Recherche 'doue...' : 23 mots trouvés
Page 1 : de doue (1) à douez (23) :- douedoue
voir Doue
- Doue / doueDoue / doue
m. & interj. –ed, –où
I. M.
(1) Dieu.
●(1371) Gwengampiz f° 12v°. Beneguet Hamelet de vezo doe glosé benedicatur et laudetur Deus tr. « Que Dieu soit béni et loué » ●(14--) Steph f° 16 v°. Benoez doe apedaff : oar eneff brezre stephan, tr. « La bénédiction de Dieu j’implore sur l’âme du frère Stephan » ●(1499) Ca 68a. Doe ann effou holl galloedus. g. dieu des cieulx tout puissant. ●68b. Doe daz saluo. g. dieu te salut. ●Doe ann doar. g. le dieu de terre. ●Doe an iffern. g. pluto le dieu denffer. ●Doe an porzou. g. le dieu des portes. ●Doeou priuet. g. dieux priuez. ●Doe an guin. g. le dieu du vin. ●Doe an vell. g. dieu de la bataille. ●Doe an vugale. g. dieu des pasteurs. ●Doe an mor. g. dieu de la mer. ●(1576) Cath p. 8. doue an oll doueou, tr. «le Dieu de tous les dieux.» ●(1576) H 48. Abusifu re hardy ves an trugarez a doue.
●(1667) ARmorial 142. Kerlech en Guitalmezel Evesché de Leon, B. portoit pour armes antiques d’azur à dix grillets ou sonnettes d’argent 4. 3. 2. & 1. maintenant celles du Chastel, & pour deuise mar char doué, si Dieu veut. ●143. Kerliviry en Cleder Evesché de Leon, ancien surnom de cette maison, Porte au 1. & 4. d’Or au Lion d’azur, brisé en l’épaulle d’vne Tour portée sur vne Rouë d’argent, contrescartelé d’azur à vne fasce d’argent semé d’Hermines, accompagnée de trois feuilles de Laurier d’Or, 2. & 1. & pour deuise y oul doué, la volonté de Dieu soit. ●153-154. Kerriec prés Lantreguier, portoit d’azur à vne Fleur de Lys d’Or, costoyée en pointe de deux Macles de mesme comme Coatanfao, & pour deuise Pa Garro Doué, quand il plaira à Dieu. ●(17--) TE 48. Rachel (…) hac e laq Douéèt hé zad idan hé zreid. ●(1783) BV 50/1242-1243. enn anou belsibut hac an oll doueou / em moa bet inuoquet ahanoch erguentou.
●(1856) VNA 183. le vin est mon Dieu, tr. «er gùin e zou men Doué.»
●(1902) LZBg Genver 18. en ol douéed aral. ●(1906) BOBL 02 juin 89/3a. Bit eneb d’ar Publik a zou bit eneb Dou, bit gant ar Publik a zo bit gat Dou ! ●(1924) LZBt Meurzh 26. Doueou ha doueezed ar Chin.
(2) (relig.) An Aotrou Doue : le Bon Dieu, Seigneur Dieu.
●(1576) Cath p. 21. mignones an autrou doue, tr. «amie du seigneur Dieu.» ●(1612) Cnf 79a. em eus quemeret feizyancc bras en Autrou Doué.
●(c.1680) NG 567-568. Euit degas memoir dim / Ac en Autru Doué.
●(1862) JKS 252. ho pezet sonj atao euz ann Aotrou Doue. ●(1869) FHB 241/251b. e ti an Aotrou Doue.
(3) (relig.) An Doue den : Dieu fait homme.
●(1906) KANngalon Here 232. Jezuz-Krist, an Doue-Den.
(4) Aelig-Doue : bébé.
●(1868) KTB.ms 15 p 268. un êlig Doue dare da c’henel.
(5) Aelig-Doue : Papillon.
●(1955) STBJ 146. A bep tu e skournije êledigou-Doue.
II.
(1) Interj. (Va) Doue ! Mon Dieu !
●(1925) BRUD n° 11, 12, 14, 15, en 1963 par Emgleo Breiz, Brest, graphie et pagination différentes de l’édition de 1925, puis en 2003 une édition bilingue par Skol Vreizh préparée par Bernard Cabon)">BILZ 176. O Doue ! Hag o gwrage ? Hag o bugale ?... Santez Vari ! ●(1950) KBSA 94. «Va Doue ! Va Doue ! Petra d’ober ?»
(2) [sens intensif]
●(1732) GReg 466a. Un ebat Douë eo guëllet penaus he c’houarn an tyéguez. ●598a. Manivicq-douë e oar an treçz.
●(1879) ERNsup 152. Doue entre dans des expressions intensitives : memes tra Doue, quelquefois memes Doue tra, tout à fait la même chose, Trég[uier]. ●(18--) MIL.ms (d’après. BUBR 19/230). e-lec’h ne anaveze kristen-Doue. ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 25/434). kaer o devoa klask stourm hag herzel ouz o enebourien, ne oant seurt-Doue d’ezo.
●(1908) PIGO ii 2. mes allas Doue, ne oa ket a yalc’h. ●91. n’e ket memes Doue tra ’velti. ●114. an hini a vo barnet aman breman-zouden-Doue. ●(1919) BUBR 2/42. kement Doue hini zo. ●(1919) BUBR 10/266. henvel-Doue ouz ar sant Kemo. ●(1924) BUBR 48/1155. Allaz Doue ! ●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. Epad an deiz Doue = la journée durant. ●(1947) YNVL 76. bezañ kovesaet, an deiz-Doue-pad. ●(1954) VAZA 91. Brav Doue e chomas an amzer. ●(1970) BHAF 258. Ne gomprene Pierrig foeltr Doue seurt er jedoniez. ●(1967) BAHE 51/9. En desped d’an amzer Doue-se. ●(1972) SKVT i 52. na Veig na Trebern-Doue ebet.
(3) Dre gras Doue : par la grâce de Dieu.
●(1576) Cath 5 f° 4 r° 18-20. ha neuse pa ez vezo aznauezel (lire : aznauezet) dre graç doue an croueerr, tr. « Et alors quand tu auras connu par la grâce de Dieu le créateur ».
III.
(1) N'emañ ket an Aotrou Doue er gêr : le temps est mauvais.
●(1909) KTLR 102 (L) K. Jezegou. E bro Leon, pa ve fall an amzer, e ve lavaret ne ve ket an Aotrou Doue er gear.
(2) Heñvel ouzh Doue Pleuveur // Mantret evel Aotrou Doue Pleuveur // Trist evel Doue Pleuveur // Chom evel Doue Pleuveur // Trist evel Doue Pleuveur pa en dez bet yod ed-du d'e goan // Trist evel Doue Pleuveur pa 'n devoa yod ed-du noz e bardon // Trist evel Doue Pleuveur pa en devoa bet yod ed-du d'e goan, noz e bardon : très triste.
●(1862) GCN 629. On y remarque une chaire à prêcher et un christ dont l’expression de tristesse est devenue proverbiale dans le canton, où l’on dit quelquefois Trist vel Doué Pleumeur.
●(1902) PIGO I 144 (T) E. ar Moal. Me a oa o vont d'az kwelet, evid gôud euz da gelou; an holl a lare oaz klanv; perag ive beza evel-se henvel-mik ouzh Doue Pleuveur ? ●(1912) MELU XI 316. Trist 'vel Doue Pleuveur, tr. E. Ernault «Triste comme le Dieu de Pleumeur; il s'agit d'un crucifix de l'église de Pleumeur-Gautier, remarquable par son expression désolée. On ajoute quelquefois par plaisanterie, à Trév[érec] : pe'ne bet eur c'hôvad yôd utu d'i goann. Quand il a eu une ventrée de bouillie de blé noir à son souper.» ●(1930) DOBR 29. Me a chome trist evel / Doue Pleuveur. ●(1931) FHAB Mae/168. ha ma c'helle Tregeriz lavaret : trist evel Doue Pleuveur, Kerneviz o divije gellet lavaret ivez : trist evel aotrou ar Pont. ●(1933) BREI 324/2b. Pell a zo, Pleuveuriz, Trist 'vel Krist o iliz. ●(1949) LLMM 17/24 (T) *Jarl Priel. E-lec'h bezañ muioc'h mantret eget aotrou Doue Pleuveur. ●(1957) AMAH 22 (T) *Jarl Priel. Dic'hoarzh ha dilavar, liv ar glac'har war e zremm, hag eñ o ruzañ e dreid, gwall izel e gribenn; en ur ger, ken truezus ha ken mantret da welet hag Aotrou Doue Pleuveur. ●(1962) TDBP Ia 49 (T). Ar mab a oa trist 'vel Doue Pleuveur, tr. J. Gros «le fils était triste comme le Christ de Pleumeur-Gautier (qui a effectivement une expression d'une tristesse infinie). On ajoute souvent en manière de plaisanterie et fort irrespectueusement : pa e-nevez bet 'med yod kerh d'e goan, quand il n'a eu que de la bouillie d'avoine pour son souper.» ●(1964) BRUD 19/46 L. Kergall. Ne oe ket kanet nemeur abalamour d'an darvoudou, med, memestra, ne chomas den evel Doue Pleuveur. ●(1965) BAHE 46/50 (T) A. Duval. Ken trist ha Doue Pleuveur p'en devoa bet yod ed-du d'e goan, noz e bardon. ●(1970) BHAF 354 (T) E. ar Barzhig. Eur wech e kavis anezañ trist, med trist, ken trist ha Doue Pleuveur. ●(1974) TDBP III 268. Trist evel Doue Pleuveur... pa e-nevez debret yod ed-du d'e goan. ●(1977) TDBP II 542. Ma breur a oa eno en e zav, trist evel Doue Pleuveur, tr. « mon frère était là debout, triste comme le bon Dieu (le Christ) de Pleumeur (triste comme un bonnet de nuit) ». ●(1978) PBPP 2.1/161 (T-Plougouskant). Trist evel Doue Pleuveur pa en dez bet yod ed-du d'e goan, tr. J. le Du «triste comme le bon Dieu de Pleumeur quand on lui a donné de la bouillie de sarrazin au dîner /facétie sur une statue située à Pleumeur/» ●2.2/438. /à cause d'une statue du Christ à l'expression particulièrement triste/ ●(1982) TKRH 52 (T) A. Duval. Soñjal 'rae ar paour-kaezh anezhi 'oa sañset ur seurez da vezañ ken trist ha Doue Pleuveur pa'n devoa bet yod ed-du noz e bardon. ●(1994) BOUE 241. Trist evel Doue Pleuveur / P'en 'eus ket bet youd-kerc'h d'e goan.
●(2004) TROMK 219a. Hemañ pe homañ zo trist evel Doue Pleuveur. ●(2016) TELGR (22.07.2016) [52a]. Trist evel Doue Pleuveur. Une moquerie à laquelle certains ajoutent : Pa neva ket bet yod ed du d'e goan [D. Giraudon].
(3) Lavaret etre Doue hag eñ : se dire à soi-même.
●(1914) DIHU 103//14 (G) Vedig an Evel. Koustelé goudé, emé hi étré Doué ha hi, ne vo ket ken hir-sé me zead...
(4) Mezv evel ma plijont da Zoue : ivre-mort.
●(1974) SKVT III 92 (Ki) Y. Drezen. Izidor Kefeleg, kemener ar penn all, ha mezv evel ma plijont da Zoue, a luskelle gant e zorn kleiz kavell goullo (...) ar babig.
(5) Touiñ Doue evel un disloster chas : jurer comme un charretier.
●(1965) BAHE 46/50 (T) A. Duval. Touiñ Doue evel un diloster-chas.
(6) Kas gant mil mallozh an Aotrou Doue : voir mallozh.
(7) Kas gant ar mil mallozh ma Doue : voir mallozh.
(8) Koant evel un ael Doue : voir ael.
- doueadur
- doueañ
- doueegezh
- doueek
- doueel
- doueelaat
- doueelezhdoueelezh
f. Divinité, déité, caractère divin.
●(1464) Cms. (d’après GMB 191). Doelez, déité. ●(1499) Ca 68a. g. deite. b. doeelez. ●68b. Doeelez. g. deite. ●(1576) Gk i 218. Discuez a ra an quentafu persson an deité ha douelez Elese, an tat celestiel, hac eternel, tr. «Il indique la première personne de la déité et divinité, c’est-à-dire le Père céleste et éternel.»
●(1839) BSI 270. ma partagimp douéëlez an hini en deus teurvezet partagi ganeomp hon humenidiguez.
●(1910) MBJL 127. Jezuz pa reas an donezon burzudus (…) eus e zoueelez. ●(1927) GERI.Ern 117. doueelez f., tr. «divinité.» ●(1931) VALL 225b. Divinité, tr. «doueelez f.» ●(1943) FATI 31. doueelez Hor Salver.
- doueezdoueez
f. –ed Déesse.
●(1499) Ca 69a. Doees an bleuzff. g. la deesse des fleurs. ●(1576) Cath p. 16. gand enor adeulet euel vn douees, tr. «adorée avec honneur, comme une déesse.»
●(1659) SCger 37b. Deesse, tr. «Doués.» ●(1732) GReg 254a. Deesse, fausse divinité de l'antiquité, tr. «Douëès. p. douëesed. Doëès. p. doëèsed.» ●Déesse de l'amour, Venus, tr. «Douëes an amourousted.»
●(1924) LZBt Meurzh 26. Doueou ha doueezed ar Chin. ●(1921) GRSA i. get un douééz.
- doueidigezhdoueidigezh
f. –ioù Apothéose, déification.
●(1931) VALL 30a. Apothéose, déification, tr. «doueidigez f.»
- doueig
- doueoniezhdoueoniezh
f. Théologie.
●(1910) ISDB 69. Abelard, skrivagner ha prezeger kaer, a grouas ar gomz reiz er filozofiez hag en doueoniez. ●(1923) SKET I 29. Vissurix a zeskas d'ezan an doueoniez, ar steredoniez hag an douaroniez, an hudouriez, ar spiswelouriez hag ar vezegiez. ●(1924) SKET II 29. Vissurix a zeskas d'ezan an doueoniez. ●(1931) VALL 738a. Théologie, tr. «doueoniez f.» ●(1958) BAHE 17/14. levrioù Doueoniezh. ●(1960) BAHE 23/4. doktor war an doueoniezh.
- doues
- douetdouet
m. –où
(1) Doute.
●(c.1500) Cb 70a. [doetus] g. neant doubteux. b. dre doet. ●(1575) M 3344. Hep nep regret na doet, tr. «Sans aucun regret ni doute.» ●(1621) Mc 71. Ententationou ha douetou ves an feiz.
●(1659) SCger 45b. doute, tr. «douet.»
●(1834) SIM 86. mar en deus an disterra douet. ●(1870) FHB 306/357b. Glac’haret braz out, em eus douet ? ●(1889) ISV 458. N’oa douet ebet n’o doa ar re-ze oll c’hoant da velet e buez adarre kerent d’ezho. ●(18--) SAQ ii 33. Pa vez douet var mank hon nesa.
●(1915) HBPR 53. N’euz douet ebet.
(2) Hep douet : sans doute.
●(c.1500) Cb 14b. [annoll oll] g. du tout sans doubte. b. oll hep douet. ●44a. [comps] clere parolle et certaine. b. comps scler hep douet. ●(c.1500) Cb 70a. [doetancc] g. sans doubte. b. hep doet. ●(1612) Cnf 80b. mé a confero deoch, hep douet an stol immortel.
●(1774) AC 25. ep douet, tr. «sans doute.»
●(1863) GOM 254-255. En em viret o divize hep douet ebet oc’h ur maleur quer bras.
(3) Ober douet : douter.
●(1576) Cath p. 26-27. darn ara douet pe hy a voue merzeriet gand maxentian pe gand maximien, tr. «Quelques uns doutent si elle a été martyrisée par Maxentien ou par Maximien.»
(4) ’M eus douet : je crois, je pense.
●(1870) MBR 142. em euz douet c’houi a zo paotr mad ivez, tr. «je crois que vous êtes aussi un solide gaillard.» ●(1877) FHB (3e série) 22/178b. C’hoant oc’h euz, mestouet, da drec’hi ouenn.
●(1907) MVET 14. Eun dra bennak, mezdoued, a lavare d’ezan e karje anezi hen ivez. ●70. Meuzdouet n’oc’h ket yac’h, itron. ●(1909) NOAR 4. «Bevanz ? eme ar bugel oc’h heja e benn, dies e vezo rei d’eoc’h, mestoued ! N’eus ket c’hoaz pemp dervez ez eus bet skrab warnomp. ●28. Sell ’ta ! Unan bennak a zo ganez, mestouet ! ●(1911) KEME 17. Eur maread tud o tremen… Gwelet a reot anezo, mesdouet int erru trezek ama. ●29. evit hizio, mesdouet, n’emaout ket diwar an dour ! ●(1942) VKST Du/Kerzu 193. Hennez eo mistouet / A glemm ouzin ez eo enouet. ●(1958) BLBR 112/15. êt eo e moged evel, mistouet, ar garantez etouez an dud.
- douetañdouetañ
voir douetiñ
- douetañsdouetañs
f. –où
(1) Doute.
●(1499) Ca 69a. Doetancc. g. doubtance. ●(1650) Nlou 492. hep quet douetanc, tr. «sans aucun doute.»
●(1727) HB 490. Credit hep douetanç ebet. ●(1774) AC 67. mar chom eun douetançz bennac.
●(1841) IDH 290. hou ç'instrugein én hou toutanceu. ●(1863) GOM 348. dre zouetançou var ar pez a sell oc’h ar feiz. ●(1877) BSA 12. N'em eus douetans ebet var galloud an Aotrou Doue. ●(1889) ISV 101. n'en doa douetans ebet na vije pareet. ●(18--) SAQ II 210. Ar re ma 'c'helfe kaout eun diskreden, eun douetanz benag.
●(1907) PERS 161. Adalek neuze n'em boa mui douetanz ebet. ●(1908) FHAB Even 162. Douetansou a sav en o spered. ●(1911) SKRS II 103. eur feiz boulc'het (…) gant an douetansou a zalc'her a ratoz vad var ar spered.
(2) Derc'hel douetañs diwar-benn ub. : nourrir un doute à l'égard de qqn.
●(1935) SARO 18. Den ebet mui ne zalc'he douetans diwar e benn.
- douetikdouetik
adj. Qui a des doutes.
●(1955) STBJ 136. hag e kendalc'has, douetik ha dic'hoarz, da zislugerni piz ouzin.
- douetiñ / douetañdouetiñ / douetañ
v. tr.
I. V. tr. d.
(1) Douter de.
●(1499) Ca 69a. Doetaff. g. doubter. ●72a. g. doubter Jtem vide in doetaff cest tout vng. ●(c.1500) Cb 15a. g. doubter. b. doetaff. ●(1612) Cnf 20b. Douetiff vn articl bennac eues an feiz.
►absol.
●(1612) Cnf 20b. oz deuruezout douetiff, da lauaret eo pa quemerer pligiadur oz douetiff.
(2) Se douter de qqc.
●(1909) BROU 229. (Eusa) Se douter, tr. «Douéti.» ●M'en douete, tr. «je m'en doutais.»
(3) Vaciller.
●(1659) SCger 122b. vaciller, tr. «doueti.»
II. V. tr. i. Douetiñ eus : douter de.
●(1612) Cnf 20b. Douetiff eues an feiz.
- douetusdouetus
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Douteux.
●(1464) Cms (d’après GMB 191). Doetus, douteux. ●(1499) Ca 69b. Doeteux g. doubteux. ●(c.1500) Cb 44a. g. parole doubteuse. b. comps douetus. ●(1576) Cath p. 19. na respont quet dre compsou doueteux, tr. «ne réponds pas par des paroles ambiguës.»
●(1659) SCger 45b. douteux, tr. «douetus.» ●(1774) AC 25. Eur voyen douetus, tr. «Un moyen douteux.»
●(1889) ISV 445. an discar-amzer / Miziou douetuz a c'halver.
(2) Probable.
●(1909) BROU 229. (Eusa) Probable, tr. «Douétuz.»
II. Adv.
(1) Probablement.
●(1864) SMM 153. eurus pe valeurus var na douar, hag ive douetus bras er bed all. ●(1889) ISV 288. Va Doue, emezhi, maro eo douetus ! ●(18--) SAQ II 123. ne deot ket douetuz braz d'ar galeou.
●(1909) BROU 229. (Eusa) Douétuz Signifie aussi : Probablement. Dont a re, douetuz. ●(1995) BRYV III 172. (Milizag) Douetuz e teuio e permision marteze.
(2) (Fait) d'une manière douteuse.
●(18--) SAQ II 357. Pas, pe great fall, pe great douetuz.
- doueüs
- doueüsted
- douezdouez
f. Lavoir.
●(1869) KTB.ms 14 p 37. eno a oa un douez, ha merc'hed o kanna dillad warnezhi.