Devri

Recherche 'gouzoug...' : 10 mots trouvés

Page 1 : de gouzoug-goug (1) à gouzougig-ruz (10) :
  • gouzoug / goûg
    gouzoug / goûg

    m./f. –où

    I.

    A. (anatomie)

    (1) Cou, gorge.

    (1499) Ca 99b. Gouzouc. g. coul. l. collum / li. ●(1530) J p. 83b. Eguyt gobr e drouc / Ere e gouzouc / Ef enem crougas, tr. «une corde au cou, juste prix de son crime, il se pendit.» ●(1576) Cath p. 24. goude maz voe dipennet ez deuz lez euit goat he gouzouc, tr. «après qu'elle fut décapitée, il vint du alit au lieu de sang, de son cou.» ●(1612) Cnf 24b-25a. Douguen ouz è gouzouc pé en vn andret arall bennac breuedou, pe scridou, pé en ré ez eues compsou scriuet pe-ré na galler quet ho entent. ●(1621) Mc 52. Ober à gra vn corden, pe vn chaden, hac en he laqua éz tro é gouzouc. ●(1633) Nom 20b. Collum : col : an goüzoucq. ●20b-21a. Fauces, frumen : la gorge : an gouzoucq. ●78b. Corona collaris : chapeau pour enuironner le col : vn tocq euit troidellat voar dro'n gouzoucq. ●136a. Numellæ : liens auec lesquels on enferre le col & les pieds : ereou pe gant re ez erèer an gouzouch hac an treït. ●257b-258a. Tetanus, rigor distentio & extentio : rigueur du col : drouc gouzouc, pa na guell plegaff nac asten an gouzouc.

    (1659) SCger 63a. gorge, tr. «couzouc.» ●(1689) DOctrinal 193. hac ò cifla quen terribl, ma er clevet tro voar tro er quarter, ar Sant à nessas outa, ha taolet ganta é stol var tro é gouzouc. ●(1732) GReg 218a. Cou, autrefois col, tr. «Gouzoucq. ar gouzoucq. couzoucq. Van[netois] coucq. er goucq. Et partout hors de Leon, Goucq.» ●(17--) EN 2098. hac hely da housouc eteuy dan jfern, tr. «et par le cou tu viendras en enfer.» ●2747. ar chadeno ha car gorden ne houc, tr. «les chaînes et la corde à son cou.»

    (1849) LLB 1206. Tiw a houg. ●(1867) MGK 7. ar c'houzoug er wakol. ●(1872) GAM 9. eur c'hoillerad dent en dro d'ar c'houzouk.

    (1900) MSJO 5. en dro d'he c'houzog. ●(1900) KEBR 18. Ar c’houzouk, tr. « Le cou » ●(1902) PIGO I 6. ken hir e c'houk. ●(1909) MMEK 215. endro d'o gouzok. ●(1942) FHAB Du/Kerzu 225b. ar gwazied a chouez war an ividigou hag ar gouzougou.

    (2) Gosier.

    (1838) OVD 217. mar hoarhér un nitraïcg, ha memb mar scarhér un tamicg er houg. ●(1856) VNA 113. Mon père a souvent le gosier sec, tr. «Me zad e vé liès séh é houg.» ●(1889) SFA 133. he c'houzok dizec'het gant an domder.

    B.

    (1) Sutell ar gouzoug : la trachée artère.

    (1633) Nom 20b. Guttur, animæ canalis, cana pulmonis, aspera arteria : le sifflet : sutell an gouzouc.

    (2) Toull-ar gouzoug : gosier.

    (1633) Nom 20b. Gula : gueule : toull an gouzoucq.

    (3) Mell ar gouzoug : nuque.

    (1633) Nom 20b. Ceruix : chignon, la nuque du col : mell an chouq an gouzoucq.

    (4) Askorn-ar-gouzoug : clavicule.

    (1633) Nom 21b. Clauicula, iugulus : l'os de gauion : asquorn an gouzoucq.

    (5) Aval-gouzoug : pomme d'Adam.

    (1931) VALL 9a. pomme d'Adam, tr. «aval-gouzoug m.»

    C. plais.

    (1) Gouzoug staen : buveur.

    (1903) MHAD 255. Picherel, tafia, / En ou gougeu-sten e ia ! (...) «Gosiers d'étain», «goug stén» est l'expression consacrée qui désigne à Groix ceux qui boivent de tout, sans scrupules, et sans que cela leur nuise.

    (2) Gouzoug-karn : buveur.

    (1939) KLDZgwal 42. e-ser tarlipa eun nebeud banneou gant ar re franka eus «gouzougou-karn» ar barrez. ●(1955) STBJ 215. e-ser pêa banneou d'ar voterien. E-touesk ar re-mañ, avat, e oa gouzougou karn na vezent ket prenet netra nemet gant eur banne, hag e ranked gleba dezo o gourlañchenn meur a wech.

    II. par ext.

    (1) Bouche.

    (1895) FOV 250. Ur hartad chistr (...) / E daulér en é houg.

    (2) par euphém. Gorge, poitrine.

    (1824) BAM 129-130. mar discuezit hoc'h-unan ho gouzoug.

    (3) Toull gouzoug =

    (1879) ERNsup 168. eun toull gouzoug breizad an euz, il a l'accent breton, Trév[érec].

    III. sens fig.

    (1) Ouverture plus ou moins étroite.

    (1821) SST iii. Digor u goug en ihuern. ●(1874) FHB 514/348a. An dall o veza tosteet oc'h gouzoug ar puns, en em lakeas da zikour sacha.

    (1903) MBJJ 99. e laker gouk ar zac'h tost d'o geno. ●(1942) VALLsup 126b. Ouverture étroite, tr. «gouzoug, goûg m. l'ouverture étroite d'une bourse fermée par un lien, tr. «goûg eur yalc'h skoulmet gand eun ere (Juluan Godest).»

    (2) (géographie) Goulet.

    (1870) FHB 279/155a. gouzok rad Brest.

    (1909) MMEK 188. e gouzok ster Montroullez. ●(1982) LIMO 26 février. D'er hourz-man e saù er persked de goug er lenn. ●Goug er lenn, tr. «là où la rivière fait son entrée dans l'étang, litt. le cou de l'étang.»

    (3) Goulot, col.

    (1633) Nom 158b. Bombylius : vaisseau à petite gorge : vr vessel pe pot en deffè vr gouzoucq bihan pe hencq. ●Baucalium vel, vt alij, caucalium : vaisseau à petite bouche : vessel pe pot en deffè vr gouzouc bihan.

    (1903) MBJJ 104. an euz e bod pri eur c'hof ledan hag eur c'houk ken hir 'vel m'eo striz. ●(1911) BUAZperrot 650. ar vured a vez leun beteg he gouzoug.

    IV. (Blason populaire) Goûgoù staen : surnom des ivrognes à Groix.

    (1903) MHAD 255. E font de geout en tevarneu / Ré liès 'vé kavet / Merhed Groé get fiolenneu / 'Dan ou zantér kuhet, / N'em dolpign e hrant diou pé tér, Ha, 'vit lahegn er prenù, / Dran en norieu jarr't, e lipér, / Our bani : "Kani krenù!" / Picherel, tafia, En ou gougeu-sten e ia! ●note de Léon Palaux : « Gosiers d'étain, gouég-stén est l'expression consacrée qui désigne à Groix ceux qui boivent de tout, sans scrupules, et sans que cela leur nuise ».

    V.

    (1) Bezañ toullet frank e c'houzoug : avoir très faim.

    (1878) EKG II 13 (L) L. Inisan. Ha petra oa an dra-ze evit eur vandenn dud iaouank eveldomp-ni, toullet frank ho gouzouk gand al labour.

    (2) Sevel uhel ar c'herc'h da doull e c'houzoug : voir kerc'h.

    (3) Aet eo ar bleiz en e c'houzoug : voir bleiz.

    (4) Bezañ kegel e vamm-gozh en e c'houzoug : voir kegel.

    (5) Mont e deod e gouzoug unan all : voir teod.

  • gouzoug-mor
    gouzoug-mor

    m. (géographie) Détroit.

    (1744) L'Arm 107a. Detroit, passage étroit de mer, tr. «Couc morr.. Gougueu morr. m.»

    (1904) LZBg Mae 110. ret vou trezein koug-mor Messin.

  • gouzougad
    gouzougad

    m. –où

    I.

    (1) Gorgée, lampée.

    (1723) CHal 88. Gougat, tr. «gorgée.» ●(1744) L'Arm 174b. Gorgée, tr. «Cougatt. m.»

    (1866) LZBt Ebrel 118. eur gougad-bennag a dour fresk. ●(1868) FHB 204/381b. efet eur c'houzougat pe ziou.

    ►sens fig. Argument irréfutable, difficile à avaler.

    (1872) DJL 14. A fei, Ian, aze zo eur goal c'hougad did.

    (2) Mal de gorge.

    (1723) CHal 88. Gougat, tr. «mal de gorge.» ●(1744) L'Arm 174b. Mal de gorge, tr. «Cougatt

    (3) Cri.

    (1868) FHB 201/358a. ag o tanfoueltra éno eun tanfoueltren gougad, quen skiltrus à quen fromus.

    (4) Gouzougad pateroù : collier talisman.

    (1865) Revue archéologique Vol. 12, 433. Les gougad-patereu ou colliers talismans de Saint-Jean-Brévelay, Bignan, Moustoirac, Locminé, etc. ●434. Ces colliers portent un nom dans la langue celtique : gougad-patereu, mot à mot : gorgée de grains consacrés ; l'expression bretonne patereu, exprimant à la fois l'idée de perles et l'idée d'une chose religieuse. Les deux dénominations suivantes sont aussi en usage : gordennat-patereu, enfilée de grains ; rueltat patereu, cercle de grains.

    (1926) APBR 14. On y remarque des gougad pateren (lire : patereu), ou colliers talismans, formés de grains d'ambre et de verre trempés dans l'eau bénite et auxquels on attribue une grande puissance pour la préservation de toutes les maladies.

    (5) sens fig. Dette.

    (1978) PBPP 2.1/226. (Plougouskant) ober a ra goûgadoù, tr. «il fait beaucoup de dettes /lit. il en avale beaucoup.»

    II. Ober gouzougad : faire de grosses dettes.

    (1978) PBPP 2.2/402 (T-Plougouskant). Ober goûgad, tr. J. le Du «faire de grosses dettes /lit. faire «plein le cou»/

  • gouzougal / gouzougañ
    gouzougal / gouzougañ

    v. intr. Étirer le cou.

    (1874) TLK I FHB 481/87a. n'oamp ket evit miret da zevel var eur roc'h bennag da zellet ha da c'houzouga varzu Toull al Lakez.

    (1908) PIGO II 146. Kaer an evoa gouzougal, ne wele roud ebet a C'hlazed. ●157. o c'houzougal hag o sellet war be du e oa êt.

  • gouzougañ
    gouzougañ

    voir gouzougal

  • gouzougek
    gouzougek

    adj. Qui a un gros, un grand cou ; goîtreux.

    (1633) Nom 271a. Gutturosus, strumosus : goitereux, goitreux, qui a gros gosier : gouzouguec, vn den en deux vn gouzoucq bras.

  • gouzougenn
    gouzougenn

    f. –où (habillement)

    (1) Gorgerette, col.

    (1633) Nom 114a. Mammillare : gorgerette, gorgias : gouzoucquen, colier, moünchoüer gouzoucq.

    (1659) SCger 27b. collet de femme, tr. «couzouquenn.» ●(1732) GReg 180a. Collerette, collet de femme de basse condition pour se couvrir la gorge, tr. «Gouzouguenn. p. gouzouguennou

    (1857) CBF 26. va gouzougenn, tr. «ma collerette.»

    (1907) VBFV.bf 26b. gougen, f. pl. neu, tr. «col de chemise.» ●(1931) VALL 132a. Collerette, tr. «gouzougenn f. pl. ou.» ●(1934) BRUS 234. Un col, tr. «ur ougen –neu, f.» ●(1941) DIHU 358/245. boutonnein é hougen roched.

    (2) Fraise.

    (1732) GReg 433b. Fraise, ancien ornement de toile que les hommes se mettoient autour du cou, & que les Espagnols ont retenü, tr. «Gouzouguenn. p. gouzouguennou

  • gouzougennad
    gouzougennad

    f. –où Gorgée.

    (1955) STBJ 184. n'en devoa pep hini ac'hanomp ar gwir da eva nemet eur c'hoûgennad, pe eul lonkad.

  • gouzouget
    gouzouget

    adj.

    I. (en plt de qqn) [suivi d'un adj.] Qui a un cou long, etc.

    (1868) FHB 153/388a. eur c'hole a zo huel, gouzouget evel na veler ket. ●(1879) ERNsup 152. gouged mad, goall-c'houged, qui a un bon cou, St-M[ayeux], Trév[érec].

    II. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt d'un récipient) Qui a le col long, étroit, etc.

    (1903) MBJJ 240. daou bod gouket-hir. ●(1932) ALMA 108-109. Dorn ar paotr, gant ar bizied astennet, a c'hellas diskenn er pod, gouzouget striz.

    (2) (en plt d'une meule de paille, etc.) =

    (1985) AMRZ 208. Eur «halkuad» evid beza brao a rank kaoud kov, beza evel eur «gornigell» gand he bég er vann, koveg eveldi, ront-kaer ha gouzouget mad.

  • gouzougig-ruz
    gouzougig-ruz

    m. (ornithologie) Rouge-gorge.

    (1968) LIMO 9 avril. Ur gougig-ru e glemmé doh er fenestr.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...