Devri

Recherche 'erv...' : 14 mots trouvés

Page 1 : de erv-1 (1) à ervin (14) :
  • erv .1
    erv .1

    m./f. irvi

    I. (agriculture)

    A.

    (1) Sillon, billon.

    (1464) Cms (d’après GMB 221). Erv, sillon. ●(1499) Ca 78b. Eru. g. cillon. ●(1633) Nom 100b. Vitis compluuiata : vigne liée au lon du rayon : guynien á vez ereet á æt vn eru. ●235a. Porca : seillon, terre esleuée entre deux rayons : vn heru douar sauet etre diou hant. ●235b. Liratur ager : faire des seillons : ober hiruy.

    (1659) SCger 147a. ero, pe ervv, pe erven, tr. «sillon.» ●(c.1718) CHal.ms ii. oster les herbiers d'une airette, tr. «dilastein un erüen, huennat un eru'.» ●(1744) L'Arm 359a. Sillon, tr. «Ærhuë.. Ærhui. f.» ●(1752) PEll 281. Erw, Ero, & Erv, Sillon de terre labourée, & tout terrain qui a la forme d'un sillon. Plurier Irwi & Irvi. [Ven[netois] Ero, Sillon. Pl. Ervi.

    (1848) GBI II 268. Treuz diou pe der erw diout-han, tr. «A la distance de deux ou trrois sillons de lui.» ●(1849) LLB 53. troeit enta ha distroeit hou s-erwi. ●374. Un aral ged é strep e rah ol en erwi. ●(1872) DJL 9. Laret zo din c’hoaz e z’eus betek mevelien braz, hag a zant an ezom da lakat eur c’hornad butun e kreiz an ( ?) ærou ( ?). ●ha nep teui dezan c’hoant fumi, hallo mont d’ho c’hlask… deuz kreiz an ( ?) ærou ( ?).

    (1907) DRSP 76. Irvi edok. ●(1911) BUAZperrot 128. daoubleget var an ero. ●(1934) BRUS 278. Un billon, tr. «un erù –i.» ●(1922) FHAB C'hwevrer 51. Neuze eo e vez forchet an irvi gant an alar.

    (1962) EGRH I 76. erv f. irvi, tr. « sillon (non pas la partie en creux qui est ant, mais la partie en relief). »

    (2) Raie.

    (1857) CBF 101. kaset ec'h euz-te da ero eeun da benn ? tr. «as-tu tracé ton sillon droit jusqu'au bout ?» ●trei ar bommou war ann irvi, tr. «renverser la motte sur les sillons.»

    (1950) KROB 26-27/8. dre m'oa endounet mat an ero.

    (3) Mesure d'environ un centiare.

    (1847) MDM 390. Maturin en deuz laeret diga-n-en eunn ero-zouar-gounid.

    (4) Plate-bande.

    (1962) EGRH I 76-77. erv f. irvi, tr. « plate-forme (de jardin, pour culture de légumes, de seigle, etc.). »

    B. plais. Park an erv hir : berme du chemin où l'on mène paître le bétail.

    (1949) KROB 15-16/13. Pegwir emañ o mamm ganto, ar vugale n'o deus avi ebet ouz ar gamaladed a zalc'h a zaout e «park an ero hir», da lavaret eo war an heñchou.

    II. (géographie)

    (1) Levée de galets.

    (1909) BROU 235. Èro (…) Se dit aussi d’une bande se couvrant et se découvrant avec la marée, et faisant qu’une pointe de terre soit alternativement île et presqu’île. Il en existe à Molène. Près d’Audierne, la pointe de l’Ervily, que ceux de l’île de Sein nomment : an earo vili, le sillon des galets. ●(1955) SKOL 3/19. erv gg. –ioù, tr. «sillon, levée de sable ou de galets.» ●(1962) EGRH I 76-77. erv f. irvi, tr. « sillon marin. »

    (2) Flèche.

    (1955) SKOL 3/19. erv gg. –ioù, tr. «flèche (teurel evezh e vez gourel ar ger-se pa vez implijet evit an douar-labour.»

    III. (politique) Sillon, mouvement de Marc Sangnier.

    (1906) BOBL 09 juin 90/3c. an Ao. Michel Even, rener an Ero evid Breiz.

    IV.

    (1) Kaout nag erv nag ant : ne rien avoir.

    (1790) MG 143 (G) I. Marion. N'en dès a nehou nac erhue nac and, ha neoah ean e gan a bouis é bèn a vitin beèd en noz.

    (2) Toullañ an erv : commencer un travail. Note : ici erv prend le sens ant. Cf. Boulc’hañ an erv.

    (1981) ANTR 103 (L) *Tad Medar. Ar merour a gendalh gand an ero en doa toullet.

    (3) Mont war-raok gant an erv : continuer un travail commencé.

    (1949) KROB 11/1 (L) J. Bleunven. Ezomm bras hon eus anezi evit derc'hel beo ar gelaouenn ha mont war araok gant hon ero.

    (4) Kas e erv da benn : terminer un travail commencé.

    (1878) SVE 3. Kassit an ero da benn, tr. L.-F. Salvet «Menez le sillon à bout. (c'est-à-dire : n'interrompez pas l'ouvrage commencé.)» ●(1890) MOA 148 (L). Aller jusqu'au bout, tr. J. Moal «kas ann ero da benn

    (1912) RVUm 316 (Gu). Kaset é en erù d'er pen, tr. P. ar Gov «Le sillon est poussé jusqu'au bout.» ●(1931) VALL 572. Au fig. poursuivre sa pointe, tr. F. Vallée «kas e ero da benn.» ●(1935) ANTO 74 (T) *Paotr Juluen. Kaset hor bo hon erv da benn ha dibunet reiz-mat hor c'hudenn, daoust d'ezi da veza eun tammig luziet. ●131. Eno eman an dalc'h. Tenn ha garo vo hor reuz, / 'Vit kas hon erv da benn, e vo ret beza beuz. ●(1981) ANTR 220 (L) *Tad Medar. Ne hell ked, siouaz, an Aotrou Maner kendelher gand e vennad ha kas e ero da benn.

    (5) Lezel ub. gant e erv : laisser qqun à son travail, à son ouvrage.

    (1964) BRUD 18/16 (L) *Mab an Dig. Gwell eo rei peoh, lezel ar re all gand o ero, rag pep digarez a glasker evid rei bronn d'ar bal.

    (6) Kenderc'hel erv ub. : continuer l’ouvrage, l’œuvre.

    (1926) FHAB 280 (L) Y.-V. Perrot. Ouz eur barz a varv evit beza mat e tlefe beza dek o sevel da gendelc'her e erv.

    (7) Chom war e erv : continuer le même travail.

    (1951) BLBR 41-42/2 (L) V. Fave. Met chomomp war hon erv.

    (8) Boulc’hañ an erv : commencer un travail. Cf. Toullañ an erv.

    (1975) LLMM 170/166. Boulc’het e oa an erv, ha ne chome netra d’ober nemet kenderc’hel.

    (9) Lezel an arar e-kreiz an erv : voir arar.

  • erv .2
    erv .2

    [valeur de pluriel] Longueur des sillons.

    (1962) EGRH I 76. erv m. et coll., tr. « sillon, longueur des sillons. » ●ar park-mañ eo hir an erv.

  • Erv-Breizh
    Erv-Breizh

    n. de l. Sillon de Bretagne (pays nantais).

    (1910) ISBR 6. Stedad er hreisté e gemér étal en Nañned, léh ma hrér Erù Breih anehi. ●(1914) ARVG mae 77. Erw Breiz, bom kailhastr savet entre Naoned ha Pont-ar-C'hastel.

  • Erv-Talberzh / Erv-an-Talberzh
    Erv-Talberzh / Erv-an-Talberzh

    n. de l. Sillon du Talbert (Pleubian).

    (1) Erv-Talberzh.

    (1904-1906) FOFR.mer 131. Arok tremeu Kraou Alberz (lire : Eraou Talberz) / Gret ho kiniad youde kovez tr. « Avant de passer le sillon du Talbert, faites vos prières après vous être confessé ».

    (1913) BRIT 337. ha, pelloc'h c'hoaz, lark er mor, ero an Talber. ●(1914) ARVG mae 72. An Erw pe Erw an Talbers, kraou bili astennet, evel eur biz, eun tri-c'hart lew bennak er mor.

    (1977) TDBP II 151. an Ero. ●note Jules Gros : « Sur la côte "eun ero" est une chaussée naturelle, une levée de galets et de sable produite par les marées et facilitant le passage à marée basse entre le rivage et les îlots ou les rochers écartés du bord. // Le Sillon de Talbert qu'on appelle en breton "an Ero" est une digue et non une tranchée (à Pleubian) ».

    (2) Dicton.

    (1904-1906) FOFR.mer 131. Arok tremeu Kraou Alberz / Gret ho kiniad youde kovez (lire : Arok tremen Eraou Talberz / Gret ho kimiad goude kovez) tr. « Avant de passer le sillon du Talbert, faites vos prières après vous être confessé ».

  • ervad
    ervad

    m./f. –où (agriculture) Contenu d'une raie.

    (1766) MM 381-382. a goudé var en halanat / é tistac-jé deoc'h en ervat, tr. «et puis, tout d'une haleine, il vous aurait nettoyé une ornée.» ●386. an nervadou guéot o quéza, tr. «les ornées d'herbe tomber.»

    (1980) LIMO 02 août. Peb unan e yè ged é èruad.

  • ervat
    ervat

    adv.

    I. Adv.

    (1) Bien.

    (1530) Pm 267. en mat hac a tiz, tr. «bien et sans retard.» ●(1557) B I 569. gruet he haeren en mat / Oz un post prenn, tr. «liez-la bien à un poteau de bois.» ●(1576) Cath p. 12. me agalse infat he contrainy, tr. «J'aurais bien pu la contraindre.» ●14. gouuez en fat cesar, tr. «Sache bien, César.» ●19. examin en fat quent barn petra a lauaraff dit, tr. «examine bien avant de juger ce que je te dis.» ●(1612) Cnf 31a. Eguit ober en mat an Iun eo requis dibriff hep muy quen vn guez en dez. ●43b. laquat euez en mat, n'a deuhé ahané an pechet à pariur. ●(1633) Nom 220b. Vento secundo, aut ferente currere : nauiguer prosperement : nauigaff pe mordeiff er vat, gant prosperitè.

    (c.1680) NG 1431. Ha ma houemp quet erhat, bet ne ouemp ait er-mes. ●(1790) MG 12. labourad erhad é veiteri. ●86. Me garehai carein en Eutru-Doué quen erhad èl ma car er mab-ce é dad. ●214. en dén-hont e zas quen erhad de bèn ag é affærieu. ●(1792) BD 1122. allas men gret erfat eseo ber ma remsy, tr. «Hélas, je crois bien que j'ai peu de temps à vivre.»

    (1834) SIM 156. E habillamant a zeree dioutàn ervad. ●(1852) MML 134. sonj arfad, divoal ha cren ! ●(1856) VNA 111. Peut-être bien que je n'ai pas l'honneur de la connaître comme vous, tr. «Marcé erhat ne mès chet en inour d'hi hanàuein èl-oh.»

    (1925) CBOU 5/75. o c’helenn erfad. ●(1942) DHKN 88. Ne vehè ket erhat, emé nezé timat, ur hadour bras ha koant, en ur seùel liant, ma vo Clet é e lodenno didan hor sel, hoh Mac Dâthô.

    (2) [en incise] Cependant.

    (1862) JKS.lam 303. Ann hini ervad en deuz bevet e-kreiz ann dismegans hag ann dispriz, a glevo ar c'homziou-man : (…).

    (1930) DIHU 231/135. rak nezé, erhat, é vehè ret d'emb monet ar en deur !

    (3) =

    (1903) MBJJ 4. red eo d'ê kaout douar gre evit dont ervad. ●(1907) PERS 308. disken ennhan he-unan, evit sonjal ervad ha pedi.

    (4) Gouzout ervat : savoir parfaitement.

    (17--) ST 348. Me a ouie erfad e ree gwall-bec'hejou, tr. «Je savais parfaitement qu'elle comettait de grands péchés.»

    (5) Bezañ ervat da ub. =

    (1928) DIHU 199/3. De getan rah é ma erhat d'ein laret trugèré.

    (6) (météorologie) Stummañ ervat : annoncer du beau temps.

    (1933) ALBR 35. An amzer a zo en glav ; met setu aman eun devez hag a stumm ervat.

    II. Attr./Épith.

    (1) =

    (1921) GRSA 243. aroué er baradoéz kaer hag erhat.

    (2) Bout ervat ag udb. : se trouver bien de qqc.

    (1939) RIBA 31. Erhat on bet ag hou labour, tud vat.

    (3) [au comparatif] =

    (1918) LILH 29 a viz Genver. Diés e vehè d'ein bout erhatoh eit ma hon bremen. ●(1934) MAAZ 139. Biskoah erhatoh é ma bet Iann goudézé betag er guir varù anehon.

  • ervataat
    ervataat

    v. intr. S'améliorer.

    (1942) DIHU 377/164. Kampen e hramb hol lojeris a nebedigeu hag erhatat e hra hor stad.

  • ervenn
    ervenn

    f. –où

    (1) (agriculture) Billon.

    (1659) SCger 109a. seillon, tr. «erven, p. irvi.» ●seillonner, tr. «ober irvi.» ●147a. ero, pe ervv, pe erven, tr. «sillon.»

    (1872) ROU 98a. Quelques sillons ça et là, tr. «un ervenn bennac ama ac aount.» ●(1879) BMN 299. Crog em ervenn, oun eat ar guella ma hellen (...) var eün beteg ar penn.

    (1931) VALL 693a. un sillon déterminé, tr. «ervenn f.»

    (2) Planche de jardin, plate-bande.

    (1659) SCger 5b. Airette de iardin, tr. «eruen iardin.» ●65b. oster les herbiers de l’airette, tr. «dilasteza an eruen.» ●(c.1718) CHal.ms i. airette de Iardin, tr. «earüen, ou erüen Iardin, taulen, planquen, a Sarz[eau] Erretten.» ●(c.1718) CHal.ms ii. oster les herbiers d’une airette, tr. «dilastein un erüen, huennat un eru’.» ●1732) GReg 24b. Airette de Jardin, planche, couche pour mettre des fleurs, ou des legumes, tr. « Van[netais] (…) érüen. p. iruy. » ●728b. Planche de jardin, airette, tr. « ervenn. p. ervennou. »

    (1876) TDE.BF 192a. Ervenn, s. f., tr. «Planche de jardin ; pl. ou

    (1931) VALL 693a. un sillon déterminé, tr. «ervenn f. (et une planche de jardin).» ●(1962) EGRH I 77. ervenn f. -où, tr. « sillon, rangée, plate-bande. »

  • ervennad
    ervennad

    f. –où

    (1) Contenu d’une planche de jardin.

    (1931) VALL 564b-565a. une planche de fraises, tr. «ervennad f. sivi.»

    (2) Contenu d’un sillon, d’une rangée.

    (1962) EGRH I 77. ervennad f. -où, tr. « contenu d’un sillon, d’une rangée. »

  • ervennañ
    ervennañ

    v. tr. d. Sillonner.

    (1927) GERI.Ern 139. ervenna v. a., tr. «sillonner.» ●(1931) VALL 693a. Sillonner, tr. «ervenna

  • ervenner
    ervenner

    m. –ion (politique) Sillonniste.

    (1906) BOBL 25 août 101/1a. Rener Ar Bobl 'n euz ar vadelez da zigeri e gazeten d'an Ervennerien.

  • erver
    erver

    m. –ion Sillonniste.

    (1906) BOBL 09 juin 90/3c. Eun tabut euz ar re birvidika a zao neuze etre eun neubeud Erverien.

  • ervet
    ervet

    adj. Sillonné.

    (1939) DIHU 337/302. ur malézad doar, erùet frank.

  • erviñ
    erviñ

    v. intr. (agriculture) Former des sillons.

    1919) DBFVsup 66. suhellat, suhillein, v. n. labourer en laissant des bandes terre appelées spér qu'on rejette ensuite sur le grain. Ce dernier travail s'appelle (...) erùein. ●(1927) GERI.Ern 139. V[annetais] erùein, tr. «former des sillons.» ●(1939) RIBA 15. Gout e hran suhellat, erùein, arat, pigellat.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...