Devri

Recherche 'foet...' : 21 mots trouvés

Page 1 : de foet-1 (1) à foetijenn (21) :
  • foet .1
    foet .1

    m. –où

    I.

    A.

    (1) Fouet.

    (1633) Nom 136b. Verbera, flagella, scuticæ, virgæ : fouëts, verges : foüettou, trounçc guyal. ●182a. Scutica, flagellu: fouët : fouet, goualen.

    (1659) SCger 59b. fouet, tr. «fouet.» ●(1790) MG 36. ean e gueméras ur foêt guet en dud-hont.

    (1868) KMM 142. Sonjit (…) en taoliou fouet a zispennas e gorf sakr. ●(1882) BAR 104. gant an taoliou fouet.

    (1933) DAGO 9. e fouet en dro d'e c'houzoug.

    (2) Glav foet : petite pluie fine.

    (c.1718) CHal.ms iii. pluye menüe et fine, tr. «glaü munut, glaü foüet, moustrag'.»

    (3) (phycologie) Foet-traezh : Laminaria digitata.

    (1968) NOGO 221. Laminaria digitata. fwetu-'treaz «fouets de sable» : Penn ar Bed n° 37.

    B. (jeu) C’hoari ar foet : jeu de fouet.

    (1857) CBF 125. C’hoari ar foet, tr. « Jeu de fouet. »

    II.

    (1) Kordañ ar foet en-dro d'e lêr : (?)

    (1877) FHB (3e série) 15/115b (L) *Torr-e-Benn. Bremaic, a zounjemp goustadig, c'hui a gordo ar fouet en dro d'ho ler.

    (2) Strakañ e foet : se vanter.

    (1732) GReg 428b. Faire claquer son fouet, tr. G. Rostrenenn «(Phrase proverb. Ober stracqla e foëtt.»

    (3) Reiñ foet : faire partir, quitter.

    (1904) BOBL 1/3. eul lizer a c'hourc'hemennou evid ar c'hiz diflip ma ro fouet d'al leanezed da vond er meaz.

    (4) Reiñ foet an nor : envoyer au diable.

    (1867) FHB 115/85b J. V.. Ar mezvier hag he vreg a oue roet d'ezho foued ann or.

    (1964) LLMM 102/29 (K) Y. ar Gow. Lar din e karez ac'hanon atav hag e rofomp fouet an nor d'an Abgrall daonet-se !...

    (5) Kemer foet an nor : partir, quitter.

    (1955) STBJ 217 (K) Y. ar Gow. Neuze, gant eun tammig kas ouz lizer ar c'hure hag, evel just, hep ankouaat ober eun debr-chokolad-all, e kemeris foet an nor da zistroi d'ar gêr.

  • foet .2
    foet .2

    m.

    (1) Gant foet bras : en grande pompes.

    (1732) GReg 42b. Appareil, éclat, pompe, tr. «Poumpad. p. poumpadou. fougue. Van[netois] Foett. foëtt bras

    (2) Leun-foet : complètement plein.

    (1879) ERNsup 153. lañn foet, tout à fait plein.

  • foet-boutik / foet-e-voutik
    foet-boutik / foet-e-voutik

    m. Dissipateur.

    (1732) GReg 295a. Dissipateur, qui consume son bien mal-à-propos, tr. «foët-bouticq

    (1838-1866) PRO.tj 192. Fouet e voutik, fouet e dranten. ●(1888) SBI II 176. Eur fouett-boutic, eur c'hrac-aotro, tr. «Un mange-boutique, un freluquet.»

    (1914) KANNgwital 135/380. Eur bugel savet en doare-ze, ne vezo nemet eur foraner, eur fouet-boutik. ●(1965) KATR 6. eur foet-e-voutik anezañ.

  • foet-bro
    foet-bro

    m. Vagabond.

    (1890) MOA 510a. Vagabond, tr. «Foet-bro. m.»

  • foet-e-drantell / foet-e-drantenn
    foet-e-drantell / foet-e-drantenn

    m. Dissipateur.

    (1838-1866) PRO.tj 192. Fouet e voutik, fouet e dranten. ●(1870) FHB 271/80a. Eur paourkez fouet-e-drantel.

    (1908) FHAB Even 177. lakaat sao dindan zeuillou potred an troc'h-ialc'h ha foet-ho-zrantel ne roont fors penoz forani danvez ar vro.

  • foet-fank
    foet-fank

    m. Saute-ruisseau.

    (1876) TDE.BF 201a. foet-fañk se dit d'un laquais ou saute-ruisseau.

  • foet-lost
    foet-lost

    m. Cuistre, valet d'église, de collège.

    (1732) GReg 214a. Correcteur de college, tr. «foët-lost. p. foëtou-lost.» ●240a. Cuistre, valet de Prêtre, ou de College, tr. «foët-lost. p. foëtou-lost.» ●428b. Fouet-cul, tr. «foët-lost

  • foetad
    foetad

    m. –où

    (1) Grand coup.

    (1961) BLBR 128/20. e savas an horz en êr, hag euz oll nerz e gorv (...) e tistagas eur fouetad.

    (2) Bout (de chemin).

    (1904) LZBg Gouere 155. Ur foètadig hent e chom hoah de hobér. ●(1936) KANNgwital 396/131. Hor beachour en devoa great dija eur fouetad brao a vale.

  • foetadenn
    foetadenn

    f. –où Correction donnée à coups de fouet.

    (1867) FHB 130/204a. eur fouetaden a zoare.

  • foetadur
    foetadur

    m. –ioù Action de foetter.

    (1732) GReg 428b. L'action de fouetter, tr. «foëttadur

  • foetadus
    foetadus

    adj. Sévère.

    (1872) ROU 100a. Votre remontrance a été sévère, tr. «goall-foetaduz ôc'h bet, (b[as] L[éon].»

  • foetal / foetañ
    foetal / foetañ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Fouetter.

    (1576) Cath p. 16. an tirant carguet a furor agourchemenas ez vihe diuisquet ha gand scourgezou fouetet, tr. «le tyrant plein de fureur ordonna qu'elle fût dépouillée de ses vêtements et fouéttée de verges.» ●(1612) Cnf 33b. à dlé bezaff da quentaff crualamant fouettet.

    (1659) SCger 58a. flageller, tr. «foueta.» ●167a. fouetit ên quen na dihouado, tr. «fouettez-le tant que le sang en sorte.»

    (1905) KANngalon Genver 295. blansoni fouetou da foueta ac'hanomp.

    ►[empl. avec la prép. «evit»] Être fouetté.

    (1651) JK 17. c'huy so bet divisquet, / Dré ners an tirantet en noas evit foueta, tr. «qui avez été dépouillé / Par la force des bourreaux, nu, pour être flagellé.»

    (2) Battre, corriger.

    (1790) MG 33. foëttal hou queah voès. ●83. hoant de foëttal é vugalé.

    (1856) VNA 113. il me battrait, tr. «ean em foêttehé

    ►absol.

    (1790) MG 134. corrigein ha foëttal e zou deu. ●146. mameu péré ne ouiant meid anjulial ha foëttal a glei hac a ziheu.

    (3) Frapper.

    (1745) BT 332. hemp foaital er place gued é dreitt, tr. «sans battre le sol de ses pieds.» ●(1790) MG 346. me oai bet dihunét guet tri-taul morhol em boai cleuét foëttal ar me zaul.

    (4) Vaincre.

    (1849) LLB 1377. En hani zou foetet e guita er vanden.

    (5) Foetañ groll : jouer à la crosse.

    (1732) GReg 237b. Crosser, jouer à la crosse, tr. «fouëtta groll

    B.

    (1) Foetañ hent, bro, broioù : voyager, bourlinguer.

    (1857) CBF 17. pa vezer o foeta hent e vez digor ar galon, tr. «quand on bat les routes, on a bon appétit. ●(1867) MGK 17. mont da foeta broiou.

    (1908) FHAB Gwengolo 265. da vont da foeta bro. ●(1909) HBAL 49. ar memez bouroueller hon deuz kasset dija ac'haleze da foueta bro.

    (2) Foetañ stal =

    (1919) KZVr 355 - 21/12/19. Foueta stal, tr. «se ruiner.» ●(1964) BRUD 18/31. Bremañ e hello foueta stal gant e goantiri, al labanetez !

    (3) Dissiper (des biens).

    (1845) GBI I 554. Ewit ma foueto he holl vadou. ●(1847) SBI II 22. Goûd a ra ez ê fouetet, allas ! ma hol voyen, tr. «Il sait que j'ai fait danser helas ! tous mes écus. ●(1849) LLB 1190. Hemb monèt te foetal hou s-argand d'er foerieu. ●(1857) HTB 231. ar pez a foetjac'h o eva.

    (1907) AVKA 206. elec'h ma foetaz e oll stun oc'h ober gwall vue. ●(1908) FHAB Even 178. foueta arc'hant e kazetennou. ●(1913) PRPR 14. Foueta a reaz eul loden vraz euz madou e dad. ●(1935) ANTO 5. tuet da foueta gwenneien. ●(1947) YNVL 15. Ur mantr eo gwelout ar gumun o foetañ he gwenneien. ●16. klañv pa rank foetañ ul liard toull.

    ►absolt.

    (1907) AVKA 100. neb na dastum ket ganen, eo foeta e ra. ●(1952) BAHE 54/34. Paour a c'honez, paour a foet / Paour n'en deus ezhomm yalc'h ebet.

    (4) Foetañ e zivaskell : battre des ailes.

    (1838) OVD 289. En eined, eit miret a gouéh ar en doar, e fouête dalh-mad ou divasquel. ●(1849) LLB 1737-1738. Ind (…) / e Fouèt ou divaskel, e ra lusk d'où diwhar.

    II. V. tr. i. Foetañ ouzh udb. =

    (17--) VO 28. er mor é fouettal doh t'ai e ra un trous horribl : ne ùélér a bep-tu meit tarheriss.

    III. V. intr.

    (1) Faire claquer son fouet.

    (1903) ADBr xviii 347. Ha hi da fouetta.

    (2) Se battre.

    (1913) HIVR 38. Ag en oed tinéran n'hum blijé meit é houren hag é foetal.

    (3) (en plt de la pluie) Cingler.

    (1955) STBJ 44. ne vez ket plijus chom warni da jugudi pa foet ar glô.

    (4) Foetañ er-maez : partir.

    (1867) FHB 134/237b. ober eun dro var he zeuliou ha foueta er meaz evit an disterra ma vezo scandalet. ●(1868) FHB 165/69b. Hag ar c'houitouz a fouet er meaz evel eul luc'heden.

    IV. V. pron. réci. En em foetal : se battre.

    (1745) BT 324. é véaouein gued argand enn Dut vad ha martezé um foitale.» ●(1790) MG 53. disputal, hum foëttal e rér. ●(17--) TE 39. èl pe vai bet doh hum foëttal.

    (1825) COSp 60. un dein e hum foett guet un anemis ahurtet. ●(1841) IDH 42. Eurus hoah ma n'hum foêttant quet !

    (1903) JOZO 71. Izan er Skoarneg hag é voéz Mar-Uisant / E vé doh hum fouetal bamdé, par me hellant...

    V.

    (1) Foetañ bro : courir le monde.

    (1981) ANTR 35 (L) *Tad Medar. Pennaoued en deus eur bern rimadellou en eur foueta bro. ●101. Gand ar brezel, an dud o deus foueted bro. ●186. N'eus ked ano da vond da foueta bro pell diouz ar gear.

    (2) Foetañ bouilhenn : fréquenter les chemins humides.

    (1883) IMP 72. mont da foueta bouillen.

    (3) Foetañ e gorbilhenn : voir korbilhenn.

    (4) Mont kuit evel ur c'hazh foetet : voir kazh.

  • foetañ
    foetañ

    voir foetal

  • foeter
    foeter

    m. –ion

    (1) Fouetteur.

    (1732) GReg 428b. Fouetteur, tr. «Foëtter. p. foettéryen

    (2) Dissipateur, dépensier.

    (1890) MOA 221b. Dissipateur, tr. «foueter

  • foeter-bro
    foeter-bro

    m. foeterion-vro Vagabond.

    (1902) PIGO I 99. 'vel pa'm bije aon deuz eur sort foeter-bro ! ●(1926) FHAB Kerzu 450. koz tammou foeterien-bro !

  • foeter-hent
    foeter-hent

    m.

    I. Vagabond.

    (1935) NOME 131. eur foeter-hent a zo gourvezet ha morgousket. ●132. Me zo eur foeter-hent hag eur paour-kêz den. ●(1938) GWAL 110-111/7. o c'houitellat en noz, evel eur foeter-hent.

    II. (Blason populaire) Foetrien-hent : surnom donné aux habitants des Monts d’Arrée par les habitants de Pleyben.

    (1955) STBJ 200. Evit re Bleiben, ne oa tud Mene Arre, evelto kent Rouziged koulskoude, nemet pilhaouerien ha foeterien-hent.

  • foeterezh
    foeterezh

    m.

    (1) Flagellation, action de fouetter.

    (1621) Mc 84. en foueterez, en curunamant a spern.

    (1732) GReg 428b. L'action de fouetter, tr. «foëttadur

    (2) Bataille, combat.

    (1744) L'Arm 27b. Baterie, tr. «Foettereah.. heu. m.» ●(1790) MG 245. quênd er fin é sàu dissancion ha foëttereah.

    (1907) DIHU 22/361. é vivréh (lire : zivréh), ber ha nerhus, groeit aveit er foétereh. ●(1913) HIVR 11. ér foetereh hag én emgann. 36. Foetereh en Hantér-Hent : 30 Breton é hourén doh 30 Angléz.

    (3) local. Bagarre.

    (1841) IDH 69. lahet én ur foèttereah.

    (1902) LZBg Gwengolo 208. Liésan er proséz e achiù dré ur foètereh.

    (4) Foeterezh an daouarn : applaudissements.

    (1744) L'Arm 27b. Batement des mains, tr. «Foettereah enn deournn. m.»

  • foeterezig-an-dour
    foeterezig-an-dour

    f. (ornithologie) Bergeronnette.

    (1732) GReg 90b. Bergeronnette, hochequeuë, ou lavandiere, petit oiseau qui s'ébat près des eaux, tr. «Foêteresic an dour

    (1876) TDE.BF 210a. Foeterezik-ann-dour, s. f., tr. «Bergeronette, hoche-queue, oiseau qui bat incessamment le sol avec sa queue.»

  • foeterezig-ar-beleg
    foeterezig-ar-beleg

    f. (ornithologie) Bergeronnette.

    (1876) TDE.BF 210b. Foeterezik-ar-belek, s. f. Le même que le précédent [= foeterezik-ann-dour].

  • foetet
    foetet

    adj.

    (1) Fouetté.

    (c.1825/30) AJC 5356. o partian ne dou blec evel eur has foeted.

    (2) par ext. Vaincu.

    (1849) LLB 1377. En hani zou foetet e guita er vanden.

  • foetijenn
    foetijenn

    f. (météorologie) Pluie fine et abondante qui fouette.

    (1947) TNOG 5/23. (Bro Wengamp) Fouetijenn, ak., gg. : glav druz ha tanav-tanav gant avel fouet.

    (2021) TREGO 14.01 p. 27c. Une nuée de noms pour le crachin / En breton, on lui attribue une nuée de noms qui varient selon les terroirs, sa nature et ses effets. Il est épais, fin, collant, plus fin que fin… ailhenn, brumenn, c’hwistigenn, fouetijenn, glebiadenn, glizhenn, glizhataj, glizaj, glavizhien, glav munut, glav dous mat, litenn, libistrenn, lugachenn, morlusenn, mouestigenn, reolenn, skaoutrenn, strouejenn.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...