Recherche 'genn...' : 5 mots trouvés
Page 1 : de genn (1) à gennhenvelenn (5) :- genngenn
f. –où
I.
(1) Coin à fendre.
●(1499) Ca 103a. Guenn. g. coignet a fandre boys. l. hic cuueus (lire : cuneus) / ei.
●(1659) SCger 27b. coin a fendre du bois, tr. «guen da fauta queuneut, p. guenou.» ●152b. guen p. guennou, tr. «coin.» ●(1732) GReg 178b. Coin de bois, piece de bois fort aiguë qui sers à fendre, à presser &c., tr. «Guenn. p. guennou. guenn-preñ. p. guennou-preñ. Van[netois] guenn-coëd. p. guennëu-coëd.» ●Coin de fer, tr. «Guenn-hoüarn. p. guennou-hoüarn.» ●(1752) PEll 335. Ghenn, Coin à fendre de gros bois, & faire entrer par force en quelque ouverture étroite, à mettre sous la culasse d'un canon. Pluriel Ghennou.
●(1876) TDE.BF 226a. Genn, s. m., tr. «Coin de bois ou de fer pour fendre le bois ou la pierre ; pl. ou.» ●(18--) SAQ II 20. eur ienn stard, e pep penn euz ar vaz [skeul].
(2) (menuiserie) Genn-ingoch : rossignol.
●(1744) L'Arm 342a. Rossignol (…) De menuisier, tr. «Yænn-ingoche. f.»
(3) sens fig. Plantañ, sankañ ar genn : frapper, se battre.
●(1936) IVGA 210. gouren ha sanka yennou. ●(1972) SKVT I 50. em ije plantet ar yenn enni. ●96. Daou vartolod (...) a c'hoarie «plantañ ar yenn» an eil en egile.
II.
(1) Kavout ur c'henn hag ur prenn : comme une poule qui aurait trouvé un couteau.
●(1968) LOLE 34 (T) *Roc'h Vur. Pegen eüruz e oe o kemenn da Jenovefa ne zistroe ket gand eur bouh, kavet gantañ eur yenn hag eur prenn.
(2) En em silañ etre an horzh hag ar c'henn : voir horzh.
(3) na c'houzout gant peseurt koad ober gennoù : voir koad.
- gennañgennañ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Enfoncer un coin dans qqc. dans le but de le fendre.
●(1659) SCger 27b. coigner, tr. «guenna.» ●(1732) GReg 178a. Cogner, ou, coigner, planter des coins de bois dans quelque chose, tr. «Guenna. pr. guennet.» ●178b. Mettre des coins en une bille de bois pour la fendre, tr. «Guenna ur vilh-goad evit he fauta.» ●(1752) PEll 335. Ghenna, fraper sur un coin, coigner.
●(1876) TDE.BF 226a. Genna, v. a., tr. «Faire entrer un coin dans du bois ou dans la pierre pour les fendre.»
(2) Enfoncer un coin entre le manche d'un outil et son ferrement pour l'affermir.
●(1732) GReg 178b. Mettre un coin dans un manche d'instrument pour l'affermir, tr. «Guenna troad ur benvecq evit e starda.»
●(1876) TDE.BF 226a. Genna, v. a., tr. «assujetir le manche d'un outil avec un petit coin, quand il joue dans son anneau.»
(3) par ext. Enfoncer, fixer (qqc. dans qqc.).
●(1866) LZBt Genver 94. staget (...) ho c'horvo ouz peulio iennet enn douar.
B. sens fig.
(1) Placer.
●(1903) MBJJ 270. Setu yennet ganin eur plede 'vit ar brezonek dirak unan euz taulenno ar Bater.
(2) Fixer.
●(1903) MBJJ 350. Kregi a ra komzo ar prezeger en hon c'halon. Yennan 'ra 'nê c'hoaz donnoc'h enni. ●(1910) MBJL 127. yennan start en hon c'hreiz ar volante da vean devot. ●(1911) BUAZperrot 722. Red eo ma veffe bet yennet start enni [ar Pologn] ar feiz-ze gant he sent koz. ●(1927) LZBt Genver 9. an ideou fôz a zo bet iennet ennê.
(3) Berner, duper, attraper.
●(1885) ARN 36. Duper. – Br. : Tapout (prendre, surprendre). Arg[ot] : Ienna. – Le mot ienn (coin) est breton ; le vebe ienna signifie donc : enfoncer des coins. De ienna dérive régulierement le substantif ienner (dupeur, filou). ●(1899) HZB 175. an hini a yenne an diaoul.
●(1913) ARVG Eost 187. Yennet e ve tud fin ; tapout a reont o lip pa zonjont an nebeuta ; kas divleupan ar re-all, alïes e vent divleupet o-unan. ●(1957) BRUD 2/48. …hag e klaske ar marhadour an tu d’e yenna p’e-nevoa kavet pleg ennañ. ●(1967) BRUD 26-27/34. red e oe deze dizrei d'ar gêr ken mezuz ha lern bet yennet gant eur yar.
(4) Attraper, prendre (qqn) en faute.
●(1966) BAHE 50/36. Yennet e oa bet Jañ-Mai ha tapet en devoa kroz 'vat.
(5) Gennañ ub. ouzh udb. : coincer qqn contre qqchose.
●(1963) LLMM 99/265. Ur bagad kelaouennerien, (…), o devoa yennet ouzh moger ur stal Vassili.
II. V. pron. réci. En em c'hennañ : se battre.
●(1972) SKVT I 125. abeg ebet, en ur soñjal ervat, d'en em yennañ, ur wech all.
- gennergenner
m. –ion Dupeur.
●(1885) ARN 36. Duper. – Br. : Tapout (prendre, surprendre). Arg[ot] : Ienna. – Le mot ienn (coin) est breton ; le vebe ienna signifie donc : enfoncer des coins. De ienna dérive régulierement le substantif ienner (dupeur, filou).
- gennheñvel
- gennheñvelenngennheñvelenn
f. –où Caractère, signe cunéiforme.
●(1931) VALL 176b. Cunéiforme subs., tr. «gennhéñvelenn f. pl. ou.»
(?) genou s. Manque de ce à quoi on est habitué. (?) gwennoù (?) cf. e gwenn : en aner.
●(1744) L'Arm 229a. Manque (…) De ce à quoi on étoit habitué, tr. «Gueneu.» ●Proverbe disant que la glace de Janvier qui empêche le Laboureur de travailler, ne le rend pas plus pauvre. Dissquéh, Labourérr, é Guennværr / Né vou gueneu é cornn he lærr.
●(1904) DBFV 88a. geneu, tr. «manque de ce quoi on était habitué.»