Recherche 'estlamm...' : 12 mots trouvés
Page 1 : de estlamm-1 (1) à estlammus (12) :- estlamm .1
- estlamm .2estlamm .2
m./f. –où
I.
(1) Effroi, frayeur, terreur, danger.
●(14--) N 115. Goude ma angoes ham estlam / en placc man flam a pell amser, tr. «Après mon angoisse et ma misère en ce lieu même, si longtemps.» ●(1530) Pm 87. Am eus poan hac estlam quer, tr. «J'ai douleur et angoisse extrêmes.» ●(1575) M 1610. Pez molest, pez yestlam, tr. «Quelle torture, quelle angoisse.» ●1615. Ha bout caçet ent stram, en estlam yffamus, tr. «Et d'être envoyés ignominieusement, dans un effroi infamant.»
●(1659) SCger 48a. effroi, tr. «estlam.» ●(1732) GReg 324a. Effroy, ou effroi, tr. «estlam.» ●(1752) PEll 285. Estlam, frayeur, terreur. ●(17--) BMa 231. Ar fors an estlam nos a dé, tr. «Les cris, la terreur, nuit et jour.»
●(1864) GBI I 60. pebeuz da estlamm ! tr. «Quelle frayeur !» ●(18--) MILg 82. esplamm.
(2) Danger.
●(1650) Nlou 497ef. Quenomp yoaius, hep refus tam, / Lamet omp à rest, hac exilam (lire : estlam), tr. « chantons joyeusement, sans rien refuser ; / nous sommes tirés du rebut et du danger. », tr. Ernault (DEBm 370) « (tiré) de misère et danger. »
(3) Grand étonnement.
●(1867) BBZ III 80. En devoe eur pebez estlamm.●(1876) TDE.BF 194a. Estlamm, s. m., tr. «Etonnement, surprise.»
(4) Chose étonnante.
●(1866) LZBt Gouere 156. E-kreiz ann noz, e savas eunn estlamm euzuz : unan euz hon c’hirri a diblas hag a ia ne oar den pelec’h.
(5) Admiration.
●(1752) PEll 285. Estlam, Etonnement, surprise, admiration.
●(1889) ISV 246. daou dra hag a grescas c'hoaz an estlam.
●(1907) AVKA 68. ha c'houi a drido gant estlamm.
II. [en locution]
(1) Ober estlammoù : s'extasier.
●(1939) MGGD 66. estlammou a rejont pa voent dispaket dirazo.
(2) Ober estlammoù : être épouvanté, pousser des cris d'effroi.
●(1955) STBJ 17. Eur wechad, goude ma voe lazet eur bleiz e Kêrhau, e tiredas eun niver bras a dud d'e welout (…) Eur mell lôn e oa, kement hag eul leue kaer dizonet, ar pez a lakeas an holl d'ober estlammou. ●137. Mestrez an ti (...) a reas estlammou pa welas ne oa den ganin.
(3) Ober estlammoù gant ub. : s'extasier devant qqn.
●(1955) STBJ 52. Ha neuze e felle d'ar merc'hed gwelout ar filhor nevez-badezet hag, evel just, e raent estlammou gantañ.
(4) [en incise] Un estlamm gwelout : une chose étonnante à voir.
●(1974) THBI 164. ken oa goulou en oll touriou tan an arvor, eur sklamm gwell ! ●203. eur sklamm gwell. ●218. Eur splamm gwell ! eur splamm gwell ! lavar eur zaos abarfet. ●(1978) MOFO 18. Eur sklamm gwell, lavaron deoc'h, tr. «Formidable, vous dis-je.»
(5) En estlamm : en admiration, admiratif.
●(1911) BUAZperrot 455. El levenez e vezi hag en estlam. ●520. Seul-vui e sellomp ouz an heol, ha seul-vui e chomomp en estlam, rak ken alies gwech m'her gwelomp e kavomp en devez atô ar memes sked hag ar memes gened.
(6) Kouezhañ en estlamm =
●(1952) LLMM 32-33/134. (Douarnenez) Estlamm. ST a zo SK e Dz hag E a zo komprenet evel anv-gwann-perc'hennañ : e sklamm. Da heul, e klever frazennoù evel houmañ : me zo koue'et em sklamm.
(7) Dougen estlamm : éprouver de l'effroi.
●(1557) B I 336. Na doen estlam en neb amser, tr. «et sans expiation à supporter jamais.»
(8) Kemer estlamm : éprouver de l'effroi.
●(1575) M 1327-1330. Pyu eu plen an heny (…) / Na quemerhe yestlam, tr. «Quel est bien celui (…) / Qui ne prit peur.»
- estlammadell
- estlammadenn
- estlammadenniñestlammadenniñ
v. Pousser une interjection.
●(1931) VALL 397a. Pousser une interjection, tr. «estlammadenni (de joie gand al laouenedigez).»
- estlammañestlammañ
voir estlammiñ
- estlammata
- estlammdedestlammded
f.
(1) Épouvante.
●(1530) Pm 25. Deut tiz ouz pirill dam miret / Eual hoz mam ouz estlamdet, tr. «Venez vite me garder de péril, / Comme votre mère, (et) d'épouvante.» ●82. ouz estlamdet (variante : estlamet) / Ouz poan ha pirill de miret, tr. «pour d'épouvante, / De peine et de péril la préserver.»
(2) Admiration.
●(1732) GReg 13a. Avec grande admiration, tr. «gand un éstlamded dreistordinal.»
(3) Miracle.
●(1580) G 1095. Ma mam dre estlamdet sevet, tr. «Ma mère, par miracle, levez-vous.»
- estlammer
- estlammetestlammet
adj.
(1) Extasié, émerveillé.
●(1868) KMM 259. ken estlamed e oe, o velet ar sclerder a bare en dro dezi. ●(1868) FHB 164/59a. eur plac'h brudet bras (...) dre ma chome aliez estlamet, gour-zavet etrezeg Doue.
●(1955) STBJ 99. Alvaonet hag estlammet e chomen dirak e c'hoariellou.
(2) Estlammet holl =
●(1877) BSA 198. er meaz anezhi he-unan hag estlammet-oll.
(3) Bezañ estlammet gant : s'extasier devant.
●(1907) PERS 321. N'eo ket red d'eoc'h beza ken estlamet gant va c'hanaouen.
(4) Horrible, terrible, épouvantable.
●(1530) J p. 32a. Maru quen iffam quen estlamet / Quen inhumen, tr. «une mort aussi infâme, aussi horrible, / Aussi cruelle.»
- estlammiñ / estlammañestlammiñ / estlammañ
v.
I. V. intr.
(1) S'étonner.
●(1659) SCger 46b. s'ebahir, tr. «estlami.» ●147a. estlami, tr. «s'estonner.»
●(1876) TDE.BF 194a. Estlammi, v. n., tr. «s'étonner.»
●(1912) KANNgwital 113/125. pa plegomp ato d'ar re fall, perag estlammi pa vezomp flastret gantho ?… ●(1952) LLMM 32-33/134. (Douarnenez) Sklammañ a zo ar verb : sklammet eo.
(2) S'effrayer.
●(1752) PEll 285. Estlami, tr. «être épouvanté.»
●(1894) BUZmornik 178. Estlammi a riz oc'h erruout enn toull tenval hag heuzuz-se.
(3) S'émerveiller.
●(1866) SEV 178. Ne c'houfenn ket lenn heb estlammi ar c'hraz hag ar galloud ho deuz bet kalz a zent.
(4) Estlammiñ gant : s'émerveiller de.
●(1902) PIGO I 163. An daou bôtr hag o mamm a estlamme gant ar joa. ●(1955) STBJ 181. Laouen-bras e vezemp neuze, me o konta ma c'hoñchennou iskis ha froudennus, hag int oc'h estlammi hag o souezi gant ar pez a glevent.
II. V. tr. d.
(1) Effrayer, épouvanter.
●(1575) M 938. hep tam é yestlamaff, tr. «sans l'accabler du tout.»
●(1659) SCger 48a. effraier quelqu'vn, tr. «estlami vrebenac.» ●(1732) GReg 324a. Effraier, tr. «estlami.» ●(1752) PEll 285. Estlami, épouvanter.
(2) Émerveiller.
●(1867) BUE 79. er pennad man, e fell d'in dastum, evel enn eunn tronsad, obero he garante ken bruzuduz (lire : burzuduz), ar re a esklammaz kement tud he amzer evel kaeran perlez a zo er gurunen lugernuz lekeet gant ann Iliz gatolik war e benn. ●(1876) TDE.BF 194a. Estlammi, v. n., tr. «Etonner.»
(3) [au narrat. ind.] S'exclamer.
●(1955) STBJ 206. Chesuz-Doue ! Gwerc'hez santel ! a estlammas ar vaouez.
III. V. pron. réfl. En em estlammiñ : s'émerveiller.
●(1854) MMM 160. en-em estlami dre ar santimanchou a vrassa levenez. ●(1889) ISV 11-12. ne gavimp ket nebeutoc'h a leac'h d'en em estlami.
- estlammusestlammus
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Impressionnant, effrayant.
●(1732) GReg 324a. Effraiant, tr. «estlamus.» ●(1752) PEll 285. Estlamus, étonnant, effroyable.
●(1831) MAI 198. Ar sinalo estlamus. ●(1854) MMM 38. Ar maro ! eme an den clan gat eur voues estlamus ! ●(1868) KMM 144. dirak un arvest ken esclammuz ! ●(1880) SAB 208. ar zinalou esclamus a vezo da fin ar bed.
●(1905) KANngalon Genver 302. eunn dra estlammuz meurbed. ●(1929) FHAB Genver 14. en eur ober eun trouz estlammus.
(2) Impressionnant, qui laisse admiratif.
●(1877) BSA 27. ez oa ar c'hrouadur-se galvet da ober traou estlammus.
●(1907) AVKA 121. an trao estlammuz a rae Jesus. ●(1907) FHAB Mezheven 97. Penaoz isplika eul loc'herez ken estlammus ? ●(1919) BUBR 9/236. Ha setu hen, a-greiz-penn, o staga gant e don bras estlammus. ●(1929) MKRN 153. E vurzudou estlammus.
II. Adv. Épouvantablement.
●(1894) BUZmornik 76. ann diaoul a deuaz ac'hano enn eur iudal estlammuz.