Devri

Recherche 'esper...' : 26 mots trouvés

Page 1 : de esper-1 (1) à espert (26) :
  • esper .1
    esper .1

    m.

    (1) Espoir.

    (1557) B I 308. Rac tri person so en tron onest / En un test, en un maieste, / A un coudet, a un edit, / Vn ster, un esper, un merit, / Vn apetit, un deite, tr. «Parce qu'il y a trois personnes dans le ciel brillant, qui ont une seule nature, une seule majesté, une seule pensée, une seule puissance, une seule dignité, un seul désir, une seule vertu, une seule volonté, une seule divinité.» ●(1557) B I 411. Darnn he esper antier he pridiry, tr. «ce qu'elle veut et ce qu'elle pense.» ●(1575) M 1385. Da bout gant lucifer, hep esper, en é roll, tr. «Pour être avec Lucifer, sans espoir, dans sa dépendance.» ●(1580) G 480. Peauryen goac a taguer hep esper quertery, tr. «Les pauvres faibles, on les étrangle sans espoir de pitié.»

    (1860) BAL 28. esper am euz, o va Doue em bezo ive sikour diganeoc'h. ●(18--) SAQ II 269. esper e meuz.

    (1903) MBJJ 121. setu peadra d'azean hon esper. ●(1962) EGRH I 77. esper m., tr. « espérance, espoir. »

    (2) Bezañ en esper (eus udb.) : être dans l'attente (de qqc.).

    (1732) GReg 60b. Etre en attente de, tr. «Beza èn espèr eus

    (3) En esper : dans l'espoir de.

    (1792) BD 527-528. vn tamic yot vsmol serten hon eus oset / en esper e dibri, tr. «Un peu de bouillie de criblures de blé vanné, certes, nous avons préparé / dans l'espoir de la manger.»

    (1838) CGK 13. en esper da gonversi ganec'hu mar açzantet. ●(1872) ROU 84b. L'espoir de voir quelque chose d'extraordinaire a dû le faire venir de si loin, tr. «en esper gwelet un dra dis bennac e ranc beza deued eus keit all.» ●(1894) BUZmornik 44. enn esper beza merzer eveldho.

    (4) Pensée, avis.

    (1580) G 1257-1258. Me quemer em esper ez eo carguet a meyn / Emeus larg encargse tran Doe men care breyn, tr. «Je tiens dans mon esprit qu'il est chargé de pierres ; / J'en ai assez de cette charge ; par Dieu, je la voudrais pourrie !»

  • esper .2
    esper .2

    voir esperout

  • esper .3
    esper .3

    adv. Exprès.

    (1978) BRUDn 17/18. N’am-eus ket greet esperh. ●20. esperh = a-ratoz.

  • esperañs
    esperañs

    f. –où

    (1) Espérance.

    (1499) Ca 79a. Esperancc vide in fizyaff. ●84b. [fizyaff] g. esperance. b. idem. ●(1530) Pm 169. Mar be den fur a esperancc, tr. «S'il est homme sage d'espérance.» ●(1621) Mc 70. Bet em eux esperanc enoch autraou.

    (17--) CBet 1701. Hep cafet nep esperans, na soulaj birviquen, tr. «sans rencontrer jamais ni espérance, ni soulagement.» ●(17--) TE 133. espéranceu caër.

    (1829) CNG 104. O Croéz, mamèn a espérance. ●(1834) SIM 271. Ar beden (...) a enaou an esperanç. ●(1860) BAL 33. o joa ac o esperans. ●(1861) JEI 79. quemér e hra ag é zivout un espérance vrassoh eid en amzér de zonnet.

    (2) Attente.

    (1744) L'Arm 19b. Attente, tr. «Esspérance. f.»

    (3) (religion) Akt a esperañs : acte d'espérance.

    (1882) BAR 101. Act a Esperanz.

  • esperch
    esperch

    m. Goupillon.

    (1876) TDE.BF 193b. Esperch, s. m., tr. «Goupillon, aspersoir.»

  • esperet
    esperet

    adj. Bezañ esperet da : avoir l'intention de.

    (1832) MOY.ms 225. a houi so esperet da, tr. (GMB 222) «(pour savoir) si vous avez l'intention de.»

  • esperiañs
    esperiañs

    f.

    (1) Expérience.

    (1847) MDM 305. ober ann ezperianz. ●(1859) MMN 112. muioc'h a esperians.

    (2) Double de qqn.

    (1928) LLLM i 11. Souvent, c’est le malade lui-même, ou, comme on dit, son «Expérience», qui se fait l’annonciateur de sa propre mort. ●note : « Experians. C'est le terme consacré, en Bretagne ; il équivaut à ce que l’on appelle le «double» ». ●(1938) BRHI 32. on voyait beaucoup d'intersignes (seblanchou), de fantômes (eksperiansou).

  • esperiñ
    esperiñ

    voir esperout

  • espern .1
    espern .1

    m.

    I. Épargne.

    (1659) SCger 52a. epargne, tr. «espern.» ●(1732) GReg 358a. Épargne, ménagement, tr. «Espergn. espern.» ●(1752) PEll 284. Espern, Epargne.

    (1854) MMM 140. eur scouet, froues eus he espern.

    II.

    (1) Ménagement.

    (1575) M 254. Breman nendeux espernn do quernn en yffernou, tr. «Maintenant il n'y a pas de ménagement pour leur crâne dans les enfers.»

    (2) Hep (nep) espern : sans ménagement.

    (1530) J p. 96b-97a. Me ya gant pres, hep nep espern, / Da bout maestr a ty enn ifern, / En cystern e mesq an bern bras, tr. «Je vais, haletant, les yeux fermés, remplir l'office de majordome dans l'enfer ; je vais à l'abîme grossir le monceau des damnés.» ●(1575) M 1310. Da bezaff hep espernn, en cernn an Yffernou, tr. «A être sans rémission dans le cercle des enfers.» ●1322. A leuzrher hep espernn, da cernn an Yffernou, tr. «Seront envoyés sans rémission dans l'enceinte des enfers.» ●1397. Pan leuzrher hep espernn, dan cernn an yffernou, tr. «Quand on les enverra sans rémission dans l'enceinte des enfers.» ●1971-1974. Quentaff ez describiff, credet diff an Yffernn, / Drez caffaff em auis, he bezaff vn Cisternn : / Carguet haznat á Tan, goa eff aya dan bernn, / So tenn enhy diæs, en eres hep espernn, tr. « D'abord je décrirai, croyez-moi, l'enfer, / Comme je trouve, à mon avis que c'est une citerne / Pleine évidemment, de feu ; malheur à celui qui va au tas, / Qui s'y trouve, empilé incommodément, dans la douleur, sans pitié. » ●(1650) Nlou 181. Certes hep espern, en Iffern, à bergnaou, / Ho quaccet en poan, ha queynuoan dan tan Glaou, tr. «Certes, sans pitié, en enfer, en tas, / on les envoyait dans la douleur et le gémissement au feu de charbon.»

    (3) Lakaat espern war ub. : épargner qqn.

    (1920) FHAB C'hwevrer 230. marteze e vije laket espern warnezan.

  • espern / espernañ / esperniñ / espernout .2
    espern / espernañ / esperniñ / espernout .2

    v. tr. d.

    I.

    (1) Épargner (de l'argent).

    (1499) Ca 79a. Espernaff. g. espargner. ●(1647) Am A.293. Dal, na espern glat, dillat, na madou., tr. « Tiens, n’épargne ni argent, (ni) vêtement, ni biens ».

    (1659) SCger 52a. epargner, tr. «espern.» ●(1732) GReg 358a. Épargner, user d'économie, tr. «Esperna. espern. espernout. ppr. espernet. espergn. pr. espergnet. Van[netois] esperneiñ.» ●(1752) PEll 284. Esperni, Epargner.

    (1836) FLF 7. Dre an taul-ma, me a espern / Mizou eured. ●(1890) MOA 81. Ses économies, tr «ar pez en deus espernet

    (1927) GERI.Ern 140. espern v. a., tr. «Epargner.»

    (2) Kef-espern : caisse d'épargne.

    (1935) BREI 412/3a. Kalz arc'hant a zo bet tennet ive diouz ar c'hefiou-espern.

    II. sens fig.

    (1) Épargner (qqn).

    (1763) SE 14. mes squo a zoaré vat ; na da quet d'é espern. ●(17--) TE 12. éspergnein er béherion.

    (1856) VNA 216. J'ai voulu vous épargner cette peine, tr. «Falet-zou d'eign ispergnein d'oh er boén-zé.» ●(1857) LVH 138. ér miloér-zé, péhani ne ispargne dén. ●(1868) FHB 201/353a. Ar maro ne espern den. ●(1877) BSA 34. ar maro ne espern den.

    (2) N'espern netra : ne rien épargner.

    (1894) BUZmornik 572. ne espernjont netra evit he zizalia. ●577. Ar gouarner-ma ne espernaz netra evit ober d'ezhan kinnig ezans d'ann doueou faos.

    (1920) FHAB C'hwevrer 230. n'esperne netra evit ober vad d'en genvroïz divroet.

  • espernadenn
    espernadenn

    f. –où Épargne.

    (1931) VALL 266a. (faire une) épargne, tr. «espernadenn f.»

  • espernañ
    espernañ

    voir espern .2

  • espernapl
    espernapl

    adj. Économe, regardant.

    (c.1500) Cb 79b. [espernaff] Jtem parcus / a / um. g. espernables. b. espernabl.

  • esperndi
    esperndi

    m. –où Caisse d'épargne.

    (1942) VALLsup 66b. Caisse d'épargne, tr. «esperndi m.»

  • espernegezh
    espernegezh

    f. Économie.

    (1944) EURW I 190. an holl gevrennou all, lennegez, arzou, espernegez.

  • espernel
    espernel

    adj. Qui a trait à l'épargne.

    (1958) BAHE 14/13. frankiz espernel.

  • esperner .1
    esperner .1

    adj. Économe.

    (1927) GERI.Ern 140. esperner adj., tr. «économe.» ●(1931) VALL 239a. Économe, tr. «esperner

  • esperner .2
    esperner .2

    m. –ion Épargnant.

    (1927) GERI.Ern 140. esperner m., tr. «économe.» ●(1931) VALL 266a. qui épargne (pers[onne]), tr. «esperner

  • espernerezh
    espernerezh

    m. Science, pratique de l'épargne.

    (1927) GERI.Ern 140. espernerez m., tr. «épargne.» ●(1931) VALL 265b-266a. la pratique, la science de l'épargne, tr. «espernerez m.»

  • espernet
    espernet

    adj. Épargné.

    (1909) FHAB Gouere 207. an arc'hant espernet.

  • espernidigezh
    espernidigezh

    f. Souci d'économie.

    (1847) MDM 299. hor parrez ne deo ket gouarnet gand espernedigez ha gand furnez.

    (1927) GERI.Ern 140. espernidigez f., tr. «épargne.»

  • esperniñ
    esperniñ

    voir espern .2

  • espernout
    espernout

    voir espern .2

  • espernus
    espernus

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Épargnant, économe.

    (1732) GReg 358a. Épargnant, tr. «Espergnus.» ●La jeunesse est trop prodigue, & la vieillesse trop épargnante, tr. «ar re yaouancq a so re dispignus, hac ar re goz a so re espergnus

    (1847) MDM 198. d'ar re espernuz. ●(1857) HTB 163. hon dougen da vean muioc'h espernuz.

    (1927) GERI.Ern 140. espernus, tr. «économe.»

    (2) (en plt d'un outil, etc.) Économique, qui permet d'économiser..

    (1909) BOBL 14 août 242/2d. ar vederez-endrammerez (…) espernus eo evit ar pez a zell ouz an endramm, graet ganti ivez. ●(1927) GERI.Ern 140. espernus, tr. «économique.»

  • esperout / esperiñ / esper
    esperout / esperiñ / esper

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Espérer.

    (1557) B I 605. Consolation da donet / A esperaff nen nachaff quet, tr. «J'espère, je l'avoue, trouver à l'avenir une grande consolation.»

    (1834) SIM 161. e voa en em introduet (…) en ur maner, e pelec'h ec'h espere ober ur c'hoari gaer. ●(1860) BAL 44. ar grassou-se a esperan diganeoc'h. ●195. esperout sicour a trugarez.

    (2) [devant une subord.] Esperout e : espérer que.

    (1621) Mc 49-50. ez dleomp esperiff (…) ez aquisitom gloar an Barados.

    (1790) MG 137. ésperein en en devou Doué truhé dohoh.

    (1860) BAL 44. Esperout a raan, o va Doue, gant fizians (…) esperout a raan em bezo diganeoc'h ar pardon eus va fec'hejou.

    II. V. tr. i. Esperout e : espérer en.

    (1625) Bel 88. Nep à spi hac à esper en Doué.

    (1790) Ismar 55. Ean e ra dehou espérein én é visercord.

    III. =

    (1744) L'Arm 19b. S'attendre, tr. «Esspérein

  • espert
    espert

    m. –ed Expert.

    (1847) MDM 13. pe scolaer, pe esperd, pe gonsord ar mear. ●398. Ann afer a zo kaset d'al lezennourien, d'an dribunal, d'ann esperted.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...