Devri

Recherche 'doue...' : 23 mots trouvés

Page 1 : de doue (1) à douez (23) :
  • doue
    doue

    voir Doue

  • Doue / doue
    Doue / doue

    m. & interj. –ed, –où

    I. M.

    (1) Dieu.

    (1371) Gwengampiz f° 12v°. Beneguet Hamelet de vezo doe glosé benedicatur et laudetur Deus tr. « Que Dieu soit béni et loué » ●(14--) Steph f° 16 v°. Benoez doe apedaff : oar eneff brezre stephan, tr. « La bénédiction de Dieu j’implore sur l’âme du frère Stephan » ●(1499) Ca 68a. Doe ann effou holl galloedus. g. dieu des cieulx tout puissant. ●68b. Doe daz saluo. g. dieu te salut. ●Doe ann doar. g. le dieu de terre. ●Doe an iffern. g. pluto le dieu denffer. ●Doe an porzou. g. le dieu des portes. ●Doeou priuet. g. dieux priuez. ●Doe an guin. g. le dieu du vin. ●Doe an vell. g. dieu de la bataille. ●Doe an vugale. g. dieu des pasteurs. ●Doe an mor. g. dieu de la mer. ●(1576) Cath p. 8. doue an oll doueou, tr. «le Dieu de tous les dieux.» ●(1576) H 48. Abusifu re hardy ves an trugarez a doue.

    (1667) ARmorial 142. Kerlech en Guitalmezel Evesché de Leon, B. portoit pour armes antiques d’azur à dix grillets ou sonnettes d’argent 4. 3. 2. & 1. maintenant celles du Chastel, & pour deuise mar char doué, si Dieu veut. ●143. Kerliviry en Cleder Evesché de Leon, ancien surnom de cette maison, Porte au 1. & 4. d’Or au Lion d’azur, brisé en l’épaulle d’vne Tour portée sur vne Rouë d’argent, contrescartelé d’azur à vne fasce d’argent semé d’Hermines, accompagnée de trois feuilles de Laurier d’Or, 2. & 1. & pour deuise y oul doué, la volonté de Dieu soit. ●153-154. Kerriec prés Lantreguier, portoit d’azur à vne Fleur de Lys d’Or, costoyée en pointe de deux Macles de mesme comme Coatanfao, & pour deuise Pa Garro Doué, quand il plaira à Dieu. ●(17--) TE 48. Rachel (…) hac e laq Douéèt hé zad idan hé zreid. ●(1783) BV 50/1242-1243. enn anou belsibut hac an oll doueou / em moa bet inuoquet ahanoch erguentou.

    (1856) VNA 183. le vin est mon Dieu, tr. «er gùin e zou men Doué

    (1902) LZBg Genver 18. en ol douéed aral. ●(1906) BOBL 02 juin 89/3a. Bit eneb d’ar Publik a zou bit eneb Dou, bit gant ar Publik a zo bit gat Dou ! ●(1924) LZBt Meurzh 26. Doueou ha doueezed ar Chin.

    (2) (relig.) An Aotrou Doue : le Bon Dieu, Seigneur Dieu.

    (1576) Cath p. 21. mignones an autrou doue, tr. «amie du seigneur Dieu.» ●(1612) Cnf 79a. em eus quemeret feizyancc bras en Autrou Doué.

    (c.1680) NG 567-568. Euit degas memoir dim / Ac en Autru Doué.

    (1862) JKS 252. ho pezet sonj atao euz ann Aotrou Doue. ●(1869) FHB 241/251b. e ti an Aotrou Doue.

    (3) (relig.) An Doue den : Dieu fait homme.

    (1906) KANngalon Here 232. Jezuz-Krist, an Doue-Den.

    (4) Aelig-Doue : bébé.

    (1868) KTB.ms 15 p 268. un êlig Doue dare da c’henel.

    (5) Aelig-Doue : Papillon.

    (1955) STBJ 146. A bep tu e skournije êledigou-Doue.

    II.

    (1) Interj. (Va) Doue ! Mon Dieu !

    (1925) BRUD n° 11, 12, 14, 15, en 1963 par Emgleo Breiz, Brest, graphie et pagination différentes de l’édition de 1925, puis en 2003 une édition bilingue par Skol Vreizh préparée par Bernard Cabon)">BILZ 176. O Doue ! Hag o gwrage ? Hag o bugale ?... Santez Vari ! ●(1950) KBSA 94. «Va Doue ! Va Doue ! Petra d’ober ?»

    (2) [sens intensif]

    (1732) GReg 466a. Un ebat Douë eo guëllet penaus he c’houarn an tyéguez. ●598a. Manivicq-douë e oar an treçz.

    (1879) ERNsup 152. Doue entre dans des expressions intensitives : memes tra Doue, quelquefois memes Doue tra, tout à fait la même chose, Trég[uier]. ●(18--) MIL.ms (d’après. BUBR 19/230). e-lec’h ne anaveze kristen-Doue. ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 25/434). kaer o devoa klask stourm hag herzel ouz o enebourien, ne oant seurt-Doue d’ezo.

    (1908) PIGO ii 2. mes allas Doue, ne oa ket a yalc’h. ●91. n’e ket memes Doue tra ’velti. ●114. an hini a vo barnet aman breman-zouden-Doue. ●(1919) BUBR 2/42. kement Doue hini zo. ●(1919) BUBR 10/266. henvel-Doue ouz ar sant Kemo. ●(1924) BUBR 48/1155. Allaz Doue ! ●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. Epad an deiz Doue = la journée durant. ●(1947) YNVL 76. bezañ kovesaet, an deiz-Doue-pad. ●(1954) VAZA 91. Brav Doue e chomas an amzer. ●(1970) BHAF 258. Ne gomprene Pierrig foeltr Doue seurt er jedoniez. ●(1967) BAHE 51/9. En desped d’an amzer Doue-se. ●(1972) SKVT i 52. na Veig na Trebern-Doue ebet.

    (3) Dre gras Doue : par la grâce de Dieu.

    (1576) Cath 5 f° 4 r° 18-20. ha neuse pa ez vezo aznauezel (lire : aznauezet) dre graç doue an croueerr, tr. « Et alors quand tu auras connu par la grâce de Dieu le créateur ».

    III.

    (1) N'emañ ket an Aotrou Doue er gêr : le temps est mauvais.

    (1909) KTLR 102 (L) K. Jezegou. E bro Leon, pa ve fall an amzer, e ve lavaret ne ve ket an Aotrou Doue er gear.

    (2) Heñvel ouzh Doue Pleuveur // Mantret evel Aotrou Doue Pleuveur // Trist evel Doue Pleuveur // Chom evel Doue Pleuveur // Trist evel Doue Pleuveur pa en dez bet yod ed-du d'e goan // Trist evel Doue Pleuveur pa 'n devoa yod ed-du noz e bardon // Trist evel Doue Pleuveur pa en devoa bet yod ed-du d'e goan, noz e bardon : très triste.

    (1862) GCN 629. On y remarque une chaire à prêcher et un christ dont l’expression de tristesse est devenue proverbiale dans le canton, où l’on dit quelquefois Trist vel Doué Pleumeur.

    (1902) PIGO I 144 (T) E. ar Moal. Me a oa o vont d'az kwelet, evid gôud euz da gelou; an holl a lare oaz klanv; perag ive beza evel-se henvel-mik ouzh Doue Pleuveur ? ●(1912) MELU XI 316. Trist 'vel Doue Pleuveur, tr. E. Ernault «Triste comme le Dieu de Pleumeur; il s'agit d'un crucifix de l'église de Pleumeur-Gautier, remarquable par son expression désolée. On ajoute quelquefois par plaisanterie, à Trév[érec] : pe'ne bet eur c'hôvad yôd utu d'i goann. Quand il a eu une ventrée de bouillie de blé noir à son souper.» ●(1930) DOBR 29. Me a chome trist evel / Doue Pleuveur. ●(1931) FHAB Mae/168. ha ma c'helle Tregeriz lavaret : trist evel Doue Pleuveur, Kerneviz o divije gellet lavaret ivez : trist evel aotrou ar Pont. ●(1933) BREI 324/2b. Pell a zo, Pleuveuriz, Trist 'vel Krist o iliz. ●(1949) LLMM 17/24 (T) *Jarl Priel. E-lec'h bezañ muioc'h mantret eget aotrou Doue Pleuveur. ●(1957) AMAH 22 (T) *Jarl Priel. Dic'hoarzh ha dilavar, liv ar glac'har war e zremm, hag eñ o ruzañ e dreid, gwall izel e gribenn; en ur ger, ken truezus ha ken mantret da welet hag Aotrou Doue Pleuveur. ●(1962) TDBP Ia 49 (T). Ar mab a oa trist 'vel Doue Pleuveur, tr. J. Gros «le fils était triste comme le Christ de Pleumeur-Gautier (qui a effectivement une expression d'une tristesse infinie). On ajoute souvent en manière de plaisanterie et fort irrespectueusement : pa e-nevez bet 'med yod kerh d'e goan, quand il n'a eu que de la bouillie d'avoine pour son souper.» ●(1964) BRUD 19/46 L. Kergall. Ne oe ket kanet nemeur abalamour d'an darvoudou, med, memestra, ne chomas den evel Doue Pleuveur. ●(1965) BAHE 46/50 (T) A. Duval. Ken trist ha Doue Pleuveur p'en devoa bet yod ed-du d'e goan, noz e bardon. ●(1970) BHAF 354 (T) E. ar Barzhig. Eur wech e kavis anezañ trist, med trist, ken trist ha Doue Pleuveur. ●(1974) TDBP III 268. Trist evel Doue Pleuveur... pa e-nevez debret yod ed-du d'e goan. ●(1977) TDBP II 542. Ma breur a oa eno en e zav, trist evel Doue Pleuveur, tr. « mon frère était là debout, triste comme le bon Dieu (le Christ) de Pleumeur (triste comme un bonnet de nuit) ». ●(1978) PBPP 2.1/161 (T-Plougouskant). Trist evel Doue Pleuveur pa en dez bet yod ed-du d'e goan, tr. J. le Du «triste comme le bon Dieu de Pleumeur quand on lui a donné de la bouillie de sarrazin au dîner /facétie sur une statue située à Pleumeur/» ●2.2/438. /à cause d'une statue du Christ à l'expression particulièrement triste/ ●(1982) TKRH 52 (T) A. Duval. Soñjal 'rae ar paour-kaezh anezhi 'oa sañset ur seurez da vezañ ken trist ha Doue Pleuveur pa'n devoa bet yod ed-du noz e bardon. ●(1994) BOUE 241. Trist evel Doue Pleuveur / P'en 'eus ket bet youd-kerc'h d'e goan.

    (2004) TROMK 219a. Hemañ pe homañ zo trist evel Doue Pleuveur. ●(2016) TELGR (22.07.2016) [52a]. Trist evel Doue Pleuveur. Une moquerie à laquelle certains ajoutent : Pa neva ket bet yod ed du d'e goan [D. Giraudon].

    (3) Lavaret etre Doue hag eñ : se dire à soi-même.

    (1914) DIHU 103//14 (G) Vedig an Evel. Koustelé goudé, emé hi étré Doué ha hi, ne vo ket ken hir-sé me zead...

    (4) Mezv evel ma plijont da Zoue : ivre-mort.

    (1974) SKVT III 92 (Ki) Y. Drezen. Izidor Kefeleg, kemener ar penn all, ha mezv evel ma plijont da Zoue, a luskelle gant e zorn kleiz kavell goullo (...) ar babig.

    (5) Touiñ Doue evel un disloster chas : jurer comme un charretier.

    (1965) BAHE 46/50 (T) A. Duval. Touiñ Doue evel un diloster-chas.

    (6) Kas gant mil mallozh an Aotrou Doue : voir mallozh.

    (7) Kas gant ar mil mallozh ma Doue : voir mallozh.

    (8) Koant evel un ael Doue : voir ael.

  • doueadur
    doueadur

    m. –ioù Apothéose, déification.

    (1931) VALL 30a. Apothéose, déification, tr. «doueadur m.»

  • doueañ
    doueañ

    v. tr. d. Diviniser.

    (1914) DFBP 101a. diviniser, tr. «Douea.» ●(1931) VALL 225b. Diviniser, tr. «douea

  • doueegezh
    doueegezh

    f. Divinité, déité, caractère divin.

    (1931) VALL 225b. Divinité, tr. «doueegez f.»

  • doueek
    doueek

    adj. Divin.

    (1931) VALL 225b. Divin, tr. «doueek

  • doueel
    doueel

    adj. Divin.

    (1499) Ca 67a. Diuin vide in doeel.

    (1914) RNDL 112. En tan douéel, tr. «La flamme divine.» ●(1927) GERI.Ern 117. doueel, tr. «divin.» ●(1931) VALL 225b. Divin, tr. «doueel

  • doueelaat
    doueelaat

    v. tr. d. Diviniser.

    (1931) VALL 225b. Diviniser, tr. «doueelaat

  • doueelezh
    doueelezh

    f. Divinité, déité, caractère divin.

    (1464) Cms. (d’après GMB 191). Doelez, déité. ●(1499) Ca 68a. g. deite. b. doeelez. ●68b. Doeelez. g. deite. ●(1576) Gk i 218. Discuez a ra an quentafu persson an deité ha douelez Elese, an tat celestiel, hac eternel, tr. «Il indique la première personne de la déité et divinité, c’est-à-dire le Père céleste et éternel.»

    (1839) BSI 270. ma partagimp douéëlez an hini en deus teurvezet partagi ganeomp hon humenidiguez.

    (1910) MBJL 127. Jezuz pa reas an donezon burzudus (…) eus e zoueelez. ●(1927) GERI.Ern 117. doueelez f., tr. «divinité.» ●(1931) VALL 225b. Divinité, tr. «doueelez f.» ●(1943) FATI 31. doueelez Hor Salver.

  • doueez
    doueez

    f. –ed Déesse.

    (1499) Ca 69a. Doees an bleuzff. g. la deesse des fleurs. ●(1576) Cath p. 16. gand enor adeulet euel vn douees, tr. «adorée avec honneur, comme une déesse.»

    (1659) SCger 37b. Deesse, tr. «Doués.» ●(1732) GReg 254a. Deesse, fausse divinité de l'antiquité, tr. «Douëès. p. douëesed. Doëès. p. doëèsed.» ●Déesse de l'amour, Venus, tr. «Douëes an amourousted.»

    (1924) LZBt Meurzh 26. Doueou ha doueezed ar Chin. ●(1921) GRSA i. get un douééz.

  • doueidigezh
    doueidigezh

    f. –ioù Apothéose, déification.

    (1931) VALL 30a. Apothéose, déification, tr. «doueidigez f.»

  • doueig
    doueig

    m. –ed (ornithologie) Roitelet.

    (1912) DIHU 86/119. douéiged (eulannig, leuenan, pé rouéig.) ●(1927) GERI.Ern 117. doéig V[annetais], tr. «roitelet.» ●(1939) RIBA 50. El leuénan e hrér anehon hoah er bobelan, en doéùig, er rouéig, en aoulannig.

  • doueoniezh
    doueoniezh

    f. Théologie.

    (1910) ISDB 69. Abelard, skrivagner ha prezeger kaer, a grouas ar gomz reiz er filozofiez hag en doueoniez. ●(1923) SKET I 29. Vissurix a zeskas d'ezan an doueoniez, ar steredoniez hag an douaroniez, an hudouriez, ar spiswelouriez hag ar vezegiez. ●(1924) SKET II 29. Vissurix a zeskas d'ezan an doueoniez. ●(1931) VALL 738a. Théologie, tr. «doueoniez f.» ●(1958) BAHE 17/14. levrioù Doueoniezh. ●(1960) BAHE 23/4. doktor war an doueoniezh.

  • doues
    doues

    adj. Dur, dense.

    (1557) B I 75. Me crogo en vn men quen does, tr. «Je prendrai une pierre avec tant d'énergie.» ●(1575) M 541. guyriou does, tr. «des paroles graves.» ●(1580) G 167. Me goyzye hoz angoes peur does (variante : doués), tr. «Je savais votre angoisse très dure.»

  • douet
    douet

    m. –où

    (1) Doute.

    (c.1500) Cb 70a. [doetus] g. neant doubteux. b. dre doet. ●(1575) M 3344. Hep nep regret na doet, tr. «Sans aucun regret ni doute.» ●(1621) Mc 71. Ententationou ha douetou ves an feiz.

    (1659) SCger 45b. doute, tr. «douet

    (1834) SIM 86. mar en deus an disterra douet. ●(1870) FHB 306/357b. Glac’haret braz out, em eus douet ? ●(1889) ISV 458. N’oa douet ebet n’o doa ar re-ze oll c’hoant da velet e buez adarre kerent d’ezho. ●(18--) SAQ ii 33. Pa vez douet var mank hon nesa.

    (1915) HBPR 53. N’euz douet ebet.

    (2) Hep douet : sans doute.

    (c.1500) Cb 14b. [annoll oll] g. du tout sans doubte. b. oll hep douet. ●44a. [comps] clere parolle et certaine. b. comps scler hep douet. ●(c.1500) Cb 70a. [doetancc] g. sans doubte. b. hep doet. ●(1612) Cnf 80b. mé a confero deoch, hep douet an stol immortel.

    (1774) AC 25. ep douet, tr. «sans doute.»

    (1863) GOM 254-255. En em viret o divize hep douet ebet oc’h ur maleur quer bras.

    (3) Ober douet : douter.

    (1576) Cath p. 26-27. darn ara douet pe hy a voue merzeriet gand maxentian pe gand maximien, tr. «Quelques uns doutent si elle a été martyrisée par Maxentien ou par Maximien.»

    (4) ’M eus douet : je crois, je pense.

    (1870) MBR 142. em euz douet c’houi a zo paotr mad ivez, tr. «je crois que vous êtes aussi un solide gaillard.» ●(1877) FHB (3e série) 22/178b. C’hoant oc’h euz, mestouet, da drec’hi ouenn.

    (1907) MVET 14. Eun dra bennak, mezdoued, a lavare d’ezan e karje anezi hen ivez. ●70. Meuzdouet n’oc’h ket yac’h, itron. ●(1909) NOAR 4. «Bevanz ? eme ar bugel oc’h heja e benn, dies e vezo rei d’eoc’h, mestoued ! N’eus ket c’hoaz pemp dervez ez eus bet skrab warnomp. ●28. Sell ’ta ! Unan bennak a zo ganez, mestouet ! ●(1911) KEME 17. Eur maread tud o tremen… Gwelet a reot anezo, mesdouet int erru trezek ama. ●29. evit hizio, mesdouet, n’emaout ket diwar an dour ! ●(1942) VKST Du/Kerzu 193. Hennez eo mistouet / A glemm ouzin ez eo enouet. ●(1958) BLBR 112/15. êt eo e moged evel, mistouet, ar garantez etouez an dud.

  • douetañ
    douetañ

    voir douetiñ

  • douetañs
    douetañs

    f. –où

    (1) Doute.

    (1499) Ca 69a. Doetancc. g. doubtance. ●(1650) Nlou 492. hep quet douetanc, tr. «sans aucun doute.»

    (1727) HB 490. Credit hep douetanç ebet. ●(1774) AC 67. mar chom eun douetançz bennac.

    (1841) IDH 290. hou ç'instrugein én hou toutanceu. ●(1863) GOM 348. dre zouetançou var ar pez a sell oc’h ar feiz. ●(1877) BSA 12. N'em eus douetans ebet var galloud an Aotrou Doue. ●(1889) ISV 101. n'en doa douetans ebet na vije pareet. ●(18--) SAQ II 210. Ar re ma 'c'helfe kaout eun diskreden, eun douetanz benag.

    (1907) PERS 161. Adalek neuze n'em boa mui douetanz ebet. ●(1908) FHAB Even 162. Douetansou a sav en o spered. ●(1911) SKRS II 103. eur feiz boulc'het (…) gant an douetansou a zalc'her a ratoz vad var ar spered.

    (2) Derc'hel douetañs diwar-benn ub. : nourrir un doute à l'égard de qqn.

    (1935) SARO 18. Den ebet mui ne zalc'he douetans diwar e benn.

  • douetik
    douetik

    adj. Qui a des doutes.

    (1955) STBJ 136. hag e kendalc'has, douetik ha dic'hoarz, da zislugerni piz ouzin.

  • douetiñ / douetañ
    douetiñ / douetañ

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    (1) Douter de.

    (1499) Ca 69a. Doetaff. g. doubter. ●72a. g. doubter Jtem vide in doetaff cest tout vng. ●(c.1500) Cb 15a. g. doubter. b. doetaff. ●(1612) Cnf 20b. Douetiff vn articl bennac eues an feiz.

    ►absol.

    (1612) Cnf 20b. oz deuruezout douetiff, da lauaret eo pa quemerer pligiadur oz douetiff.

    (2) Se douter de qqc.

    (1909) BROU 229. (Eusa) Se douter, tr. «Douéti.» ●M'en douete, tr. «je m'en doutais.»

    (3) Vaciller.

    (1659) SCger 122b. vaciller, tr. «doueti

    II. V. tr. i. Douetiñ eus : douter de.

    (1612) Cnf 20b. Douetiff eues an feiz.

  • douetus
    douetus

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Douteux.

    (1464) Cms (d’après GMB 191). Doetus, douteux. ●(1499) Ca 69b. Doeteux g. doubteux. ●(c.1500) Cb 44a. g. parole doubteuse. b. comps douetus. ●(1576) Cath p. 19. na respont quet dre compsou doueteux, tr. «ne réponds pas par des paroles ambiguës.»

    (1659) SCger 45b. douteux, tr. «douetus.» ●(1774) AC 25. Eur voyen douetus, tr. «Un moyen douteux.»

    (1889) ISV 445. an discar-amzer / Miziou douetuz a c'halver.

    (2) Probable.

    (1909) BROU 229. (Eusa) Probable, tr. «Douétuz

    II. Adv.

    (1) Probablement.

    (1864) SMM 153. eurus pe valeurus var na douar, hag ive douetus bras er bed all. ●(1889) ISV 288. Va Doue, emezhi, maro eo douetus ! ●(18--) SAQ II 123. ne deot ket douetuz braz d'ar galeou.

    (1909) BROU 229. (Eusa) Douétuz Signifie aussi : Probablement. Dont a re, douetuz. ●(1995) BRYV III 172. (Milizag) Douetuz e teuio e permision marteze.

    (2) (Fait) d'une manière douteuse.

    (18--) SAQ II 357. Pas, pe great fall, pe great douetuz.

  • doueüs
    doueüs

    adj. Dévot, religieux.

    (1927) GERI.Ern 117. doueüs, tr. «devot, religieux.»

  • doueüsted
    doueüsted

    f. Dévotion.

    (1927) GERI.Ern 117. doueüsted f., tr. «devotion.»

  • douez
    douez

    f. Lavoir.

    (1869) KTB.ms 14 p 37. eno a oa un douez, ha merc'hed o kanna dillad warnezhi.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...