Devri

Recherche 'gras...' : 18 mots trouvés

Page 1 : de gras (1) à graspin (18) :
  • gras
    gras

    f. & interj. –où

    I. F.

    A. (religion)

    (1) Grâce divine.

    ●(1499) Ca 100a. Gracc. g. grace. l. hec gracia / e. ●Jtem hoc carisma / tis. g. g. la grace du sainct esperit. b. gracc an speret glan. ●(1530) Pm 13. Mam a gracc da bout dilacet / Dreizouch an dro-man pobl an bet, tr. «Mère de grâce, vous par qui doit être délivré / Cette fois-ci le peuple du monde.» ●67. Dre gracc an ytron deboner, tr. «Par la grâce de la bonne Dame.»

    ●(1732) GReg 252a. C'est du Ciel que découlent toutes les grâces que nous recevons, tr. «Eus an eê e dired deomp an oll c'hrasou a recevomp.»

    ►[au plur. après un art. ind.] Ur grasoù : des grâces.

    ●(17--) EN 3601. [eur] graso jnmortel, tr. «des graces immortelles.»

    (2) Lavarout gras : dire les grâces à la veillée funèbre.

    ●(1945) GPRV 3. ar c'hiz da lavaret gras en noziou-beilh gant ar re varo. ●4. daoulinet war eur gador e-tal ar varskaoñ da lavaret gras.

    (3) Kavout d'e c'hras : trouver à son agrément.

    ●(1575) M 368-369. Ouz guelet da tensor, haz cosquor enorus : / Caffout arez daz graç, ez ynt aç soulaçus, tr. «De voir ton trésor, et ton honorable entourage de vassaux ; / Tu trouves que pour ton agrément ils sont fort commodes.»

    B.

    (1) Plaisir.

    ●(1955) STBJ 33. eur c'hras a oa beva en he zer.

    (2) Kavout gras, ur c'hras : trouver agréable, plaisant.

    ●(1880) SAB 26. en diseol-se, em euz cavet grass discuiza.

    ●(1955) STBJ 108. Daoust da ze e kavis eur c'hras beza er gwasked.

    (3) Bezañ gras : être agréable, plaisant.

    ●(1880) SAB 27. Ia, ac ez eo grass beza dindan skeud Jesus-Christ.

    (4) Bezañ gras gant ub. =

    ●(1911) SKRS II 54. grass eo ganen ho kuelet.

    (5) Gras (vat) : reconnaissance.

    ●(1499) Ca 100a. Graczou. g. graces merciz. la. pluraliter hec grates.

    ●(1934) DIHU 275/71. Liés é ma gresvad demb kaout é alieu fur.

    (6) Evañ da c'hrasoù mat ub. : boire à la santé de qqn.

    ●(1732 GReg 100b. Boire à la santé de Pierre, tr. «Eva da c'hraçzou-mad Pezr.»

    ●(1878) EKG II 308. ec'h efint d'ho krasou mad, evel a leveront, e leac'h lavaret d'ho iec'hed.

    (7) Da c'hras Doue : grâce à Dieu.

    ●(1908) PIGO II 46. Da c'hras Doue, war an tôl, ar vatez a deuas en ti. ●(1920) LZBt Meurzh 16. Da c'hras Doue, ma fôtred-me a dalc'has penn d'ar filouter.

    (8) A-c'hras Doue : grâce à Dieu.

    ●(1908) PIGO II 144. Me zo bepred divac'hagn ha digabestr, a c'hras Doue. ●152. mes, a c'hras Doue, n'hallas ket skei e dôl. ●(1925) CHIM 7. (Soaz) Ha da dad, goût a ra kement-se ? / (Marc'harit) Ra ket, a c'hras Doue !

    (9) Kemer e gras : prendre en gré.

    ●(1499) Ca 170a. [quempret] Jtem accepto / tas. g. prendre en gre. g. quempret en gracc.

    C. Ho Kras : Vôtre Grâce.

    ●(1957) AMAH 52. Ho Kras, emezo, tuet d’ober adarre o c’hazh mitaouig.

    II. Loc. interj. Gras mat ! : à la vôtre !

    ●(1840) EBB 13. on dit : d’hou yehèd (à votre santé), celui à qui s’adresse le souhait répond : grèce màd (je vous en remercie).

    ●(1903) MOAO 194. Hag en eur drei ouz peb koziad / A lavare d'ezan : Graz mad ! ●(1905) BREH 6. Chistr koh é hoah hanen. Mes ne ket fal. Grès mat. ●(1910) DIHU 61/109. Graesemat ! Mat é ; neoah guel e vehé bet d'ein stagein me fen doh er vouteill.

  • Gras-Gwengamp
    Gras-Gwengamp

    n. de l. Grâces.

    I. Gras-Gwengamp

    ●(1996) FLDH 3. Per ar Gall a oa ganet e 1915 e Gras-Gwengamp.

    ►

    ●(18--) MILg 123. Kichen goengamp, en couent Graç / a zo bet gret eur malheur braz. (...) da c’hardien Gras a neuze.

    ●(1935) BREI 431/4a. mêr Gras.

    ●(2002) TEBOT 107a. Sedtu echu eo d'an dro / Nemet daou pe dri lamm / 'Benn erruet barzh an (lire : en) Gras / Hag er gêr a Wengamp.

    II.

    (1) (Proverbe)

    ●(1900) KRL 17. De foar ar Bleunio, / 'Kousk ar goukouk en Keranno; / De foar Bask, / 'Kousk ar goukouk en Kerlaz (Trég.). ●(1900) ARGV 82 [= KRL. 17]. Deiz foar ar Bleuniou / 'Kousk ar goukoug en Kerrannou; / Deiz foar Bask / 'Kousk ar goukoug en Kerlaz. ●(1912) MELU 342. De foar ar Bleunio, / 'Kousk ar goukouk en Keranno : / De foar Bask, / 'Kousk ar goukouk en Kerlaz.

    ●(2000) TPBR 42. Da foar ar Bleunioù / Kousk ar goukoug en Kerannoù, / Da foar Bask / Kousk ar goukoug en Kerlaz.

    (2)

    ●(1986) MNJL 44. Nag a rimastelloù all a veze klasket deskiñ d'ar vugale moarvat evit o lakaat barrekoc'h war an distagadur. Evel da skouer Kloc'h bras Gras 'n e blas, da lavarout nav gwech hep dizalaniñ.

    ●(2004) TROMK 217b. Kloc'h bras Gras en e blas. Geriadur Favereau.

    (3)

    ●(2004) TROMK 217b. Kloc'h bras Gras ! (restit meur a wech gant herr ha[g] e klevfet !). Tud Konan.

    III. [Toponymie locale]

    ●(1900) KRL 17. De foar ar Bleunio, / 'Kousk ar goukouk en Keranno; / De foar Bask, / 'Kousk ar goukouk en Kerlaz. ●(1900) ARGV 82 [= KRL 17]. Deiz foar ar Bleuniou / 'Kousk ar goukoug en Kerrannou; / Deiz foar Bask / 'Kousk ar goukoug en Kerlaz. ●(1912) MELU 342. De foar ar Bleunio, / 'Kousk ar goukouk en Keranno : / De foar Bask, / 'Kousk ar goukouk en Kerlaz. ●(1935) BREI 438/4b. E kichen Gourland. ●(1996) FLDH 38. Kit da welout maner Keravel, e Gras-Gwengamp.

    ●(2000) TPBR 42. Da foar ar Bleunioù / Kousk ar goukoug en Kerannoù, / Da foar Bask / Kousk ar goukoug en Kerlaz.

  • gras-vat
    gras-vat

    f. Gouzout gras-vat d'ub. : savoir gré.

    ●(1659) SCger 108b. sçauoir bon gré, tr. «gouzout gracç mat.»

  • grasaouer
    grasaouer

    m. –ion Diseur de grâces à la veillée funèbre.

    ●(1943) SAV 29/73. digaset betek ennomp a rumm da rumm gant hor grasaouerien. (...) Dibunet e vez ar grasou gant ar grasaouer. ●(1945) GPRV 3. pa vo aet d'ar bed-all hor grasaouerien ha hor grasaouerezed koz.

  • grasaouerez
    grasaouerez

    f. –ed Diseuse de prières à la veillée funèbre.

    ●(1943) SAV 29/73. Dibunet e vez ar grasou gant (…) ar c'hrasaouerez. ●(1945) GPRV 3. pa vo aet d'ar bed-all hor (…) hor grasaouerezed koz. ●(1985) AMRZ 26. Ar hrasaouéréz, n'am-eus ket a zoñj anezi, a lavare grasou beb an amzer. ●338. grasaouéréz f. –ed : diseuse de prières aux veillées mortuaires. Masc. : grasaouer –ien.

  • grasel
    grasel

    coll. (minéralogie) Gravier.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. grauier, tr. «grosel, groan sabl'.»

    ●(1924) FHAB Eost 311. listri leun a vizin pe a c'hrasel. ●(1941) FHAB Genver 35. grotilh, e Leon, grasell, mein vunut, grouan.

  • graselek
    graselek

    adj. Graveleux.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. terre graueuleuse, tr. «doüar groselec, meinec.»

  • grasiad
    grasiad

    s. (sport) Jeu de crosse.

    ●(1919) DBFV.Sup 49a. melaù, jeu de crosse. Gr[oix] grasiad. ●(1924) DIHU 161/165. (Groe) Grasiad, tr. «jeu de balle à la crosse.» Dastumet get I.P. Kalloh 1923 (lire : 1913)

  • grasius
    grasius

    adj.

    (1) Attr./Épith. Gracieux.

    ●(14--) Jer.ms 240. Den frysq isquyt Titus / damany gratius / Ha heatus dre musur, tr. Herve Bihan « Homme véritablement prompt, Titus, / Assurément gracieux / Et plaisant avec mesure. » ●(1499) Ca 100a. Gracius. g. gracieux.

    ●(1792) BD 4932. Ma map jesus grasius mat, tr. «Mon fils Jésus très gracieux.»

    (2) Adv. Gracieusement.

    ●(1650) Nlou 99. Quenomp ny gracyus, / Hætus, pligandus haff, tr. «Chantons gracieusement, / joyeusement, le plus plaisamment.»

  • grasiusted
    grasiusted

    f. Bonne grâce.

    ●(c.1500) Cb 100a. [gracius] Jtem graciose. ad. g. gracieusement. b. dre gracieustet.

    ●(1732) GReg 446a. Galant, ante, hoête, civil, tr. «nep èn hem gomport gand graciusted.»

    ●(1838) OVD 161. caractérieu contrel en eile d'éguilé (…) a hraciustæt hag a rustoni. ●(1855) BDE 419. Er graciusted zou ar hou tivéz.

  • Grasiz
    Grasiz

    plur. Habitants de Grâces (Guingamp).

    ●(1928) BREI 56/2b. Grasiz a zo deut.

  • graskin
    graskin

    m.

    (1) (minéralogie) Schiste.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/462. (An Ospital-Kammfroud) n. à valeur de collectif. – Désigne du schiste, du tuffeau : war ar graskin ne deu netra vad. ●(1974) ISHV 28. Mein sklent a zo dre-holl ar gumun, grasken ivez, mein krag dreist-holl er reter. ●(1996) 26.11. Lizher gant G. ar Menn. Va zad a rae gant ur ger a vank ivez er geriadurioù (ma ne fazian ket) : grasken. (...) War unan eus va fichennoù am eus skrivet (moarvat diwar glevout va zad) : doare tuf, doare «schist», alies rous.

    (2) (agriculture) Douar-graskin : terre non labourable.

    ●(1960) ADBr 1960, tome 67, n° 4, pp. 325-376).">EVBF I 327. Terres non labourables, douar-graskin, L'Hôpital (terrain schisteux).

  • graskinenn
    graskinenn

    f. –où (minéralogie) Espèce de schiste.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/462. (An Ospital-Kammfroud) Suivant la nature du schiste on dira : eur hraskinenn hlaz, eur hraskinenn velen.

  • graspadur
    graspadur

    m. –ioù Excoriation.

    ●(1744) L'Arm 166b. Ecorchement, tr. «Grasspadurr. m.» ●442b. Excoriation, tr. «Graspadur. m.»

  • graspenn
    graspenn

    f. –où Chose pour érafler.

    ●(1932) GUTO 29. é lost e oè hir ha rus, gronnet a hraspenneu.

  • grasperezh
    grasperezh

    local. Excoriation.

    ●(1744) L'Arm 439a. Éraflure, tr. «Graspereah, hiroh n'enn-dé lédan.»

  • graspet
    graspet

    adj. =

    ●(1744) L'Arm 439a. Fruit entiché, tr. «Fréh graspétt.»

  • graspiñ
    graspiñ

    v. tr. d. Excorier, égratigner, érafler.

    ●(1744) L'Arm 124b. Effleurer, enlever très-peu la peau, tr. «Grasspein.. pétt.» ●165a. Toucher legerement, tr. «Grasspein.» ●166b. Ecorcher un peu en froissant, tr. «Grasspein.»

    ●(1907) VBFV.fb 34a. écorcher, tr. «graspein.» ●34b. effleurer, tr. «graspein.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...