Devri

Recherche 'eo...' : 83 mots trouvés

Page 1 : de eo (1) à eosterezh (50) :
  • eo
    eo

    v. & adv. cf. bezañ, bout

    (1) Est, c’est.

    ●(897) MSvbr IV f° 75b, main A (DGVB 235b). is petguar blidan iu em, tr. « est (de) quatre années qu’il est lui ».

    ●(1557) B I 799. Allas allas cals diblasdet / Eu bout gant tourmant dismantet / An roe affet nedeux quet sy / Ny so en fin orfelinet / Ouz guelet honn penn dispennet / Disgroatet eu net ycomedy, tr. « Hélas ! hélas ! quelle horreur, de voir le roi ainsi foudroyé ! Nous voilà orphelins, notre chef est perdu ; Nicomédie est ruinée. » ●(1580) G 588-589. Danzomp, hoaryomp, groeomp cher/ pan eou hon mecher ober yoay, tr. «Dansons, jouons, faisons la vie, / Puisque notre métier de faire la joie.»

    ●(1752) PEll 895. Toull ew va sahe, tr. « ma robe est percée. »

    ●(1847) FVR 149. Loeiz XVI, ha kabluz ef-hen ?

    (2) [copule qui marque une équivalence]

    ●(1915) KANNlandunvez 44/333. Eur c’hristen mad eo eun den badezet.

    (3) Adv. [affirmation à une question négative ; cf. français si]

    ●(1962) EGRH I 76. eo adv., tr. « si (affirmation). »

  • eog .1
    eog .1

    adj.

    (1) Dour eog : eau de rouissage.

    ●(1895) GMB 201. en petit Tréguier dour og, eau où l'on a roui le lin. ●(1897) EST 48. ag en deur-aug é saù ur vlaz ponnér.

    ●(1904) DBFV 13b. deur aug, tr. «l'eau qui sert à rouir.»

    (2) Roui.

    ●(1732) GReg 832a. Ce lin est assez rouï, tr. «Eaug avoalc'h eo al lin-hont.»

    ●(1897) EST 49. Er hoarh e zou aug mat.

    ●(1904) DBFV 13b. aug, adj., tr. «roui.» ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. og, tr. «roui.»

    (3) Mûr.

    ●(1752) PEll 278. Eog, Mûr, ammoli, attendri. Frouez eog, fruit mûr, bon à manger.

    ●(1909) BROU 202. (Eusa) Aog, tr. «Mûr.» ●(1927) GERI.Ern 136. eok adj., tr. «mûr.» ●(1988) PERUgliz 27. Tremen eok eo ar maiz !

  • eog .2
    eog .2

    m. Rouissage cf. og

    ●(1732) GReg 831b. Cette viande est rouie pour avoir été longtems dans le pot sans la faire bouillir, tr. «blas an eaug a so gad ar c'hicq-mâ.»

  • eog .3
    eog .3

    m. –ed (ichtyonymie) Saumon.

    ●(1499) Ca 74b. Ehoc. g. saumon. ●(c.1500) Cb 74b. Eheuc. g. saumon.

    ●(1659) SCger 108a. saumon, tr. «pen eauc, p. eauquet.» ●146a. eauc, tr. «saumon.» ●(1732) GReg 847b. Saumon, poisson qui naît dans la mer, & qui au printemps remonte dans les rivieres jusqu'à leur source, tr. «Eucq. p. eugued. eaucq. p. euagued.» ●Un saumon, tr. «Ur penn-éaucq. un éaucq. ur penn-eucq. un eucq.» ●(1738) GGreg 42. Eeucg p. Eeuged, tr. «saumon.» ●(1752) PEll 255. Eaug, Eäog, disyllabe, & Eog, saumon, poisson. Singulier, Ur-pen Eaug.

    ●(1856) VNA 25. un Saumon, tr. «ur Saumon pé Eauq.» ●(1857) CBF 14. siliou, dluzed, eunn eok bennag, pe eur beked, tr. «des anguilles, des truites, un saumon ou un brochet.»

    ●(1904) DBFV 70b. eaug, m. pl. ed, tr. «saumon.» ●(1934) BRUS 257. Un saumon, tr. «un éaog –ed.»

    ► Penn-eog.

    (1) (ichtyonymie) Penn-eog : un saumon.

    ●(1732) GReg 847b. Un saumon, tr. «Ur penn-éaucq. un éaucq. ur penn-eucq. un eucq.» ●(1752) PEll 255. Eaug, Eäog, disyllabe, & Eog, saumon, poisson. Singulier, Ur-pen Eaug.

    (2) (Blason populaire) Penn-eog [au pl.] Penn(où)-eog : saumon(s) (surnom des gens de Châteaulin).

    ●(1732) GReg 157a. Les Habitans de Chateaulin. Qastellinis. (Par derision : Peñ-eeucq, ou, peñ-eaucq.) id ẽ, tête de saumon.

    ●(1855) FUB 84. Penn-sardinenn ar C'honkiz, / Penn-éog ar C’hastell-Liniz, / Ha Penn-Merluz ar C'hon-Bridiz. ●(1869) TDE.FB xviiia. Kastellinad, m. pl. Kastelliniz. On les appelle aussi ironiquement Penn eok, m. pl. Pennou eok, tête de saumon. ●(1878) SVE 951. Penn-sardinenn ar C'honkiz, / Penn-eog ar C'hastel-Liniz, / Ha Penn-merluz ar C'hon-Bridiz.

    ●(1923) KNOL 157. Mat a rafec'h o lakaat ar penn-eog-se eur pennadig er purkator ●note Jezegou : « Penn-eog : lezhano ar C'hastellinad ».

    ●(2003) TRMOR 49. Kastelliniz penn eog / Kombridiz penn merluz / Konkiz penn sardinenn.

  • eogadenn
    eogadenn

    f. –où Rouissage.

    ●(1869) FHB 224/119a. al lin (...) dinerzet tre eo dre an ogadenn hir hen deuz bet.

  • eogañ
    eogañ

    voir eogiñ

  • eogenn
    eogenn

    f. –où Rouissoir, routoir.

    ●(1732) GReg 831b. Le lieu où l'on met le lin, ou le chanvre à roüir, le rutoir, tr. «Eauguenn. p. eauguennou.»

    ●(1857) CBF 94. Eogen, f., tr. «Routoir.»

    ●(1927) GERI.Ern 136. eogenn f., tr. «Lieu où l'on met à rouir.» ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 198. E kichen ar poullou-lin, an ogedou, e veze mein da deurel war al lin da ogi.

  • eogerez
    eogerez

    f. Rouissoir.

    ●(1931) VALL 666a. Rouissoir, tr. «eogerez f.»

  • eogerezh
    eogerezh

    m. Rouissage.

    ●(1931) VALL 666a. Rouissage, tr. «eogerez m.»

  • eogeri
    eogeri

    f. Rouissoir.

    ●(1931) VALL 666a. Rouissoir, tr. «eogeri f.»

  • eoget
    eoget

    adj.

    (1) (en plt des plantes textiles) Roui.

    ●(1897) EST 49. er hoarh auget.

    (2) par ext. Qui a pris le goût de l'eau pour y être resté trop longtemps.

    ●(1732) GReg 831b. Cette viande est rouie pour avoir été longtems dans le pot sans la faire bouillir, tr. «Eauget eo ar c'hicq-ma.»

  • eogiñ / eogañ
    eogiñ / eogañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) (en plt des plantes textiles) Rouir.

    ●(1732) GReg 151a. Rouir le chanvre, tr. «lacqât at c'hanab da eaugui.» ●831b. Mettre du lin, ou du chanvre a rouir, tr. «Lacqât lin, pe ganab da eaugui.»

    ●(1857) CBF 92. Doura al lin, he lakaat da eogi, tr. «Faire rouir le lin.» ●(1869) FHB 224/119a. e lec'h kas al lin d'ar poull (...) e leder aneza war ar park hag hen lezer enno eur pennad mad da ogi, pe gentoc'h da arneui ha da vreina. ●(1897) EST 47. Aveit mé augou guèl. ●48. er hoarh e rikei hir anzér eit augein, / Hag e vou dré zé én danjér a vreinein, tr. «Le chanvre exigera plus de temps pour rouir, et sera ainsi en danger de se gâter.»

    ●(1904) DBFV 70b. éaugein, augein, v. n., tr. «rouir.» ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. oga, tr. «rouir.» ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 198. E kichen ar poullou-lin, an ogedou, e veze mein da deurel war al lin da ogi.

    (2) par ext. Tremper.

    ●(1973) LIMO 28 septembre. Tré ma vezè er bugad éh aogein pé é veruein. ●Aogein, tr. «tremper.»

    (3) Mûrir.

    ●(1752) PEll 278. Eoghi, tr. «meurir.»

    ●(1876) TDE.BF 812. Gant kolo hag amzer / Eogi a ra ar mesper.

    II. V. tr. d. Faire rouir.

    ●(1732) GReg 151a. Rouir le chanvre, tr. «eaugui ar c'hanab.»

    ●(1869) FHB 224/119a. Ogit ho lin er giz coz. ●(1897) EST 47. A pe augér er hoarh.

    ●(1904) DBFV 70b. éaugein, augein, v. a., tr. «rouir.»

  • eok
    eok

    voir eog .1

  • eol
    eol

    voir eoul

  • eon
    eon

    m.

    (1) Écume.

    ●(1499) Ca 77b. Eon vide in spum.

    ●(1659) SCger 48a. ecume, tr. «eonn.» ●(1732) GReg 321b. Écume, tr. «eonn. p. eonnou.» ●(1752) PEll 279. Eon, Sing. Eonen, Ecume.

    (2) sens fig. Viande sans consistance.

    ●(1947) YNVL 50. Re yaouank eo, re flak. N'eo ken eon tout [al leue].

  • eonañ / eoniñ
    eonañ / eoniñ

    v. intr.

    (1) Écumer, produire de l'écume.

    ●(c.1500) Cb. [spoum] ga. écumer. b. eonaff.

    ●(1659) SCger 48a. ecumer, tr. «eonna.» ●147a. eona, tr. «écumer.» ●(1752) PEll 279. Eôna, écumer, faire ou devenir écume.

    ●(1903) MBJJ 12. terri ar goagenno, hag o lakat d'eoni.

    (2) Écumer, baver.

    ●(1907) AVKA 150. ma n-em ruille eno en ur eôni.

  • eonenn
    eonenn

    f.

    (1) Écume de mer.

    ●(1633) Nom 15a. Spuma : escume : an cumen (lire : ecumen), eonen. ●250b. Halosachne, spuma arida maris, lanugo maris, sali spuma, salsa aspergo : escume de mer : an ëonen ves an mor.

    ●(1659) SCger 147a. eonenn, tr. «ecume.» ●(1744) L'Arm 123b. Ecume, tr. «Évoneenn : Ivoneenn.. neu. f.» ●(1752) PEll 279. Eon, Sing. Eonen, Ecume. (…) A Morlaix, on prononce Ewen, & Ewenenni.

    ●(1870) FHB 284/179a. ne velet nemet eur roudennad eonen eleac'h ma voa bet treuzet an tarziou gant kein al lestr. ●(1877) EKG I 227. al lestr (...) eun aridennad eonenn var he lerc'h.

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1026. en mesk inoenn an tarziou-mor.

    (2) Écume, bave qui mousse.

    ●(1732) GReg 321b. Écume, tr. «eonnenn. p. eonnénnou.»

    ●(1854) MMM 19. he c'hinou leun a yonen. ●(1874) FHB 477/56b. an eonen a deue euz he ginou. ●(1877) BSA 238. ar verc'hic (…) a zislounc (…) eun nebeut eonen liou ar goad. ●(1889) SFA 221. eun ionenn liou ar goad o tivera dioc'h bek he deod.

    (3) Écume, sueur qui mousse.

    ●(1982) MABL I 143. (Lesneven) an eonenn o tont dac'h ar c'hezeg.

    (4) Écume, scories.

    ●(1633) Nom 248b. Ætis (lire : Æris) squamma : l'escume d'airain : an ecumen pe an eonen ves an cuefr. ●249b. Scoria, retrimentum vel retramentum, stercus : l'escume & l'ordure du metal : an eonen pe an ecumen ves an metal. ●Auri scoria : escume d'or : eonen aoür. ●Helcima : escume d'argent : eonen archant. ●Plumbi scoria, recrementum, galli cacaturam vocant : escume de plomb : eonen ploum. ●250a. Argenti spuma, lythargyrium, lythargiros : escume d'argent : ecumen an archant, eonen an archant.

  • eonennañ
    eonennañ

    voir eonenniñ

  • eonennek
    eonennek

    adj. Écumant.

    ●(1955) STBJ 80. eun dachennad ker bras a zour glas a ruilhe he gwagennou eonennek war-zu an aod.

  • eonennet
    eonennet

    adj. (en plt de la sueur) Transformé en écume.

    ●(1877) EKG I 16. eonennet ar c'houezen var ho c'hezek.

  • eonenniñ / eonennañ
    eonenniñ / eonennañ

    v. intr.

    (1) Écumer, produire de l'écume.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. mousser, faire mousser la biere dans le verre, tr. «ober eonnenein, iuonennein er bier' er c'hüeren.» ●(1744) L'Arm 123b. Ecumer, rendre de l'cume, tr. «Évoneennein : Ivoneennein.» ●(1752) PEll 279. Je lis dans nos vieux livres Eonennaff, fait du singulier Eônen. (…) A Morlaix, on prononce Ewen, & Ewenenni.

    ●(1868) FHB 186/237b. ar mor (...) a lamm en eur ionenna. ●(1889) ISV 13. ar c'houagou o sevel evel meneziou beteg an oabl, oc'h eonenna.

    ●(1907) VBFV.fb 34a. écumer, bouillir, tr. «ivonennein.»

    (2) Écumer, produire de la bave.

    ●(1854) MMM 50. ac a yonen gat an arrach.

    ●(1923) KNOL 74. daoulagad ar c'homiser a oa diskeulfet, e c'hinou a eonenne.

  • eonennus
    eonennus

    adj. Écumeux.

    ●(1732) GReg 321b. Plein d'écume, qui jette beaucoup d'écume, tr. «Eonnénnus.»

    ●(1870) FHB 273/95a. Ar mor eonennuz, strapet gand ann aouel.

  • eoniñ
    eoniñ

    voir eonañ

  • eontr
    eontr

    m. –ed (famille)

    I. Oncle.

    ●(1499) Ca 77b. Eontr. g. oncle. ●(1633) Nom 332b. Auunculus. Matris frater : mon oncle du costé de ma mere, frere de ma mere : ma eontr á quefren ma mam, breuzr ma mam.

    ●(1659) SCger 86a. oncle, tr. «eontr p. et.» ●147a. eontr, tr. «oncle.» ●(c.1718) CHal.ms iii. oncle, tr. «yondre, yondreh, yondré.» (voir GMB 580) ●(1752) PEll 279. Eontr, Oncle, frere du pere ou de la mere. Plur. Eontret. [Ven[etois] Jondr. Plur. Jondret. ●(17--) TE 23. qùittad é yondr.

    ●(1856) VNA 95. Demandez-lui des nouvelles de mon oncle, tr. «Goulennet guet-hi en doairé a me yondr.» ●(1894) BUZmornik 28. eur belek santel hag a ioa eontr d'ezhan.

    ●(1910) MAKE 32. Ma yontr Per. ●(1911) BUAZperrot 354. Eun eontr d'ezan. ●(1913) HIVR 12. é iondr, é ganderùed.

    II. Bout he moereb a-raok he eontr er prehesion : voir moereb.

  • eontr-doujoù
    eontr-doujoù

    fam. Personne sévère.

    ●(1931) VALL 690a. (personne) sévère, tr. «eontr doujou.»

  • eontr-kompez
    eontr-kompez

    m. eontred-kompez (famille) Oncle direct, propre.

    ●(1732 GReg 674a. Oncle propre, frere du pere, ou de la mere, tr. «Eontr compès. p. eontred compès.»

    ●(1911) BZIZ 29. Alan Durand a oa iontr-kompez da Erwan Durand.

  • eontr-kordenn
    eontr-kordenn

    m. eontred-kordenn fam. Gendarme.

    ●(1886) RECe vii 192. Me yont korden e wè en ti, komans t'en im zelet, tr. «Mes oncles la Corde (les gendarmes) qui étaient dans la maison commencent à s'entre-regarder.» ●194. Ag evit o ammerdein tout ha me yontow korden, tr. «Pour les emmerder tous ainsi que mes oncles la corde.»

    ●(1905) RECe xxvi 83. me iondr korden, tr. «(mon oncle la corde), gendarme.» ●(1925) SFKH 22. ranjennet er pautr Iann get me iondred korden. ●(1929) MKRN 103. On ne désigne le gendarme que sous le nom de «Beg-e-dok» dans cette région [Skaer], à cause de la forme de son chapeau. – «Me iondr-kordenn», dans le pays de Pontivy, à cause de ses aiguillettes. ●(1936) DIHU 303/129. ne hellehè ket mui hañni bout barnour pé «iondr-korden». ●(1971) LIMO 5 mai. iondr korden Gregam.

    ►absol

    ●(1909) DIHU 50/313. Méhekeit e oé er «iondred» de virùikin. ●(1910) DIHU 64/159. Lausket me iondr a kosté pé nezé ne vein ket mui a du genoh.

  • eontr-kozh
    eontr-kozh

    m. eontred-kozh (famille) Grand oncle.

    ●(1732) GReg 674a. Grand oncle, frere du grand pere, ou de la grand mere, tr. «Eont coz. p. eontred coz.»

    ●(1910) MAKE 32. Amzeriou kenta ma yontr koz.

  • eonus
    eonus

    adj. Écumant.

    ●(1866) BOM 8. ar c'houmm eonuz, / (…) / O tidarza, (…) / Dreist ar c'hereg huel.

  • eor
    eor

    m. –ioù (marine)

    (1) Ancre.

    ●(1633) Nom 153b. Funis anchorarius, prymnesium, anchorale, retinaculum : le cable de l'ancre : chabl an eaur. ●Anchora, vncus : ancre : an eaufr.

    ●(1659) SCger 154a. heor, tr. «ancre.» ●(c.1718) CHal.ms i. ancrer moüiller l'ancre, tr. «turul en your, en ancr'.» ●(1744) L'Arm 13a. Ancre, tr. «E'hourr.. rieu ou reu : Ivor.. rieu ou reu. m.» ●(1732) GReg 652b. Ancre, tr. «Héaur. éaufr.» ●(1752) PEll 279. Eor, ou Enhor, Ancre de navire. ●Sevel an-eor, lever l'ancre.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 94. que n'en devou er vâg sàuet hé éhourieu. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 50. el læstr (...) e zas de durel é éhour. ●(1877) EKG I 217-218. ar viskinen (...) a zave he heoriou euz a borz Brest. ●(1877) BSA 224. e taole he heor.

    ●(1921) LABR v. klasket en doè énon inizi eùit turul en éhour ha stagein é vag doc’htè, tr. « il avait cherché des îlots pour jeter l’ancre, y attacher sa barque. » ●(1960) GOGO 210. (Kerlouan, Brignogan) une ancre, eol. ●(1987) GOEM 100. L'ancre, evac'h à Porspoder, evarn à Portsall.

    (2) War eor : mouillé, à l'ancre.

    ●(1954) VAZA 134. Chom a rejomp war eor pell diouzh Mogador.

    (3) Maen-eor : pierre qui sert d'ancre.

    ●(1978) ARVA I 27. L'ancre de travail à jas de pierre (mineor). ●(1987) GOEM 100. L'ancre de pierre, ar c'hiez, ar men evac'h a été aussi utilisée. (...) L'ancre de pierre : une forte pièce de chène incurvée, percée de deux trous dans lesquels on a enfoncé à force, par le bas, deux branches d'aubépine qui enserrent une grosse pierre.

    ●(1752) PEll 279. Maën-eor, pierre qui sert d'ancre à un bateau.

    (4) Teurel an eor : jeter l’ancre.

    ●(1905) DIHU 4/67. Chetu er vag disohet, ha taulet dehi en anhor.

  • eoraj
    eoraj

    m. Ancrage.

    ●(1876) TDE.BF 286b. Heorach, s. m., tr. «Mouillage, ancrage des navires.»

  • eoret / eoriet
    eoret / eoriet

    adj. Mouillé.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 93. huéh læstr éhouret.

    ●(1908) AVES 44. ean e huélas diù vag évoret ranj d'en aud. ●(1913) AVIE 59. diù vag évoret étal en aud. ●(1954) VAZA 87. al lestr-reder Kleber eoriet neuze e porzh mor Toulon.

  • eoriadur
    eoriadur

    m. –ioù (marine) Ancrage.

    ●(1931) VALL 25a. Ancrage, tr. «eoriadur m.»

  • eoriañ / eoriñ
    eoriañ / eoriñ

    v. (marine)

    (1) V. tr. d. Mouiller.

    ●(1575) M 1505. Pe euel Lestr dre'n mor, agor na eorer, tr. «Ou comme le navire par la mer, qu'on ne tient point à l'ancre.»

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 56. p'en dé gùir en en dès laqueit eidh dé ar-n-uiguênd aveit donnet de zoarein é province Nam-Dinh, étal péhani é évouras (...) el læstr.

    (2) V. intr. Jeter l'ancre.

    ●(1659) SCger 154a. heori, tr. «ancrer.» ●(1732) GReg 36b. Ancrer, moüiller, jetter l'ancre, tr. «Héauri. pr. héauret.» ●642b. Mouiller, jetter l'ancre, tr. «Eauri. pr. éauret.» ●(1752) PEll 279. Eoria, ancrer, mouiller l'ancre.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 111. éhourein dirac er hetan quérik. ●(1847) FVR 291. eur pemzek lestr bihan Zaoz, hag a heoraz eno e pad eunn eiz deiz. ●Eur c'houezek lestr Zaoz all a zeuaz a darre, eunn nebeut deisiou goude, da heori e plek-vor Sant-Briek.

  • eoriet
    eoriet

    voir eoret

  • eoriñ
    eoriñ

    voir eoriañ

  • eorlec'h
    eorlec'h

    m. –ioù (marine) Ancrage.

    ●(1931) VALL 25a. Ancrage, tr. «eorlec'h m.»

  • Eost
    Eost

    m. Août.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 200). Eaost, août. ●(1499) Ca 73a. Eaoust. g. aoust. ●(c.1500) Cb 73b. Eaust. g. aoust. ●(1633) Nom 224a. Augustus, Sextilis : Aoust : Eaust. ●(1612) Cnf 45b. è mis Eust, pé en guenngolo.

    ●(1744) L'Arm 14a. Août, mois, tr. «Æst. m.» ●(1752) PEll 256. Mis-Eaüst, Mois d'Août.

    ●(1849) LLB 111. Ne hortet ket miz est aveid priein hou ler.

  • eost .1
    eost .1

    adj.

    (1) Du mois d'août.

    ●(1895) GMB 200. moâl est, mûres du mois d'août.

    (2) Mûr.

    ●(1752) PEll 256. Eaüst signifie aussi Mûr. Un-aval eaüst, une pomme mûre.

    ●(1957) DSGL 208. Er méz a pen dint est e zistag doh en derù, tr. «Les glands, quand ils sont mûrs, se séparent du chêne.» ●(1957) ADBr lxiv 4/532. (An Ospital-Kammfroud) Ar foenn ne oa ket eost awalh p'eo kerhet d'ar gêr : deut eo da doufa en e vern.

  • eost .2
    eost .2

    m. –où

    I.

    A.

    (1) Moisson.

    ●(c.1500) Cb. Treuat alia eaust. g. moisson. ●(1575) M 543-544. tremenet eo an haff, / An eaust medest he stat, hac amser an hadaff, tr. «L'été est passé, / L'époque de la moisson, je l'atteste, et le temps de semer.» ●(1633) Nom 74a. Messis : la moisson : an eaust, an moëssoun.

    ●(1659) SCger 146a. Eaust, tr. «Aoust.» ●(c.1680) NG 758. Pe day en est, me ray duh ed. ●(1744) L'Arm 14a. Août, récolte, tr. «Æst.. eu. m.» ●(1752) PEll 256. Eaüst, moisson.

    ●(1849) LLB 3. Me larou d'oh penauz é cherrehèt est mat. ●(1856) VNA 172. Tu n'as donc pas fait une bonne récolte ? tr. «Né hès quet enta chairret un æst-caër ?» ●(1866) SEV 232. al labourerien-ze digaset gant Doue de (lire : da) vedi he eost. ●(1877) BSA 279. eun eost ar c'haera. ●(1889) SFA 10. parkeier leun a eost.

    ●(1939) RIBA 12. Esteu kaer a segal, a gerh, a uénih, a vel, a uhénihtu.

    (2) Époque de la moisson.

    ●(1893) IAI 160. Mont a reant enn eost da vedi gant ar gouerien.

    ●(1920) FHAB Mezheven 355. Pa deue d'an eost d'ar gear.

    (3) Ober an eost : faire la moisson.

    ●(1659) SCger 80b. faire la moisson, tr. «ober an eaust.»

    ●(1883) MIL 133. he servicherien a zo oc'h ober an eost.

    (4) (en plt d'une terre) Dougen eost : rapporter.

    ●(1906) KANngalon Eost 181. an douar a labourent keit ha ma touge eost, pa ne roe mui, hen dilezent.

    B.

    (1) Liñsel eost =

    ●(1909) FHAB Du 347. Var o fenn e tougint peb a linzer eost.

    (2) Labour eost =

    ●(1916) KANNgwital 166/158. Greomp vijil en desped d'al labour eost.

    (3) Kastell-eost : chartil.

    ●(1732) GReg 155b. Chartil, grande charrete pour les foins, & les blez, tr. «qastel-éaust.»

    C. (religion) Gouel-Hanter-Eost : fête de l'Assomption.

    ●(1854) MMM 48. en deves diaguent gouel anter-eost.

    ●(1933) MMPA 158. derc'hent gouel Hanter-Eost.

    II. sens fig. Moisson, récolte.

    ●(1929) FHAB Gwengolo 360ter. Eun eost mat a levriou brezonek.

    III.

    (1) Debriñ e eost diwar e c'har : manger son blé en herbe.

    ●(1872) ROU 88 (L). Manger son blé en herbe, tr. V. Roudaut «dibri e eost divar e c'har.» ●(1890) MOA 293 (L). Manger son blé en herbe, tr. J. Moal «dibri he eost diwar he c'har.»

    (2) Bezañ gwelloc'h eget an eost da vankout : être mieux que qque chose d’épouvantable à venir.

    ●(1957) BRUD 2/29 (K) Y. ar Gow. «Fei Doue 'vad ! n'on ket 'vid lared netra pa n'ouzon ket e pe zoñj emaint, med gwelloh, sur, 'vefe an dra-ze d'ober 'vid an eost da vankoud.

    (3) Ober plegadenn miz Eost : voir plegadenn.

    (4) Bezañ dall ha mezv evel ar yer e-kerz an eost : voir dall.

  • eost-du
    eost-du

    m. Récolte du sarrasin.

    ●(1911) KANNgwital 106/72. pa vezo poent d'an eost du ! ●(1929) MKRN 17. Skourret eo ar freilhou da c'hortoz an eost du, tr. «les fléaux sont suspendus en attendant la récolte du blé noir.»

  • eost-gwenn
    eost-gwenn

    m. Récolte du froment.

    ●(1912) KANNgwital 118/178. abenn hanter guengolo, e vezo echu an eost guen. ●(1935) FHAB Here 304. Mard'oa bet eur blijadur ober an eost gwenn, ar gwiniz du, siouaz, a zo bet eur binijenn dont a-benn anezo. ●(1949) KROB 17/14. Peurc'hraet an eost gwenn, setu ar poent da ober ar gweleou fresk.

  • eost-rezin
    eost-rezin

    m. Vendange.

    ●(1876) TDE.BF 190a. Eost-rezin, s. m., tr. «Vendange.»

  • eostad
    eostad

    m. –où Récolte de.

    ●(1909) FHAB Mae 136. eun eostad bizin da drempa e zouarou.

  • eostañ / eostiñ
    eostañ / eostiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Moissonner.

    ●(1612) Cnf 29b. eustiff fouen. ●(1633) Nom 84b. Fœnum furcillis versare : tourner le foin auec les fourches : eaustiff foüen, treiff an foüen gant ferchyer.

    ●(1659) SCger 55b. fanner le foin, tr. «eausti foen.» ●80b. faire la moisson, tr. «eausti.» ●146a. eausti, tr. «moissonner.» ●(c.1718) CHal.ms i. aouster, tr. «Estein.» ●(1752) PEll 256. Eaüsti, moissonner, faire la recolte des bleds. (…) [Ven[netois] Estein, moissonner. ●(1790) Ismar 387. æstein gunéh.

    ●(1911) BUAZperrot 664. Eosti a rea e unan an ed hag ar rejin a yea da ober ar bara hag ar gwin-offeren.

    ►absol.

    ●(1732) GReg 362b. Faire la moisson, tr. «Eausti. pr. éaustet.» ●Le tems a été fort propre cette année pour faire la moisson, tr. «amser gaer a so bet da éausti èr bloaz mañ.»

    ●(1849) LLB 131. Ne golet ket amzer arlerh me hues estet.

    ●(1913) AVIE 50. Unan e had, un al e est. ●(1928) LEAN 51. en eur lenva edont oc'h hada, met e kreiz al levenez oc'h eosti.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1872) ROU 80b. Cela dépend de la matière de récolter, tr. «an eosti eo a ra.»

    ●(1908) FHAB Gwengolo 285. Eur gwall eosti zo bet, rag tom e veze an amzer.

    (3) par ext. Collecter, récolter.

    ●(1849) LLB 1863. Aveid estein ha koer ha mél er huérenein. ●(1860) BAL 222. labourat evit an diaoul ac ada evita, evit eosti evelda.

    ●(1923) DIHU 150/375. E vrér Franséz a Noal e oé ur mat d'obér ardro er guerén ; Jean Matelin e zo bet berpet un tammig eunus ha medek : mes, get sekour er réral, é té de ben a estein pep blé ur garg mél, eit brasan plijadur en dud ag é di.

    (4) sens fig. Récolter.

    ●(1925) DIHU 163/214. hag é vezè kofitet rah é begos dehon, get er skoarnadeu e estè. ●(1936) DIHU 296/28. Selleu rous e estan get en ol ha gozik é karér dein er fal lojeris !

    II. V. intr. (en plt de pois, etc.) Mûrir.

    ●(1744) L'Arm 239a. Meurir (…) Parlant des poids, &c., tr. «Æsstein.»

    III. V. pron. réfl. (en plt de pois, etc.) En em eostiñ : mûrir.

    ●(1744) L'Arm 239a. Meurir (…) Parlant des poids, &c., tr. «Um æsstein.»

    ●(1927) GERI.Ern 136. um estein V[annetais], tr. «mûrir.»

  • eostek
    eostek

    adj. (agriculture)

    I (en plt des fruit, etc.)

    (1) Précoce.

    ●(1633) Nom 70b. Ficus præcox : figue hastiue : fies buhan, fies eausticq.

    ●(1895) GMB 200. pet[it] Trég[uier] per eostek, tr. «poires précoces.»

    (2) Avaloù trenk-eostek : pomme de garde.

    ●(1915) FBBF 59 (28 juin). pommes «trinq Eostic ».

    II. (agriculture) Kastell-eostek : chartil.

    ●(1732) GReg 155b. Chartil, grande charrete pour les foins, & les blez, tr. «qarr-æstecq. p. qirry-æstecq.»

    ●(1962) EGRH I 28. kastell-eostek, tr. « bâti de charrette composé de ridelles. » ●76. kastell-eostek, tr. « garniture de claies d’une charrette pour charger le blé, le foin, le bois, etc. »

  • eoster
    eoster

    m. –ion

    (1) Moissonneur.

    ●(1732) GReg 633a. Moissonneur, tr. «Eauster. p. éausteryen. (Van[netois] æstour. p. yon.» ●(1744) L'Arm 14a. Qui font la récolte ou la moisson, tr. «Æssterion.»

    ●(1869) FHB 217/60b. a ia d'ar parc da velet he labourerien, he eosterien. ●(1869) FHB 229/154b. Ar vederyen pe eosteryen. ●(1883) MIL 133. Eun eoster a zo en he genver. ●(1889) ISV 423. Eno ec'h ellet lavaret oa braz eost an aotrou Doue, ha nebeut a eosterien.

    ●(1911) BUAZperrot 864. an eoster a sko var an ed a vez en e leur.

    (2) Estivant.

    ●(1966) LIMO 10/06. Kent pél en estizion e vo karget anehé én hor bro. ●ibid. Estizion, estivants.

  • eosterez .1
    eosterez .1

    f. –ed Moissonneuse (femme).

    ●(1732) GReg 633a. Moissonneuse, oûteuse, tr. «Eausterès. p. éaustéresed.»

  • eosterez .2
    eosterez .2

    f. –ioù

    (1) Moissonneuse (machine).

    ●(1907) BOBL 05 janvier 119/2e. An Eosterez hag an erërez a c'hello tremen easoc'h etouez an ed. ●(1907) BOBL 27 juillet 148/. Abaoue implij an eosterezed.

    (2) Eosterez-endrammerez : moissonneuse-javeleuse.

    ●(1907) BOBL 20 juillet 147/2f. an eosterez simpl, an eosterez-endrammerez, an eosterez-liammerez.

    (3) Eosterez-liammerez : moissonneuse-lieuse.

    ●(1907) BOBL 20 juillet 147/2f. an eosterez simpl, an eosterez-endrammerez, an eosterez-liammerez.

  • eosterezh
    eosterezh

    m. Moissonnage.

    ●(1931) VALL 474a. Moissonnage, tr. «eosterez m. pl. ou.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...