Devri

Recherche 'eil...' : 74 mots trouvés

Page 1 : de eil-1 (1) à eilpleg (50) :
  • eil .1
    eil .1

    adj., adv. & prép.

    I. Adj.

    (1) Second.

    (1499) Ca 74b. Eyl. g. segond. ●(1575) M 2351. An eil condition, tr. «La seconde condition.» ●(1576) Cath p. 16. an eil itron oar lerch an rouanes, tr. «la seconde dame après la reine.»

    (1659) SCger 109a. second, tr. «an eil.» ●(c.1680) NG 1852. En ail pouin. ●(1774) AC 67. mar bes eun eil buguel e guiliouder anesan, tr. «S'il y avoit un second enfant, on en feroit l'accouchement.»

    (1961) LLMM 86/150. Pa gerzhas d’o bete eil gabiten al lestr e lavaras dezhañ ar gwernier Parker.

    (2) An eil eus an daou : l’un des deux.

    (1880) SAB 73. ac an eil eus an daou a zoug ar goulou (...) egile a ro al lien.

    (3) An eil : l'un.

    (1659) SCger 119b. par tour, tour a tour, tr. «an eil goude eguile.»

    (4) An eil re … o hentez : les uns … les autres.

    (1710) IN I 280. ar bisitou a rent an eil-re d'o hentez. ●(1727) HB 243. o font erguisse an eil-re da Ilis o-hentez. ●246. causeal ha caquetal an eil-re gant o-hentez. ●253. E côms ar Bastoret an eil-re ouz o entez.

    II. Loc. adv.

    A.

    (1) D'an eil : deuxièmement, secondement.

    (1659) SCger 109a. en second lieu, tr. «dan eil.» ●(1732) GReg 853a. Secondement, en second lieu, tr. «D'an eil

    (1879) GDI 300. D'en eil, Adam en dès reit d'emb ur péhèd.

    (2) =

    (1869) FHB 238/228a. Jakouik a laka he voutou an eil da gliou.

    B.

    (1) An eil egile : l'un et l'autre.

    (1499) Ca 8b. Anneil heguile. lung et laultre.

    (2) An eil dre egile, eben : l'un dans l'autre.

    (1906) KPSA 74. An oll oberiou mad, an eil dre egile, ne dalvezont ket sakrifiz santel an Oferen. ●(1907) PERS 328. var dro teir guech ar zizun, an eil dre eben. ●(1910) FHAB Here 315. 150 bemdez an eil devez dre egile.

    (3) An eil da gas egile : l'un dans l'autre.

    (1908) FHAB Gwengolo 261. beb bloaz, an eil da gass egile, tost da 6,000 famill.

    (4) An eil d’egile : l’un à l’autre.

    (14--) Jer.ms 93. Nep na gallo dybry ere / Roet de grec [de] bugale, / Ha prestet (= impér.) un eyll de guyle, tr. « Quiconque ne pourra manger les siens, / Qu’il (les) donne à sa femme (à ses) enfants, / Et que l’un prête à l’autre »

    C.

    (1) A bep eil : alternativement.

    (17--) EN 1556. e comsfomb a bob eil, tr. «nous causerons l'un après l'autre.»

    (1970) BHAF 8. Mamm-goz ha me a lenne a beb-eil.

    (2) A-bep-eil d'ar wezh : tour à tour.

    (1818) HJC 359. int-memb e rai ehüe goèb à nehon ac e larai bebeil-d'er-üéh guet er Scribet (…).

    (3) Pep-eil-penn : sens dessus dessous.

    (1792) HS 138. é zurul pep-eil-pènn é tré treit er ronçèt. ●(17--) VO 106. Hac e tehai d'er béd bout laqueit peb-eil-pèn.

    (1841) DMB 84. te bén / A zo bet lakeit peb-eil-pén. ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 158. er brézel eahus en dès (...) laqueit peb eil penn ér hreis ag en Afriq.

    (1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 84. tiér, bléad, dañné ha madeu a bep sort, e zou bet revinet, garnubet, lakeit rah peb-eil-pen... ●(1927) GERI.Ern 129. lakaat pep eil penn, tr. «mettre sens dessus dessous, bouleverser.»

    (4) Pep-eil-tro : tour à tour.

    (1862) JKS.lam 193. Ar garantez, sonjit ervad, n'ema ket heb he foan, na peb eil tro, heb he dudi. ●431. O veza ma'z eo hor c'haloun stag peb eil tro oc'h ar c'hik hag oc'h ar spered, evel-se ni zo douget peb eil tro da ober ar mad pe ann drouk. ●(18--) SAQ I 314. n'oun ket souezet pa velan Eli o tigas, bep eil tro ervez he c'hoant, ar glao pe ar zec'hor.

    (5) Bep un eil : tour à tour.

    (1936) TKAL II 18. Alanig en deus eur genou hag a c'houez tomm ha yen bep eun eil.

    (6) Bep eil bloaz : tous les deux ans.

    (1965) BAHE 46/2. ober bep bloaz pe bep eil bloaz an hevelep studiadenn-se, kement ha sevel ar poent, e-giz ma lavar ar voraerion.

    (7) Pep eil gwech : alternativement.

    (1927) GERI.Ern 129. peb eil gwech, tr. «l'un après l'autre, à tour de rôle.»

    (8) Bep eil taol : alternativement.

    (1849) LLB 487. Eid mé skoei beb eil taul er freilleu ar el ler. ●1338. De lakat beb eil taul en doar de zasonein.

    (1927) GERI.Ern 129. skei peb eil taol, tr. «frapper en cadence, chacun son coup.»

    III. Loc. prép.

    (1) War eil gant : en alternance avec.

    (1959) BRUD 10/48. rag yod beb daou zevez a veze, war eil gand patatez seh, ha kouign-yod, ha kouign-patatez.

    (2) A bep eil gant : en alternance avec.

    (1948) KROB 5/12. En eur ger, eul levr da lakaat war stal ar bara e pep tiegez a Vreiz, ma vo difre e gaout dindan an dorn ; e pep ti e vezo lennet gant frouez bep eil gant Buhez ar Zent.

  • eil .2
    eil .2

    m.

    (1) Second.

    (1869) FHB 232/174a. An Aotrou Zielinski hag an Aotrou Halna du Fretay, he heil.

    (2) Ober eil gant ub. : seconder qqn.

    (1911) BUAZperrot 555. Digaset e ouent dirag Karpazius, a oa oc'h ober eil gant ar prefet.

  • eil-had
    eil-had

    m.

    (1) Seconde semaille.

    (1962) EGRH I 74. eil-had m., tr. « seconde semaille. »

    (2) Seconde graine semée.

    (1962) EGRH I 74. eil-had m., tr. « seconde graine semée. »

  • eil-hadañ
    eil-hadañ

    v. tr. d. Ensemencer de nouveau, ressemer.

    (1876) TDE.BF 182a. Eil-hada, v. a., tr. «Semer une seconde fois, parce que l'on a pas réussi la première.»

    (1927) GERI.Ern 129. eil-hada(ñ), tr. «faire un second ensemencement.» ●(1962) EGRH I 74. eil-hadañ v., tr. « semer dans une terre pour la 2ème fois. » ●(1995) BRYV II 93. (Milizag) maread parkeier a veze gwechall ravajet hag e veze ranket eilhada.

  • eil-henañ
    eil-henañ

    adj. (famille) Second de trois frères.

    (1927) GERI.Ern 129. eil-hena(ñ), tr. «le second de trois frères.»

  • eil-kabiten
    eil-kabiten

    m. -ed (marine) Capitaine en second.

    (1959) TGPB 65. Met daoust din da vezañ en gortoz da glevout an eil-gabiten o kannañ e lostenn d’un intañv ken dibreder.

  • eil-kentañ
    eil-kentañ

    adj. =

    (1904) ARPA 68. D'ar Sabbat eil-kenta, an hini a gouez varlerc'h Sabbat eizved pask. ●(1913) AVIE 71. d'en eil ketan sadorn. ●(1927) AVZH III 115. En em gaout a reaz, epad an eil kenta sabbat.

  • eil-koshañ
    eil-koshañ

    adj. (famille)

    (1) Cadet.

    (1876) TDE.BF 433b. Te, eme he vreur eil gosa, a zo bet eunn diot. ●(1889) ISV 207. Ar c'hantdener a zigasaz an eil cosa euz an tri merzer.

    (1905) IVLD 20. ann eil gosa, Louisa, n'he doa nemet c'houezek vloaz. ●(1906) KANngalon Mae 108. hag e tenje d'hin euz ar zervich va eil gosa. ●(1906) KANngalon Kerzu 275. an eil gosa ac'hanomp 'z eat en he blas var al labour. ●(1925) BUAZmadeg 565. an eil kosa euz ar vugale a oue savet var an tron.

    (2) An eil-koshañ : le deuxième plus âgé.

    (1979) VSDZ 50. (Douarnenez) aze pep hini en e renk, a yee dre oad… dre oad : ar c'hoshañ ar c'hentañ, an eil goshañ an eil, an dri-goshañ…, tr. (p. 214) «chacun à son rang et selon l'âge… selon l'âge : le plus vieux le premier, celui qui venait ensuite en second, le troisième par l'âge… ».

  • eil-stal
    eil-stal

    f. (commerce) Filiale d'un magasin de vente.

    (1931) VALL 304b. Filiale d'un magasin de vente, tr. «eil-stal f.»

  • eiladur
    eiladur

    m. (musique) Accompagnement.

    (1931) VALL 718b. Accompagnement en musique, tr. «eiladur m.»

  • eilañ
    eilañ

    v.

    I. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) (religion) =

    (1903) MBJJ 174. Eilan 'ra e-unan an doktor koz gant ar re-all evit kanan eur psalm. ●(1910) MBJL 116. Respont an oferen, emean, a zo eun dra meurbet enorus, dre ma ver oc'h eilan beleg Jezuz-Krist, hag o terc'hel plas ar bobl kristen. ●(1935) BREI 394/2b. muioc'h eveziek d'abegi an Tad eget d'eila ervat e oferenn d'ezan.

    (2) Seconder.

    (1908) PIGO II 3. breman souden 'mo ezom eus eur vatez vat en ti, da eilan ma gwreg. ●(1914) LZBt Du 31. ha setu perag, hon euz kemeret tud d'hon eïlan. ●(1927) GERI.Ern 129. eila(ñ), tr. «seconder.» ●(1931) VALL 681b. Seconder, tr. «eila

    (3) (musique) Accompagner.

    (1931) VALL 681b. Seconder, tr. «eila (et accompagner en musiq.).»

    (4) [devant un v.] =

    (1870) FHB 295/266a. Ma ne eilont ket rei ho geier da gridi d'ar re o deus guelet gant ho daoulagad pènauz eo tremenet an dra.

    B. V. tr. i. Eilañ ouzh ub. : alterner avec qqn d'autre, le remplacer momentamément, le relayer.

    (1868) KMM 24. cana Litaniou ar Verc'hez gant daou all da eila outa. ●(1872) ROU 73b. Alterner. (Cana), bep-eil ; eila ouz un all.

    II. V. pron. réfl. En em eilañ.

    (1) Se remplacer, se relayer.

    (1895) GMB 205. Pet[it] Trég[uier] 'n im heilañ se remplacer, se relayer.

    (1927) GERI.Ern 129. en em eila(ñ), tr. «se remplacer, se relayer.»

    (2) Se succéder.

    (1913) ARVG Eost 185. An de-ze, o-daou, brezoneg ha galleg, e tleont 'n em eila 'vit rei d'an dud a zo deut d'ar prijou, kerent, mignoned, didu, skouer ha kentel. ●(1933) BLGA 22. E-pad daou zevez leun, an dañs, ar c'han, ar baleadennou en em eilas e-kreiz ar vrasa plijadur.

  • eilantronoz
    eilantronoz

    m.

    (1) Surlendemain.

    (1876) TDE.BF 182a. Eil-antronoz, s. m., tr. «Surlendemain.»

    (1927) GERI.Ern 128-129. eilantronoz, tr. «surlendemain.» ●(1931) VALL 718b. Surlendemain, tr. «eil-antronoz

    (2) D'an eilantronoz : le surlendemain.

    (1931) VALL 718b. Le surlendemain, tr. «d'an eil-antronoz

  • eilbanneañ
    eilbanneañ

    v. intr. Boire un autre coup.

    (18--) CST 45. o klask eil-bannea.

  • eilbevañ
    eilbevañ

    v. tr. d. Réssuciter.

    (1868) KMM 174. Ar pec'heur eil-beved a c'houlennas, buan ha buan, coves.

  • eilbik-
    eilbik-

    voir elbik-

  • eilderc'hent
    eilderc'hent

    m. Avant-veille.

    (1943) VKST Meurzh/Ebrel 250. da eil-derc'hent ha da zerc'hent daou c'houel all.

  • eildimeziñ
    eildimeziñ

    v. intr. Se remarier.

    (1870) MBR 182. ne gav ket d'in e ve fur d'e-hoc'h tamm e-bed klask eil-zimezi, tr. «je ne crois pas qu'il soit du tout prudent de chercher à vous remarier.» ●186. n'em beuz ket a c'halloud da viret na eil-zimezfac'h, tr. «je ne puis vous empêcher de vous remarier.»

    (1911) BUAZperrot 71. daoust ma n'he devoa nemed ugent vloaz pa jomas intanvez, ne eil zimezas ket. ●589. lakât en he fenn eil-dimezi. ●(1914) FHAB Meurzh 68. ne zaleas ket da eil-dimezi. ●(1995) BRYV III 122. (Milizag) c'hoant da eil-dimezi.

  • eildiwezhañ
    eildiwezhañ

    adj. Avant-dernier.

    (1962) EGRH I 74. eildiwezhañ a., tr. « avant-dernier. »

  • eilembann
    eilembann

    v. tr. d. Faire une seconde publication (de mariage).

    (1872) ROU 102a. Il y a eu une seconde publication, tr. «eiled eo an embannou – eil-embanned eo.»

  • eiler
    eiler

    m. –ion Auxiliaire, adjoint.

    (1914) DFBP 7b. adjoint, tr. «Eiler.» ●(1970) BHAF 247. eilerien eur beleg. ●263. eiler an arheskop.

  • eilfeurm
    eilfeurm

    m. Sous-location.

    (1931) VALL 705b. Sous-location, tr. «eil-feurm m.»

  • eilfeurmadur
    eilfeurmadur

    m. Sous-location.

    (1931) VALL 705b. Sous-location, tr. «eil-feurmadur m.»

  • eilfeurmer
    eilfeurmer

    m. –ion Sous-locataire.

    (1931) VALL 705b. Sous-locataire, tr. «eil-feurmer m.»

  • eilfeurmerezh
    eilfeurmerezh

    m. Sous-location.

    (1931) VALL 705b. Sous-location, tr. «eil-feurmerez m.»

  • eilfeurmiñ
    eilfeurmiñ

    v. tr. d. Sous-louer.

    (1927) GERI.Ern 129. eilfermi, tr. «sous-louer.» ●(1931) VALL 705b. Sous-louer, tr. «eil-feurmi

  • eilfurmiñ
    eilfurmiñ

    v.

    (1) V. tr. d. =

    (1880) SAB 168. ma vezo tresfurmed, eilfurmed a nevez. ●260. eilfurmi corfou discared evel on re-ni.

    (2) V. intr. =

    (1880) SAB 260. pa deuio Jesus-Christ da renevezi, da eilfurmi.

  • eilgeriadenn
    eilgeriadenn

    f. –où Réponse.

    (1931) VALL 649a. Réponse, tr. «eilgeriadenn f.»

  • eilgeriañ / eilgeriat / eilgeriiñ
    eilgeriañ / eilgeriat / eilgeriiñ

    v. tr. d.

    (1) Répondre, répliquer, riposter.

    (1872) ROU 94a. Geria, est inusité ; mais le composé eil-geria, ne l'est pas absolument. ●100a. Une réplique m'échappa, tr. «disvinta a ris da eil-geria.» ●101b. Riposter, tr. «Eil-geria

    (1909) BROU 233. (Eusa) Riposter, tr. «Eil-gérya.» ●(1921) GRSA 280. eilgiriein e hrant é mant bet degaset azé get un tonkadur didruhé. ●(1927) GERI.Ern 129. eilc'heria, eilgeriat, V[annetais] eilgiriein, tr. «répliquer, répondre.»

    ►absol.

    (1870) FHB 275/110b. ar vugale-ze a zaver hirio, o teski dezho lavaret geier, eilgeriat oc'h tad ha mam.

    (2) Eilgeriañ ouzh : plaquer sur.

    (1870) MBR x. Ar galleg-ze, klevit, a zo gweach eilgeriet, koulz lavaret, oc'h ar brezouneg.

  • eilgeriat
    eilgeriat

    voir eilgeriañ

  • eilgeriiñ
    eilgeriiñ

    voir eilgeriat

  • eilgomz
    eilgomz

    v. intr. Répondre.

    (1932) BRTG 2. hé goaz e eilgonz é ma guel dehè gortoz en trenoz.

  • eilhoniñ
    eilhoniñ

    v. intr. Taller.

  • eillavaret
    eillavaret

    voir eillavarout

  • eillavarout / eillavaret
    eillavarout / eillavaret

    v. tr. d. Répéter.

    (1868) FHB 156/411b. N'ema ket em galloud eil-lavaret ar brezegen greet da enori maro ar zoudard benniged.

    (1943) FATI 25. lavarout ar ger war-lerc'h ma vije bet eillavaret an hini a-raok gant an hekleo.

  • eilletanant
    eilletanant

    m. –ed (domaine militaire) Sous-lieutenant.

    (1906) KANngalon Gwengolo 210. p'edon c'hoaz eil letanant.

  • eilmaer
    eilmaer

    m. –ed Adjoint au maire.

    (1912) DIHU 86/114. en E. Hamon, eil-mér. ●(1914) DFBP 7b. adjoint-maire, tr. «Eil-vaër.» ●(1927) GERI.Ern 129. eilv(a)er, tr. «adjoint au maire.» ●(1958) BAHE 16/5. an Ao. Kelleg, eil-vaer Kêr.

  • eilmestr
    eilmestr

    m. eilmistri (domaine militaire) Second maître.

    (1941) ARVR 27/4c. eilvestr eus ar Verdeadurez a Vrezel.

  • eiloberiañ
    eiloberiañ

    v. tr. d. Reproduire.

    (1931) VALL 650b. Reproduire, tr. «eiloberia

  • eilofiser
    eilofiser

    m. –ion Sous-officier.

    (1906) KANngalon Du 260. offiserien hag eil-offiserien.

  • eilpenn
    eilpenn

    m. & adv.

    (1) M. Culbute.

    (1931) VALL 175b. Culbute, tr. «eilpenn m.»

    (2) Adv. Mont a-eilpenn : culbuter.

    (1935) BREI 391/3a. Aon am eus bet, eme ar beleg, n'ajec'h a-eilpenn, 'barz an toull. ●(1935) BREI 439/4a. o gwetur o vont a-eilpenn.

  • eilpennad
    eilpennad

    m. –où Culbute.

    (1931) VALL 175b. Culbute, tr. «eilpennad m.»

  • eilpennadur
    eilpennadur

    m. –ioù

    (1) Culbute.

    (1931) VALL 175b. Culbute, tr. «eilpennad m. (plus général).»

    (2) Inversion.

    (1931) VALL 400a. Inversion, tr. «eilpennadur m.»

  • eilpennañ / eilpennat / eilpenniñ
    eilpennañ / eilpennat / eilpenniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Renverser, culbuter.

    (c.1718) CHal.ms i. culbutter, tr. «rein ul lam, discarr', pendereurein eil pennein.» ●(17--) EN 2774. eon bed eilpened, tr. «j'ai été culbuté.»

    (1907) AVKA 36. eilpenna a reas ar stalio ha skuill an arc'hant a oa warnhe. ●235. Eilpenna reas taolio an drokerien. ●(1931) VALL 176a. Culbuter, tr. «eilpenni.» ●211a. mettre sens dessus dessous, tr. «eilpenna.» ●(1982) PBLS 178. (Sant-Servez-Kallag) eilpennañ, tr. «retourner, renverser.»

    (2) Retourner, mettre le haut en bas, intervertir.

    (1889) ISV 431. Eil pennat a reant ho bizier.

    (1931) VALL 78b. mettre ainsi [bout pour bout], tr. «eilpenni.» ●355b. mettre (une chose) le haut en bas, tr. «eilpenna (et intervertir, bouleverser).»

    (3) sens fig. Chambouler, bouleverser

    (c.1718) CHal.ms i. bouleuerser, tr. «lacat en treu pen eüeit pen, bouluersein, eilpennein

    (1918) LZBt Mae 2. E keit-ze e krogas ar brezel a elpennas peb tra. ●(1931) VALL 76a. Bouleverser, tr. «eilpenna

    II. V. intr. Se renverser, capoter.

    (1904) BOBL 8 octobre 3/3a. pa spontaz al lon-kezek dirag eur bern-mein, hag ar c'har a heilpennaz. ●(1904) BOBL 15 octobre 4/2d. kar ha marc'h a eilpennaz barz ar foz. ●(1931) VALL 96a. Capoter, tr. «eilpenni

  • eilpennat
    eilpennat

    voir eilpennañ

  • eilpennerezh
    eilpennerezh

    m. Inversion.

    (1931) VALL 400a. Inversion, tr. «eilpennerez m.»

  • eilpennet
    eilpennet

    adj. Mis sens dessus-dessous, culbuté.

    (1927) GERI.Ern 129. eilpennet, tr. «mis ainsi [sens dessus dessous] culbuté.»

  • eilpenniñ
    eilpenniñ

    voir eilpennañ

  • eilpennvan
    eilpennvan

    m. Antipode.

    (1931) VALL 28b. Antipode, tr. «eilpennvan m.»

  • eilplanedenn
    eilplanedenn

    f. –où (astronomie) Satellite d'une planète.

    (1931) VALL 676a. Satellitte de planète, tr. «eilblanedenn f.»

  • eilpleg
    eilpleg

    m. –où Repli.

    (1732) GReg 199a. les plis, & replis de la conscience de chaque personne, tr. «ar plegou hac an eil blegou eus a goustyançz pep hiny.» ●807b. Repli, tr. «Eil-bleg. p. eilblegou.» ●Les plis & les replis du cœur de l'homme, tr. «Eilblegou, ha displegou ar galoun.»

    (1839) BSI 10. dispacqa a reé dira-z-ân an eil blégou ha displégou e goustiançz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...