Recherche 'eneb...' : 30 mots trouvés
Page 1 : de eneb (1) à enebwirionez (30) :- enebeneb
m.
I.
(1) (anatomie) Visage.
●(14--) N 1152. Voar ma enep so diheuelebet, tr. «sur ma face qui est défigurée.» ●(1499) Ca 76a. Enep den vide in visag. ●(1530) Pm 32. Me so ma enep en pep bro, tr. «Mon visage est en tout pays.» ●(1575) M 210. Ne aznafes enep, an eil gruec diouz he-ben, tr. «Tu ne reconnaîtrais le visage d'une femme de (celui) d'une autre.» ●1909-1910. Negun (…) / Ne douig plen é enep, sech na gluep anep perz, tr. «(il n'y a) personne (…) / Qui ne craigne, certes, sa face ; sec ni humide, d'aucune part.» ●2033-2034. Ha distreiff é enep, ouz nep her drez é beu, / A guell é ren de les, tr. «Et ne tourne pas sa face vers celui qui, tant qu'il est vivant, / Peut le conduire à sa cour.»
(2) Résistance, opposition.
●(1872) ROU 100b. On ne peut lui résister, tr. «N'euz eneb ebed deza.» ●(1872) GAM 49. Ouc'h an nerz n'euz ket a enep.
(3) Quelque chose qui puisse agir contre, opposition.
●(1872) GAM 49. Ouc'h ann nerz n'euz ket a enep.
(4) Envers.
●(c.1500) Cb. Sae oar he enep. gal. robe tournee. ●(1521) Cc. Sae oar he enep. g robe tournee.
(5) Perron.
●(1659) SCger 91a. perron de la maison, tr. «an enep an ti.»
II. Locutions.
(1) Derc’hel enep d’e brepoz : faire honneur à sa promesse.
●(1530) J 61b. Juzas, dalch enep daz prepos, tr. Herve Bihan « Judas, fais honneur à ta promesse ».
(2) Dougen enep da ub. : porter du respect à qqn.
●(1557) B I 806bc. Ha da doen enep e pep ploe / Dezaff euel roe auoet, tr. « et lui portait honneur en tout lieu, comme à un roi reconnu ».
III. Ober seul pe eneb : voir seul.
- eneb-botez
- enebadegenebadeg
f. –où Opposition concertée.
●(1910) MBJL 170. e savomp oll hon mouez evit laret ha hadlaret war eun dro, egiz enebadeg, an disklêriadur a ra hon Rouane 'n eur bignal ar wech kentan war an tron. ●171. En testeni eus hon laraden hag eus hon enebadeg, e savomp hon dorn hag en em ereomp start etrezomp. ●(1927) GERI.Ern 133. enebadeg f., tr. «opposition concertée.» ●(1931) VALL 365b. manœuvre hostile, tr. «enebadeg (par plusieurs ensemble) f.» ●514a. Opposition (d'un groupe), tr. «enebadeg f.»
- enebadenn
- enebadurenebadur
m. –ioù Opposition, protestation contre.
●(1931) VALL 600b. Protestation contre, opposition, tr. «enebadur m.»
- enebaj
- enebamprou
- enebañs
- enebarmeer
- enebarmeerezh
- enebarmeour
- enebarnod
- enebarzhenebarzh
m. –où (droit) Douaire. cf. enebwerzh
●(1576) H 57. Gant en besou man ez demeza dit, hag am corff ez henoriff hag am madou ez uezo queffrann hag enebarz euel ma zeo custum an bro.
●(1659) SCger 45b. douaire d'vne vesue, tr. «enebars.» ●46a. enebarz, tr. «douaire d'vne vesue.» ●(1732) GReg 303b. Douaire, tr. «Enebarz. p. enebarzou.» ●Cette veuve a un gros doüaire, tr. «An jntâvès-hont he deus un enebarz caër.» ●Le doüaire se donne pour récompense de la pudeur, tr. «An ozac'h a ro enebarz d'he c'hrecq, evit he onestiçz.» ●895b. Une femme qui a suposé un enfant, doit perdre son doüaire, tr. «Ur c'hreg pehiny he deus lecqeat he bastard, ou, he bastardès, da drémen evit legitim a dle coll he enebarz.» ●(1752) PEll 275. Enebars, Douaire d'une veuve.
●(1931) VALL 229a. Douaire, tr. «enebarz m.»
- enebarzher
- enebarzherezenebarzherez
f. –ed Douairière.
●(1659) SCger 45b. douairiere, tr. «enebarzerés.» ●146a. enebarzéres, tr. «douairiere.» ●(1732) GReg 303b. Douairiere, tr. «Enebarzérès. p. enebarzeresed.» ●(1752) PEll 275. Enebarsérés, Douairier, veuve qui a son douaire.
●(1879) BAN 242. Mari Jouhan, enebarzerez Kergourant.
(3) (droit) Ar Rouanez enebarzerez : la Reine douairière.
●(1732) GReg 303b. La Reine Doüairiere, tr. « Ar Roüanès enebarzerès. »
- enebarzhiñenebarzhiñ
v. tr. d.
(1) Douer.
●(1732) GReg 394b. Douer, assigner le doüaire à une femme, tr. «Enebarzi. pr, enebarzet.»
(2) (droit) Lever le droit de champart.
●(1821) GON 201b. Énébarzi v. n., tr. « Lever le droit de champart, la dîme. »
●(1962) EGRH I 75. enebarzhiñ v. tr. « lever le droit de champart (L.G.). »
- enebekenebek
adj. Contraire, opposé.
●(1867) FHB 104/412b. daou dra disenvel braz ha zoken enebeg (kontrol).
- enebenklask
- enebenn
- enebereneber
voir enebour
- eneberezh
- enebiezhenebiezh
f. Opposition.
●(1847) FVR 309. hag en em lezjont gand ar re c’hlaz hep enebiez ebed. ●(1862) JKS 330-331. Pegen dishevel oc'h-hu kerkent ha ma teu a-dreuz-hent enn hoc'h enep ann distera enebiez. ●(1872) FHB 384/136b. Dre-oll e welom brema an enebiez-se etre ar mad hag an droug.
●(1926) FHAB C'hwevrer 50. eun enebiez peurbadus, diremed, a zo bet, a zo hag a vo da viken etre ar Gredenn hag an Diskredenn.
- enebiñenebiñ
v.
I. V. tr. d.
A. Enebiñ udb. : s'opposer à qqc.
●(1920) LZBt Meurzh 13. Tud Nienpehsien a enebas da vat ar prenan-man.
B. Enebiñ ub.
(1) S'opposer à, lutter contre qqn.
●(1857) HTB 66-67. evit enebi an diaoul, en em diwallomp ervad diouz an daou bec'het-ze.
●(1924) LZBt Mezheven 10. Evit enebi heman ha diskar e c'halloud.
(2) = (?) Contrecarrer les projets de qqn. (?).
●(1920) LZBt Meurzh 16. Eun dra all a enebas anon c'hoaz.
II. V. tr. i.
(1) Enebiñ ouzh ub. : s'opposer à qqn.
●(1856) VNA 174. je ne les ai jamais contrariés, tr. «biscoah ne mès inembet doh-t-hai. ●(1877) EKG I 237. ep esa enebi ouc'h ar re a gase an traou enn dro er vro. ●(1878) EKG II 81. ne garient ket enebi ouc'h ar re en em zavet out-ho. ●(1883) MIL 27. enebi ous an dud fall.
(2) Enebiñ ouzh udb. : lutter contre, résister à qqc.
●(1907) PERS 73. Enebi a rea deuz ar c'hoant kousket.
III. V. intr.
(1) Résister, lutter.
●(1878) EKG II 67. da rein dourn d'ezho e ken kaz ma teufent da enebi.
●(1915) KANNlandunvez 43/325. Guelet a ran n’euz ket da enebi. ●(1945) GPRV 5. ma ne enebomp ket, ez ay en traon dizale ar c'hiz eus ar grasou.
(2) S'opposer.
●(1877) BSA 273. petra benac mac'h enebe an aotrou Guillouzo guella ma c'helle.
- enebour / eneberenebour / eneber
m. –ion
(1) Ennemi, adversaire.
●(1849) LLB 1383-1384. dakor d’é enebour / En tauleu en des bet. ●(1857) HTB 94. kastidigez he enebourien. ●(1870) FHB 300/306a. enebourien an iliz. ●(1878) EKG ii 26. Da chaseal tud, enebourien ar Republik. ●(1879) BMN 263. evit mont da stourm ouz an enebourien. ●(1882) BAR 172. diarbenn an enebourien.
●(1912) MMPM 65. epad ma oa an enebourien o tigeri fecher. ●(1916) KANNlandunvez 64/462. goulen ma vezo diarbennet an enebour kriz a dennaz ar goaleuriou-ma var ar bed. ●(1930) FHAB Meurzh 97. enebourien Yann Vonffort a labouras dre zindan.
(2) Opposant.
●(1927) GERI.Ern 134. eneber, tr. «opposant, contradicteur.»
(3) Surnom du diable.
●(1867) FHB 127/178a. An enebour a dle eta beza bet e counnar o velet an oll o stouet dirag hor Zalver.
(4) Enebour an dud : surnom du diable.
●(1876) TDE.BF 442a. Ann intanvez, goude eur zell, a anavezaz enebour ann dud. ●(1879) BAN 195. Enebour an dud a labouras gant he holl arrach.
(5) Enebour ar salvedigezh : surnom du diable.
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 67. énebour er salvedigueah.
- enebourez
- enebouriñ
- enebrannenebrann
s. Compensation ; égard, honneur.
●(14--) Jer.ms 101. Bezet ouff, credyt splan / Ha hep nep enebran / Ahanan da Egyt / Entre foul e goulen, tr. « J’ai été, croyez bien, / Et sans aucune compensation, / D’ici en Egypte. / Parmi la foule, le demander ». ●(1650) Nlou 44. Hep enebran ez voé cannet, tr. «Sans égard il fut battu.» ●557. Hep enebrant ez voe cannet, tr. «sans égard il fut battu.»
- enebrezhenebrezh
m. Physionomie.
●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. enebrez (très usité en bigoudennie = physionomie.
- enebwerzh
- enebwirionez