Devri

Recherche 'dom...' : 25 mots trouvés

Page 1 : de dom (1) à domisil (25) :
  • dom
    dom

    m. –ed

    (1) Dom.

    (1464) Cms (d’après GMB 195). Doum, dom.

    (1744) L'Arm 115a. Dom, titre qui ne signifie plis que, Sieur, & qui, après avoir été donné au Pape, puis aux Evêques, aux Abbés, &c. est demeuré aux Benedictins & aux Bernardins. Les Prêtres de la Campagne n'en daignent plus. En Espagne c'est le titre des Princes & Seigneurs, tr. «Dom.. dométt. m.»

    (2) Homme tonsuré, qui a reçu l'ordination.

    (1919) DBFVsup 66b. bout groeit dom, tr. «recevoir la tonsure, prendre les ordres ecclésiastiques.» ●dom é, tr. «il est tonsuré ; il est dans les ordres sacrés.»

  • domaj
    domaj

    m. –ioù

    (1) Dommage.

    (1464) Cms (d’après GMB 191). Doummag dommage. ●(1499) Ca 71a. Doumag. g. dommage. ●(c.1500) Cb 68b. [dizoumag] ga. sans damnation. b. hep domag. ●(1612) Cnf 28b. restituiff an holl domaig, hac interest, dan queffren domaget. ●(1621) Mc 35. En em glorifiet ouff, hac en em meulet, hoguen ligeramant, hep domaig dam nessaff.

    (1659) SCger 119a. tort, tr. «dommaich

    (1872) DJL 26. eun domach diremed.

    (1900) MSJO 211-212. Diskues a ra n'eus na domach na mez o tremen dianavezet gant an dud. ●(1906) BOBL 13 janvier 69/2e. an domajou a zo braz disanz.

    (2) Ober domaj : causer des dommages.

    (1612) Cnf 2b. mar emeus græt domaig dam nessaff. ●49b. an heny pe-heny à gra heuelep domaigiou.

    (1824) BAM 132. ma reit domaich e madou o nessa, ha memes pa bermetit d'ar re a zepant ac'hanoc'h d'o domaichi.

    (3) [à l'impers.] Domaj eo : c'est dommage.

    (1883) IMP 61. Dommach eo, evit guir ; ne vanke nemedoc'h.

  • domajañ / domajiñ
    domajañ / domajiñ

    v. tr. d. Causer des dommages (à qqn).

    (1499) Ca 71a. Doumagaff. g. dommagier. ●(c.1500) Cb 68b. [dizoumag] g. non damner / ou non condamner. b. hep domagaff.

    (1824) BAM 132. ma reit domaich e madou o nessa, ha memes pa bermetit d'ar re a zepant ac'hanoc'h d'o domaichi.

  • domajet
    domajet

    adj. Qui a subit des dommages.

    (1612) Cnf 28b. restituiff an holl domaig, hac interest, dan queffren domaget. ●49a. da nep à so domaiget.

  • domajiñ
    domajiñ

    voir domajañ

  • domajus
    domajus

    adj. Qui cause des dommages.

    (c.1500) Cb 72a. g. dommaigeux. b. idem.

    (1710) IN I 77. en em attachi outo a so bepret domachus. ●190-191. domachus d'ar public.

    (1825) COSp 37. ur si quen dommajus.

  • domani
    domani

    m. –où cf. damani

    (1) Domaine (du roi).

    (1732) GReg 299b. Domaine, revenu ordinaire du Roi, tr. «Domany. domany ar Rouë. damany.» ●Le receveur du Domaine, tr. «Recevour an Domany.»

    (2) Domaine, biens personnels.

    (1732) GReg 299b. Domaine, droit de proprieté, tout le bien d'une personne, tr. «Domany. p. domanyou. damany. p. damanyou.» ●Accroître son Domaine, tr. «Crisqi e zamany

    (1927) FHAB Du 232 (pajennad Breuriez-veur ar brezoneg). Mat e ve, d'am meno, digemma etre damani «triste» ha «sans entrain, lent dans ses actes» ha domani «domaine, domination».

    (3) Pouvoir, emprise.

    (1852) MML 1. Mari, dre he c'halite a vam, a deu da gaout eun domani naturel ha guirion voar oll Rouantelez he Map. ●138. hag e oant dindan domani Satan. (…) dindan domani an droug speret.

    (1992) HYZH 189/67. (Treboull) otramant vient bet atav dindan domani o breur kaë.

  • domanier
    domanier

    m. –ion Domainier. cf. damanier

    (1732) GReg 299b. Domanier, ou domainier, propriétaire de sa terre, tr. «Damanyer. p. damanyéryen. domanyer. p. yen

  • domaniezh
    domaniezh

    f. Domination.

    (1931) VALL 227a. Domination, tr. «domaniez f.»

  • domanius
    domanius

    adj. Domanial. cf. damanius

    (1732) GReg 299a. Domanial, ale, qui appartient au domaine, tr. «Domanyus. damanyus

  • domenn
    domenn

    s. & interj.

    I. [terme qui renforce les adv. interrog.] Petra an domenn ? : que diable ?

    (1951) BLBR 39-40/15. Petra 'n domenn, emeve, ober kazeg evit ar wech kenta.

    II. [en composition soudée] Interj.

    (1) Efidamdomenn !

    (1878) EKG II 315. Mad, efidandomen, hon Aoutrou persoun-ni ne ket eur ginaoueg eo, ken nebeut.

    (2) Mardandomenn !

    (1919) FHAB Here 101. Mardandomen ! a zonjas Anna, red eo d'in o dihuni.

  • domestik .1
    domestik .1

    adj.

    (1) (en plt du ménage) Domestique.

    (1621) Mc 33. laezroncy domestic.

    (2) (en plt d'animaux) Domestique, élevé par l'homme.

    (1633) Nom 38a. Anas cicur : cane domestique : oüat dof, domisticq.

    (3) (en plt de végétaux) Domestique, cultivé par l'homme.

    (1633) No 86b. Intubus, intubum, satiuum, cichorium satiuum. offic. cichorea domestica : cicorée domestique : squarioles jardin pe domisticq.

    (4) (en plt d'une divinité) Attaché à un foyer.

    (1633) Nom 279b. Penates, pêtrales, dicti : Dieux domestiques & familiers : Doueou domisticq ha familier.

    (5) Brezel domistik : guerre domestique (civile).

    (1633) Nom 186b-187a. Bellum domesticum : guerre domestique, au pays : bresel domisticq, bresel ciuil.

  • domestik .2
    domestik .2

    m. –ed Domestique.

    (1621) Mc 34-35. nep à gounez archant dre choary, voar bugalé an ty, pé voar an domestiquet.

    (1845) GBI I 544. Goulet euz ho tomestiked, tr. «Demandez-le à vos domestiques.» ●(18--) SBI I 184. ho tomestiked, tr. «vos domestiques.»

    (1981) ANTR 11. Niveruz eo domestiked ar maner.

  • domet .1
    domet .1

    adj. (religion) Tonsuré, qui a reçu l'ordination.

    (1919) DBFVsup 66b. bout dommet, tr. «recevoir la tonsure, prendre les ordres ecclésiastiques.» ●dommet é, tr. «il est tonsuré ; il est dans les ordres sacrés.» ●(1931) VALL 743b. clerc tonsuré, tr. «V[annetais] domet

  • domet .2
    domet .2

    = (?).

    (1906) BOBL 29 septembre 106/3e. Ar moc'h lard (…) ar re domet.

  • dominañ
    dominañ

    v. Dominer.

    (1576) Cath p. 23. domiua (lire : domina) a fell diff a gry em roantelez, tr. «je veux que tu domines dans mon royaume.»

  • dominateur
    dominateur

    m. –ion Dominateur.

    (1687) MArtin 4. Tut a lés, Dominateurien.

  • Dominik
    Dominik

    n. pr. Dominique.

    (1857) LVH 222. péhani, dré ma venné pourvéein d'ou salvedigueah, en dès reit sant Dominiq d'er bed. ●(1882) BAR 231. relijiuzed euz a urz sant Dominik.

  • dominikad
    dominikad

    m. (religion) Dominicain.

    (1968) LIMO 9 mars. Visant Ferrer, un dominikad a Vro-Spagn.

  • dominikal
    dominikal

    adj. (religion) Dominical.

    (1576) H 53. An pater, hac an oreson dominical, expliquet en Brezonec, tr. « The Paternoster and the Lord’s Prayer explained in Breton. »

  • dominikan
    dominikan

    m. –ed (religion) Dominicain.

    (1909) LZBt Du 20. gant an Dominikaned hag ar Fransiskaned. ●(1918) LZBt Gouere 29. Bean 'zo ive Litersianed, Chartreuzed, Dominikaned, Fransiskaned ha Jezuited.

  • domino
    domino

    m. –ioù

    I.

    A.

    (1) Domino.

    (1877) EKG i 6. eur barti domino. ●(1878) EKG ii 173. o tistrei kartou nag o ruilla dominoiou.

    (1907) FHAB Du 280. hag an dominoiou a yelo en dro. ●(1908) FHAB Gwengolo(?) 267. beac’h d’an dominoiou epad eun heur evit rei amzer da grib ar skolaj da ober tro venn ous hor c’hlask. ●(1925) FHAB Kerzu 469. e veze graet eur bartiad «domino». ●(1949) KROB 9/12. War an daol, an dominoiou a strak. ●13. an abadenn domino. ●(1977) PVPR 74. Ne veze ganeomp nemet c'hoarioù aes da c'hoari : lamm er puñs (ki-gwer), pederig heñvel ha domino gant ar c'hartoù.

    (2) C’hoari domino : jouer aux dominos.

    (1907) FHAB Du 280. nosvesiadegou ar goanv o c’hoari domino.

    (3) C’hoari dominoioù : (une) partie de dominos.

    (1907) KORN 11. daoubleget war eur c’hoari dominoiou.

    (4) Ober un taol domino : faire une partie de domino.

    (1923) KNOL 147. N’eo ket evit gouzanv (…) e rafen eun taol domino.

    (5) Bezañ domino : avoir gagné (au jeu de domino)

    (1996) VEXE 69. Celui qui a réussi à poser le premier tous ses dominos a gagné, et il annonce sa victoire en s’écriant : «Me ’zo domino !»

    B. sens fig.

    (1) Ober domino : gagner.

    (1908) PIGO ii 153. Ar pôtr, pa welas piou ’oa war e dro, a gredas d’ean ’oa barrek hag e oa o vont d’ober domino raktal.

    (2) Ober domino : réussir dans la vie.

    (1978) BZNZ 113. (Plougernev) Añ ! hennezh a ra domino ! Marteze ’n eus pevar c’hant penn-dañvad.

    (3) Bezañ domino : être sorti d’affaire.

    (1989) LARA 137. N’oan ket domino rak n’oan ket desket a-walc’h c’hoazh war seurt tra.

    II. (religion) Domino.

    (c.1718) CHal.ms i. domino, tr. «un domino, ur c’hapot.» ●(1744) L’Arm 115b. Domino, camail que les Prêtres portent par-dessous le rochet, au-lieu de bonnet-carré, depuis la Toussaint jusqu’à Pâques. C’est aussi un petit capot pour s’abrier, tr. «Domino.. eu. m.»

  • dominoenn
    dominoenn

    f. (Un) domino.

    (1949) KROB 9/12. betek an dominoenn ziweza.

  • domisaat
    domisaat

    voir damesaat

  • domisil
    domisil

    s. Domicile.

    (1499) Ca 69b. Domicil. g. domicile maison ou menaige.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...