Devri

Recherche 'foeltr...' : 18 mots trouvés

Page 1 : de foeltr (1) à foeltrus (18) :
  • foeltr
    foeltr

    m., adv. & interj.

    I. M.

    (1) Foudre.

    ●(14--) N 874. Foultr hac avel, tr. «La foudre et le vent.» ●(1499) Ca 85b. Foeltr. g. fouldre vide in curun. ●87b. Foultr. g. fouldre.

    ●(1659) SCger 59b. foudre, tr. «foeltr.» ●148b. foueltr, tr. «foudre.» ●(1732) GReg 428a. Foudre, tonnerre accompagné de fracas, tr. «Foultr. foëltr.» ●(1792) BD 2893-2894. foelt ha tempest avo voar an douar / ha curuno hep lacat mar, tr. «Il y aura foudre et tempête sur la terre, / Et des éclairs, sans aucun doute.» ●(17--) ST 136. Me bed ar pevar foeltr da zont d'am bruzuna. ●(17--) EN 1639. Ar foeld, ar hurunou, hac al luhed, tr. «La foudre, le tonnerre et les éclairs dans l'air.»

    ●(1876) TDE.BF 212b. Foultr, s. m., tr. «Foudre.»

    (2) =

    ●(17--) EN 1619. pou maro ar foeld cos, tr. «quand sera mort le vieux garnement.»

    (3) C'hoari e foeltr : se comporter le plus mal possible.

    ●(17--) EN 1403. me hoareiou ma foeld, pariuin en arme, tr. «je ferai mon garnement quand j'arriverai à l'armée.»

    (4) Na foeltr na brall : absolument rien du tout.

    ●(1964) BRUD 17/7. N'eus na ki na kaz, na tamm na lomm, na foeltr na brall en ho ti.

    (5) Gant ar foeltr : au diable.

    ●(18--) KTB.ms 14 p 273. It gant ar foeltr, gast ann ifern !

    ●(1913) KZVr 29 - 21/09/13. poentoc'h evit poent eo d'an amprevan-ze mont gant ar foeltr. Bescond.»

    (6) Gant ar foeltr : à toute vitesse.

    ●(18--) KTB.ms 14 p 46. p'ho gwel o tont, a skarr gant ar foeltr.

    ●(1970) BHAF 239. Pa oe boutet peb a vod-spern dindan lost o hezeg, ha fidam biché, ar re-mañ o skarza gand ar foeltr ha diaez, evel-just, chom war o hein.

    II. Loc. adv. Ar foeltr.

    A. [locution qui renforce les adv. interrog.]

    (1) Petra ar foeltr ? : que diable ?

    ●(1834) SIM 72. deus a betra ar fouëldr en em mellent. ●(1847) FVR 218. Petra ar foeltr eta ve d'ec'h ne doufac'h ket ? ●(18--) BSG 238. Daouest petra ar foeltr a zo caus euz a-ze ?

    ●(1902) PIGO I 100. «Daoust gant petra ar foeltr e ve dalc'h-mad penn heman ? ●(1923) KNOL 312. Petra 'r foultr ! a zo aze da vihana ? ●(1924) BILZbubr 41/949. Petra ar foeltr a c'hoarve ganec'h ? ●(1945) DWCZ 47. Petra 'r foultr a c'hell eta beza ? ●(1970) BHAF 68. «Petra ar foeltr ? Me ne vo ket greet din evelkent skriva anoiou evel-se, na ne vo.»

    (2) Piv ar foeltr ? : qui diable ?

    ●(1943) SAV 29/17. Piou ar foeltr eo ar Sant-se ? ●(1970) BHAF 328. Met piv ar foeltr eo homañ ?

    (3) Pelec'h ar foeltr ? : où diable ?

    ●(1869) KTB.ms 15 p 104. Pelec'h ar foeltr eo êt ? emehan.

    ●(1919) BUBR 1/20. da belec'h ar foeltr emaint e sell da gas ac'hanomp en dro-man ?

    (4) Penaos ar foeltr ? : comment diable ?

    ●(1850) JAC 118. Daouest penos ar foueltr ar zeiz a dremeno !

    B. [locution qui renforce ce dont il est question]

    (1) Terrible, horrible.

    ●(17--) EN 2360. hues ar foeld sou aman, demb quid, ne arsfen qued, tr. «il y a une fichue odeur ici, allons-nous en, je n'y résisterais pas.»

    ●(1895) GMB 243. Pet[it] Trég[uier] c'houéz eur voeltr, tr. «horrible odeur.» ●(18--) KTB.ms 14 p 190. En-bezr a klewjont un drouz ar Foeltr.

    ●(1905) BOBL 28 janvier 19/1b. c'houez ar foeltr 'zo ebarz ar ruiou, e-lec'h a van an dour da vreina. ●(1918) LZBt Gouere 23. Ne zaleas ket [ar pôtr bihan] da 'n em gât goueler, garmer ar foeltr.

    (2) (dans les insultes) Ar foeltr : du diable.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 137. Pelec'h ez-te gant ma rozel, mab ar foeltr ?

    ●(1909) FHAB Kerzu 377. «Ac'hanta, pillaouaer ar foeltr, en em gaout a ri divar ar mare, turluter daonet ma'z out.

    III. Adv. [devant un subst., un adv.] Terme qui renforce une négation.

    ●(1829) HBM 11. ma crogo ennòn ar c'holica, mar tostaàn foeltr biqen d'ar vezen daonet-màn. ●(1836) FLF 7. rac foelt-biqen / Na deu ar sonch-se em c'hlopenn ! ●(1846) DGG 141. foultr biscoas. ●(1850) JAC 30. Foeltr hini ac'hanomp ne lezfe en bue, tr. «(GMB 243) il ne laisserait en vie aucun de nous.» ●(1850) MOY 152. Foeltr biken dioute n'em bo compassion.

    ●(1902) PIGO I 134. tud, avad, nan euz foeltr hini. ●(1906) BOBL 03 mars 76/3c. – Hag a nevez ? – Netra tout, foultr netra. ●(1906) BOBL 19 mai 87/1b. Biskoaz, nan foëltr biskoaz n'en deuz great eur gammed da wellaat stad al labourerien. ●(1908) PIGO II 57. Foeltr biken nan in, eme Job. ●(1926) ARVG (niv 7 gouere) 146. Eno n’eus foeltr gweenn aval ebet ken ! ●(1932) CDFi 19 novembre. ne vezo pardonet biken, foeltr birviken ! ●(1970) BHAF 258. Ne gomprene Pierrig foeltr Doue seurt er jedoniez.

    IV. Loc. interj.

    (1) Foeltr Doue : malédiction de Dieu.

    ●(1876) TDE.BF 212b. Foultr-Doue, tr. «Imprécation.»

    (2) Foeltr an diaoul : malédiction du diable.

    ●(1927) YAMV 11. Bezomp fur, foultr an diaoul, hag an traou a zeuio da vad. ●(1932) TUML 28. Sellit 'ta ! Ha perak, foultr an diaoul, perak ?

    (3) Foeltr gar da ... =

    ●(1909) TOJA 11. Inosant ? N'e ket, foeltr gar d'ei ! Houman a ouie mat petra re ! ●17. N'in ket, foeltr gar d'in ! ●(1934) YANB 8. Tapet ne vin ket, foeltr gar d'in !

    (4) Mallozh ar foeltr ! : malédiction de la foudre !

    ●(1911) RIBR 77. Malloz ar foueltr ! emezan.

    (5) Tamm ar foeltr : gibier de la foudre.

    ●(1878) EKG II 158. lavaret a ri, tamm-ar-foultr, eme ar c'habiten (…) lavaret a ri ?

    (6) Boued ar foeltr ! : gibier de la foudre !

    ●(1943) SAV 29/7. gortozit, boued ar foeltr, pep hini en devo e lod…

    V.

    (1) C'hoari e foeltr : faire son mauvais garnement. Cf. le trégorrois ur paotr a foeltr forzh et EN 1619, 1637, foeld cos, « vieux garnement », 1639 ar foeld, « la foudre ».

    ●(17--) EN 1403 (Go). Me hoareiou ma foeld, pariuin en arme, tr. G. Dottin «Je ferai mon mauvais garnement quand j'arriverai à l'armée.»

    (2) Kas gant ar foeltr : envoyer au diable.

    ●(1931) VALL 215. Va au diable ! tr. F. Vallée «kea gand ar foeltr.» ●(1970) BHAF 152 (T) E. ar Barzhig. Tud evel-se, pratikou evel hennez, eo réd kas anezo da drei bili d'an aod, ya kas anezo gant ar foeltr.

    (3) Dont evel ar foeltr : arriver très vite, très rapidement.

    ●(1868) KTB.ms 14 p 194 (T). Eo, gwelet a ran unan hag a deu evel ar foeltr.

  • foeltr-bouzelloù
    foeltr-bouzelloù

    m. Énorme repas.

    ●(1982) TKRH 23. Ar pred-eured 'oa bet ur foeltr-bouzelloù.

  • foeltr-forzh
    foeltr-forzh

    adv.

    (1) Ober foeltr-forzh : n'en avoir rien à foutre, se contrefiche.

    ●(18--) KTB.ms 14 p 66. Foeltr forz na rann, met wit ma merc'h n'hen defo, ket.

    ●(1902) PIGO I 98. eun den difeson na re foeltr forz na deuz Doue na deuz diaoul. ●(1935) BREI 402/2a. ar foeltr forz a ra diouz ar broiou estren en deus roet da Hitler eur galloud dreist-muzul.

    (2) Bezañ foeltr-forzh da ub. =

    ●(1917) LZBt Gouere 16. Fouelt forz 'vije bet d'in, emeï ; kentoc'h evit ren ar vue-loën am eus, am ije bet anaoudegez-vad d'am mam ma 'dije lac'het anon !

    (3) (en plt de qqn) A-foeltr-forzh : je-m'en-foutiste.

    ●(1895) GMB 242. pet[it] Trég[uier] eur pot a voel forz (de foeltr forz) un homme sans souci.

    ●(1908) PIGO II 25. eur pôtr a foeltr-forz. ●(1956) LLMM 55/30. e oa daou baotr a foeltr-forzh. ●(1955) VBRU 4. n'eo ket gant hanter kant lur er miz e vije deut ur soner a foeltr-forzh eveldon da greskiñ e voutizell.

  • foeltr-foutr
    foeltr-foutr

    adv. Ober foeltr-foutr : se foutre de.

    ●(1935) BREI 413/3d. Me 'ra foeltr-fout gouel piou a zo.

  • foeltradeg
    foeltradeg

    f. –où Foudroiement collectif.

    ●(1732) GReg 428a. Foudroiement, action de foudroyer, tr. «foëltradecg.» ●Le foudroïement de Sodome, tr. «ar foëltradecg, eus ar guær a Sodoma.»

  • foeltradenn
    foeltradenn

    f. –où

    (1) Foudroiement.

    ●(1927) GERI.Ern 157. foeltradenn, f, tr. «foudroiement.» ●(1931) VALL 315a. Foudroiement, tr. «foeltradenn f.»

    (2) Imprécation.

    ●(1876) TDE.BF 212b. Foultradenn, s. f., tr. «Blasphème, imprécation, jurement ; pl. ou.» ●(1890) MOA 301b. Imprécation, s. f., tr. «Foultradenn f.»

    ●(1927) GERI.Ern 157. foultradenn m, tr. «imprécation, jurement.» ●(1931) VALL 410b. Juron, tr. «foeltradenn f.»

  • foeltradiñ
    foeltradiñ

    v. intr. Dire des imprécations.

    ●(1847) FVR 238. Safarin a reont, ha foultradin. ●(1876) TDE.BF 212b. Foultradi, v. a., tr. «Proférer des imprécations.» ●(1890) MOA 301b. Faire des imprécations, tr. «foultradi.»

    ●(1927) GERI.Ern 157. foultradi m, tr. «jurer ainsi.»

  • foeltradur
    foeltradur

    f. –où Foudroiement.

    ●(1732) GReg 428a. Foudroiement, action de foudroyer, tr. «foultradur.» ●Le foudroïement de Sodome, tr. «ar foultradur, eus ar guær a Sodoma.»

    ●(1927) GERI.Ern 157. foeltradur m, tr. «foudroiement.» ●(1931) VALL 315a. Foudroiement, tr. «foeltradur m.»

  • foeltraj
    foeltraj

    m. Bêtises, paroles vides de sens.

    ●(1879) ERNsup 161. laret voeltrach, dire des bétises, Treg[uier], Pleud[aniel].

  • foeltrañ / foeltriñ
    foeltrañ / foeltriñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Foudroyer.

    ●(1659) SCger 59b. foudroyer, tr. «foeltri.» ●148b. foueltra, tr. «foudroier.» ●(1732) GReg 428a. Foudroyer, tr. «Foultra. pr. foultret. foëltra. pr. foëltret. (Trég[or] foëltrañ. foëltriñ.) Van[netois] foëltreiñ.» ●428a. Foudroyé d'un coup de tonnerre, tr. «Foultret gand un talm gurun.» ●(1744) L'Arm 162b. Foudroïer, tr. «Fouildrein : Foeldrein.» ●(1790) MG 255. er gurun (...) e eèll me fouildrein. ●(17--) VO 23. er gurun e venaçai a hun fouildren.

    ●(1876) TDE.BF 209a. Foeltra, v. a., tr. «foudroyer.»

    ●(1927) GERI.Ern 157. foeltra, tr. «foudroyer.»

    (2) sens fig. Foeltrañ e gorf : se tuer au travail.

    ●(1868) FHB 160/29a. Perak foultra hor c'horf.

    ●(1924) FHAB Du 407. chom da foeltri e gorf.

    (3) Tirer, envoyer.

    ●(17--) ST 104. Foëltromp war-n-ho ive eur volead kanon, tr. «envoyons-leur une volée de coups de canon.»

    (4) Démolir, casser, etc.

    ●(1659) SCger 17b. briser, tr. «foueltra.» ●106a. rompre, tr. «foeltra.» ●(1744) L'Arm 163b. Fracasser tr. «Fouildrein.»

    ●(1876) TDE.BF 209a. Foeltra, v. a., tr. «Éparpiller, frapper à tort et à travers comme un homme emporté.»

    ●(1902) TMJG 345-346. tud a oant da foueltra kement tra oa 'n he zi. ●(1925) FHAB Mezheven 212. Foeltra a reas ar c'hoajou-uhel tro-war-dro. ●(1927) GERI.Ern 157. foeltra, tr. «détruire, briser violemment.»

    (5) Donner, foutre.

    ●(1927) GERI.Ern 157. foultra bazadou, tr. «donner des coups de bâton (gant à).»

    II. V. intr. Crever.

    ●(1868) KTB.ms 14 p 128. Ma renkas foeltri eno. ●(1869) KTB.ms 15 p 116. Lakit d'ehan, embêr, euz ann dour-se en he soup, hag a rinko foeltri hep-dale. ●(1870) KTB.ms 15 p 131. Kement a evas, ma foeltras eno. ●(1872) KTB.ms 15 p 90. Pa lennas homan al lizer, hec'h eas kement ha drouk en-hi, ma oe darbet d'ezhi foeltri.

    ●(1982) TKRH 104. ken a foeltro eno.

    III. V. pron. réfl. En em foeltriñ : se crever.

    ●(1913) KOME 6. me n'en em foeltrin ket en e zervij, 'vit kelo komzou treut am eus da gât...

    IV. V. impers. Ken a foeltr.

    (1) Tant que faire se peut.

    ●(17--) ST 104. Tennomp adarre 'ta ken a foëltro, war-n-he, tr. «Tirons encore, tirons sur eux comme le diable.»

    (2) [avec un v. de mouvement] À toute vitesse.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 133. ul levrenn hag a rede ken-a-foeltr. ●(18--) KTB.ms 14 p 72. ha setu-int en hent are, ha da vont ken a foeltr.

  • foeltrenn
    foeltrenn

    f. –où

    (1) [devant un subst.] Énorme.

    ●(1766) MM 1263. er foultren varc'h quement a me, tr. «un énorme cheval, de ma taille.»

    ●(1838-1866) PRO.tj 193. eur pez foeltren assied. ●(1890) MOA 74. foultrenn-ki, tr. «énorme chien.» ●(18--) SBI II 182. Eur pez foueltren assied, tr. «Une espèce d'énorme assiette.»

    ●(1902) PIGO I 18. foeltrenno pejo gal. ●(1906) KANngalon Mezheven 139. eur foultren kountel en he zourn. ●(1906) KANngalon Eost 179. guelet ar foultrennou berniou traou intanet. ●(1906) BOBL 01 septembre 102/2f. eur foultren alc'houez. ●(1907) MVET 84. eur foultren boutou koad, tachou kezeg enno. ●(1909) KTLR 218. Daou foultren korn oa var he benn. ●(1909) NOAR 44. Eur pez foultren den e oa. ●(1913) ARVG Eost 188. Ar re-man a deuio gante eur foeltren pez karg, ha dichipot ! Ne vo ket red skoilhan d'e e-kreiz ar c'hra. ●(1921) LZBt Here 34. Ar morvleïz a zigoras eur fouelten c'heno 'us d'an dour. ●(1923) KNOL 54. Doue ar mor a gemeras ur foultrenn bigorn. ●230. Kerkent daou foultrenn korn a zavas war he fenn. ●279. Diou foultrenn barrikenn hag o doa seiz troatad uhelder. ●(1935) BREI 406/2d. foeltrennou beterabez. ●(1957) AMAH 39. ur foeltrenn den anezhañ.

    (2) Fondrière.

    ●(1977) CDCS 160. il revint vers la grève, là où il savait exister un grand «vouldroen»* (....) *Fondrière.

  • foeltrer .1
    foeltrer .1

    adj. Foudroyant.

    ●(1744) L'Arm 162b. Qui foudroie, tr. «Fouildrérr.»

  • foeltrer .2
    foeltrer .2

    m. –ion Celui qui foudroie.

    ●(1732) GReg 428a. Celui qui froudroye, tr. «Foultrer. p. foultréryen.»

  • foeltrerezh
    foeltrerezh

    m. Foudroiement.

    ●(1732) GReg 428a. Foudroiement, action de foudroyer, tr. «Foultrérez. foëltrérez.» ●(1744) L'Arm 162b. Foudroiement, tr. «Fouildrereah.. heu. m.» ●163b. Fracas, tr. «Fouildrereah.. heu. m.»

    ●(1927) GERI.Ern 157. foeltrerez m, tr. «foudroiement.»

  • foeltret
    foeltret

    adj.

    I. Foudroyé.

    II. sens fig.

    (1) Gaspillé.

    ●(1977) PBDZ 416. (Douarnenez) argant foeltret, tr. «de l'argent jeté par les fenêtres.»

    (2) Fichu.

    ●(1879) ERNsup 161. Me zou voeltred lip, je suis tout à fait fichu.

  • foeltriñ
    foeltriñ

    voir foeltrañ

  • foeltrizion
    foeltrizion

    adv. [devant un subst., un adv.] Mot employé pour renforcer une négation.

    ●(1982) LLMM 211-212/128. Ha n'ouzon pet foeltrizion seurt all c'hoazh.

  • foeltrus
    foeltrus

    adj.

    (1) Foudroyant.

    ●(1732) GReg 428a. Foudroyant, ante, qui foudroye, qui fracasse, tr. «Foultrus. foëltrus.» ●Une épée foudroyante, tr. «Ur c'hlleze foultrus.» ●(1744) L'Arm 162b. Foudroyant, tr. «Fouildruss : Foeldruss.»

    (2) Saezh foeltrus : carreau de foudre.

    ●(17--) VO 107. deèt er seah fouildrus de gouéh ar n'an.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...