Devri

Recherche 'ezhomm...' : 6 mots trouvés

Page 1 : de ezhomm (1) à ezhommus (6) :
  • ezhomm
    ezhomm

    m. –

    I.

    A.

    (1) Besoin.

    (1521) Cc. yzom, besoin. (d'après GMB 230). ●(c.1500) Cb 82b. [ezomec] g. auoir besoing / ou necessite. b. caffout dieznes / pe ezom. ●(1557) B I 67. Mar bez ezom (variante : ezomp), tr. «s'il en est besoin.» ●(1612) Cnf 33a. en vn ezom bras bennac. ●(1621) Mc 85. hac em eux quement à ezom euel ma en gousoch.

    (1659) SCger 4b. i'ay affaire d'vn liure, tr. «ezom emeus, affer ameus eus vr levvr.» ●14a. besoin, tr. «ezom.» ●(c.1680) NG 136. Er haf prepet douh pep ehom. ●(1732) GReg 789b. Recourir, avoir recours à quelqu'un, tr. «recour da ur re-bennac èn e yzom.» ●(1744) L'Arm 29b. Besoin, tr. «Éhom.. meu. m.» ●(1752) PEll 284. Esom, Besoin, manque, indigence. ●Esom a m'eus, j'ai besoin. ●(1792) BD 463. homan eo an esom, tr. «tel est le besoin.»

    (1860) BAL 141. izomou e ene. ●(1889) ISV 460. Morse ne vez izom na baz, na fouet evit he gass. ●(1890) BSS 3. dre ma veze izom. ●(1890) MOA 141b. En cas de besoin, secourez-moi, tr. «var va ezhom, skoaz d'in !»

    (1942) DADO 20. Eur chimikenn ac’h eus ezomm, Gwilho ?

    (2) Dénuement, misère

    (14--) N 525. Aman em ezomp me chomo, tr. «Je resterai ici dans ma misère.» ●1924. ma sicourit rez em ezomp, tr. «aidez-moi dans ma nécessité.» ●(1557) B I 67. heb chom dre ezom, tr. «mais pour que nous ne nous arrêtions pas par dénuement.»

    (1659) SCger 44b. disette, tr. «ezom

    (3) Ezhomm da (+ v.) : besoin de.

    (1612) Cnf 27b. pediff eguidouff, hac eguit an re oz deueus ezom da pediff eguitto.

    (17--) EN 641. eom a meus, asur, da gemer ma repos, tr. «j'ai besoin, pour sûr, de prendre mon repos.»

    (1860) BAL 24. em euz izom da gaout grassou diganeoc'h. ●(1884) LZBt Meurzh 48. Eomm zo d'ober kement-se.

    (1911) SKRS II 35. E Doue an dud vad a gavo ar skoazel ho deuz ezom da gaout. ●(1923) KNOL 226. unan anezo en doa bet izomm da vont en eur park. ●276. N'ez peus ket ezomm da gaout aon.

    (4) Ezhomm a, eus (+ subst.) : besoin de.

    (1612) Cnf 13a. n'a vez quet à ezom ves à examination arall.

    (1710) IN I 162. Izom hoc'h eus a batiantet.

    (1860) BAL 73. n'en deuz izom ebed ahanomp. ●(1862) JKS 38. n'euz den n'en deuz ezomm euz ar re all. ●(1884) LZBt Meurzh 50. hep kad eomm deuz ar midisin. ●(1889) BFA 46. n'en diviche izoum ebed anez-hi.

    (1905) KANngalon Mae 394. biskoaz n'hon deus muioc'h izoum euz he skoazell. ●(1909) NOAR 58. Ar re-ma n'o doa ezom ebet a alvokad. ●62. mar ho pefe ezom eus eun dra bennak. ●149. Ezom 'zo eus eur prins. ●(1910) MBJL 80. ezom a zo a bolis. ●(1907) PERS 39. an Impalaër en doa kement a ezom a zoudarded. ●(1923) KNOL 222. n'eus ket izomm deuz a draou ar seurt-se. ●(1928) BFSA 128. ezomm he doa c'hoaz euz renadurez an hini en doa he savet.

    (5) Ezhomm ouzh, diouzh (+ subst.) : besoin de.

    (1876) TDE.BF 661b. Ezomm am euz out-hañ, tr. «j'ai besoin de lui.» ●(1884) LZBt Meurzh 47. ho deuz eomm diouz ann Uropeaned.

    (1907) PERS 57. evel pa n'en divije mui ezom outhan. ●83. den n'euz ezom outho. ●96. n'en divije ket ezom ebet outhi.

    (6) [sans prép.] Besoin de.

    (1884) LZBt Meurzh 47. M'ho de eomm zikour.

    (1907) KANngalon Genver 296. Izoum braz 'zo ive kazetennou kristen. ●(1911) BUAZperrot 107. Iliz Jezuz he deus ezom beleien nevez. ●706. evit an digarez vat m'he deus ezom danvez. ●(1919) LZBl Genver 16. em bije ezom eur vag peuz-postek. ●(1923) KNOL 197. n'em eus ket izom arc'hant.

    B.

    (1) Terriñ an ezhomm : assouvir ses besoins.

    (1872) ROU 92. Le stricte nécéssaire, tr. «kement ha terri an izom

    (1902) PIGO I 221. Bepred e kavent peadra da dorri o ezom.

    (2) Ne'c'h eus ezhomm, n'hoc'h eus ezhomm : n'ayez crainte.

    (17--) EN 2323. henon ne teus eom, evou vaqued guenid, tr. «là, ne crains rien, on s'occupera de toi.» ●2369-2370. mar en tapomb enon, n(o h)eus eom, Satan gos, / nin exersou (a) nean eb nemeur a repos, tr. «si nous l'attrapons là, n'ayez crainte, vieux Satan, / nous l'exercerons sans guère de repos.»

    (3) Ouzh, diouzh da ezhomm : en fonction de tes besoins.

    (1792) BD 371. Pa na heus na substans naboet ous da esom, tr. «Puisque tu n'as ni subsistance ni nourriture selon tes besoins.»

    II. euph. [généralement au plur.]

    (1) An ezhommoù naturel : les besoins naturels.

    (1866) HSH 145. e santas un ezom naturel da vont a gostez.

    (1976) BAHE 90/45. Privezioù : al lec'h distro evit an ezhommoù naturel.

    ►absol.

    (1915) HBPR 224. Ar baillou evit ober an ezomou oa e pevar c'horn ar gambr hag a ampoezone anezhi. ●(1925) FHAB Ebrel 144. eur bailh da ober ennan o ezommou.

    (2) Lec'h an ezhommoù : les toilettes.

    (1865) LZBt Gouere 4. gwele, lec'h ann eomo.

  • ezhommeg
    ezhommeg

    m. ezhommeien Personne dans le besoin.

    (1530) J p. 12b. Reif dan peauryen ezomeyen en bet, tr. «donner aux pauvres et aux indigents du monde.» ●(1612) Cnf 45b. An heny à pren digant an ezomec è eth.

    (1752) PEll 284. Esomec, nécessiteux, indigent, pauvre, qui a besoin.

    (1857) HTB 23. ar paour hag an ezomek. ●(1857) LVH 341. er peur hag en éhomêk !

  • ezhommegezh
    ezhommegezh

    f. Besoin, indigence.

    (1719) CHal.ms iii. pauureté, tr. «peuranté ehommigueh.» ●(1723) CHal 70. éhomigueh, tr. «Besoin.»

  • ezhommek
    ezhommek

    adj.

    I. (en plt de qqn)

    (1) Qui a besoin (de qqc.).

    (1464) Cms (d’après GMB 230). Ezommec, indigent. ●(1499) Ca 81b. Ezomec. g. souffrateux / ou besoigneux. poure / qui na de quoy viure. ●(1521) Cc (d’après GMB 230). yzomec (besoigneux).

    (1659) SCger 89b. pauure, tr. «ezommec.» ●(1727) HB 553. Roit deomp hirio ho bara pemdeziec / Eus ho craçou pa zomp quen izomec. ●(17--) CCn 648-649. me so deut do cafet / euit clasq eur botto. Teripl on esomeq.

    (2) Indigent, pauvre, nécessiteux.

    (1744) L'Arm 198a. Indigent, tr. «Éhomêc.» ●(1792) BD 78. souten nep aso esomec. ●(17--) EN 3620. en toes ar beuien, a re muan eomec, tr. «parmi les pauvres les plus nécessiteux.»

    (1859) MMN 6. cass sicour d'an dud izomec. ●(1860) BAL 205. ar re a gave muia izomog. ●(1880) SAB 105. d'ar re izomeg roed madou braz. ●(1889) ISV 311. ne zonjont nemeur e dienez ar re izomek.

    (1900) MSJO 80. Eun dever stris eo evid peb den sikour he nesa pa ves ezomek. ●(1911) BUAZperrot 664. Mat oa (…) d'an dud ezommek. ●(1928) LEAN xv. kement a dud ezommek. ●(1933) ALBR 78. Micherourien ezommek.

    (3) Ar baourentez ezhommekañ : la grande pauvreté.

    (1903) MBJJ 133. e-kreiz ar baourante an ezommekan.

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Qui a besoin (de qqc.).

    (1906) GWEN 13. Ar pod a vezo kaset evelse betek ar gesten ezome (lire : ezomek).

    (2) Dont on a besoin.

    (1943) FHAB Meurzh/Ebrel 254. O klask evit ober ar pred / An traou ezommek a vez ret.

    (3) Qui dénote l'indigence.

    (1835) AMV 105. en oll gantoniou ezommec.

  • ezhommekaat
    ezhommekaat

    v.

    (1) Avoir besoin.

    (1464) Cms (d’après GMB 230). Ezommecat, être indigent. ●(1499) Ca 81b. g. auoir deffault de biens. b. ezomecat.

    (1732) GReg 599b. Manquer, avoir besoin, tr. «Yzommeqât.» ●(1752) PEll 284. Esomecaa, tr. «être, ou devenir.»

    (2) V. tr. d. Apauvrir.

    (1659) SCger 8a. apauurir, tr. «ezomecaat.» ●(1752) PEll 284. Esomecaa, tr. «rendre indigent.»

  • ezhommus
    ezhommus

    adj. Dans le besoin.

    (1876) KTB.ms 14 p 56. bepred e chommont paour hag ezommus.

    (1995) BRYV v 95. (Milizag) famillou ezommuz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...