Devri

Recherche 'fonn...' : 13 mots trouvés

Page 1 : de fonn-1 (1) à fonnusaat (13) :
  • fonn .1
    fonn .1

    adj.

    (1) Attr./Épith. Abondant.

    ●(1732) GReg 5a. Abondant, tr. «Founn.»

    ●(1862) JKS 368. dre-z-han ar grasou a zeu de veza founnoc'h. ●(1867) MGK 30. Labourit ha lakit ho poan / Founn eo an traou da bep unan. ●126. Gwella ve d'in eo eunn dra founn. ●(1876) TDE.BF 213a. Founn, adj., tr. «Abondant, fertile, épais, substantiel, nourrissant, de belle dimension.» ●795. Labour eunn deiz a goll aliez / Gounidou founn meur a vloavez.

    (2) Adv. E fonn : abondamment.

    ●(1732) GReg 5a. Abondament, tr. «ê foñ.»

  • fonn .2
    fonn .2

    m.

    (1) Foison, abondance.

    ●(1659) SCger 148b. fonn, tr. «abondance.» ●(1744) L'Arm 160a. Foison, tr. «Fonn.»

    (2) Ober fonn : être d'un bon rapport.

    ●(1659) SCger 148b. ober a ra fonn, tr. «il abonde.»

    ●(1870) FHB 284/184b. greun mad, greun hag a rai fonn vad. ●(1872) ROU 99a. Cette farine d'avoine est d'un bon rapport, tr. «Ar bleud kerc'h-ma a ra founn vad.»

    ●(1962) GERV 58. lakaat an tamm pesk-mañ d'ober kement a foun ma vo gouest da walc'ha an holl.

    (3) Teurel fonn : avancer en besogne, abattre du travail, avoir du rendement.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Voila un homme qui auance dans sa besogne, tr. «chetu un déen a daul' foun Le moing [= Mr Le Moing].» ●qui n'auance pas, tr. «ne daulquet foun foun le moing [= Mr Le Moing]..» ●ce cheual auance dans son pas, tr. «er marh sé a daul' foun en é guerhein foun Le moing [= Mr Le Moing]..» ●(c.1718) CHal.ms iv. Voila un homme qui trauailloit bien dans sa Ieunesse mais Il diminue, tr. «chetu un deen a daulé foun en e yaoanctis pe oüé de labourat, maes difonnet é brema.»

    (4) Kaout fonn : abonder.

    ●(1732) GReg 5a. Abonder, tr. «Cahout foun.»

    (5) Ar fonn (muiañ) : la plupart.

    ●(1659) SCger 89a. pour la pluspart, tr. «ar foun.» ●148b. ar fonn muya, tr. «la plus grand part.» ●(1732) GReg 696b. La plus part du monde, tr. «ar foun eus an dud. ar foun vuyâ eus ar bed.» ●(1744) L'Arm 269b. La pluspart, tr. «Er fonn muihan.» ●292a. La Plus-part, tr. «Er fonn muihan.»

  • fonnaat
    fonnaat

    v. tr. d. Fonnaat kaoz, mennad ub. : abonder dans le sens de qqn.

    ●(1931) VALL 3a. abonder dans le sens de qqn, tr. «founnaat kaoz ou mennad u. b.»

  • fonnadur
    fonnadur

    m. Fertilité.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. fertilité, tr. «fonnadur, abondanc' pautat, puill'.»

    ●(1904) DBFV 82b. fonnadur, m., tr. «fertilité (Ch.ms.).»

  • fonnañ / fonniñ
    fonnañ / fonniñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Abonder.

    ●(1530) J p. 25a. Me venn cleuet ho regretou / So en ho calon ouz fonnaf (variante : Sonnaf), tr. «je veux ouïr les doléances qui débordent de votre cœur.»

    ●(1659) SCger 148b. fonna, tr. «abonder.» ●(1732) GReg 5a. Abonder, tr. «Founna. pr. founnet.»

    ●(1876) TDE.BF 213a. Founna, v. n., tr. «Abonder.»

    ●(1931) KANNgwital 338/14. lakât ar garantez da founna.

    (2) Ne pas pouvoir (compter, nommer, etc.) à cause de la grande quantité.

    ●(1939) KOLM 123. ha paod a réral ne fonn ket hanùein.

    (3) Être avantageux.

    ●(1744) L'Arm 20b. Avanger, tr. «Fonnein.»

    II. V. tr.

    A. V. tr. i. Fonnañ da

    (1) Pourvoir à.

    ●(1866) LZBt Gwengolo 195. Daoust d'ar c'hollo-braz en deuz groet lod euz hon Eskopti er bla-man, ha d'ann ezomo e deuz dleet ar garante founnan (pourvein) raktal d'he. ●199. evit founnan (pourvein) d'ann ezomo-ze.

    (2) Augmenter.

    ●(1575) M 2351. An eil condition : á fonn don melcony, tr. «La seconde condition qui augmente notre mélancolie.»

    B. V. tr. d. Augmenter.

    ●(14--) N 1831-1833. Eguidot Jesu men suppli / Maz founny da nerz maz querzy / Pan eo debil da ysily, tr. «Pour toi je prie Jésus / Que tu aies assez de force pour marcher, / Puisque tes membres sont débiles.» ●(1499) Ca 51a. [crisquiff] g. augmenter. b. fonnaff. ●88b. Fonnaff vide in crisquiff. ●(1575) M 1655. Da founnaff é caffou, tr. «Pour augmenter ses peines.»

    ●(1931) FHAB Genver 29. Goulenn ivez gras Doue, da founna pep trevad.

    III. V. impers.

    (1) Na fonnañ da ub. : il ne me sert pas de.

    ●(1744) L'Arm 20b. Je ne puis avanger, tr. «Né fonne qué dein.»

    (2) Na fonnañ da ub. ober udb. : ne pas réussir, ne pas parvenir, ne pas suffire.

    ●(17--) VO 118. Boud e oai hoah paud a daulenneu-aral ! mæs ne fonnai quet deign ou honsidérein ol, tr. (GMB 241) «je ne pouvais, je n'avais pas le temps de les regarder tous.»

    ●(1869) FHB 234/197a. Ar veleien ne fonnent ket da govesaat e pevar iez Breiz-Izel. ●(1872) ROU 104b. Suffire, tr. «Founna. (Trég[or].»

    ●(1912) BUEV 59. ne fonné ket dehi turel deur. ●(1921) GRSA 19. ne fonn ket de zén erbet ar en doar konz anehè. ●(1939) RIBA 151. Oliér ne fonnè ket dehon kontein er gran. ●(1939) KOLM 26. Ne fonnas ket dehè kas ou fennad de vad.

  • fonnapl
    fonnapl

    adj. & adv.

    I. Attr./Épith.

    (1) Abondant.

    ●(1744) L’Arm 20b. Qui avange, tr. «Fonable.» ●(17--) TE 13. Un tarh deur quer fonnabl e olas ol en doar.

    ●(1838) OVD 274. èl ma couéhant a hærre [er bouillardeu glaù] hac a dapenneu fonnable.

    (2) Rapide.

    ●(1856) VNA 107. L’hiver s’approche à grands pas, tr. «Tostat e hra er gouyan a baseu fonnabl.»

    II. Adv. Vite, rapidement.

    ●(1905) KDBA 28. monet éndro fonabl d’er gér. ●(1906) HIVL 34. monet fonnabl d’er gér. ●(1906) DIHU 12/208. el lorberéz e déhas fonabl. ●(1906) DIHU 12/208. Klan get er véh, el lorberéz e déhas fonabl én ur vallohein arlerh en diaul hag é soliteu. ●(1913) AVIE 217. Ké fonnapl doh taul. ●(1922) BUPU 3. hi e zigor an nor fonapl. ●(1922) EOVD 84. aveit kerhet fonaploh. ●(1924) SBED 37. pas e hra fonapl. ●(1937) TBBN 5. mes fonnabl é tastumé en dud. ●(1942) DHKN 76. Fonapl é rédas dré er barréz er vrud éh oè torret er broch étré er vinouréz hag hé galant.

  • fonnaplaat
    fonnaplaat

    v. intr. Aller plus vite.

    ●(1925) SFKH 42. hag é fonaplér eùé de gerhet.

  • fonnded
    fonnded

    f. Abondance.

    ●(1732) GReg 5a. Abondance, tr. «founded.»

  • fonnder
    fonnder

    m.

    (1) Abondance.

    ●(1732) GReg 5a. Abondance, tr. «Foundèr.» ●Il y a abondance de blé, de vin, & de fruits cette année, tr. «Er bloaz-mâ ez eus fonder a èd, a vin, hac a froüez.» ●17a. Affluence de biens, tr. «Founder a vadou.» ●357b. Épaisseur, abondance, tr. «Founder.» ●L'épaisseur des blez, tr. «Founder an edou.»

    (2) Kaout fonnder : abonder.

    ●(1732) GReg 5a. Abonder, tr. «Cahout founder.»

  • fonniñ .1
    fonniñ .1

    voir fonnañ

  • fonniñ .2
    fonniñ .2

    v. tr. d. Détruire, ravager.

    ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 165. Guet eun ne vehé fonnet ou bléad cours pé devéhat, é ma gùel guet en dud-men dessàu lonnet. ●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 198. ind (...) e fonnou ol el labour hun nès groeit.

  • fonnus
    fonnus

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Abondant.

    ●(1659) SCger 46a. dru & espais, tr. «fonnus.» ●148b. fonnus, tr. «abondant.» ●(1732) GReg 5a. Il y a abondance de blé, de vin, & de fruits cette année, tr. «Founus eo an èd, ar güin, hac ar froüez èr bloaz-mâ.» ●Abondant, tr. «fonnus.» ●Une pluye abondante, tr. «Ur glao stanc ha fonnus.»

    ●(1866) FHB 63/85a. Ne d'eo ket red keneubeut ober ar palara evit caout panes hir ha founus. ●(1869) SAG 149. eun eost founnuz. ●(1876) TDE.BF 213a. Founnuz, adj., tr. «Abondant, fertile, épais, substantiel, nourrissant, de belle dimension.»

    ●(1906-1907) EVENnot 27. (Plougouskant) Avalo-douar fonnuz ec'h euz aze. Ya ar re man a zo mad awalc'h ; setu aze avad re all hag a zo difonn ie.

    (2) (Don, aumône) Généreux.

    ●(1907) PERS 80. e ti ar beorien e lez var he lerc'h aluzennou founnuz. ●(1924) BILZbubr 40/897. Gant ar pardoniou bras, an aluzennou a vije founnusoc'h.

    (3) (Nourriture, repas) Substantiel, copieux.

    ●(1744) L'Arm 20b. Qui avange, tr. «Fonnuss.»

    ●(1857) CBF 6. Eur boued founnuz, tr. «C'est une nourriture substancielle.»

    ●(1900) KEBR 13. Eur pred founnuz, tr. « Un repas copieux ». ●(1924) FHAB Gouere 255. boued founnus ha fetis. ●(1926) FHAB Here 370. ar pred fonnus aozet d'eomp. ●(1929) FHAB Genver 9. Ar melchen ordinal, dem-henvel ouz ar melchen gouez, nemet int eun tammig fonnusoc'h.

    (4) De belles dimensions.

    ●(1857) CBF 29. Eunn eteo founnuz hoc'h eus-hu ? tr. «Avez-vous une belle bûche ?» ●(1872) ROU 108b. Volumineux, tr. «Founnuz.»

    (5) Fertile.

    ●(1659) SCger 57a. fertile, tr. «fonnus.»

    (6) (agriculture ; en plt de la terre) Bezañ fonnus da reiñ : donner, produire abondamment (du blé, des fruits, etc.).

    ●(1903) MBJJ 3. ken fonnuz da rei ed (…) diou vro fonnuz, unan da rei ed, eben da rei gwin. ●12. an douar zo fonnuz da rei bep seurt freuz.

    B. (en plt de qqn) Actif, diligent.

    ●(1890) MOA 105a. Travailler avec activité, tr. «beza founnuz d'al labour.»

    II. Adv.

    (1) Abondamment, généreusement.

    ●(1732) GReg 5a. Abondament, tr. «fonnus.»

    ●(1880) SAB 101. e volontez eo lacaat priz mad, mont a vraz, pae ker, rei muzul barr, paea founnuz.

    ●(1907) MVET 132. Ar glao a gouez founnus. ●(1911) BOBL 01 avril 327/2d. An drez a zo eur ouen loustoni (…). Dre ma z'eo niverus ho griziou, ho boden a zeu d'en em asten founus. ●(1974) SKVT III 127. da droazhañ fonnus.

    (2) Vite, rapidement.

    ●(1847) FVR 173. Ar poaniou dimez ar vue reuzeudik-man a dremen fonuz. ●(1876) TDE.BF 213a. Founnuz, adv., tr. «vite.»

    ●(1909) MMEK 15. Ar c'helou a reaz founnuz tro Breiz-Izel. ●(1924) BILZbubr 41/949. Fonnus-ral ec'h et gant hoc'h hent. ●(1927) LZBt Genver 7. klenved ar spered na ve iac'haet na fonnus nag êzet. ●(1928) KANNkerzevod 16/2. hag an traou kaëra a dremen ar founnusa. ●(1929) MKRN 82. Un deiz, o welet ne gerze ket founnus walc'h an traou, Job a goll kalon. ●(1935) BREI 391/2c. Ar c'harr-tan a fronje re founnus. ●(1939) RIBA 38. é kavè geton éh oé diben 'n em-hernein de vonet ker fonnus.

  • fonnusaat
    fonnusaat

    v.

    (1) V. intr. Devenir abondant.

    ●(1732) GReg 357b. Épaissir, devenir abondant, tr. «founuçzaat. pr. founuçzeët.»

    (2) V. tr. d. Rendre abondant, étoffer.

    ●(1732) GReg 357b. Épaissir, rendre abondant, tr. «founuçzaat. pr. founuçzeët.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...