Recherche 'gras...' : 18 mots trouvés
Page 1 : de gras (1) à graspin (18) :- grasgras
f. & interj. –où
I. F.
A. (religion)
(1) Grâce divine.
●(1499) Ca 100a. Gracc. g. grace. l. hec gracia / e. ●Jtem hoc carisma / tis. g. g. la grace du sainct esperit. b. gracc an speret glan. ●(1530) Pm 13. Mam a gracc da bout dilacet / Dreizouch an dro-man pobl an bet, tr. «Mère de grâce, vous par qui doit être délivré / Cette fois-ci le peuple du monde.» ●67. Dre gracc an ytron deboner, tr. «Par la grâce de la bonne Dame.»
●(1732) GReg 252a. C'est du Ciel que découlent toutes les grâces que nous recevons, tr. «Eus an eê e dired deomp an oll c'hrasou a recevomp.»
►[au plur. après un art. ind.] Ur grasoù : des grâces.
●(17--) EN 3601. [eur] graso jnmortel, tr. «des graces immortelles.»
(2) Lavarout gras : dire les grâces à la veillée funèbre.
●(1945) GPRV 3. ar c'hiz da lavaret gras en noziou-beilh gant ar re varo. ●4. daoulinet war eur gador e-tal ar varskaoñ da lavaret gras.
(3) Kavout d'e c'hras : trouver à son agrément.
●(1575) M 368-369. Ouz guelet da tensor, haz cosquor enorus : / Caffout arez daz graç, ez ynt aç soulaçus, tr. «De voir ton trésor, et ton honorable entourage de vassaux ; / Tu trouves que pour ton agrément ils sont fort commodes.»
B.
(1) Plaisir.
●(1955) STBJ 33. eur c'hras a oa beva en he zer.
(2) Kavout gras, ur c'hras : trouver agréable, plaisant.
●(1880) SAB 26. en diseol-se, em euz cavet grass discuiza.
●(1955) STBJ 108. Daoust da ze e kavis eur c'hras beza er gwasked.
(3) Bezañ gras : être agréable, plaisant.
●(1880) SAB 27. Ia, ac ez eo grass beza dindan skeud Jesus-Christ.
(4) Bezañ gras gant ub. =
●(1911) SKRS II 54. grass eo ganen ho kuelet.
(5) Gras (vat) : reconnaissance.
●(1499) Ca 100a. Graczou. g. graces merciz. la. pluraliter hec grates.
●(1934) DIHU 275/71. Liés é ma gresvad demb kaout é alieu fur.
(6) Evañ da c'hrasoù mat ub. : boire à la santé de qqn.
●(1732 GReg 100b. Boire à la santé de Pierre, tr. «Eva da c'hraçzou-mad Pezr.»
●(1878) EKG II 308. ec'h efint d'ho krasou mad, evel a leveront, e leac'h lavaret d'ho iec'hed.
(7) Da c'hras Doue : grâce à Dieu.
●(1908) PIGO II 46. Da c'hras Doue, war an tôl, ar vatez a deuas en ti. ●(1920) LZBt Meurzh 16. Da c'hras Doue, ma fôtred-me a dalc'has penn d'ar filouter.
(8) A-c'hras Doue : grâce à Dieu.
●(1908) PIGO II 144. Me zo bepred divac'hagn ha digabestr, a c'hras Doue. ●152. mes, a c'hras Doue, n'hallas ket skei e dôl. ●(1925) CHIM 7. (Soaz) Ha da dad, goût a ra kement-se ? / (Marc'harit) Ra ket, a c'hras Doue !
(9) Kemer e gras : prendre en gré.
●(1499) Ca 170a. [quempret] Jtem accepto / tas. g. prendre en gre. g. quempret en gracc.
C. Ho Kras : Vôtre Grâce.
●(1957) AMAH 52. Ho Kras, emezo, tuet d’ober adarre o c’hazh mitaouig.
II. Loc. interj. Gras mat ! : à la vôtre !
●(1840) EBB 13. on dit : d’hou yehèd (à votre santé), celui à qui s’adresse le souhait répond : grèce màd (je vous en remercie).
●(1903) MOAO 194. Hag en eur drei ouz peb koziad / A lavare d'ezan : Graz mad ! ●(1905) BREH 6. Chistr koh é hoah hanen. Mes ne ket fal. Grès mat. ●(1910) DIHU 61/109. Graesemat ! Mat é ; neoah guel e vehé bet d'ein stagein me fen doh er vouteill.
- Gras-GwengampGras-Gwengamp
n. de l. Grâces.
I. Gras-Gwengamp
●(1996) FLDH 3. Per ar Gall a oa ganet e 1915 e Gras-Gwengamp.
►
●(18--) MILg 123. Kichen goengamp, en couent Graç / a zo bet gret eur malheur braz. (...) da c’hardien Gras a neuze.
●(1935) BREI 431/4a. mêr Gras.
●(2002) TEBOT 107a. Sedtu echu eo d'an dro / Nemet daou pe dri lamm / 'Benn erruet barzh an (lire : en) Gras / Hag er gêr a Wengamp.
II.
(1) (Proverbe)
●(1900) KRL 17. De foar ar Bleunio, / 'Kousk ar goukouk en Keranno; / De foar Bask, / 'Kousk ar goukouk en Kerlaz (Trég.). ●(1900) ARGV 82 [= KRL. 17]. Deiz foar ar Bleuniou / 'Kousk ar goukoug en Kerrannou; / Deiz foar Bask / 'Kousk ar goukoug en Kerlaz. ●(1912) MELU 342. De foar ar Bleunio, / 'Kousk ar goukouk en Keranno : / De foar Bask, / 'Kousk ar goukouk en Kerlaz.
●(2000) TPBR 42. Da foar ar Bleunioù / Kousk ar goukoug en Kerannoù, / Da foar Bask / Kousk ar goukoug en Kerlaz.
(2)
●(1986) MNJL 44. Nag a rimastelloù all a veze klasket deskiñ d'ar vugale moarvat evit o lakaat barrekoc'h war an distagadur. Evel da skouer Kloc'h bras Gras 'n e blas, da lavarout nav gwech hep dizalaniñ.
●(2004) TROMK 217b. Kloc'h bras Gras en e blas. Geriadur Favereau.
(3)
●(2004) TROMK 217b. Kloc'h bras Gras ! (restit meur a wech gant herr ha[g] e klevfet !). Tud Konan.
III. [Toponymie locale]
●(1900) KRL 17. De foar ar Bleunio, / 'Kousk ar goukouk en Keranno; / De foar Bask, / 'Kousk ar goukouk en Kerlaz. ●(1900) ARGV 82 [= KRL 17]. Deiz foar ar Bleuniou / 'Kousk ar goukoug en Kerrannou; / Deiz foar Bask / 'Kousk ar goukoug en Kerlaz. ●(1912) MELU 342. De foar ar Bleunio, / 'Kousk ar goukouk en Keranno : / De foar Bask, / 'Kousk ar goukouk en Kerlaz. ●(1935) BREI 438/4b. E kichen Gourland. ●(1996) FLDH 38. Kit da welout maner Keravel, e Gras-Gwengamp.
●(2000) TPBR 42. Da foar ar Bleunioù / Kousk ar goukoug en Kerannoù, / Da foar Bask / Kousk ar goukoug en Kerlaz.
- gras-vatgras-vat
f. Gouzout gras-vat d'ub. : savoir gré.
●(1659) SCger 108b. sçauoir bon gré, tr. «gouzout gracç mat.»
- grasaouer
- grasaouerezgrasaouerez
f. –ed Diseuse de prières à la veillée funèbre.
●(1943) SAV 29/73. Dibunet e vez ar grasou gant (…) ar c'hrasaouerez. ●(1945) GPRV 3. pa vo aet d'ar bed-all hor (…) hor grasaouerezed koz. ●(1985) AMRZ 26. Ar hrasaouéréz, n'am-eus ket a zoñj anezi, a lavare grasou beb an amzer. ●338. grasaouéréz f. –ed : diseuse de prières aux veillées mortuaires. Masc. : grasaouer –ien.
- grasel
- graselek
- grasiadgrasiad
s. (sport) Jeu de crosse.
●(1919) DBFV.Sup 49a. melaù, jeu de crosse. Gr[oix] grasiad. ●(1924) DIHU 161/165. (Groe) Grasiad, tr. «jeu de balle à la crosse.» Dastumet get I.P. Kalloh 1923 (lire : 1913)
- grasiusgrasius
adj.
(1) Attr./Épith. Gracieux.
●(14--) Jer.ms 240. Den frysq isquyt Titus / damany gratius / Ha heatus dre musur, tr. Herve Bihan « Homme véritablement prompt, Titus, / Assurément gracieux / Et plaisant avec mesure. » ●(1499) Ca 100a. Gracius. g. gracieux.
●(1792) BD 4932. Ma map jesus grasius mat, tr. «Mon fils Jésus très gracieux.»
(2) Adv. Gracieusement.
●(1650) Nlou 99. Quenomp ny gracyus, / Hætus, pligandus haff, tr. «Chantons gracieusement, / joyeusement, le plus plaisamment.»
- grasiustedgrasiusted
f. Bonne grâce.
●(c.1500) Cb 100a. [gracius] Jtem graciose. ad. g. gracieusement. b. dre gracieustet.
●(1732) GReg 446a. Galant, ante, hoête, civil, tr. «nep èn hem gomport gand graciusted.»
●(1838) OVD 161. caractérieu contrel en eile d'éguilé (…) a hraciustæt hag a rustoni. ●(1855) BDE 419. Er graciusted zou ar hou tivéz.
- Grasiz
- graskingraskin
m.
(1) (minéralogie) Schiste.
●(1957) ADBr lxiv 4/462. (An Ospital-Kammfroud) n. à valeur de collectif. – Désigne du schiste, du tuffeau : war ar graskin ne deu netra vad. ●(1974) ISHV 28. Mein sklent a zo dre-holl ar gumun, grasken ivez, mein krag dreist-holl er reter. ●(1996) 26.11. Lizher gant G. ar Menn. Va zad a rae gant ur ger a vank ivez er geriadurioù (ma ne fazian ket) : grasken. (...) War unan eus va fichennoù am eus skrivet (moarvat diwar glevout va zad) : doare tuf, doare «schist», alies rous.
(2) (agriculture) Douar-graskin : terre non labourable.
●(1960) ADBr 1960, tome 67, n° 4, pp. 325-376).">EVBF I 327. Terres non labourables, douar-graskin, L'Hôpital (terrain schisteux).
- graskinenngraskinenn
f. –où (minéralogie) Espèce de schiste.
●(1957) ADBr lxiv 4/462. (An Ospital-Kammfroud) Suivant la nature du schiste on dira : eur hraskinenn hlaz, eur hraskinenn velen.
- graspadurgraspadur
m. –ioù Excoriation.
●(1744) L'Arm 166b. Ecorchement, tr. «Grasspadurr. m.» ●442b. Excoriation, tr. «Graspadur. m.»
- graspenn
- grasperezh
- graspet
- graspiñgraspiñ
v. tr. d. Excorier, égratigner, érafler.
●(1744) L'Arm 124b. Effleurer, enlever très-peu la peau, tr. «Grasspein.. pétt.» ●165a. Toucher legerement, tr. «Grasspein.» ●166b. Ecorcher un peu en froissant, tr. «Grasspein.»
●(1907) VBFV.fb 34a. écorcher, tr. «graspein.» ●34b. effleurer, tr. «graspein.»