Recherche 'gin...' : 13 mots trouvés
Page 1 : de gin-1 (1) à ginus (13) :- gin .1gin .1
adj., adv. & prép.
I. Adj.
(1) Contrariant.
●(17--) ST 350. Elec'h ma 'z euz tud fall n'ez euz nemet traou ghin, tr. «Où il y a de méchantes gens, il n'arrive que des choses fâcheuses.»
(2) An tu gin : l'envers.
●(1732) GReg 356a. Envers, le vilain côté de l'étoffe, tr. «an tu guin.»
●(1925) DIHU 166/241. men dint deit de huélet en treu doh en tu gin.
(3) War an tu gin : à l'envers.
●(1732) GReg 356a. Tourner à l'envers, une étoffe &c., tr. «trei var an tu guin.» ●Couché à l'envers, tr. «Gourvezet var an tu guin.»
●(1907) PERS 122. ar bed a zo troet var an tu gin. ●(1910) FHAB C'hwevrer 60. Ha Jakez kemeret he loa, trei anezi var an tu gin.
II. A-c'hin.
(1) Adv. À contresens.
●(1732) GReg 206a. A contre-poil, contre le sens ordinaire, tr. «a-c'hin.» ●786a. Rebours, le contrepoil, l'opposite, tr. «a c'hin.» ●Mettre les choses à rebours, tr. «Lacqaat an traou a c'hin.»
●(1893) IAI 54. ar re ne gavent ket deread krister an Novasianed, a gosteze re ir a-gin hag a roe ar pardoun abarz gouzout d'ar zur ha keuz en doa ar pec'her.
(2) Loc. prép. A-c'hin d'ar blev : à contre-poil.
●(1928) GWAL 14/14. Ar marc'hadour a dremenas e zourn war gein al loen, a-c'hin d'ar bleo.
III. Gwiskañ e vanegoù war an tu gin : voir manegoù.
- gin .2gin .2
m.
(1) Mauvaise humeur.
●(1732) GReg 146b. Chagrin, mauvaise humeur, tr. «Guyn.»
●(1876) TDE.BF 227b. Gin, s. m., tr. «Mauvaise humeur.» ●(1890) MOA 297a. Mauvaise humeur, tr. «gin, m.»
●(1955) VBRU 43. n'eus na gin, na droukrañs, na kounnar war o zremm (sic).
(2) Bezañ e benn e gin : être de mauvaise humeur.
●(1935) ANTO 70. An Itron O'Reilly, he fenn e-gin o welout ne erruemp ket, ha tremenet koulz koan, ne oa ket, diouz ma c'hrozmole, hec'h holl voc'h er gêr.
(3) Ar gin : le contraire.
●(1847) FVR 192. ar gin 'zo c'hoarvezet.
- gin-ouzh-gingin-ouzh-gin
adv.
(1) (en plt de deux choses) Directement opposé.
●(1732) GReg 291b. Directement opposez, parlant de deux contraires, tr. «Guin-ouc'h-guin.»
●(1821) GON 232a. Gîn-ouc'h-gîn, tr. «directemment opposé.»
(2) À rebours.
●(1867) BBZ III 116. Hogen he houarna gin-oc'h-gin, tr. «et il l'a ferré à rebours.»
- ginadenn
- ginaj
- ginañginañ
v. intr.
(1) Ginañ ouzh : être rechigné contre.
●(1944) VKST Ebrel 122. lakaat o c'houstians da voredi ha da c'hina ouz mouez an Aotrou Doue.
►sans compl.
●(1866) FHB 61/69a. Ober an dever eb guina. ●(1889) SFA 153. Fransez a c'hinaz : lavaret a rea n'oa ket boazet da brezek. ●(1890) MOA 297a. gina, v. n., tr. «se rechigner.» ●(1894) BUZmornik 320. Boleslas a c'hinaz eunn tammik oc'h he glevet.
●(1906) KANngalon Gwengolo 196. Hep gina ni a zento ouz he vouez. ●(1909) KTLR 35. Cheun a goumansaz gina. ●143. Dastum a garie, mez gina 'rea pa ranke dispign eur guennek.
(2) Ginañ gant udb. =
●(1906) KPSA 63. gina a rin gant an nebeuta tra.
(3) [empl. devant un v. amené par les prép. «da», «evit»] Ginañ da, evit ober udb. : rechigner à faire qqc.
●(1911) BUAZperrot 268. arabad gina evit gervel ar medisin. ●(1914) KANNgwital 137/404. An tadou ha mammou a anavez re vad ho dever (...) evit gina da lezer bugale ha sevicherezed da zont da dremen ar pevar dervez-se gant an Aotrou Doue. ●(1914) KANNgwital 144/483. ne c'hinaz morse evit mont d'al lec'h m'oa galvet.
(4) Ginañ o : rechigner à.
●(1884) BUZmorvan 55. ar bourreo a c'hine o skei.
●(1911) BUAZperrot 648. Roët am eus d'eoc'h c'houeac'h dervez evit labourat ; miret am eus ar seizvet, hag e c'hiner ouz her rei d'in.
(5) N'eus ket da c'hinañ : il n'y a pas à tergiverser.
●(1889) ISV 391. Cannad ar Pap a velaz n'oa ket da c'hina.
(6) En ur c'hinañ : à contre-cœur.
●(1872) ROU 79a. A contre-cœur, tr. «en eur c'hina.» ●(1890) MOA 185a. Contre-cœur (à), tr. «en eur c'hina.»
- GindiGindi
hydronyme & n. de l. Ar Gindi : Le Guindy (affluent du Jaudy, source à Louargat).
(1) Ar Gindi.
●(c.1866) GBI II 570. Me 'savo d'hec'h un tibidi / War grec'h, 'tre Leguer ha Guindi. ●(1867) BUE 146. mab da Jofroi, beuet er Gendi. ●(1867) BBZ III 98. Me a zavo d'hoc'h eunn ti-bedi, / War grec'h, etre Leger ha Gindi.
●(1900) (1928) CONS 187. e parrez « Priel », war ribl ar Guindi. ●(1914) ARVG Mae 79. ar Gindi, eman he mammen ouz troad ar Mene-Bre. ●(1925) FHAB Du 434. da dapout stêr al Leger, izeloc’h eget Ploubêr ; ac’hano e heuilhjomp ar Gendi betek Pedernek. ●(1935) ANTO 91. Erru er pleg-stêr ma kember eno Ar Yeody hag ar Gindy a-dal d’ar vrienn-se. ●(1954) VAZA 115. war ribl ar stêr Gindi. ●(1970) BHAF 48. Eun dra all a zedenne ahanom hoaz, evel an oll vugale, pe dost : an dour, ar revier, ar Gindi. Mond a raem d’he gweled da Bont-Albin. ●(1995) LMBR 92. E-kichenik, e Treglañviz, emañ penn ar Gindi hag ar Yeodi.
(2) Prophétie populaire.
●(c.1866) GBI II 570. Me 'savo d'hec'h un tibidi / War grec'h, 'tre Leguer ha Guindi. ●note Luzel : « Le Guindi est une petite rivière qui se jette dans le Jaudy, à Tréguier. C'est à tort que M. De La Villemarqué a dit : / "Etre bek Leger hag Indy." / Je ne connais en Bretagne aucun cours d'eau du nom de 'Indy.' »
●(1867) BBZ III 98. Me a zavo d’hoc’h eunn ti-bedi, / War grec’h, etre Leger ha Gindi.
- ginerezh
- ginetginet
adj.
(1) (en plt de qqn) Revêche, contrarié, chagrin.
●(1732) GReg 146b. Chagrin, triste, d'habitude, tr. «Guyned.» ●(1862) JKS 94. beva e peoc'h e-touez tud ginet. ●(1876) TDE.BF 228a. Ginet, adj., tr. «Qui est de mauvaise humeur.»
●(1889) ISV 278. hema a oa eur bugel kintuz ha ginet.
●(1912) MMPM 112. Ne velan en dro d'in na diwallerien na mistri ginet.
(2) (en plt d'un sourire, d'une attitude) Contraint, forcé.
●(1870) FHB 272/86a. en eur ober eur mousc'hoarz ginet.
●(1909) FHB Gouere 197. na vezo ket red e kemerfac'h evit-se nag eun doare ginet, nag eun dremm mousklennet.
- ginheñvelginheñvel
adv. Encore moins, tant s'en faut.
●(1710) IN I 297. Ar charite pe ar garantez e deveus aon na rancontre an droug, guinevel de glasq e zae.
- ginidigezhginidigezh
voir ganedigezh
- ginivelezhginivelezh
f. –ioù
(1) Naissance, nativité.
●(1464) Cms (d’après GMB 298). guiniualez. ●(1499) Ca 106a. Guiniuaelez. g. naisance. natiuite. ●(1633) Nom 224b. Dies natalis, natalis & natale, & natalitium : iour de la natiuité : dez an quiniuelez (lire : guiniuelez).
●(1659) SCger 82b. naissance, tr. «guinivelez.» ●(1727) HB 617. ar C'hinivelez eus ar Verc'hes. ●(1732) GReg 648b. Naissance, venuë au monde, tr. «Guinivélez.» ●(1752) PEll 337. Ghinivelez est un jour de Fête établi pour célébrer la Naissance de Notre-Seigneur, de la Sainte Vierge, & de Saint Jean-Baptiste. ●(1774) AC 23. goude o guinivelez, tr. «après leur naissance.»
●(1876) TDE.BF 228a. Ginivelez, s. f., tr. «Nativité, parlant de Jésus-Christ et de la Vierge.» ●(1877) BSA 19. goude ginivelez Ismerii.
●(1907) PERS 271. gouel Ginivelez ar Verc'hez. ●(1907) FHAB Gwengolo 194. ginivelez ar bed. ●(1909) FHAB Mezheven 161. Ma c'hellfe ar bugel compren araog he c'hinivelez. ●(1911) SKRS II 171. Da zeiz ha bloaz he c'henivelez. ●(1915) MMED 47. netteat eo bet diouz ar pec'hed orijinel araok he c'hinivelez. ●(1924) BILZbubr 37/808. a-rôk ginivelez ar pôtr.
(2) Kraou ar c'hinivelezh : crêche de Noël.
●(1870) FHB 308/370b. ar chapel ma edo craou ar c'hinivelez enhi.
(3) Crèche de Noël.
●(1942) VALLsup 43b. Crèche ; de Noel, tr. «Ginivelez f. («F. ha B.», Genver 1936).»
(4) Enfantement.
●(1650) Nlou 299. QVenomp Nouel, vuhel ha frez, / Da mary he guynyuelez, tr. «Chantons noël humblement et clairement / à Marie pour son enfantement.»
●(1659) SCger 152b. guinivelez, tr. «enfantement.»
- ginus