Devri

Recherche 'eeun...' : 19 mots trouvés

Page 1 : de eeun-1 (1) à eeunskoueriet (19) :
  • eeun .1
    eeun .1

    adj., prép. & adv.

    I. Adj.

    A. spat.

    (1) Droit.

    (1499) Ca 74a. Effn. g. droit. ●(1633) Nom 76b. Scopus, thyrsus : la tige droite : an taul eun. ●237b. Via serens : chemin droit : henth eun.

    (c.1718) CHal.ms i. un chemin tout droit, tr. «un heent eann.» ●Diametralement opposé, tr. «opposet en eil d'eguilé en ul linen eann' deann', mr queruignac dit requin en eil d'eguilé.» ●(1752) PEll 290. Eün, Droit, uni, applani ; non courbé, ni convexe, ni concave, ni oblique. ●Ent eun, chemin droit.

    (1838) CGK 15-16. Bugale en heus a bep sort / Ac ar re heon, ac a redort, / Re vrun, redu.

    (1904) DBFV 42a. deañn, adj., tr. «droit.»

    (2) Droit (verticalement).

    (1921) GRSA 215. deu bél, éañn én ou saù.

    (3) Eeun-tenn : tout droit.

    (1862) JKS 327. Me zo ann hent eeun-tenn.

    B. temp.

    (1) Exactement.

    (1907) AVKA 94. Eün er mare mac'h arrujont. ●139. Evn d'an eur-ze. ●173. Med, evn an demz-ma ec'h om enhi. ●(1955) STBJ 109. eeun d'an ampoent ma c'hortozed. 182. Emede eeun ar Bicher Kamm o tont er-mêz eus porz o zi-skol.

    (2) (Heure) juste.

    (1936) TKAL I 70. Da bemp eur eeun, mar par an heol war ar maen.

    (3) Eeun-mat : justement.

    (1903) MBJJ 241. Hirie, eün mad, ec'h eo sul. ●244. Setu eün mad ar belek o tisken deus an auter.

    C. sens fig.

    ►(en plt de qqc.)

    (1) Normal, juste.

    (18--) CST 107. Koulskoude, n'eo ket eun dra eün e chomje hep beza sebeliet eur zant en doa kemeret kement a boan evit sebelia ar re all.

    (1926) FHAB C'hwevrer 50. ar re o deus menoziou eün ha reiz.

    (2) (Pensée) simple, sans détour.

    (1893) IAI 135. Eun tam denvalijen a yoa er bed, an oll zounjezounou n'oant ket êun.

    (3) Ken eeun ha(g) : exactement comme.

    (1923) AAKE 93. Even en deuz prometet d'in ho pije ho lod er preiz, ken eün hag ar re all.

    (en plt de qqn)

    (1) Droit, juste.

    (1877) BSA 280. eun den eeun ha leal.

    (1905) IMJK 286. Me zou en hent eun rektal. ●364. eit kerhet é hent eun ha sonn gourhemenneu Doué. ●(1912) RNDL 44. ur spered yañn ha fur, tr. «un esprit droit et sage.» ●(1912) KANNgwital 112/114. dalc'homp da veza tud leal, tud ehun e peb tra.

    (2) Bezañ eeun a galon : avoir le cœur sincère.

    (1889) SFA 60. Heman n'oa tamm ebed desket, mez eeun oa a galoun.

    II. Loc. prép.

    (1) Eeun gant : (?) face à (?).

    (1909) FHAB Meurzh 83. An tri hent (...) kemerit an hini kreiz, an hini a zo eün gant ar groaz.

    (2) [sans v.] Eeun da : directement.

    (1903) MBJJ 168. Ar belerined ac'h a breman, ar peurvuian, eün da Voger an daelo. ●232. Ha me eün d'ar sekretiri.

    (3) Eeun da : face à.

    (1880) SAB 244. Pe gorn er bed-ma a zo ëunna d'ar baradoz, muia var ëun di, gvella doug-ëun da vro an Elez ac ar Zent ? ●247. Pe gorn er bed-ma a zell ëunna d'ar baradoz ? (...) corn ebed ëunoc'h eget un all d'ar baradoz.

    (1902) PIGO I 13. an hini goz, eur plac'hik en he c'hichen a oa êun d'ean. ●36. Herri en em gavaz êun d'ar c'hastel. ●(1912) FHAB C'hwevrer 42. Nonik (...) a ieas en dro-man tre e kreiz an iliz, eün d'ar gador zarmon. ●(1925) SATR 102. Pa oant eün da Gastel Finans.

    (4) Ez-eeun da ; face à.

    (1914) ARVG mae 74. Enezen an Ebihen, ez-evn da Sant-Yagu, a zo enni eun tour savet wardro 200 vla zo da zifen ar vro ouz ar Sôzon. ●75. Baz, ledet ez-evn da Rosko, a zo pelloc'h; koulskoude pa dre ar mor da vat, e c'heller mont di war droad. ●(1924) ARVG Eost 173. az-eün d’an teâtr.

    (5) Eeun a-dal da : en face de.

    (1943) FHAB Gwengolo/Here 337. Azeza 'reas ar plac'h yaouank diouz eun tu d'an daol, eeun a-dal d'ar c'hont.

    III. Adv.

    (1) Droit.

    (1621) Mc 107 [lire : 109]. oz sellet eu'n ouz an bisaig santel.

    (1861) BSJ 32. er stiren e luh arré drest ou fenneu hag e ya éan én ou raug.

    (2) Eeun-pik : tout droit.

    (1923) AAKE 44. pa deu eün pik deus bro al latin. ●(1923) ADML 114. eün-pik ez a d'ar garrek.

    IV.

    (1) Kerzhet gant an neudenn eeun : voir neudenn.

    (2) Bezañ neudenn eeun ebet en ub. : voir neudenn.

    (3) Na vezañ eeun e vourroun : voir mourroun.

    (4) Bezañ eeun e baperioù : voir paper.

    (5) Bezañ eeun e steuñvenn : voir steuñvenn

    (6) Kerzhet eeun : voir kerzhet.

    (7) Bale eeun : voir bale.

    (8) Eeun evel un tenn : voir tenn.

    (9) Eeun evel ur vazh : voir bazh.

    (10) Eeun evel ur wialenn : voir gwialenn.

    (11) Eeun evel un tach : voir tach.

  • eeun .2
    eeun .2

    m.

    (1) Reiñ an eeun da ub. : diriger qqn.

    (1872) ROU 81a. Abaoue m'oun dall, e rancan eüna va zud eus va gvele, rei an eün dezo, lavaret dezo petra da ober, tr. «depuis que j'ai perdu la vue, je suis obligé de diriger mes gens de mon lit, et leur indiquer les travaux à faire.»

    (2) Gant eeun : avec droiture.

    (c.1718) CHal.ms ii. Iudicieusement guet prudence, tr. «guet ra'son guet prudanc' guet deann' auec droitture.»

    (2) Mont gant an eeun : agir avec droiture.

    (1931) VALL 231b. agir avec droiture, tr. «mont gand an eeun

  • eeun-hag-eeun
    eeun-hag-eeun

    adv.

    I. spat. Exactement.

    (17--) ST 98. Pa ez a eeun hag eeun elec'h n'e dle ket mont, tr. «va tout droit où elle ne doit pas aller.»

    (1921) GRSA 243. Ret é monet éañn hag éañn get ivarheu er uirioné. ●(1926) FHAB Meurzh 104. Eun hag eun dirag ar mor braz. ●(1927) FHAB Genver 7. Red e voe eta sevel an neo nevez eün hag eün war dachenn an hini goz. ●(1936) TKAL I 70. An teñzor a gaver eeun-hag-eeun el lec'h ma en em drouc'ho an diou linenn-se. ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 336. En aour melen edo graet an daol, a oa eeun-hag-eeun e-kreiz ar sal.

    II. temp.

    (1) Juste au moment où.

    (1927) KANNkerzevod 4/7. eun hag eün d'ar mare m'ê digaset di ar mabig Jezuz gant e gerent. ●(1936) TKAL I 44. Eeun hag eeun, pa edon o vont da hopal d'eoc'h diwall ha tec'hout. 59. Eeun-hag-eeun e lammemp war ar c'hleuz, pa santis o tremen (...) kerniel ar vuoc'h kounnaret. (1936) TKAL II 13. lazet eeun-hag-eeun p'en doa touet beva eur vuhez reiz.

    (2) Exactement.

    (1936) TKAL II 42. warc'hoaz vintin e vezo eiz devez eeun-hag-eeun.

    (3) Directement.

    (1847) FVR 178. d’ezhi eo e teuaz ivez eeunn-hag-eeunn, euz a Vro-Zaoz.

    III. sens fig.

    (1) Précisément.

    (1906) BOBL 03 février 72/2d. Hag eün hag eün e c'hoarvez an traou egiz-se. ●(1936) TKAL I 61. Lavarit d'imp ar wirionez eeun-hag-eeun ha penn-da-benn.

    (2) Exactement.

    (1928) BFSA 167. Ha Doue, eün hag eün a zigasas d'ezan eun den hag a oa mat dreist. ●(1958) BLBR 109/5. gwerz Lokrist-an-Izelvet, hounnez eeun-hag-eeun hag a zeue ar marsoñj anezi da droidella beb eur mare em spered. ●(1936) TKAL II 73. hag ar bleiz, eeun-hag-eeun, a oa kenderv kompez da Job.

    (3) Sans tergiverser.

    (1925) SATR 21. Eün hag eün ec'h an ganti, me...

  • eeun-tenn
    eeun-tenn

    adv. Droit, tout droit.

    (1910) MAKE 82. ar wenojen eün-tenn a droc'h kalz berroc'h. ●(1921) PGAZ 47. sounn hag eün tenn en he zav. ●(1962) EGRH I 74. eeun-tenn a., tr. « tout droit. »

  • eeunaat
    eeunaat

    v. tr. d.

    (1) Rectifier.

    (1914) DFBP 277b. rectifier, tr. «Eonaat

    (2) Régler.

    (1864) KLV 16. al lezennou a euna ar bed.

  • eeunadenn
    eeunadenn

    f. -où Rectification.

    (1962) EGRH I 74. eeunadenn f. -où, tr. « rectification. »

  • eeunadur
    eeunadur

    m. Rectification.

    (1914) DFBP 277b. rectitude, tr. «Eonadur.» ●(1962) EGRH I 74. eeunadur m., tr. « Rectification. »

  • eeunaer
    eeunaer

    m. –ion Rectificateur.

    (1914) DFBP 277b. Eoneer

  • eeunañ / eeuniñ
    eeunañ / eeuniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Dégauchir, redresser (qqc. de tordu).

    (1499) Ca 74a. Effnaff. g. adrecier.

    (1659) SCger 46a. dresser, tr. «euna.» ●100b. radresser (lire : redresser), tr. «eunna.» ●147b. eûnna, tr. «dresser.» ●(c.1718) CHal.ms i. degauchir, redresser, tr. «eannein, deannein.» ●(1732) GReg 257b. Degauchir, tr. «Euna. pr. ëunet. Van[netois] ëuneiñ.» ●830b. Rôtir un bâton pour le redresser, tr. «Suilha ur vaz evit e eüna.» ●(1744) L'Arm 96a. Degauchir, tr. «Eannein.. étt.» ●(1752) PEll 290. Euna, dresser, rendre droit, unir, applanir.

    (1838) OVD 289. éannein er péhieu gùelchet. ●(1894) BUZmornik 799. n'oa ket evit ehuna he zivesker.

    (1904) DBFV 42a. deañnein, v. a., tr. «redresser, arranger.»

    (2) Corriger, rectifier, rajuster.

    (1868) KMM xii. ëuna ar plegou fall a zo ennoc'h. ●(1872) ROU 79a. Corriger, tr. «euna.» ●99b. Rectifier, tr. «Eüna

    (1912) BUAZpermoal 761. sevel a reas daou pe dri manati neve ; eünan reas pep tra 'barz ar re goz.

    (3) Attiser.

    (c.1718) CHal.ms ii. fourgonner, detiser le feu, tr. «fichein, quenilein, boulgein, dispenn' en tan, foeldrein en tan aueit en deannein güel.»

    B.

    (1) =

    (1890) BSS 4. An eal e unan a eunas aneza da vont.

    (2) Eeunañ ub. : corriger, dresser qqn.

    (c.1718) CHal.ms iii. radresser, tr. «difariein, difautein lacat en heent deunn', deunnein

    (1872) ROU 79b. Eüna, se dit souvent dans le sens d'une correction sévère. Laissez-le moi, je le corrigerai, tr. «lizt-en ganen-me ; me en eunô

    (1944) GWAL 165/316. (Ar Gelveneg) Eeunañ : sujañ, reizhañ unan bennak ; lakaat u. b. da blegañ ; (a-wechou) kastizañ : «bremaik e vi eeunet» ; «kerzh kuit pe me 'eeuno ac'hanout !».

    (3) Diriger.

    (1857) HTB 2. Roet a oe d'ar bugel mestri mad, hag oll ar pez a helle talvout evit hen euni, evit hen diski hag evit hen renta fur. ●(1872) ROU 63. Eus va gvele e eünan anezo, e lavaran dezo pese labour da ober, tr. «Je les dirige de mon lit, je leur indique le travail à faire.» ●79a-b. Je veux garder mes enfants sous mes yeux, pour mieux les corriger, les former, tr. «c'hoant am eus da zelc'her va bugale ganein ; o eüna gvelloc'h a c'hellin. ●81a. Abaoue m'oun dall, e rancan eüna va zud eus va gvele, rei an eün dezo, lavaret dezo petra da ober, tr. «depuis que j'ai perdu la vue, je suis obligé de diriger mes gens de mon lit, et leur indiquer les travaux à faire.»

    (4) Eeunañ e vuhez war : régler sa vie sur.

    (1912) BUAZpermoal 707. Kement hini a dostae outan a glaske eünan e vue war skouer e hini.

    II. V. intr.

    (1) Se redresser.

    (17--) TE 447. Quentéh en dén-ze e santas é zivarr é heannein hac é sonnad idan-d'ou.

    (2) = dont da vezañ eeun.

    (1862) JKS 301. skoit war ma fenn evit ma teskin eeuna.

    III. [empl. devant un v.] =

    (1908) PIGO II 158. Mes pa oa oc'h eünan sevel. ●183. ar c'hloareg ha Kevarek a dizroas war o c'hiz 'vit eünan ive mont en o zro.

    IV. V. pron. réfl. En em eeunañ.

    (1) Se relever.

    (1787) BI 17. Er Ranteleah à Gastil hac er reste à Spagn ne rènt hoah meit hum èheannein, ha sehùel à-zan er boüiss ponnér à sclavage calet ha hirr enn Arabad cruel.

    (2) Se redresser.

    (1878) EKG II 116. e chomen a-za, hag ec'h en em eeunen sounn ouc'h an ti.

    (1942) FHAB Du/Kerzu 225b. o klevout mouez o mignoned ouz o brouda e teu ar baotred d'en em eeuna c'hoaz, d'en em reuda…

    V.

    (1) Eeunañ e sugelloù da ub. : voir sugelloù.

    (2) Eeunañ e dort da ub. : voir tort.

  • eeunded
    eeunded

    f.

    (1) Alignement.

    (1904) DBFV 42a. deanted, m., tr. «alignement.»

    (2) Droiture, équité.

    (1927) GERI.Ern 127. eeunded f., tr. «droiture, équité. »

    (3) Simplicité.

    (1960) BAHE 25/13. eeunded hag hegarated an dud.

  • eeunder
    eeunder

    m.

    (1) Rectitude.

    (1752) PEll 290. Eunder, droiture. ●(1774) AC 4. an eonder eus a ganal ar vagin.

    (2) Monet en eeunder : aller tout droit.

    (1925) SFKH 15. Ré ziés é kavé monet èlsé berpet én éandér, ha dré er bed, a voten de flagen.

    (3) Droiture morale, loyauté.

    (1732) GReg 308b. Droiture, probité, équité, tr. «Eunder.» ●790a. Rectitude, droiture, integrité, tr. «Eünder

    (1847) FVR 199-200. Chetu da betra a oa gwestlet pep hini anezho. (…) 18. D'ann eeunder. 19. D'ar galouniez. 20. D'an distag e kenver he vad he-unan. ●(1874) POG 122. gortoz a reann ann eunnder ha n'em euz klevet nemet mouez truezuz ann den flastrer.

    (1927) GERI.Ern 127. eeunder m., tr. «droiture, équité. »

  • eeunedigezh
    eeunedigezh

    f. -ioù

    (1) =

    (1867) BUE 112. lekeet da vont beteg an donan ac’hanon spered hoc’h eeunedigez.

    (2) Rectification.

    (1914) DFBP 277b. rectification, tr. «Eonidigez.» ●(1962) EGRH I 74. eeunidigezh f. -ioù, tr. « action de rendre droit. »

  • eeunegezh
    eeunegezh

    f. Naiveté.

    (1931) VALL 490a. Naïveté, tr. «eeunegez f.»

  • eeunek
    eeunek

    adj. Naïf.

    (1931) VALL 489b. Naïf, simple, sans détours, tr. «eeunek

  • eeunenn
    eeunenn

    f. –où Ligne droite.

    (1934) MENT 28. Ma'z eo eun eeunenn KD a-serz war eun eeunenn all AB.

  • eeuner
    eeuner

    m. -ion Redresseur.

    (1962) EGRH I 74. eeuner m. -ien, tr. « redresseur, celui qui aligne. »

  • eeuniñ
    eeuniñ

    voir eeunañ

  • eeunlinennek
    eeunlinennek

    adj. Rectiligne.

    (1914) DFBP 277b. rectiligne, tr. «Eonlinenek

  • eeunskoueriet
    eeunskoueriet

    adj. =

    (1907) AVKA 2. Santel a oant ho daou, hag ho bue ken evn-skoueriet war c'hourc'hemeno Doue hag e gemeno, ma na vije netra da damall enhe.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...