Devri

Recherche 'eo...' : 83 mots trouvés

Page 1 : de eo (1) à eosterezh (50) :
  • eo
    eo

    v. & adv. cf. bezañ, bout

    (1) Est, c’est.

    (897) MSvbr IV f° 75b, main A (DGVB 235b). is petguar blidan iu em, tr. « est (de) quatre années qu’il est lui ».

    (1557) B I 799. Allas allas cals diblasdet / Eu bout gant tourmant dismantet / An roe affet nedeux quet sy / Ny so en fin orfelinet / Ouz guelet honn penn dispennet / Disgroatet eu net ycomedy, tr. « Hélas ! hélas ! quelle horreur, de voir le roi ainsi foudroyé ! Nous voilà orphelins, notre chef est perdu ; Nicomédie est ruinée. » ●(1580) G 588-589. Danzomp, hoaryomp, groeomp cher/ pan eou hon mecher ober yoay, tr. «Dansons, jouons, faisons la vie, / Puisque notre métier de faire la joie.»

    (1752) PEll 895. Toull ew va sahe, tr. « ma robe est percée. »

    (1847) FVR 149. Loeiz XVI, ha kabluz ef-hen ?

    (2) [copule qui marque une équivalence]

    (1915) KANNlandunvez 44/333. Eur c’hristen mad eo eun den badezet.

    (3) Adv. [affirmation à une question négative ; cf. français si]

    (1962) EGRH I 76. eo adv., tr. « si (affirmation). »

  • eog .1
    eog .1

    adj.

    (1) Dour eog : eau de rouissage.

    (1895) GMB 201. en petit Tréguier dour og, eau où l'on a roui le lin. ●(1897) EST 48. ag en deur-aug é saù ur vlaz ponnér.

    (1904) DBFV 13b. deur aug, tr. «l'eau qui sert à rouir.»

    (2) Roui.

    (1732) GReg 832a. Ce lin est assez rouï, tr. «Eaug avoalc'h eo al lin-hont.»

    (1897) EST 49. Er hoarh e zou aug mat.

    (1904) DBFV 13b. aug, adj., tr. «roui.» ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. og, tr. «roui.»

    (3) Mûr.

    (1752) PEll 278. Eog, Mûr, ammoli, attendri. Frouez eog, fruit mûr, bon à manger.

    (1909) BROU 202. (Eusa) Aog, tr. «Mûr.» ●(1927) GERI.Ern 136. eok adj., tr. «mûr.» ●(1988) PERUgliz 27. Tremen eok eo ar maiz !

  • eog .2
    eog .2

    m. Rouissage cf. og

    (1732) GReg 831b. Cette viande est rouie pour avoir été longtems dans le pot sans la faire bouillir, tr. «blas an eaug a so gad ar c'hicq-mâ.»

  • eog .3
    eog .3

    m. –ed (ichtyonymie) Saumon.

    (1499) Ca 74b. Ehoc. g. saumon. ●(c.1500) Cb 74b. Eheuc. g. saumon.

    (1659) SCger 108a. saumon, tr. «pen eauc, p. eauquet.» ●146a. eauc, tr. «saumon.» ●(1732) GReg 847b. Saumon, poisson qui naît dans la mer, & qui au printemps remonte dans les rivieres jusqu'à leur source, tr. «Eucq. p. eugued. eaucq. p. euagued.» ●Un saumon, tr. «Ur penn-éaucq. un éaucq. ur penn-eucq. un eucq.» ●(1738) GGreg 42. Eeucg p. Eeuged, tr. «saumon.» ●(1752) PEll 255. Eaug, Eäog, disyllabe, & Eog, saumon, poisson. Singulier, Ur-pen Eaug.

    (1856) VNA 25. un Saumon, tr. «ur Saumon pé Eauq.» ●(1857) CBF 14. siliou, dluzed, eunn eok bennag, pe eur beked, tr. «des anguilles, des truites, un saumon ou un brochet.»

    (1904) DBFV 70b. eaug, m. pl. ed, tr. «saumon.» ●(1934) BRUS 257. Un saumon, tr. «un éaog –ed

    ► Penn-eog.

    (1) (ichtyonymie) Penn-eog : un saumon.

    (1732) GReg 847b. Un saumon, tr. «Ur penn-éaucq. un éaucq. ur penn-eucq. un eucq.» ●(1752) PEll 255. Eaug, Eäog, disyllabe, & Eog, saumon, poisson. Singulier, Ur-pen Eaug.

    (2) (Blason populaire) Penn-eog [au pl.] Penn(où)-eog : saumon(s) (surnom des gens de Châteaulin).

    (1732) GReg 157a. Les Habitans de Chateaulin. Qastellinis. (Par derision : Peñ-eeucq, ou, peñ-eaucq.) id ẽ, tête de saumon.

    (1855) FUB 84. Penn-sardinenn ar C'honkiz, / Penn-éog ar C’hastell-Liniz, / Ha Penn-Merluz ar C'hon-Bridiz. ●(1869) TDE.FB xviiia. Kastellinad, m. pl. Kastelliniz. On les appelle aussi ironiquement Penn eok, m. pl. Pennou eok, tête de saumon. ●(1878) SVE 951. Penn-sardinenn ar C'honkiz, / Penn-eog ar C'hastel-Liniz, / Ha Penn-merluz ar C'hon-Bridiz.

    (1923) KNOL 157. Mat a rafec'h o lakaat ar penn-eog-se eur pennadig er purkator ●note Jezegou : « Penn-eog : lezhano ar C'hastellinad ».

    (2003) TRMOR 49. Kastelliniz penn eog / Kombridiz penn merluz / Konkiz penn sardinenn.

  • eogadenn
    eogadenn

    f. –où Rouissage.

    (1869) FHB 224/119a. al lin (...) dinerzet tre eo dre an ogadenn hir hen deuz bet.

  • eogañ
    eogañ

    voir eogiñ

  • eogenn
    eogenn

    f. –où Rouissoir, routoir.

    (1732) GReg 831b. Le lieu où l'on met le lin, ou le chanvre à roüir, le rutoir, tr. «Eauguenn. p. eauguennou

    (1857) CBF 94. Eogen, f., tr. «Routoir.»

    (1927) GERI.Ern 136. eogenn f., tr. «Lieu où l'on met à rouir.» ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 198. E kichen ar poullou-lin, an ogedou, e veze mein da deurel war al lin da ogi.

  • eogerez
    eogerez

    f. Rouissoir.

    (1931) VALL 666a. Rouissoir, tr. «eogerez f.»

  • eogerezh
    eogerezh

    m. Rouissage.

    (1931) VALL 666a. Rouissage, tr. «eogerez m.»

  • eogeri
    eogeri

    f. Rouissoir.

    (1931) VALL 666a. Rouissoir, tr. «eogeri f.»

  • eoget
    eoget

    adj.

    (1) (en plt des plantes textiles) Roui.

    (1897) EST 49. er hoarh auget.

    (2) par ext. Qui a pris le goût de l'eau pour y être resté trop longtemps.

    (1732) GReg 831b. Cette viande est rouie pour avoir été longtems dans le pot sans la faire bouillir, tr. «Eauget eo ar c'hicq-ma.»

  • eogiñ / eogañ
    eogiñ / eogañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) (en plt des plantes textiles) Rouir.

    (1732) GReg 151a. Rouir le chanvre, tr. «lacqât at c'hanab da eaugui.» ●831b. Mettre du lin, ou du chanvre a rouir, tr. «Lacqât lin, pe ganab da eaugui

    (1857) CBF 92. Doura al lin, he lakaat da eogi, tr. «Faire rouir le lin.» ●(1869) FHB 224/119a. e lec'h kas al lin d'ar poull (...) e leder aneza war ar park hag hen lezer enno eur pennad mad da ogi, pe gentoc'h da arneui ha da vreina. ●(1897) EST 47. Aveit mé augou guèl. ●48. er hoarh e rikei hir anzér eit augein, / Hag e vou dré zé én danjér a vreinein, tr. «Le chanvre exigera plus de temps pour rouir, et sera ainsi en danger de se gâter.»

    (1904) DBFV 70b. éaugein, augein, v. n., tr. «rouir.» ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. oga, tr. «rouir.» ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 198. E kichen ar poullou-lin, an ogedou, e veze mein da deurel war al lin da ogi.

    (2) par ext. Tremper.

    (1973) LIMO 28 septembre. Tré ma vezè er bugad éh aogein pé é veruein. ●Aogein, tr. «tremper.»

    (3) Mûrir.

    (1752) PEll 278. Eoghi, tr. «meurir.»

    (1876) TDE.BF 812. Gant kolo hag amzer / Eogi a ra ar mesper.

    II. V. tr. d. Faire rouir.

    (1732) GReg 151a. Rouir le chanvre, tr. «eaugui ar c'hanab.»

    (1869) FHB 224/119a. Ogit ho lin er giz coz. ●(1897) EST 47. A pe augér er hoarh.

    (1904) DBFV 70b. éaugein, augein, v. a., tr. «rouir.»

  • eok
    eok

    voir eog .1

  • eol
    eol

    voir eoul

  • eon
    eon

    m.

    (1) Écume.

    (1499) Ca 77b. Eon vide in spum.

    (1659) SCger 48a. ecume, tr. «eonn.» ●(1732) GReg 321b. Écume, tr. «eonn. p. eonnou.» ●(1752) PEll 279. Eon, Sing. Eonen, Ecume.

    (2) sens fig. Viande sans consistance.

    (1947) YNVL 50. Re yaouank eo, re flak. N'eo ken eon tout [al leue].

  • eonañ / eoniñ
    eonañ / eoniñ

    v. intr.

    (1) Écumer, produire de l'écume.

    (c.1500) Cb. [spoum] ga. écumer. b. eonaff.

    (1659) SCger 48a. ecumer, tr. «eonna.» ●147a. eona, tr. «écumer.» ●(1752) PEll 279. Eôna, écumer, faire ou devenir écume.

    (1903) MBJJ 12. terri ar goagenno, hag o lakat d'eoni.

    (2) Écumer, baver.

    (1907) AVKA 150. ma n-em ruille eno en ur eôni.

  • eonenn
    eonenn

    f.

    (1) Écume de mer.

    (1633) Nom 15a. Spuma : escume : an cumen (lire : ecumen), eonen. ●250b. Halosachne, spuma arida maris, lanugo maris, sali spuma, salsa aspergo : escume de mer : an ëonen ves an mor.

    (1659) SCger 147a. eonenn, tr. «ecume.» ●(1744) L'Arm 123b. Ecume, tr. «Évoneenn : Ivoneenn.. neu. f.» ●(1752) PEll 279. Eon, Sing. Eonen, Ecume. (…) A Morlaix, on prononce Ewen, & Ewenenni.

    (1870) FHB 284/179a. ne velet nemet eur roudennad eonen eleac'h ma voa bet treuzet an tarziou gant kein al lestr. ●(1877) EKG I 227. al lestr (...) eun aridennad eonenn var he lerc'h.

    (1924) BILZbubr 43-44/1026. en mesk inoenn an tarziou-mor.

    (2) Écume, bave qui mousse.

    (1732) GReg 321b. Écume, tr. «eonnenn. p. eonnénnou

    (1854) MMM 19. he c'hinou leun a yonen. ●(1874) FHB 477/56b. an eonen a deue euz he ginou. ●(1877) BSA 238. ar verc'hic (…) a zislounc (…) eun nebeut eonen liou ar goad. ●(1889) SFA 221. eun ionenn liou ar goad o tivera dioc'h bek he deod.

    (3) Écume, sueur qui mousse.

    (1982) MABL I 143. (Lesneven) an eonenn o tont dac'h ar c'hezeg.

    (4) Écume, scories.

    (1633) Nom 248b. Ætis (lire : Æris) squamma : l'escume d'airain : an ecumen pe an eonen ves an cuefr. ●249b. Scoria, retrimentum vel retramentum, stercus : l'escume & l'ordure du metal : an eonen pe an ecumen ves an metal. ●Auri scoria : escume d'or : eonen aoür. ●Helcima : escume d'argent : eonen archant. ●Plumbi scoria, recrementum, galli cacaturam vocant : escume de plomb : eonen ploum. ●250a. Argenti spuma, lythargyrium, lythargiros : escume d'argent : ecumen an archant, eonen an archant.

  • eonennañ
    eonennañ

    voir eonenniñ

  • eonennek
    eonennek

    adj. Écumant.

    (1955) STBJ 80. eun dachennad ker bras a zour glas a ruilhe he gwagennou eonennek war-zu an aod.

  • eonennet
    eonennet

    adj. (en plt de la sueur) Transformé en écume.

    (1877) EKG I 16. eonennet ar c'houezen var ho c'hezek.

  • eonenniñ / eonennañ
    eonenniñ / eonennañ

    v. intr.

    (1) Écumer, produire de l'écume.

    (c.1718) CHal.ms ii. mousser, faire mousser la biere dans le verre, tr. «ober eonnenein, iuonennein er bier' er c'hüeren.» ●(1744) L'Arm 123b. Ecumer, rendre de l'cume, tr. «Évoneennein : Ivoneennein.» ●(1752) PEll 279. Je lis dans nos vieux livres Eonennaff, fait du singulier Eônen. (…) A Morlaix, on prononce Ewen, & Ewenenni.

    (1868) FHB 186/237b. ar mor (...) a lamm en eur ionenna. ●(1889) ISV 13. ar c'houagou o sevel evel meneziou beteg an oabl, oc'h eonenna.

    (1907) VBFV.fb 34a. écumer, bouillir, tr. «ivonennein

    (2) Écumer, produire de la bave.

    (1854) MMM 50. ac a yonen gat an arrach.

    (1923) KNOL 74. daoulagad ar c'homiser a oa diskeulfet, e c'hinou a eonenne.

  • eonennus
    eonennus

    adj. Écumeux.

    (1732) GReg 321b. Plein d'écume, qui jette beaucoup d'écume, tr. «Eonnénnus

    (1870) FHB 273/95a. Ar mor eonennuz, strapet gand ann aouel.

  • eoniñ
    eoniñ

    voir eonañ

  • eontr
    eontr

    m. –ed (famille)

    I. Oncle.

    (1499) Ca 77b. Eontr. g. oncle. ●(1633) Nom 332b. Auunculus. Matris frater : mon oncle du costé de ma mere, frere de ma mere : ma eontr á quefren ma mam, breuzr ma mam.

    (1659) SCger 86a. oncle, tr. «eontr p. et.» ●147a. eontr, tr. «oncle.» ●(c.1718) CHal.ms iii. oncle, tr. «yondre, yondreh, yondré.» (voir GMB 580) ●(1752) PEll 279. Eontr, Oncle, frere du pere ou de la mere. Plur. Eontret. [Ven[etois] Jondr. Plur. Jondret. ●(17--) TE 23. qùittad é yondr.

    (1856) VNA 95. Demandez-lui des nouvelles de mon oncle, tr. «Goulennet guet-hi en doairé a me yondr.» ●(1894) BUZmornik 28. eur belek santel hag a ioa eontr d'ezhan.

    (1910) MAKE 32. Ma yontr Per. ●(1911) BUAZperrot 354. Eun eontr d'ezan. ●(1913) HIVR 12. é iondr, é ganderùed.

    II. Bout he moereb a-raok he eontr er prehesion : voir moereb.

  • eontr-doujoù
    eontr-doujoù

    fam. Personne sévère.

    (1931) VALL 690a. (personne) sévère, tr. «eontr doujou

  • eontr-kompez
    eontr-kompez

    m. eontred-kompez (famille) Oncle direct, propre.

    (1732 GReg 674a. Oncle propre, frere du pere, ou de la mere, tr. «Eontr compès. p. eontred compès

    (1911) BZIZ 29. Alan Durand a oa iontr-kompez da Erwan Durand.

  • eontr-kordenn
    eontr-kordenn

    m. eontred-kordenn fam. Gendarme.

    (1886) RECe vii 192. Me yont korden e wè en ti, komans t'en im zelet, tr. «Mes oncles la Corde (les gendarmes) qui étaient dans la maison commencent à s'entre-regarder.» ●194. Ag evit o ammerdein tout ha me yontow korden, tr. «Pour les emmerder tous ainsi que mes oncles la corde.»

    (1905) RECe xxvi 83. me iondr korden, tr. «(mon oncle la corde), gendarme.» ●(1925) SFKH 22. ranjennet er pautr Iann get me iondred korden. ●(1929) MKRN 103. On ne désigne le gendarme que sous le nom de «Beg-e-dok» dans cette région [Skaer], à cause de la forme de son chapeau. – «Me iondr-kordenn», dans le pays de Pontivy, à cause de ses aiguillettes. ●(1936) DIHU 303/129. ne hellehè ket mui hañni bout barnour pé «iondr-korden». ●(1971) LIMO 5 mai. iondr korden Gregam.

    ►absol

    (1909) DIHU 50/313. Méhekeit e oé er «iondred» de virùikin. ●(1910) DIHU 64/159. Lausket me iondr a kosté pé nezé ne vein ket mui a du genoh.

  • eontr-kozh
    eontr-kozh

    m. eontred-kozh (famille) Grand oncle.

    (1732) GReg 674a. Grand oncle, frere du grand pere, ou de la grand mere, tr. «Eont coz. p. eontred coz

    (1910) MAKE 32. Amzeriou kenta ma yontr koz.

  • eonus
    eonus

    adj. Écumant.

    (1866) BOM 8. ar c'houmm eonuz, / (…) / O tidarza, (…) / Dreist ar c'hereg huel.

  • eor
    eor

    m. –ioù (marine)

    (1) Ancre.

    (1633) Nom 153b. Funis anchorarius, prymnesium, anchorale, retinaculum : le cable de l'ancre : chabl an eaur. ●Anchora, vncus : ancre : an eaufr.

    (1659) SCger 154a. heor, tr. «ancre.» ●(c.1718) CHal.ms i. ancrer moüiller l'ancre, tr. «turul en your, en ancr'.» ●(1744) L'Arm 13a. Ancre, tr. «E'hourr.. rieu ou reu : Ivor.. rieu ou reu. m.» ●(1732) GReg 652b. Ancre, tr. «Héaur. éaufr.» ●(1752) PEll 279. Eor, ou Enhor, Ancre de navire. ●Sevel an-eor, lever l'ancre.

    (1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 94. que n'en devou er vâg sàuet hé éhourieu. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 50. el læstr (...) e zas de durel é éhour. ●(1877) EKG I 217-218. ar viskinen (...) a zave he heoriou euz a borz Brest. ●(1877) BSA 224. e taole he heor.

    (1921) LABR v. klasket en doè énon inizi eùit turul en éhour ha stagein é vag doc’htè, tr. « il avait cherché des îlots pour jeter l’ancre, y attacher sa barque. » ●(1960) GOGO 210. (Kerlouan, Brignogan) une ancre, eol. ●(1987) GOEM 100. L'ancre, evac'h à Porspoder, evarn à Portsall.

    (2) War eor : mouillé, à l'ancre.

    (1954) VAZA 134. Chom a rejomp war eor pell diouzh Mogador.

    (3) Maen-eor : pierre qui sert d'ancre.

    (1978) ARVA I 27. L'ancre de travail à jas de pierre (mineor). ●(1987) GOEM 100. L'ancre de pierre, ar c'hiez, ar men evac'h a été aussi utilisée. (...) L'ancre de pierre : une forte pièce de chène incurvée, percée de deux trous dans lesquels on a enfoncé à force, par le bas, deux branches d'aubépine qui enserrent une grosse pierre.

    (1752) PEll 279. Maën-eor, pierre qui sert d'ancre à un bateau.

    (4) Teurel an eor : jeter l’ancre.

    (1905) DIHU 4/67. Chetu er vag disohet, ha taulet dehi en anhor.

  • eoraj
    eoraj

    m. Ancrage.

    (1876) TDE.BF 286b. Heorach, s. m., tr. «Mouillage, ancrage des navires.»

  • eoret / eoriet
    eoret / eoriet

    adj. Mouillé.

    (1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 93. huéh læstr éhouret.

    (1908) AVES 44. ean e huélas diù vag évoret ranj d'en aud. ●(1913) AVIE 59. diù vag évoret étal en aud. ●(1954) VAZA 87. al lestr-reder Kleber eoriet neuze e porzh mor Toulon.

  • eoriadur
    eoriadur

    m. –ioù (marine) Ancrage.

    (1931) VALL 25a. Ancrage, tr. «eoriadur m.»

  • eoriañ / eoriñ
    eoriañ / eoriñ

    v. (marine)

    (1) V. tr. d. Mouiller.

    (1575) M 1505. Pe euel Lestr dre'n mor, agor na eorer, tr. «Ou comme le navire par la mer, qu'on ne tient point à l'ancre.»

    (1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 56. p'en dé gùir en en dès laqueit eidh dé ar-n-uiguênd aveit donnet de zoarein é province Nam-Dinh, étal péhani é évouras (...) el læstr.

    (2) V. intr. Jeter l'ancre.

    (1659) SCger 154a. heori, tr. «ancrer.» ●(1732) GReg 36b. Ancrer, moüiller, jetter l'ancre, tr. «Héauri. pr. héauret.» ●642b. Mouiller, jetter l'ancre, tr. «Eauri. pr. éauret.» ●(1752) PEll 279. Eoria, ancrer, mouiller l'ancre.

    (1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 111. éhourein dirac er hetan quérik. ●(1847) FVR 291. eur pemzek lestr bihan Zaoz, hag a heoraz eno e pad eunn eiz deiz. ●Eur c'houezek lestr Zaoz all a zeuaz a darre, eunn nebeut deisiou goude, da heori e plek-vor Sant-Briek.

  • eoriet
    eoriet

    voir eoret

  • eoriñ
    eoriñ

    voir eoriañ

  • eorlec'h
    eorlec'h

    m. –ioù (marine) Ancrage.

    (1931) VALL 25a. Ancrage, tr. «eorlec'h m.»

  • Eost
    Eost

    m. Août.

    (1464) Cms (d’après GMB 200). Eaost, août. ●(1499) Ca 73a. Eaoust. g. aoust. ●(c.1500) Cb 73b. Eaust. g. aoust. ●(1633) Nom 224a. Augustus, Sextilis : Aoust : Eaust. ●(1612) Cnf 45b. è mis Eust, pé en guenngolo.

    (1744) L'Arm 14a. Août, mois, tr. «Æst. m.» ●(1752) PEll 256. Mis-Eaüst, Mois d'Août.

    (1849) LLB 111. Ne hortet ket miz est aveid priein hou ler.

  • eost .1
    eost .1

    adj.

    (1) Du mois d'août.

    (1895) GMB 200. moâl est, mûres du mois d'août.

    (2) Mûr.

    (1752) PEll 256. Eaüst signifie aussi Mûr. Un-aval eaüst, une pomme mûre.

    (1957) DSGL 208. Er méz a pen dint est e zistag doh en derù, tr. «Les glands, quand ils sont mûrs, se séparent du chêne.» ●(1957) ADBr lxiv 4/532. (An Ospital-Kammfroud) Ar foenn ne oa ket eost awalh p'eo kerhet d'ar gêr : deut eo da doufa en e vern.

  • eost .2
    eost .2

    m. –où

    I.

    A.

    (1) Moisson.

    (c.1500) Cb. Treuat alia eaust. g. moisson. ●(1575) M 543-544. tremenet eo an haff, / An eaust medest he stat, hac amser an hadaff, tr. «L'été est passé, / L'époque de la moisson, je l'atteste, et le temps de semer.» ●(1633) Nom 74a. Messis : la moisson : an eaust, an moëssoun.

    (1659) SCger 146a. Eaust, tr. «Aoust.» ●(c.1680) NG 758. Pe day en est, me ray duh ed. ●(1744) L'Arm 14a. Août, récolte, tr. «Æst.. eu. m.» ●(1752) PEll 256. Eaüst, moisson.

    (1849) LLB 3. Me larou d'oh penauz é cherrehèt est mat. ●(1856) VNA 172. Tu n'as donc pas fait une bonne récolte ? tr. «Né hès quet enta chairret un æst-caër ?» ●(1866) SEV 232. al labourerien-ze digaset gant Doue de (lire : da) vedi he eost. ●(1877) BSA 279. eun eost ar c'haera. ●(1889) SFA 10. parkeier leun a eost.

    (1939) RIBA 12. Esteu kaer a segal, a gerh, a uénih, a vel, a uhénihtu.

    (2) Époque de la moisson.

    (1893) IAI 160. Mont a reant enn eost da vedi gant ar gouerien.

    (1920) FHAB Mezheven 355. Pa deue d'an eost d'ar gear.

    (3) Ober an eost : faire la moisson.

    (1659) SCger 80b. faire la moisson, tr. «ober an eaust

    (1883) MIL 133. he servicherien a zo oc'h ober an eost.

    (4) (en plt d'une terre) Dougen eost : rapporter.

    (1906) KANngalon Eost 181. an douar a labourent keit ha ma touge eost, pa ne roe mui, hen dilezent.

    B.

    (1) Liñsel eost =

    (1909) FHAB Du 347. Var o fenn e tougint peb a linzer eost.

    (2) Labour eost =

    (1916) KANNgwital 166/158. Greomp vijil en desped d'al labour eost.

    (3) Kastell-eost : chartil.

    (1732) GReg 155b. Chartil, grande charrete pour les foins, & les blez, tr. «qastel-éaust

    C. (religion) Gouel-Hanter-Eost : fête de l'Assomption.

    (1854) MMM 48. en deves diaguent gouel anter-eost.

    (1933) MMPA 158. derc'hent gouel Hanter-Eost.

    II. sens fig. Moisson, récolte.

    (1929) FHAB Gwengolo 360ter. Eun eost mat a levriou brezonek.

    III.

    (1) Debriñ e eost diwar e c'har : manger son blé en herbe.

    (1872) ROU 88 (L). Manger son blé en herbe, tr. V. Roudaut «dibri e eost divar e c'har.» ●(1890) MOA 293 (L). Manger son blé en herbe, tr. J. Moal «dibri he eost diwar he c'har

    (2) Bezañ gwelloc'h eget an eost da vankout : être mieux que qque chose d’épouvantable à venir.

    (1957) BRUD 2/29 (K) Y. ar Gow. «Fei Doue 'vad ! n'on ket 'vid lared netra pa n'ouzon ket e pe zoñj emaint, med gwelloh, sur, 'vefe an dra-ze d'ober 'vid an eost da vankoud.

    (3) Ober plegadenn miz Eost : voir plegadenn.

    (4) Bezañ dall ha mezv evel ar yer e-kerz an eost : voir dall.

  • eost-du
    eost-du

    m. Récolte du sarrasin.

    (1911) KANNgwital 106/72. pa vezo poent d'an eost du ! ●(1929) MKRN 17. Skourret eo ar freilhou da c'hortoz an eost du, tr. «les fléaux sont suspendus en attendant la récolte du blé noir.»

  • eost-gwenn
    eost-gwenn

    m. Récolte du froment.

    (1912) KANNgwital 118/178. abenn hanter guengolo, e vezo echu an eost guen. ●(1935) FHAB Here 304. Mard'oa bet eur blijadur ober an eost gwenn, ar gwiniz du, siouaz, a zo bet eur binijenn dont a-benn anezo. ●(1949) KROB 17/14. Peurc'hraet an eost gwenn, setu ar poent da ober ar gweleou fresk.

  • eost-rezin
    eost-rezin

    m. Vendange.

    (1876) TDE.BF 190a. Eost-rezin, s. m., tr. «Vendange.»

  • eostad
    eostad

    m. –où Récolte de.

    (1909) FHAB Mae 136. eun eostad bizin da drempa e zouarou.

  • eostañ / eostiñ
    eostañ / eostiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Moissonner.

    (1612) Cnf 29b. eustiff fouen. ●(1633) Nom 84b. Fœnum furcillis versare : tourner le foin auec les fourches : eaustiff foüen, treiff an foüen gant ferchyer.

    (1659) SCger 55b. fanner le foin, tr. «eausti foen.» ●80b. faire la moisson, tr. «eausti.» ●146a. eausti, tr. «moissonner.» ●(c.1718) CHal.ms i. aouster, tr. «Estein.» ●(1752) PEll 256. Eaüsti, moissonner, faire la recolte des bleds. (…) [Ven[netois] Estein, moissonner. ●(1790) Ismar 387. æstein gunéh.

    (1911) BUAZperrot 664. Eosti a rea e unan an ed hag ar rejin a yea da ober ar bara hag ar gwin-offeren.

    ►absol.

    (1732) GReg 362b. Faire la moisson, tr. «Eausti. pr. éaustet.» ●Le tems a été fort propre cette année pour faire la moisson, tr. «amser gaer a so bet da éausti èr bloaz mañ.»

    (1849) LLB 131. Ne golet ket amzer arlerh me hues estet.

    (1913) AVIE 50. Unan e had, un al e est. ●(1928) LEAN 51. en eur lenva edont oc'h hada, met e kreiz al levenez oc'h eosti.

    ►[empl. comme subst.]

    (1872) ROU 80b. Cela dépend de la matière de récolter, tr. «an eosti eo a ra.»

    (1908) FHAB Gwengolo 285. Eur gwall eosti zo bet, rag tom e veze an amzer.

    (3) par ext. Collecter, récolter.

    (1849) LLB 1863. Aveid estein ha koer ha mél er huérenein. ●(1860) BAL 222. labourat evit an diaoul ac ada evita, evit eosti evelda.

    (1923) DIHU 150/375. E vrér Franséz a Noal e oé ur mat d'obér ardro er guerén ; Jean Matelin e zo bet berpet un tammig eunus ha medek : mes, get sekour er réral, é té de ben a estein pep blé ur garg mél, eit brasan plijadur en dud ag é di.

    (4) sens fig. Récolter.

    (1925) DIHU 163/214. hag é vezè kofitet rah é begos dehon, get er skoarnadeu e estè. ●(1936) DIHU 296/28. Selleu rous e estan get en ol ha gozik é karér dein er fal lojeris !

    II. V. intr. (en plt de pois, etc.) Mûrir.

    (1744) L'Arm 239a. Meurir (…) Parlant des poids, &c., tr. «Æsstein

    III. V. pron. réfl. (en plt de pois, etc.) En em eostiñ : mûrir.

    (1744) L'Arm 239a. Meurir (…) Parlant des poids, &c., tr. «Um æsstein

    (1927) GERI.Ern 136. um estein V[annetais], tr. «mûrir.»

  • eostek
    eostek

    adj. (agriculture)

    I (en plt des fruit, etc.)

    (1) Précoce.

    (1633) Nom 70b. Ficus præcox : figue hastiue : fies buhan, fies eausticq.

    (1895) GMB 200. pet[it] Trég[uier] per eostek, tr. «poires précoces.»

    (2) Avaloù trenk-eostek : pomme de garde.

    (1915) FBBF 59 (28 juin). pommes «trinq Eostic ».

    II. (agriculture) Kastell-eostek : chartil.

    (1732) GReg 155b. Chartil, grande charrete pour les foins, & les blez, tr. «qarr-æstecq. p. qirry-æstecq

    (1962) EGRH I 28. kastell-eostek, tr. « bâti de charrette composé de ridelles. » ●76. kastell-eostek, tr. « garniture de claies d’une charrette pour charger le blé, le foin, le bois, etc. »

  • eoster
    eoster

    m. –ion

    (1) Moissonneur.

    (1732) GReg 633a. Moissonneur, tr. «Eauster. p. éausteryen. (Van[netois] æstour. p. yon.» ●(1744) L'Arm 14a. Qui font la récolte ou la moisson, tr. «Æssterion

    (1869) FHB 217/60b. a ia d'ar parc da velet he labourerien, he eosterien. ●(1869) FHB 229/154b. Ar vederyen pe eosteryen. ●(1883) MIL 133. Eun eoster a zo en he genver. ●(1889) ISV 423. Eno ec'h ellet lavaret oa braz eost an aotrou Doue, ha nebeut a eosterien.

    (1911) BUAZperrot 864. an eoster a sko var an ed a vez en e leur.

    (2) Estivant.

    (1966) LIMO 10/06. Kent pél en estizion e vo karget anehé én hor bro. ●ibid. Estizion, estivants.

  • eosterez .1
    eosterez .1

    f. –ed Moissonneuse (femme).

    (1732) GReg 633a. Moissonneuse, oûteuse, tr. «Eausterès. p. éaustéresed

  • eosterez .2
    eosterez .2

    f. –ioù

    (1) Moissonneuse (machine).

    (1907) BOBL 05 janvier 119/2e. An Eosterez hag an erërez a c'hello tremen easoc'h etouez an ed. ●(1907) BOBL 27 juillet 148/. Abaoue implij an eosterezed.

    (2) Eosterez-endrammerez : moissonneuse-javeleuse.

    (1907) BOBL 20 juillet 147/2f. an eosterez simpl, an eosterez-endrammerez, an eosterez-liammerez.

    (3) Eosterez-liammerez : moissonneuse-lieuse.

    (1907) BOBL 20 juillet 147/2f. an eosterez simpl, an eosterez-endrammerez, an eosterez-liammerez.

  • eosterezh
    eosterezh

    m. Moissonnage.

    (1931) VALL 474a. Moissonnage, tr. «eosterez m. pl. ou

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...