Devri

Recherche 'fresk...' : 22 mots trouvés

Page 1 : de fresk-1 (1) à freskus (22) :
  • fresk .1
    fresk .1

    adj. & adv.

    I. Attr./Épith.

    (1) Nouveau, récent, frais.

    ●(1499) Ca 88a. Fresq. ga. frais / nouuel. l. hic et hec et hoc recens recentis.

    ●(1659) SCger 101b. recent, tr. «fresq.»

    ●(1867) FHB 112/60a-b. lacat ar gristenien fresk-ze da zont da veza stard en ho feiz.

    ●(1949) KROB 10/15. o boteier-koad, nevez amgarget a golo fresk.

    (2) (Tombe) qui vient d'être creusée.

    ●(1869) FHB 216/53b. eur bez fresk. ●(1869) FHB 243/265b. daoulinet var eur bez fresk.

    ●(1926) FHAB Du 402. Va breur, va breur paour, fresk eo ho pez c'hoaz !

    (3) (Terre) qui vient d'être labourée.

    ●(1922) BUBR 15/81. An douar a oa fresk ha nevez aozet.

    (4) Bizaj fresk : visage qui respire la santé.

    ●(1857) HTB 103. he visaj fresk ha livrin.

    (5) (en plt des vêtements) Propre, qui vient d'être lavé.

    ●(1732) GReg 576b. Linge blanc, tr. «Lyen fresq.»

    ●(1856) VNA 89. cette chemise blanche, tr. «en ivis fresq-men.» ●(1857) HTB 112. kemer eur c'hap fresk. ●(1877) BSA 198. lakeat d'ezhi dillad fresc.

    ●(1924) FHAB Gouere 256. n'en deveze roched fresk ebet. ●(1942) DHKN 69. Keméret hé des-hi un dantérig fresk, biùennet get un dantellen krochetet dehi.

    (6) (en plt de qqn) De compagnie agréable.

    ●(1732) GReg 42a. Un bon Apôtre, un bon Compagnon, tr. «ur pautr fresq.»

    (7) (météorologie) Frais.

    ●(1633) Nom 190a. Æstina : lieux champestres où il fait frais : læchyou voar an mæs ma vez fresq, yen.

    ●(1732) GReg 445b. Un tems gaillard, tr. «Amser gardis. amser fresq.»

    ●(1849) LLBg III 108. Un ahuelenig fresk e hueh ag er holern.

    (8) (en plt de nourriture) Frais.

    ●(1633) Nom 60b. Ouum recens : œuf frais : vn vy fresq. ●61a. Caseus recens, musteus : fourmage mol & frais : fourmaig fresq.

    ●(1710) IN I 330. evel c'hoantou a graguez vrases, pere a c'hoanta queres fresc dan divez-amser, ha resin fresc dan nevez-amser. ●(1732) GReg 91b. Du beuf frais, tr. «Bévin-fresq.Treg[orois] béouïn, ou, biouïn, fresq.»

    ●(1857) CBF 57. viou fresk, tr. «des œufs frais.»

    (9) Tan fresk : feu vif.

    ●(1575) M 2574. Er doen poan en tan fresq, á so bresq drouc escot, tr. «Car souffrir la peine dans le feu vif est nettement mauvais lot.»

    II. Adv.

    (1) Vraiment, véritablement.

    ●(14--) Jer.ms 240. Den frysq isquyt Titus / damany gratius / Ha heatus dre musur, tr. Herve Bihan « Homme véritablement prompt, Titus, / Assurément gracieux / Et plaisant avec mesure. » ●(1530) Pm 74 (Tremenuan). Pe dre tra fresq pe dre esquem / Ezout duet a hierusalem, tr. «Pourquoi, vraiment, par quel changement / Es-tu venu de Jérusalem ?» ●184c (Tremenuan). Quent e madou fresq a cresquo, tr. « Plutôt, ses biens vraiment croîtront. » ●(1575) M 1235-1236. Dre se nobl, ha comun, ez dlehech dihunaff, / da bezaff fresq escuit, pan deuher da citaff, tr. Herve Bihan « …pour être véritablement prompts… »

    (2) Certes.

    ●(1530) Pm 147ab (Tremenuan). Thomas ho guelas quen quezedic / Buanec fresq ha lesquidic (variante : lesquedic), tr. Léon Fleuriot (GVB 315) « Thomas les vit tellement affligés / Irrités, certes, et brûlants. »

    (3) Vite, promptement.

    ●(1557) B I 486. Et fresq clesquet na fellet tro / A reun vn sae ha me paeo, tr. « Allez vite chercher, sans faute, une robe de crin que je paierai. » ●566. Goudese fresq et da quemesq clesquet / A dou en dou flambesou, tr. «Ensuite, allez vite me chercher deux à deux des torches.» ●622. Ozcza (lire : Orcza) tizmat heb debataff / Mignon ha frisq houz diuiscaff / Crenn amennaff heb tardaff tro, tr. « Or çà, vite et sans débats, je veux vous déshabiller proprement et complètement ; je ne serai pas long. »

    (4) Avec zèle.

    ●(1557) B I 88b. Lequet hy fresq hep bout bresq da disquiff, tr. « faites-la étudier avec zèle et sans légèreté. » ●370a. Guell eu deompny frisq diuiscaff, tr. « Il vaut mieux quitter nos habits. »

    (5) Complètement.

    ●(1530) J 109b. Chetu vn curun bras a spern / Lequet hy dre hec oar e quern / Hac a toullo fresq e esquern / Hep espern maz disifferno, tr. « Voici une grande couronne d’épines ; faites-la entrer de force dans son crâne ; qu’elle lui perce les os de ses pointes sans nulle pitié ; qu’elle guérisse son rhume de cerveau. » ●(1557) B I 93d. Gant houz tat quer me preder antier glan / Frisq houz disquiff credet diff neriff quen, tr. « par votre cher père, j’entends vous instruire complètement ; sachez-le, je n’y manquerai pas. »

    (6) Clairement, nettement.

    ●(1530) J 70b. Entroch ma querent ententet / Leueret fresq piou a clesquet, tr. « Mes amis, remettez vos sens. Qui cherchez-vous ? dites le nettement. »

    (7) [devant un adj.] Nouvellement, fraîchement, récemment.

    ●(1575) M 1743-1744. An sot dan trot noter, hep guer á reueranç, / a barnnas fresq escuit, euit nep residanç, tr. « Le sot aussitôt, évidemment, sans un mot de courtoisie / Il le comdamna tout de suite, sans aucun délai. »

    ●(c.1718) CHal.ms ii. fraischement, tr. «fresqu' neüé sou.» ●(c.1718) CHal.ms iii. Cette femme ne fait que releuer de couche, tr. «fresq' saüet é er uoües man a c'huluout.» ●(17--) TE 147. dihue vuoh fresq alét. ●(17--) VO 119. ur marezad doar fresq hadét.

    ●(1849) LLB 338. ur park fresk hadet. ●(1856) VNA 234. une chambre nouvellement crépie, tr. «ur gambr fresq raèt.»

    ●(1980) LIMO 14 juin. Ag er ré fresk diméet e vezè laret : «en dud neué.»

    III.

    (1) Bezañ fresk : être dans de beaux draps.

    ●(1950) KROB 30/13 (L) *Ab-Sulio. Ha ma ne deu ket ? Neuze emaoun fresk !

    (2) Bezañ fresk e gased : voir kased.

  • fresk .2
    fresk .2

    m. Rafraîchissement.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Rafraichissement, tr. «fresqu'.»

  • fresk-bev
    fresk-bev

    adj.

    (1) Attr./Épith. Tout frais.

    ●(1907) VBFV.fb 45b. frais, tr. «fresk-biù.» ●(1909) BROU 240. (Eusa) Fresk-beo, tr. «. On prononce peo, par attraction du k.» ●(1911) BUAZperrot 198. deuet da veza fresk beo. ●(1920) AMJV 60. e oue kavet korf ar Sœur Seraphin fresk-beo c'hoaz. ●(1925) FHAB Mae 186. eo fresk-beo roudou ar Zent enni.

    (2) Adv. Fraîchement, récemment.

    ●(1732) GReg 432b. Fraîchement, récemment, tr. «Fresq-beo.»

    ●(1939) ANNI 48. Goleit e oè é zillad a oèd ; hag en é zorn éh es ur hléan brelimet fresk biù »

  • fresk-bouilhant
    fresk-bouilhant

    adj. Très frais.

    ●(1952) LLMM 32-33/135. (Douarnenez) Fresk-bouilhenn : fresk-tre. (Galleg : bouillant ?). ●(1974) SKVT III 103. Klevet 'm eus ar c'heloù, fresk-bouilhant. ●(1977) PBDZ 261. (Douarnenez) fresk-bouilhen, tr. «très frais.»

  • freskaat
    freskaat

    v

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Rafraîchir, rendre plus frais.

    ●(1889) ISV 12. Piou (…) en deus gourc'hemennet d'an avel c'hoeza evit frescaat an ear-ze ha biannaat grouez an heol pa vez re dom ?

    (2) Rafraîchir, renouveler.

    ●(1732) GReg 777b. Rafraichir, renouveller, tr. «Fresqaat. pr. fresqeët.»

    (3) = (?) Humidifier (?).

    ●(1869) FHB 253/348b. glao da frescat ho touar. ●(18--) SAQ I 278. freskaad an douar.

    (4) Blanchir (qqn), lui laver son linge.

    ●(1976) HYZH 108/26. (Douarnenez) freskeet 'm eus aneo e-pad blavioù.

    (5) Rafraîchir (les souvenirs de qqn).

    ●(1908) FHAB Ebrel 124. freskat e spered meur a hini kalz traou groz-ankounac'heat.

    B. sens fig.

    (1) Freskaat e benn : se changer les idées.

    ●(1902) PIGO I 57. kement a ezom a zant da freskât e benn.

    (2) Apaiser (la colère, la peine).

    ●(1866) LZBt Ebrel 103. Goad dinoaz ar gristenien a helle, hen hep-ken, freskaat eunn tammik he c'hounar.

    ●(1905) KANngalon Du 536. Ra vezo (…) paet kant evit unan nep a freskaio deomp hor poaniou !

    II. V. intr.

    (1) Se rafraîchir, fraîchir.

    ●(1857) CBF 2. Freskeet eo ann amzer, tr. «Le temps s'est rafraîchi.» ●(1876) TDE.BF 215a. Freskaat, v. n., tr. «Devenir frais, parlant du temps ou du vent.» ●Freskaat a ra ann avel, tr. «le vent fraîchit.»

    ●(1903) MBJJ 351. an amzer a deu breman da freskaat. ●(1909) BROU 240. (Eusa) Rafraîchir, tr. «Freskaat a un sens exclusivement neutre.»

    (2) (marine) Fraîchir.

    ●(1732) GReg 433a. Fraichir, terme de marine, tr. «Fresqaat. pr. fresqeët.» ●Le vent vint à fraîchir de l'est à l'ouest, tr. «An avel a zeuas da fresqât divar ar reter d'ar c'hornaucq.»

    III. V. pron. réfl. En em freskaat : se rafraîchir.

    ●(1869) FHB 253/350b-351a. eo red en em freskaa[t] oc'h eva eur banne.

  • freskad
    freskad

    m. –où

    I.

    (1) Morceaux choisis offerts (généralement après la tuerie du cochon).

    ●(1876) TDE.BF 215a. Freskad, s. m. C[ornouaille], tr. «Fête des boudins. ●(1890) MOA 147a. Festin de boudins, ou cadeau de boudins, tr. «freskad, m., pl. freskajou.»

    ●(1924) FHAB C'hwevrer 70. eur bastell gig zoken – a-walc'h da lakat war eun tamm bara, – a c'helle da zerc'hel evit Laouig, pa deue eur freskad digant ar gerent pe an amezeien vat. ●(1933) FHAB Genver 12. e oan bet o kas eun tammik freskad d'ar presbital. ●(1981) ANTR 195. D’ar vugale brema mond da gas eur freskad dre ar c’harter a-bez. Hag eur freskad ivez d’ar presbital.

    (2) par ext. Restant d'un bon repas.

    ●(1917) KZVr 240 - 07/10/17. Freskad, tr. «restants d'un bon repas.»

    (3) par iron. Coup porté.

    ●(1910) FHAB Here 308. hag a zistagas ganto unan eus ar fleskadou yac'h-ze ha ne ankounac'haer ket abenn antronoz. (...) goude eun hevelep freskad.

    II. Kas ar freskad da di ub. : se venger de qqn. Cf. kas an dorzh d’ar gêr.

    ●(1931) VALL 318. Kas ar freskad da di u. b. tr. F. Vallée «se venger de qqn.»

  • freskadur
    freskadur

    m.

    (1) Fraîcheur du temps, froid.

    ●(1732) GReg 778a. Rafraichissement, moderation de chaleur, tr. «fresqadur.»

    ●(1904) LZBg Gouere 159. de zihoal doh er gloéh hag er freskadur. ●(1931) VALL 317b. Fraîcheur du temps, tr. «freskadur m.» ●(1980) LIMO 14 juin. glaùaj ha freskadur.

    (2) Serriñ freskadur : prendre froid.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 132. ind hum daule de gousquet ar en doar é tyér hantér zistou hag a chairre frescadur.

    (3) = (?) Verdure (?).

    ●(1910) BOBL 02 avril 275/3a. Ar ju euz an teil, me zo zur, a zav en er evit ampoëzoni ar freskadur, e lec'h antreal en douar evel ma gredit ken stard.

  • freskadurezh
    freskadurezh

    f.

    (1) Fraîcheur du temps.

    ●(1710) IN I 107. evit quemeret ar frescadurez. ●(1727) HB 57. æzennic leun a frescadurez. ●(1732) GReg 433a. Tantôt à la fraîcheur, tr. «Everr pa vezo trémenet an domder, ha deuët ar fresqadurez.» ●778a. Rafraichissement, moderation de chaleur, tr. «Fresqadurez.»

    ●(1876) TDE.BF 215a. Freskadurez, s. f., tr. «Fraîcheur.» ●(1889) ISV 466. Petra a c'holoio al loenedigou paour a deu ama da glask disheol ha frescadurez ?

    ●(1909) FHAB Eost 239. freskadurez ar mintin. ●(1931) VALL 317b. Fraîcheur du temps, tr. «freskadurez f.»

    (2) Fraîcheur (de l'eau).

    ●(1909) NOAR 50. A nebeudou e teuas e skianchou en-dro gant freskadurez an dour.

    (3) Rafraîchissement (boissons fraîches, etc.).

    ●(1732) GReg 778a. Rafraichissement, fruits, &c. pour rafraîchir la bouche, tr. «Fresqadurez. p. fresqadurezou.»

  • freskaenn
    freskaenn

    f. –où (alimentation) Boisson fraîche.

    ●(1829) IAY 89. quemer dious an noz eur frescaën benac.

  • freskañ / freskiñ
    freskañ / freskiñ

    v. tr. d.

    (1) Rafraîchir.

    ●(1499) Ca 88a. Fresquaff. g. refrechir / ou renouueller.

    ●(1659) SCger 100b. rafraischir, tr. «fresqui.» ●149a. fresca, tr. «rafraichir.» ●(c.1718) CHal.ms iii. Rafraischir, tr. « fresquein, refresquein.»

    (2) Blanchir (qqn), lui laver son linge.

    ●(1744) L'Arm 219a. Changer de linge, tr. «Frêssquein.» ●(1767) ISpour 258. groeit ar hou zro, fresquet dehai. ●(1787) BI 249. int ë cassou trampage hac ë fresquou d'er-ré peur.

    ●(1905) IVLD 24. Gant ho bugale da vaga, da viska, da freska. ●(1955) STBJ 65. Gant kement a dud da voueta ha da freska. ●(1957) BRUD 2/30. Ha, pa oe ano euz ar rezervasion, e tivizas an dilezer e rankje, hervez ar hiz, beza bevet ouz ar memez taol gand e vab, lojet, gwisket ha fresket, evel just, ha pêet mizou e interramant.

    ►par ext.

    ●(1867) FHB 143/3308. chomm en ho guele pa fresker ho dillad. ●(1869) FHB 216/52b. da freska ha da aôza d'ezo ho zammigou dillad.

    (3) Corriger physiquement.

    ●(1790) MG 201. mat vehai cass unan-benac guet ur foët ardro er-ré e ya èl-ce de hronquêd, eit ou fresquein én ur fæçon n'ou dehai quet hoand de retourn.

  • freskata
    freskata

    v. tr. d. Frapper (qqn).

    ●(1924) NFLO. battre [qq'un], tr. «freskata.»

  • freskenn .1
    freskenn .1

    f. –où (art) Fresque.

    ●(1931) VALL 320b. Fresque (tableau), tr. «freskenn f. pl. ou.»

  • freskenn .2
    freskenn .2

    f. Kas da freskenn : envoyer se reposer à la campagne, envoyer au vert. Cf. HYZH 92-93/39.

    ●(1970) BHAF 167 (T) E. ar Barzhig. Med ar re a gar ahanon a lavar en em skuizan hag ober a reont o fosubl evid kas ahanon da freskenn...

  • freskenn .3
    freskenn .3

    voir 1. feskenn

  • freskijenn
    freskijenn

    f. Fraîcheur.

    ●(1860) BAL 159. e santo evel ur freskizen eus ar Baradoz o tistana deza.

    ●(1977) PBDZ 746. (Douarnenez) freskijenn, tr. «fraîcheur.»

  • freskiñ
    freskiñ

    voir freskañ

  • freskon
    freskon

    coll. (botanique) Houx fragon.

    ●(1744) L'Arm 188a. Housson, Houx-frelon tr. «Fressconnenn.. neu. f : Fresscon. m.»

    ●(1907) VBFV.fb 45b. fragon, tr. «freskon, m.» ●(1922) DIHU 130/52. ur bod freskon. ●(1934) BRUS 260. Du housson, tr. «freskon.»

  • freskonenn
    freskonenn

    f. –où (botanique) Pied de houx fragon.

    ●(1744) L'Arm 188a. Housson, Houx-frelon tr. «Fressconnenn.. neu. f : Fresscon. m.»

  • freskoni
    freskoni

    f. Fraîcheur.

    ●(1744) L'Arm 164a. Fraicheur, tr. «Fræssconni.. ïeu.»

    ●(1839) BESquil 47. hi e santas ur fresconi douce é creis en tan-flam. ●(1857) LVH 96. hui e gavou er fresconi.

  • freskted
    freskted

    f. Fraîcheur (d'un produit).

    ●(1931) VALL 317b. Fraîcheur des fruits poissons, etc., tr. «freskded f.»

  • freskter
    freskter

    m.

    (1) Fraîcheur (d'un produit).

    ●(1931) VALL 317b. Fraîcheur des fruits poissons, etc., tr. «freskder m.»

    (2) Fraîcheur (du temps).

    ●(1944) DGBD 149. e freskter ar beure. ●(1963) LLMM 99/264. Edo un toullad micherourien kluchet e freskter ur c’hav.

  • freskus
    freskus

    adj. Rafraîchissant.

    ●(1925) FHAB Mae 197. eun evach freskus (…) ha distanus.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...