Recherche 'fonn...' : 13 mots trouvés
Page 1 : de fonn-1 (1) à fonnusaat (13) :- fonn .1fonn .1
adj.
(1) Attr./Épith. Abondant.
●(1732) GReg 5a. Abondant, tr. «Founn.»
●(1862) JKS 368. dre-z-han ar grasou a zeu de veza founnoc'h. ●(1867) MGK 30. Labourit ha lakit ho poan / Founn eo an traou da bep unan. ●126. Gwella ve d'in eo eunn dra founn. ●(1876) TDE.BF 213a. Founn, adj., tr. «Abondant, fertile, épais, substantiel, nourrissant, de belle dimension.» ●795. Labour eunn deiz a goll aliez / Gounidou founn meur a vloavez.
(2) Adv. E fonn : abondamment.
●(1732) GReg 5a. Abondament, tr. «ê foñ.»
- fonn .2fonn .2
m.
(1) Foison, abondance.
●(1659) SCger 148b. fonn, tr. «abondance.» ●(1744) L'Arm 160a. Foison, tr. «Fonn.»
(2) Ober fonn : être d'un bon rapport.
●(1659) SCger 148b. ober a ra fonn, tr. «il abonde.»
●(1870) FHB 284/184b. greun mad, greun hag a rai fonn vad. ●(1872) ROU 99a. Cette farine d'avoine est d'un bon rapport, tr. «Ar bleud kerc'h-ma a ra founn vad.»
●(1962) GERV 58. lakaat an tamm pesk-mañ d'ober kement a foun ma vo gouest da walc'ha an holl.
(3) Teurel fonn : avancer en besogne, abattre du travail, avoir du rendement.
●(c.1718) CHal.ms i. Voila un homme qui auance dans sa besogne, tr. «chetu un déen a daul' foun Le moing [= Mr Le Moing].» ●qui n'auance pas, tr. «ne daulquet foun foun le moing [= Mr Le Moing]..» ●ce cheual auance dans son pas, tr. «er marh sé a daul' foun en é guerhein foun Le moing [= Mr Le Moing]..» ●(c.1718) CHal.ms iv. Voila un homme qui trauailloit bien dans sa Ieunesse mais Il diminue, tr. «chetu un deen a daulé foun en e yaoanctis pe oüé de labourat, maes difonnet é brema.»
(4) Kaout fonn : abonder.
●(1732) GReg 5a. Abonder, tr. «Cahout foun.»
(5) Ar fonn (muiañ) : la plupart.
●(1659) SCger 89a. pour la pluspart, tr. «ar foun.» ●148b. ar fonn muya, tr. «la plus grand part.» ●(1732) GReg 696b. La plus part du monde, tr. «ar foun eus an dud. ar foun vuyâ eus ar bed.» ●(1744) L'Arm 269b. La pluspart, tr. «Er fonn muihan.» ●292a. La Plus-part, tr. «Er fonn muihan.»
- fonnaatfonnaat
v. tr. d. Fonnaat kaoz, mennad ub. : abonder dans le sens de qqn.
●(1931) VALL 3a. abonder dans le sens de qqn, tr. «founnaat kaoz ou mennad u. b.»
- fonnadur
- fonnañ / fonniñfonnañ / fonniñ
v.
I. V. intr.
(1) Abonder.
●(1530) J p. 25a. Me venn cleuet ho regretou / So en ho calon ouz fonnaf (variante : Sonnaf), tr. «je veux ouïr les doléances qui débordent de votre cœur.»
●(1659) SCger 148b. fonna, tr. «abonder.» ●(1732) GReg 5a. Abonder, tr. «Founna. pr. founnet.»
●(1876) TDE.BF 213a. Founna, v. n., tr. «Abonder.»
●(1931) KANNgwital 338/14. lakât ar garantez da founna.
(2) Ne pas pouvoir (compter, nommer, etc.) à cause de la grande quantité.
●(1939) KOLM 123. ha paod a réral ne fonn ket hanùein.
(3) Être avantageux.
●(1744) L'Arm 20b. Avanger, tr. «Fonnein.»
II. V. tr.
A. V. tr. i. Fonnañ da
(1) Pourvoir à.
●(1866) LZBt Gwengolo 195. Daoust d'ar c'hollo-braz en deuz groet lod euz hon Eskopti er bla-man, ha d'ann ezomo e deuz dleet ar garante founnan (pourvein) raktal d'he. ●199. evit founnan (pourvein) d'ann ezomo-ze.
(2) Augmenter.
●(1575) M 2351. An eil condition : á fonn don melcony, tr. «La seconde condition qui augmente notre mélancolie.»
B. V. tr. d. Augmenter.
●(14--) N 1831-1833. Eguidot Jesu men suppli / Maz founny da nerz maz querzy / Pan eo debil da ysily, tr. «Pour toi je prie Jésus / Que tu aies assez de force pour marcher, / Puisque tes membres sont débiles.» ●(1499) Ca 51a. [crisquiff] g. augmenter. b. fonnaff. ●88b. Fonnaff vide in crisquiff. ●(1575) M 1655. Da founnaff é caffou, tr. «Pour augmenter ses peines.»
●(1931) FHAB Genver 29. Goulenn ivez gras Doue, da founna pep trevad.
III. V. impers.
(1) Na fonnañ da ub. : il ne me sert pas de.
●(1744) L'Arm 20b. Je ne puis avanger, tr. «Né fonne qué dein.»
(2) Na fonnañ da ub. ober udb. : ne pas réussir, ne pas parvenir, ne pas suffire.
●(17--) VO 118. Boud e oai hoah paud a daulenneu-aral ! mæs ne fonnai quet deign ou honsidérein ol, tr. (GMB 241) «je ne pouvais, je n'avais pas le temps de les regarder tous.»
●(1869) FHB 234/197a. Ar veleien ne fonnent ket da govesaat e pevar iez Breiz-Izel. ●(1872) ROU 104b. Suffire, tr. «Founna. (Trég[or].»
●(1912) BUEV 59. ne fonné ket dehi turel deur. ●(1921) GRSA 19. ne fonn ket de zén erbet ar en doar konz anehè. ●(1939) RIBA 151. Oliér ne fonnè ket dehon kontein er gran. ●(1939) KOLM 26. Ne fonnas ket dehè kas ou fennad de vad.
- fonnaplfonnapl
adj. & adv.
I. Attr./Épith.
(1) Abondant.
●(1744) L’Arm 20b. Qui avange, tr. «Fonable.» ●(17--) TE 13. Un tarh deur quer fonnabl e olas ol en doar.
●(1838) OVD 274. èl ma couéhant a hærre [er bouillardeu glaù] hac a dapenneu fonnable.
(2) Rapide.
●(1856) VNA 107. L’hiver s’approche à grands pas, tr. «Tostat e hra er gouyan a baseu fonnabl.»
II. Adv. Vite, rapidement.
●(1905) KDBA 28. monet éndro fonabl d’er gér. ●(1906) HIVL 34. monet fonnabl d’er gér. ●(1906) DIHU 12/208. el lorberéz e déhas fonabl. ●(1906) DIHU 12/208. Klan get er véh, el lorberéz e déhas fonabl én ur vallohein arlerh en diaul hag é soliteu. ●(1913) AVIE 217. Ké fonnapl doh taul. ●(1922) BUPU 3. hi e zigor an nor fonapl. ●(1922) EOVD 84. aveit kerhet fonaploh. ●(1924) SBED 37. pas e hra fonapl. ●(1937) TBBN 5. mes fonnabl é tastumé en dud. ●(1942) DHKN 76. Fonapl é rédas dré er barréz er vrud éh oè torret er broch étré er vinouréz hag hé galant.
- fonnaplaat
- fonnded
- fonnderfonnder
m.
(1) Abondance.
●(1732) GReg 5a. Abondance, tr. «Foundèr.» ●Il y a abondance de blé, de vin, & de fruits cette année, tr. «Er bloaz-mâ ez eus fonder a èd, a vin, hac a froüez.» ●17a. Affluence de biens, tr. «Founder a vadou.» ●357b. Épaisseur, abondance, tr. «Founder.» ●L'épaisseur des blez, tr. «Founder an edou.»
(2) Kaout fonnder : abonder.
●(1732) GReg 5a. Abonder, tr. «Cahout founder.»
- fonniñ .1fonniñ .1
voir fonnañ
- fonniñ .2
- fonnusfonnus
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqc.)
(1) Abondant.
●(1659) SCger 46a. dru & espais, tr. «fonnus.» ●148b. fonnus, tr. «abondant.» ●(1732) GReg 5a. Il y a abondance de blé, de vin, & de fruits cette année, tr. «Founus eo an èd, ar güin, hac ar froüez èr bloaz-mâ.» ●Abondant, tr. «fonnus.» ●Une pluye abondante, tr. «Ur glao stanc ha fonnus.»
●(1866) FHB 63/85a. Ne d'eo ket red keneubeut ober ar palara evit caout panes hir ha founus. ●(1869) SAG 149. eun eost founnuz. ●(1876) TDE.BF 213a. Founnuz, adj., tr. «Abondant, fertile, épais, substantiel, nourrissant, de belle dimension.»
●(1906-1907) EVENnot 27. (Plougouskant) Avalo-douar fonnuz ec'h euz aze. Ya ar re man a zo mad awalc'h ; setu aze avad re all hag a zo difonn ie.
(2) (Don, aumône) Généreux.
●(1907) PERS 80. e ti ar beorien e lez var he lerc'h aluzennou founnuz. ●(1924) BILZbubr 40/897. Gant ar pardoniou bras, an aluzennou a vije founnusoc'h.
(3) (Nourriture, repas) Substantiel, copieux.
●(1744) L'Arm 20b. Qui avange, tr. «Fonnuss.»
●(1857) CBF 6. Eur boued founnuz, tr. «C'est une nourriture substancielle.»
●(1900) KEBR 13. Eur pred founnuz, tr. « Un repas copieux ». ●(1924) FHAB Gouere 255. boued founnus ha fetis. ●(1926) FHAB Here 370. ar pred fonnus aozet d'eomp. ●(1929) FHAB Genver 9. Ar melchen ordinal, dem-henvel ouz ar melchen gouez, nemet int eun tammig fonnusoc'h.
(4) De belles dimensions.
●(1857) CBF 29. Eunn eteo founnuz hoc'h eus-hu ? tr. «Avez-vous une belle bûche ?» ●(1872) ROU 108b. Volumineux, tr. «Founnuz.»
(5) Fertile.
●(1659) SCger 57a. fertile, tr. «fonnus.»
(6) (agriculture ; en plt de la terre) Bezañ fonnus da reiñ : donner, produire abondamment (du blé, des fruits, etc.).
●(1903) MBJJ 3. ken fonnuz da rei ed (…) diou vro fonnuz, unan da rei ed, eben da rei gwin. ●12. an douar zo fonnuz da rei bep seurt freuz.
B. (en plt de qqn) Actif, diligent.
●(1890) MOA 105a. Travailler avec activité, tr. «beza founnuz d'al labour.»
II. Adv.
(1) Abondamment, généreusement.
●(1732) GReg 5a. Abondament, tr. «fonnus.»
●(1880) SAB 101. e volontez eo lacaat priz mad, mont a vraz, pae ker, rei muzul barr, paea founnuz.
●(1907) MVET 132. Ar glao a gouez founnus. ●(1911) BOBL 01 avril 327/2d. An drez a zo eur ouen loustoni (…). Dre ma z'eo niverus ho griziou, ho boden a zeu d'en em asten founus. ●(1974) SKVT III 127. da droazhañ fonnus.
(2) Vite, rapidement.
●(1847) FVR 173. Ar poaniou dimez ar vue reuzeudik-man a dremen fonuz. ●(1876) TDE.BF 213a. Founnuz, adv., tr. «vite.»
●(1909) MMEK 15. Ar c'helou a reaz founnuz tro Breiz-Izel. ●(1924) BILZbubr 41/949. Fonnus-ral ec'h et gant hoc'h hent. ●(1927) LZBt Genver 7. klenved ar spered na ve iac'haet na fonnus nag êzet. ●(1928) KANNkerzevod 16/2. hag an traou kaëra a dremen ar founnusa. ●(1929) MKRN 82. Un deiz, o welet ne gerze ket founnus walc'h an traou, Job a goll kalon. ●(1935) BREI 391/2c. Ar c'harr-tan a fronje re founnus. ●(1939) RIBA 38. é kavè geton éh oé diben 'n em-hernein de vonet ker fonnus.
- fonnusaat