Devri

Recherche 'frank...' : 25 mots trouvés

Page 1 : de frank (1) à frankus (25) :
  • Frank
    Frank

    m. –ed Franc.

    ●(1926) FHAB Meurzh 113. Nominoe a roas lamm d'ar Franked. ●(1941) ARVR 43/4d. roue war ar Franked.

  • frank .1
    frank .1

    adj. & adv.

    I. Attr./Épith.

    A.

    (1) Libre.

    ●(1499) Ca 87b. Franc. g. idem. ●(1530) J 166. Ha, pan caro, ez cavo lanc, / bezet seder, dam ober franc, tr. Herve Bihan « oui, quand il le voudra, il trouvera le moyen, soyez en sûr, de me rendre libre. »

    ●(1659) SCger 73b. Libre, tr. «franc.» ●149a. franc, tr. «franc.»

    (2) Vaste, spacieux.

    ●(1876) TDE.BF 214a. Frank, adj. tr. « vaste, spacieux. » ●(1893) IAI 147. diazeza var ar memez fount eun ti frankoc'h.

    ●(1945) GPRV 9. Er penn franka eus an ti.

    (3) Large.

    ●(1847) MDM 99. ar prenestou a zo frank. ●(1876) TDE.BF 214a. Frank, adj. tr. «Large.»

    (4) De grande étendue.

    ●(1921) GRSA 354. é tiskennant én ur stanken don hag é kavant abarh ul lén frank. ●372. ur maléz frank meurbet.

    (5) Madoù frank : biens allodiaux.

    ●(1633) Nom 235a. Prædium optimo iure, vulgò alodialia bona : biens francs, allediaux : madou libr, ha francq, na vent subiet da subsit er bet.

    (6) Exempt, dispensé.

    ●(c.1500) Cb 88b. [franchis] Jtem hic et hec immunis et hoc immune. gall. franc. b. idem.

    B. sens fig.

    (1) Large.

    ●(1846) BAZ 681. Bez' ez eus tud hac o deus eur goustians franc ha ledan.

    (2) Goulu.

    ●(1866) BOM 72. Eur vam a renke bronna / Tri vleizig ar franka, tr. «une mère qui allaitait trois louveteaux des plus goulus.»

    (3) Sincère.

    ●(1876) TDE.BF 214a. Frank, adj. tr. «sincère.»

    (4) Épanoui.

    ●(1530) Pm 244. Mar franc eu an branc az youanctet, tr. Herve Bihan « Si épanoui que soit le rameau de ta jeunesse »

    II. Attr.

    (1) Bezañ frank war ub. : être libre de.

    ●(1908) FHAB Even 176. frank varn-ho c'hoari ho fenn hag ober ho reuz.

    (2) Bezañ frank da ub. : être libre de.

    ●(1908) FHAB Even 176. Eno, breman, eo frank da bep-hini mont ha dont.

    (3) Kavout frank = (?).

    ●(1869) FHB 253/375a. goude beza cavet franc e teue d'ar gear scaon ha laouen.

    (4) Bout frank a veg : avoir son franc-parler.

    ●(1838) OVD 118. tud péré e zou divergond ha franque a vêg.

    (5) Bezañ frank an arc'hant, an traoù gant ub. : être à l'aise financièrement.

    ●(1987) MZLC 53. merc'hed all ha na oa ket frank an traoù gante. ●71. Ne oa ket frank koulskoude an arc'hant gant Mamm.

    (6) Abondant.

    ●(1973) LLMM 161/435. Mat ha frank e oa ar sistr ha pep hini a evas e-leizh e jave.

    III. Adv.

    A.

    (1) Complètement.

    ●(1869) SAG 185. droug avat ne hello ber nemet d'ar re (…) a neme laka frank en he skilfou.

    (2) Frank a : beaucoup de.

    ●(1869) FHB 240/242b. frank a reuz en d'euz great an aneval, keit ha m'en d'euz bevet.

    (3) En quantité.

    ●(1907) AVKA 35. ha goude, pa ve evet frank gan an dud, gwin disteroc'h.

    (4) Grandement.

    ●(1902) PIGO I 170. Mez Personik a zigore e zaoulagad frank.

    ●(1876) TDE.BF 214a. Digor frank, tr. «ouvert à deux battants.»

    (5) Franchement, librement.

    ●(1647) Am.ms 592. Ret eo deoch franc goud stang haranguy., tr. « Il vous faut librement savoir abondamment haranguer » ●(1647) Am A.285. Mar bez ret dyff franc buhan haranguy, / Doanyet bras vezy à melconiet, tr. « S’il me faut librement, vite, haranguer, / Je serai très ennuyé et affligé »

    ●(1741) RO 876-877. leueret franc dam sat / Enem basiantat. ●(1792) BD 201. mes pa deulin ma arc credet franc e souffri[nt], tr. «Mais quand je lancerai mon arc, croyez franchement, ils souffriront.»

    ●(1876) TDE.BF 214a. Frank, adv. tr. «Franchement, ingénuement, ouvertement.»

    (6) =

    ●(1920) MVRO 59/1c. en em loja frank.

    B. Loc. adv. A-youl-frank : de bon cœur.

    ●(1732) GReg 177b. De bon cœur, tr. «A youl-francq.»

    ●(1862) JKS 295. gouzanv ho labouriou a ioul frank. ●379. a galoun vad hag a ioul frank.

    ●(1969) BAHE 61/32. en em roet he deus avat d'ar vro-se a youl frank.

    IV. Bezañ toullet frank e c'houzoug : voir gouzoug.

  • frank .2
    frank .2

    m.

    (1) War ar frank : là où il y a de la place.

    ●(1836) FLF 10. Tec'h quit a les-ze, var ar frank.

    (2) Bezañ war ar frank : être en liberté.

    ●(1889) ISV 396. a-benn eur pennadik goude edo var ar frank.

    (3) (marine) Mont, bountañ d'ar frank : gagner le large.

    ●(c.1718) CHal.ms i. alarguer, tr. «monet d'er franc, pellat doh en aut, doh ul lestr' aral.»

    ●(18--) SBI II 280. Boutit d'ar franc, martoloded, tr. «Poussez au large, matelots.»

  • frank .3
    frank .3

    m. –où (numismatique) Franc.

    ●(1834) SIM 127. pêvar realet pe francou.

  • frank-ha-frank
    frank-ha-frank

    adv. Très largement.

    ●(1908) FHAB Even 177. goude beza great, frank a frank, an dispignou.

  • frankaat
    frankaat

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Affranchir.

    ●(1521) Cc. Franchat, affranchir (d'après GMB 245).

    (2) Assouplir (une loi, etc.).

    ●(1906) KANngalon Gwengolo 200. Eaz e vezo ma kerer frankaat al lezen ha guellaat anezhi.

    (3) Élargir (les connaissances).

    ●(1935) BREI 394/1b. Beaji a franka an anaoudegez.

    (4) Agrandir (un espace).

    ●(1876) TDE.BF 214a. Frankaat, v. a. tr. «Elargir.» ●(1880) SAB 280. francaat en om spered plass ar sonjou mad.

    ●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 109. ha hui e larou d'emb é hramb mat frankat hun lojeris. ●(1902) LZBg Meurzh 66. Red e vou frankat en ti. ●(1911) BUAZperrot 564. frankât hent an nenv. ●(1935) BREI 410/1d. frankaat an toull.

    (5) Calmer la douleur.

    ●(1876) TDE.BF 214a. Frankaat, v. n. tr. «Calmer la douleur.»

    II. V. tr. i.

    (1) Frankaat d'ub. : soulager, consoler.

    ●(1874) POG 104. Ha pa welac'h enk braz war-n-oun / C'houi a frankeaz d'am c'haloun.

    ●(1913) AVIE 54. de frankat d'er ré goasket.

    (2) Frankaat war ub. : donner de la place à qqn.

    ●(1935) BREI 426/3d. Ezomm hon eus da frankaat war hon zud, re enk o bro evite.

    III. V. intr.

    (1) Devenir plus spacieux

    ●(1876) TDE.BF 214a. Frankaat, v. n. tr. «Devenir plus spacieux.»

    (2) Se porter mieux.

    ●(1659) SCger 149a. francaat, tr. «se porter mieux.» ●(1732) GReg 477a. Guérir, recouvrer sa santé, tr. «francqaat. pr. francqeët.» ●(1744) L'Arm 11b. Se porter mieux, tr. «Francatt.»

    IV. V. impers.

    (1) Frankaat war ub. : aller mieux, être plus à l'aise.

    ●(1732) GReg 477a. Il guérira dans peu, tr. «francqaat a rayo varnezâ, abarz nemeur.»

    ●(1890) MOA 225a. Sa douleur se calme, tr. «frankaat a ra var-n-han.»

    ●(1902) PIGO I 40-41. Seulvui e pellae euz ar zal-dibri, seulvui e frankae warnean. ●108. kement e frankae warnan gand ar sonj-ze. ●(1914) MNOTes 195. ne franka ket war an den clanv le malade ne va pas mieux Mil. ms. ●(1955) VBRU 91. e oa un tammig sin frankaat war e glañvourez.

    ►

    ●(1876) TDE.BF 214a. Frankaat a ra, tr. «il se porte mieux.»

    (2) Frankaat da ub. : être soulagé.

    ●(1732) GReg 477a. Il guérira dans peu, tr. «francqaat a rayo dezâ, abarz nemeur.»

    ●(1954) VAZA 43. Ma ! Frankaat a ra dezhi, ouzh a ra !

    VI. V. pron. réfl. En em frankaat : s'étendre, gagner du terrain.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. on fait des dehors dans une place pour gagner du terrain, tr. «ober arer fortificationneu a Zianués en ul leh, en un dachen, en ur c'hastel, aueit him astenn' him francat.»

    VI. Frankaat war e jiletenn : voir jiletenn.

  • frankadenn
    frankadenn

    f. –où Frankadenn ar marv : amélioration passagère de santé avant le décès, rémission.

    ●(1954) VAZA 43. ne oa gwellaenn ar yaou netra nemet «frankadenn ar marv» hervez ma lavarer em c'horn-bro.

  • frankadur
    frankadur

    m. –ioù

    (1) Dégagement.

    ●(1931) VALL 192b. Dégagement, tr. «frankadur m.»

    (2) Délivrance.

    ●(1931) VALL 195b. Délivrance, tr. «frankadur m.»

    (3) Élargissement.

    ●(1931) VALL 244b. Élargissement, tr. «frankadur.»

  • frankaet
    frankaet

    adj. Affranchi.

    ●(c.1500) Cb 88a. Jtem hic libertinus / tini. g. filz defranchy / ou faire franchir de nouuel. b. mab francqueat. Jtem hec libertina / e. g. fille defranchye / ou franchie nouuellement. b merch francqueat. Jtem hic libertus / ti. g. serf afranchy. b. goas francqueat. Jtem hec liberta / te. g. serue afranchie. b. goases francqueat.

  • frankeg
    frankeg

    m. Francique (langue).

    ●(1931) VALL 318b. Franc ; langue, tr. «frankeg m.»

  • frankenn
    frankenn

    voir fankenn

  • frankigell
    frankigell

    f. –où (agriculture) Houe.

    ●(1876) TDE.BF 214b. Frañkigell, s. f., tr. «Houe, marre, instrument d'agriculture ; pl. ou.» ●(1890) MOA 296b. Houe, Instrument de labourage, tr. «frankigell, f.»

  • frankiz
    frankiz

    f. –où, –ioù

    I. (sens abstraits)

    (1) Liberté, affranchissement de qqn.

    ●(c.1500) Cb 88a. [franc] Jtem hec libertas / tis. g. liberte / franchise. b. franchys.

    ●(1659) SCger 60a. franchise, tr. «franquis.» ●149a. franquis, tr. «franchise.»

    ●(1907) AVKA 304. Ar c'hiz a oa, da devez ar gouel, ma roe d'ar Judevien ar gouarner, frankiz ur prizonier, a dibabent ho unan.

    (2) Liberté, droit d'agir.

    ●(1847) FVR 184. Al liberte, ann egalite hag ar fraternite, pe ar frankiz, ar c'heid-ha-keid, hag ar vreudeuriez. ●(1869) SAG 64. frankiz evit pep-unan.

    ●(1911) BUAZperrot 146. Didalvez eo klask teuler evez, var ar spered ha var ar galon, ma lezer : gant an daoulagad, frankiz da velet peb tra ; gant an diskouarn, frankiz da glevet peb tra, gant an teod, frankiz da lavaret peb tra ; gant an daouarn hag an treid, frankiz da vont e peb leac'h da gemeret peb tra, ha da ober peb tra. ●(1915) HBPR 57. Frankis da bep den, d'ober evel a garo.

    (3) Sauvegarde.

    ●(1659) SCger 108b. sauue-garde, tr. «franquis.»

    (4) Sincérité, naïveté.

    ●(1876) TDE.BF 214b. Frañkiz, s. f., tr. «Sincérité, naïveté.»

    (5) Liberté d'un pays.

    ●(1883) MIL 19. bugale da garet ho bro hag he frankis.

    ●(1906) DIHU 17/282. miret hé frankiz doh skloufoni er Fransizion.

    (6) Franchise d'expression.

    ●(17--) VO 6. É han de scrihuein deoh, (éscuset me franquiss).

    ●(1861) BSJ 139. guet é franquis ha guet é hardéhtæt accustumet. ●(1879) GDI 198. En drompereah e zou er péh e zou contrellan d'er franquis ha d'el léaldèd.

    (7) Bezañ e frankiz : être libre.

    ●(1907) AVKA 172. Mar o tenn ar Mad a dindan ar pec'hed, e vefet en frankiz.

    (8) Kaout frankiz da : être libre de.

    ●(1915) HBPR 27. an dud (...) a dle kaout frankis da vond da veva en eur gouent.

    (9) Kaout frankiz war =

    ●(1912) BUAZpermoal 142. Pedi pemp gwech bemde, ober yuniou striz alïes, ha kaout frankiz war ar rest.

    (10) Lezel pep frankiz : laisser toute liberté, toute latitude.

    ●(1911) BUAZperrot 302. rak Dioklesian (…) a leze pep frankiz gant ar re a oa endro d'ezan da heuilh ar relijion a garent.

    (11) Distankañ war ar frankizioù : élargir les libertés.

    ●(1926) FHAB Ebrel 127. distanka war ar frankiziou ha trei ar frankiziou-ze e lezennou.

    (12) En em lakaat e frankiz ub. =

    ●(1659) SCger 102b. se mettre a la sauve garde de quelqu'vn, tr. «en em laquat e franquis vre benac.»

    II. (sens spatial)

    (1) Clairière.

    ●(1955) STBJ 146. En eur frankiz e oa gwez-kistin.

    (2) Place, espace.

    ●(1877) EKG I 50. e kavign frankiz da astenn eur guchenn golo. ●(1889) ISV 437. An ilis so braz, na n'eus ket a leac'h da gaout aoun ne ve ket a frankiz evidomp enhi.

    ●(1902) LZBg Gwengolo 234. É inizen Yéso é hes frankiz erhoalh. ●(1912) CHEG 21. el leac'h ma 'z eus frankiz a-walc'h d'eur gwele. ●(1932) FHAB Eost 310. daoust pegement a frankiz a zo eno.

    (3) (en plt d'un endroit, d'un lieu) Bezañ frankiz dindan : être étendu.

    ●(1921) FHAB Du 285. Logivi a zo frankiz dindani.

  • frankizadur
    frankizadur

    m. –ioù

    (1) Affranchissement d'une lettre.

    ●(1931) VALL 13a. Affranchissement d'une lettre, tr. «frankizadur.»

    (2) Affranchissement d'un esclave.

    ●(1931) VALL 13a. Affranchissement d'un esclave, tr. «frankizadur m.»

  • frankizañ
    frankizañ

    v. tr. d. absol. Affranchir (un courrier).

    ●(1910) MBJL 69. Mar skriv war eur garten-bost, e vo a-walc'h frankisan evel pa vefe evit Frans. ●(1931) VALL 13a. Affranchir ; une lettre, tr. «frankiza.»

  • frankizenn
    frankizenn

    f. –où

    (1) Espace.

    ●(1774) AC 27. eur franquisen envel oc'h eur vasin, tr. «un espace semblable à un bassin.»

    ●(1866) FHB 94/332b. Ar groas zo e creis eur frankizen vras.

    (2) Terrain vague.

    ●(1872) ROU 95b. Plaine, tr. «frankizenn.» ●107a. Terre vague, tr. «Frankizenn.»

    (3) Clairière de forêt.

    ●(1876) TDE.BF 214b. Frañkizien, s. f., tr. «Clairière d'une forêt.»

  • frankiziad
    frankiziad

    m. frankizidi Affranchi.

    ●(1931) VALL 13a. Affranchi, tr. «frankiziad pl. –zidi.»

  • frankizour
    frankizour

    m. –ion (politique) Libéral.

    ●(1931) VALL 424b. Libéral (politiq.), tr. «frankizour.»

  • frankizouriezh
    frankizouriezh

    f. (politique) Libéralisme.

    ●(1931) VALL 424b. Libéralisme (politiq.), tr. «frankizouriez f.»

  • frankkreder
    frankkreder

    m. –ion Libre-penseur.

    ●(1908) BOBL 15 août 190/1a. evid ar gristenien koulz hag ar frank-krederien.

  • frankoat
    frankoat

    adj. (histoire) Franquiste.

    ●(1969) BAHE 60/20. ar pennadurezhioù frankoat.

  • franksoñjer
    franksoñjer

    m. –ion Libre-penseur.

    ●(1908) BOBL 15 août 190/1a. ar falz «frank sonjerien» a c'houarn Franz.

  • frankted
    frankted

    f. Ampleur.

    ●(1931) VALL 23b. Ampleur, tr. «frankted f.»

  • frankter
    frankter

    m. Ampleur.

    ●(1931) VALL 23b. Ampleur, tr. «frankter m.»

  • frankus
    frankus

    adj. Spacieux.

    ●(1935) TRAG 47. e vije bet bravoc'h ha frankusoc'h an ti-skol kristen.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...