taol domino : faire une partie de domino.
●(1923) KNOL 147. N’eo ket evit gouzanv (…) e rafen eun taol domino.
(5) Bezañ domino : avoir gagné (au jeu de domino)
●(1996) VEXE 69. Celui qui a réussi à poser le premier tous ses dominos a gagné, et il annonce sa victoire en s’écriant : «Me ’zo domino !»
B. sens fig.
(1) Ober domino : gagner.
●(1908) PIGO ii 153. Ar pôtr, pa welas piou ’oa war e dro, a gredas d’ean ’oa barrek hag e oa o vont d’ober domino raktal.
(2) Ober domino : réussir dans la vie.
●(1978) BZNZ 113. (Plougernev) Añ ! hennezh a ra domino ! Marteze ’n eus pevar c’hant penn-dañvad.
(3) Bezañ domino : être sorti d’affaire.
●(1989) LARA 137. N’oan ket domino rak n’oan ket desket a-walc’h c’hoazh war seurt tra.
II. (religion) Domino.
●(c.1718) CHal.ms i. domino, tr. «un domino, ur c’hapot.» ●(1744) L’Arm 115b. Domino, camail que les Prêtres portent par-dessous le rochet, au-lieu de bonnet-carré, depuis la Toussaint jusqu’à Pâques. C’est aussi un petit capot pour s’abrier, tr. «Domino.. eu. m.»
- dominoenn
- domisaatdomisaat
voir damesaat
- domisil