Devri

Recherche 'ent...' : 39 mots trouvés

Page 1 : de ent-1 (1) à entronoz (39) :
  • ent .1
    ent .1

    part. adv. [devant un adj.] Mot servant à transformer un adjectif en adverbe.

    ●(1499) Ca 3a-b. aduerbia. g. habilement / tres abilement b. ent abil / ent abiloch. ●41b. Comps ent foll. g follement parler. ●Comps ent fur. g. sagement parler. ●Comps ent discret. g. parler discretement.

  • enta
    enta

    voir eta .1

  • entach
    entach

    m. –où Tache.

    ●(1732) GReg 901a. Tache, marque, souillure, tr. «èñtaich. p. èñtaichou. ●(1732) GReg 901a. Sans tache, tr. «dièñtaich. hep èñtaich.»

  • entachañ
    entachañ

    v. tr. d. Tacher.

    ●(1732) GReg 901a. Tacher, souiller, tr. «èñtaicha. pr. èñtaichet.»

  • entan
    entan

    m. Incendie.

    ●(1732) GReg 331b. Embrasement, incendie, tr. «eñtan.» ●522a. Incendie, tr. «eñtan. an eñtan.»

    ●(1927) GERI.Ern 133. entan m., tr. «incendie.»

  • entanadur
    entanadur

    m.

    (1) Action de mettre le feu à qqc.

    ●(1732) GReg 123b. L'action de brûler, tr. «eñtanadur.»

    (2) Incendie.

    ●(1732) GReg 522a. Incendie, tr. «eñtanadur. an eñtanadur.»

  • entanañ / entaniñ
    entanañ / entaniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Allumer, enflammer.

    ●(1772) KI 453. oc'h entani he Biben, tr. «en allumant sa pipe.»

    ●(1904) LZBg Mae 136. intañnein ur hornad. ●(1906) HIVL 32. er pilet e oé get hi étré hé dehorn e oé bet lahet er goleu anehou get eh aùél ; kentéh hi e asten hé dorn eit er rein d'intañnein d'en hani e oé tostan dehi. ●(1913) AVIE 79. Pe intañner ur holeuen.

    (2) Mettre le feu à, incendier.

    ●(1732) GReg 123b. Brûler quelque maison, y mettre le feu, tr. «Eñtana ur re-bennac.» ●331b. Embraser, mettre en feu, allumer, brûler, tr. «Entana. pr. entanet.»

    ●(1910) ISBR 158. intañnein doareu Brest. ●(1927) GERI.Ern 133. entana, tr. «incendier.»

    ►absol.

    ●(1732) GReg 123b. Brûler, saccager, mettre à feu et à sang, tr. «Eñtana, ha laza.»

    ●(1937) TBBN 57. laereh hag intañnein.

    B. sens fig.

    (1) S'échauffer (le gosier) en buvant de l'alcool.

    ●(1868) FHB 196/319b. ar gozaked a ieaz en ti da zidana pe da entana ho gouzougou.

    (2) Emplir de ferveur.

    ●(1862) JKS 363. entana va c'haloun gant pedennou.

    ●(1925) FHAB Mae 188. entana ho kalon ouzh traou ho Pro. ●(1927) GERI.Ern 133. entana, tr. «rendre ardent, animer.» ●(1931) VALL 26b. Animer ; exciter (le courage, etc.), tr. «entana.»

    II. V. intr.

    (1) (en plt de la peau) S'irriter, s'échauffer.

    ●(1905) IVLD 200. Ha seuliou he zreid, tenereat er guele epad pemp bloaz ha tregont, seuliou he zreid ne entanont ket !

    (2) Prendre feu, s'enflammer.

    ●(1869) FHB 226/129b. Ma ne deo ket maro tre ar feiz en ho c'halon (...) e teufe ep mar da zihuna, da entani e creiz eun hevelep grouez.

    ►sens fig. S'enthousiasmer.

    ●(1911) KEME 34. A-raok, paotred vat Breiz-Izel ! entana ra va c'halon.

  • entaner
    entaner

    m. –ion Incendiaire.

    ●(1732) GReg 123b. Bruleur, incendiaire public, tr. «Eñtaner. p. eñtanéryen.» ●522a. Incendiaire, tr. «eñtaner. p. eñtanéryen.»

    ●(1927) GERI.Ern 133. entaner m, tr. «incendiaire.» ●(1931) VALL 381a. Incendiaire, tr. «entaner pl. ien.»

  • entanerezh
    entanerezh

    m. Action d'incendier.

    ●(1910) ISBR 95. a bep sord torfeteu mes drest pep tra a laeronsieu, intañnereh ar er Vro-Gal. ●110. lahereh, intañnereh, dismant é peb mod.

  • entanet
    entanet

    adj.

    (1) Victime d'un incendie.

    ●(1866) FHB 71/151a. An ti entanet a voa da eul labourer pinvidic.

    (2) Enflammé, igné.

    ●(1870) FHB 266/36a. birou entanet.

    ●(1905) IVLD 294. ar c'houlaouen entanet. ●(1906) KANngalon Eost 178. anezho [pemp toul ledan e traon ar menez Vezuv] he tirede pemb ster lec'hit intanet. ●(1909) KTLR 178. eur zac'had glaou entânet. ●(1911) BUAZperrot 402. ar voden entanet. ●(1932) GUTO 7. skodeu gleu éntañnet.

    (3) (Regards yeux) Étincelant de colère.

    ●(1877) EKG I 256. skerj ho fenn, entanet ho daoulagad. ●(1878) EKG II 72-73. skelf ho fenn, entanet ho daoulagad.

    ●(1902) PIGO I 179. e zaoulagad entanet a verve en e benn.

    (4) sens fig. =

    ●(1864) SMM 194. entanet gant ar garantez an tenera.

    (5) (Paroles, discours) Ardent, fougueux, passionné.

    ●(1903) MBJJ 27. Intanet eo e gomzo. ●(1907) KANngalon Genver 307. Gant komzou intanet e tiskleriaz he venoz. ●(1948) KROB 8/5. e vouez, tro-ha-tro nerzus ha tener, entanet hag entanus. ●(1950) KBSA 7. pennadou flemmus hag entanet. ●(1976) LLMM 175/120. dre brezegennoù entanet.

  • entaniñ
    entaniñ

    voir entanañ

  • entanus
    entanus

    adj.

    (1) Inflammable.

    ●(1744) L'Arm 452a. Inflammable, tr. «Intannuss.»

    (2) Incendiaire.

    ●(1927) GERI.Ern 133. entanus adj., tr. «incendiaire.» ●(1931) VALL 381a. Incendiaire, adj. (après un nom de chose), entanus.»

    (3) sens fig. Qui enflamme, qui provoque l'enthousiasme.

    ●(1910) MBJL 114. displegan treo ken dereat, gant eur vouez ha jestro ken intanus. ●(1948) KROB 8/5. e vouez, tro-ha-tro nerzus ha tener, entanet hag entanus.

  • entap
    entap

    s. –où Étape.

    ●(1732) GReg 372a. Étape, tr. «Eñtap. eñtapou.»

  • entaper
    entaper

    m. –ion Étapier.

    ●(1732) GReg 372a. Étapier, celui qui fournit les etapes, tr. «Eñtaper. p. eñtapéryen.»

  • entenn
    entenn

    f. –où Greffe.

    ●(1633) Nom 97a. Surculus, infitum, calamus : ente, greffe : hentenn, greffen, imbouden.

  • entent
    entent

    voir intent

  • enteskiñ
    enteskiñ

    v. (agriculture) =

    ●(1909) BROU 235. (Eusa) Entéski, tr. «Je ne l'ai guère entendu dire que du choix des plus beaux épis pour la semaille.» ●(1962) EGRH I 76. enteskiñ v., tr. « séparer les plus beaux épis pour la semaille (Ern.). »

  • entitlañ
    entitlañ

    v. tr. d. Titulariser.

    ●(1914) DFBP 189b. intituler, tr. «entitla.»

  • entizañ
    entizañ

    v. tr. d.

    (1) Atiser (le feu).

    ●(1925) BILZ 166. Izabel war an oaled a entize an tan dindan he zoubenn.

    (2) sens fig. Atiser (l'envie).

    ●(1924) BILZbubr 38/843. an heol, an trêz, ar mor, ar bagou, ar c'hoariou ha me oar pegement a draou all a entize, a heskine o c'hoant.

  • entof
    entof

    s. Étoffe.

    ●(1732) GReg 563b. Cette étoffe n'a point de largeur, de lé, tr. «An entoff-mâ n'en deus qet a lec'hed.» ●832a. Un rouleau d'étoffe, tr. «ur rollad eñtoff.» ●928a. Tondre des draps, tr. «divlévi èñtoff.»

  • entok
    entok

    m.

    (1) (armement) Estoc (épée).

    ●(1732) GReg 369b. Estocade, longue épée pour le duel, tr. «Eñtocq. p. Eñtocqou.» ●S'estocader, tr. «Hem ganna gad eñtocqou.»

    (2) méton. Pointe d'épée.

    ●(1633) Nom 193a-b. Punctim ferire : d'estoc, non de taille : coumbaiff (lire : coumbatiff) á taollyou entocq, ha noun pas ha taollyou taillant.

    (3) = (?).

    ●(1766) MM 452-454. fagot hep rac na perac / fagot aleiz, fagot druz, fagot leal / fagot en teucq a fagot didamal, tr. «fagots sans «Qui, Quoi, Qu'est ?», fagots de fond, fagots serrés, fagots loyaux, fagots d'estoc et fagots sans reproche.»

  • entonañ
    entonañ

    v. tr. d. Entoner.

    ●(1732) GReg 927b-928a. Il a mis le Magnificat sur le huitième ton, tr. «Entoñnet èn deus ar Magnificat var an eizved ton.»

  • entonner
    entonner

    m. –ion Celui qui entonne (du vin, etc.).

    ●(1744) L'Arm 136a. Celui qui entonne, une liqueur, tr. «Intonnour.. nerion. m.»

  • entonnerezh
    entonnerezh

    m. Entonnage, entonnaison, entonnement.

    ●(1744) L'Arm 439a. Entonnement (...) De vin, tr. «Intonnerah gùin.»

  • entonniñ
    entonniñ

    v. tr. d. Entonner.

    ●(1744) L'Arm 88b. Cuver, tr. «Laquad er fro é barriqueu ar ou feenn quend enn intonnein.» ●136a. Entonner, tr. «Intonnein.. étt.»

  • entouezerezh
    entouezerezh

    m. Incorporation.

    ●(1931) VALL 383b. Incorporation, tr. «entouezerez m.»

  • entoueziadur
    entoueziadur

    m. Incorporation.

    ●(1931) VALL 383b. Incorporation, tr. «entouez(i)adur m.»

  • entoueziañ
    entoueziañ

    v. tr. d. Incorporer.

    ●(1931) VALL 383b. Incorporer, tr. «entouezia.»

  • entr
    entr

    voir etr

  • entraezhiñ
    entraezhiñ

    v. intr. Engraver.

    ●(1931) VALL 258a. Engraver (s'), tr. «entraezi.»

  • entrailhoù
    entrailhoù

    plur.

    (1) Entrailles.

    ●(1633) Nom 21b. Viscera, exta, interanea : entrailles : an entraillou. ●22a. Intestina : boyaux, les entrailles : bouzellou, an entraillou. ●42b-43a. Lactes : la laite du poisson, entrailles : fast pe entraillou an pesquet. ●261a-b. Dysentaria, tormina : mal des entrailles : drouc en entraillou, ancquen en bouzellou.

    ●(1659) SCger 51b. entrailles, tr. «entraillou.» ●(1710) IN I 305. d'ar galon ha d'an antraillou. ●(1727) HB 553. en hoc'h entraillou din.

    ●(1824) BAM 34. entraillou sacr ar Verc'hes. ●(1874) POG 57. euz ma intraillou.

    (2) = (?) Abats, cf. entrailles (?).

    ●(1903) MBJJ 210. ober 'reont friko gant an indrailho a vez distaulet duman ha duont.

    (3) Serriñ e entrailhoù ouzh ub. : fermer son cœur à qqn.

    ●(1829) IAY 132. Piv benac a voel he vreur en ezom, ac a ser he intraillo ountan.

  • entre .1
    entre .1

    = (?).

    ●(1847) BDJ 39. Hevel eur binen etoüez bèzo pe gwez hentré benhac-hall.

  • entre .2
    entre .2

    voir endra

  • entre .3
    entre .3

    voir etre

  • entread
    entread

    voir etread

  • entremar
    entremar

    m.

    (1) Bezañ en entremar : être dans l'indécision, dans le doute.

    ●(1872) ROU 82a. Douter, tr. «Beza en entremar.»

    ●(1904) SKRS I 65. d'ar mare ma edo evelse en entremar. ●(1909) FHAB Kerzu 356. an Emgleo a ielo dirak an dribunal en ho ano dezho oll. Nebeutoc'h eget eun den he unan e vezo en entremar evit kemeret samm eur procez ha gouzanv ar c'holl, ma koller. ●(1936) PRBD 74. ar re a ya da gofes ha pa emaïnt o kemeret ho menoz evit an amzer da zont, a zo en antermar, o deus aon da goueza adarre.

    (2) Chom en entremar da, o, eus a : demeurer dans l'indécision.

    ●(1732) GReg 305b. En doute de vous voir, tr. «En èñtremar da oz cuëllet.»

    ●(1890) MOA 225a. Dans le doute de, tr. «enn entremar da, en entremar euz a.» ●(1894) BUZmornik 704. chom a eure eur pennad enn entremar o klask gouzout e pe du trei.

    ●(1950) KROB 26-27/19. Dre-ze e chome dalc'h-mat en entremar da c'houzout ha roet e vefe dezi he dilez, pe get, gant ar perc'henn nevez...

    (3) Chom war an entremar : demeurer dans l'indécision.

    ●(1934) PONT 21. Ar Seurez a jome war an antremar. Ne ouie ket kalz petra da zonjal.

    (4) [devant un v.] Bezañ en entremar : (?) hésiter à, penser à (?).

    ●(1909) KTLR 19. Bet oun en entremar dimezi.

  • entreprenañs
    entreprenañs

    f. Entreprise.

    ●(1821) SST.ab vi. en entreprenance orgueillus de vâtissein ensemble ur guær vras.

  • entriz
    entriz

    voir eltriz

  • entronoz
    entronoz

    adv. & prép.

    (1) Adv. Entronoz vintin : le lendemain matin.

    ●(1882) BAR 249. En tro noz vintin goude an offiz.

    (2) Loc. prép. Entronoz da : le lendemain de.

    ●(1882) BAR 225. ha mintin mad ec'h en em gavjent en iliz en tro noz da zervez ar goel.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...