Recherche '"forc'h"...' : 18 mots trouvés

• forc'h .1
  forc'h .1

  f. ferc'hier

  I.

  A. (agriculture) Fourche.

  ●(1499) Ca 86a. Forch. g. fourche. l. hec furca / ce. ●(c.1500) Cb 87a. Forch. g. fourche. ●g. fourches. b. ferchieur. ●g. porte fourche. bri. douguer da forch. ●(1633) Nom 84b. Fœnum furcillis versare : tourner le foin auec les fourches : eaustiff foüen, treiff an foüen gant ferchyer. ●173a-b. Rutabulum : rouable, patroüille, fourgon : perchen forn, forch da plantaff an queuneut en forn. ●178a. Furca : fourche : forch. ●Tridens : fourche à trois dents : vn forch try-besecq.

  ●(1659) SCger 59b. fourche, tr. «forc'h p. ferc'hier.» ●148b. forc'h p. ferc'hier, tr. «fourche.»

  ●(1849) LLB 915. hou forh ha hou pégel. ●940. ged ferhier deu viz, bouljet hoah hou toareg. ●(1876) TDE.BF 799. Unan o tastum gant ar rastell, eunn all o vanna gant ar forc'h. ●(1877) EKG I 273. digas gantho fuziliou, freier, eskennou-prad ha kement tra a c'helle terri ho fenn ouc'h ar republikaned. ●274. pep hini a grogaz enn he fuzil. Ar re n'o doa ket, a deue gantho freier-houarn, eskennou-prad ha filc'hier. ●283. ar re n'o doa nemed ferier, eskennou-prad pe filc'her, a lamme var ar zitoianed. ●(1899) BSEc xxxvii 157 / KRL 22. Lakat piz er zohier gant ar vorc'h, pe zerro piz gand ar vorc'h, tr. «Prendre son temps ; faire une besogne quelconque d'une façon inintelligente, ridicule.» ●(18--) SAQ II 12. dant eur forc'h houarn.

  ●(1915) HBPR 92. Gantho oa freier-houarn ha freillou. ●151. Gant lod oa fusuillou, gant lod all freillou, freier houarn ha bizier. ●(1936) PRBD 49-50. ar bastored a ya d'ezan gant fereier.

  B. (marine)

  (1) Fourcat.

  ●(1732) GReg 652a. Fourcas, tr. «Forc'h.»

  (2) (pêche) Bazh-forc'h : foène.

  ●(1904) KZVr 356 - 04/09/04. Baz-forc'h, eur seurt forc'h da besketa lized (pe plaised). ●(1914) KZVr 75 - 09/08/14. Baz-forc'h, tr. «foène, trident pour pêcher les plies. Milin.»

  C.

  (1) (géographie) Confluent.

  ●(1732) GReg 195b. Confluent, le lieux ou deux rivières se joignent, & mêlent leurs eaux, tr. «forc'h diou stær. p. feryer.»

  (2) péjor. Ur forc'h a : une saleté de.

  ●(1935) BREI 420/1b. eur forc'h a gazetennig vihan, moulet e Roazon, binim enni.

  D. (histoire) Fourches patibulaires.

  ●(c.1500) Cb 87a. condempne aux fourches. bri. barnet da bezaff crouguet en ferchieur.

  E. Loc. adv. Diwar-forc’h (marque de moutons, Ouessant).

  ●(1985) OUIS 190note. extrémité de l’oreille coupée : le mouton est diwar plean si la coupure monte droit, diwar skelp si elle est taillée en oblique et diwar forc’h si elle dessine un V.

  II. (en plt de qqn)

  (1) Femme sans ordre.

  ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Forc'h, tr. «femme sans ordre.»

  (2) par ext. Putain.

  ●(1958) BRUD 3/19. Ra 'z in buan pell diouz an ti-mañ d'ober va forc'h.

  III.

  (1) Bezañ forc'h war e stal : faire faillite. Cf. foar ?

  ●(1922) IATA 16 *Alan Yann. Hennez ne vezo ket forc'h var he stal.

  (2) Gwisket evel ur forc'h : mal habillé(e).

  ●(1931) VALL 443. Mal habillée (sans ordre, sans goût) tr. F. Vallée «gwisket evel ur forc'h.» ●(1942) VALLsup 75. Mal attifée, tr. F. Vallée «plac'h gwisket evel eur forc'h.»

  (3) (Treut, moan) evel troad ar forc'h hir : très maigre.

  ●(1949) KROB 18-19/4 *Petromig. Ma vefe ret da laouig ar C'had, teo evel eur varrikenn, lakaat bragou Per ar Skeul, treut ha moan evel troad ar forc'h hir, Laouig a vefe, sur, tapet dezañ e benn...

  (4) Treut evel pav koad ur forc'h houarn : très maigre.

  ●(1910) MAKE 60 E. Crocq. Unan eus al lakepoted, an hini brasa, e hano Lanig, bras, mes sec'h ha treudik evel pao koad eur forc'h-houarn.

• forc'h .2
  forc'h .2

  m. –où (religion) Interdit, censure de l'Èglise.

  ●(1744) L'Arm 204a. Interdit (…) Censure de l'Eglise, tr. «Forh.. heu. m. [marquant les choses qui sont interdites].»

• forc'had
  forc'had

  f. & adv. –où

  I. F. Contenu d'une fourche.

  ●(1931) VALL 316b. ce qu'on prend sur une fourche, tr. «forc'had f.» ●(1957) BLBR 100/9. Eur 'forhad melchon war e skoaz. ●(1967) LIMO 12 mai. ur forhad raden.

  II. Adv.

  (1) A-forc'hadoù : par pleines fourches.

  ●(1897) EST 13. E garg er foen séhet ér har a forhadeu.

  ●(1939) RIBA 46. sammein er foén a forhadeu.

  (2) A-forc'had : à pleine fourche.

  ●(1931) GUBI 100. Me saùé foén a forhad.

• forc'hadur
  forc'hadur

  m.

  (1) Sevrage.

  ●(1744) L'Arm 358a. Action de sevrer, tr. «Forhadurr. m.»

  (2) Exclusion.

  ●(1942) VALLsup 70b. Exclusion, tr. «forc'hadur m.»

• forc'hañ
  forc'hañ

  v. tr. d.

  (1) Fourcher.

  ●(1864) KLV 11. forc'ha teil evit dont da drempa ann douar.

  (2) Frapper, attaquer avec une fourche.

  ●(1922) BUBR 22/322. eur skeudenn a zant Mikeal o forc'ha Pol Gornek. ●(1942) VALLsup 81a. Frapper avec la fourche, enfourcher, tr. «forc'ha.»

• forc'hata
  forc'hata

  v. tr. d.

  (1) Fourcher.

  ●(1879) ERNsup 152. forc'heta, vorc'heta, remuer avec la fourche, Trég[uier], Goello.

  ●(1909) FHAB Mezheven 183. ar pemp kaser-kolo a forc'hate da vad, mes kaer doa forc'hata, ar c'holo a châge. ●(1931) VALL 316b. remuer avec la fourche, enfourcher, tr. «forc'hata.»

  (2) = (?).

  ●(1874) FHB 516/376b. He a viro d'en em zrailla, / Pe an danvez da forc'hata.

• forc'hek
  forc'hek

  adj.

  I. Fourchu.

  ●(1633) Nom 270b-271a. Sphenopogon : qui a la barbe fourchuë : an hiny en deus vn baru forchecq.

  ●(1659) SCger 148b. forc'hec, tr. «fourchu.» ●(1732) GReg 160a. Chemin fourchu, tr. «Hend forc'hecq.»

  ●(1910) MAKE 105. e lost forc'hek. ●107. ar seiz teod forc'hek. ●(1931) VALL 316b. fourchu, tr. «forc'hek.»

  II. Dougen ar boned forc'hek : voir boned.

• forc'hell
  forc'hell

  f. –où Petite fourche.

  ●(1876) TDE.BF 211b. Forc'hell, s. f., tr. «Petite fourche.»

• forc'hell-arar
  forc'hell-arar

  f. (agriculture) Petite fourche de curage.

  ●(1732) GReg 430b. Fourchette de bois, ou de fer pour décharger le soc de la charrüe & le coutre, tr. «Forc'hell-alazr.»

  ●(1876) TDE.BF 211b. Forc'hell-arar, s. f., tr. «Fourchette de la charrue, petite fourche pour décharger le soc et le coutre de la charrue.»

• forc'hell-lann
  forc'hell-lann

  f. Fourchette à débroussailler.

  ●(1732) GReg 430b. Fourchette de bois, pour tenir la bruyere à couper, tr. «Forc'hell-lañ. p. forc'hellou lann.»

  ●(1876) TDE.BF 211b. Forc'hell-lann, s. f., tr. «Sorte de petite fourche dont on se sert pour écarter les piquants lorsque l'on coupe la lande, appelée en français jan ou ajonc, en français.»

• forc'hellegezh
  forc'hellegezh

  f. Ambiguïté.

  ●(1931) VALL 22a. Ambiguité, tr. «forc'hellegez (en paroles –lavar) f.» ●(1962) BAHE 32/28. kealioù hep forc'hellegezh.

• forc'hellek
  forc'hellek

  adj. Ambigu.

  ●(1803) MQG 7. ne gomprenit netra / Em latin forc'hellec.

  ●(1931) VALL 22a. Ambigu, tr. «forc'hellek.» ●316b. fourchu, tr. «forc'hellek.» ●(1958) BAHE 14/8. ster forc'hellek ar gerioù.

• forc'henn
  forc'henn

  f. –où

  (1) Fourchon, dent de fourche.

  ●(1633) Nom 178a. Bidens, bipalium : houë fourchuë : vn beig en deffe forchennou.

  (2) Fourche.

  ●(1633) Nom 174b. Varæ, vel vari, valli, perticæ, tibicines plagarij : fourches leuez pour tendre : forchennou sauet euit stinnaf.

  (3) Confluent.

  ●(1944) DGBD 115. er forc'hennoù e vez a-wechoù bervennoù spontus.

• forc'herezh
  forc'herezh

  m. Sevrage.

  ●(1744) L'Arm 358a. Action de sevrer, tr. «Forhereah.. heu. m.»

• forc'het
  forc'het

  adj.

  (1) Fourchu.

  ●(1659) SCger 24a. chemin fourchu, tr. «hent forc'het.»

  ●(1931) VALL 316b. fourchu, tr. «forc'het.»

  (2) (en plt de qqn) Privé de droits.

  ●(1744) L'Arm 204a. Interdit (…) Qui n'a pas la permission, tr. «Forhétt.»

• forc'hig
  forc'hig

  f. Fourchette.

  ●(c.1500) Cb 87a. [forch] g. fourchete. b. forchyc. ●(1633) Nom 163a-b. Carnarium, furcula : fourchette à prendre chair : forchiq, pe fourchettès da coummeret quicq.

• forc'higell
  forc'higell

  f. –où Tuteur pour plante.

  ●(1962) TDBP II 216. Red e vo harpa eur forhikell er blantenn-mañ evid ma chomo en he zav, tr. «il faudra appuyer un bâton fourchu contre ce plant-ci afin qu'il tienne debout.»

• forc'hiñ
  forc'hiñ

  v.

  I. V. intr. Partir.

  ●(14--) Jer.ms 117. Quent ez ferchy, tr. «Avant que tu ne partes.» ●118. pan ferchy, tr. «quand tu partiras.» ●(14--) Jer A.202. Dre ma fez gouzuezet, ho trych en pynychet / Quent ez ferchet seder, tr. « Par ma foi, sachez(-le), votre tromperie, vous l’expierez, / Avant que vous (ne) partiez, certainement » ●(1575) M 1869. Hac an Bez hep quen lorch, quent forch pan dazorchas, tr. «Et quand du tombeau il ressucita sans faste, avant de quitter (la terre).»

  II. V. tr. d.

  (1) Exclure, séparer.

  ●(1744) L'Arm 147b. Exclure, tr. «Forhein unan-bénac doh er-real.»

  (2) par ext. Sevrer.

  ●(1744) L'Arm 358a. Sevrer, tr. «Forhein.» ●(1792) HS 100. quentéh èl ma hoai bet forhèt dehi [er map-hont]. ●(17--) TE 33. A pe oai deit en amzér de forhein hé mab.

  III. V. pron. réfl. En em forc'hiñ a : se priver de, se frustrer de.

  ●(1861) BSJ 109. en héritage ag en nean a béhani en hum forh ag ou vad volanté er ré e zou galhuet bugalé Doué. ●(1879) GDI 287. Ind en hum forhé a gousquèt (...) ar bihuanç a béhani en hum forhent dré er yun.