Recherche 'greun...' : 35 mots trouvés
Page 1 : de greun (1) à greunwin (35) :- greungreun
coll. & m. –ioù
I. Coll.
A. (agriculture)
(1) Grain(s).
●(1464) Cms (d’après GMB 293). bernn geran. ●(1612) Cnf 79b. dispartiaff an greun diouz an plous. ●(1633) Nom 68a. Acini, semina : le grain de la pomme grenade : an greun ves an aual grenades. ●71b. Acinus, ut in botris : grain comme de raisin : greun eguis ræsin. ●Bacca : menu fruict d'arbre comme de laurier : frouezigou munut eguis grun lorè. ●Tunica acini, vel retrimenta vuarum : la cotte du grain : plusquen an greun. ●74a-b. Festuca : festu : vn pellen bian á vez entr'en pell hac an greun. ●102b. Acinus, acinum, acinus vinaceus : grain de raisin : greun an ræsin. ●103a. Bacca lori : grain de laurier : greun lorè.
●(1659) SCger 63b. grain, tr. «greunen p. greun.» ●(1732) GReg 467b. Grains, toutes sortes de blez, tr. «Ar greun. ar greunyou.» ●Les grains sont beaux cette année, tr. «Caër eo ar greunyou èr bloaz mañ.» ●(1752) PEll 373. Greün, Monosyll. Graine. Sing. Greunen. ●(1792) BD 790. mar be mat ma greun da hadan, tr. «Si mon grain est bon à semer.» ●(1790) Ismar 37. plous ha gran.
●(1849) LLB 121. Bout zou lod hag e rad ou gran kent ou hadein. ●330. n'hou pou ket grein mat.
●(1922) FHAB Meurzh 91. ar greun da hada. Ar greun n'int ket holl eus ar memes danvez. ●(1927) FHAB Gouere 146b. didouezia ar greun diouz ar c'holo hag ar pell.
(2) Greun-had : semence.
●(1921) BUFA 154. er gran had taulet én doar.
(3) Grains (de raisins, etc.).
●(1732) GReg 467b. Grain de raisin, tr. «greunen-résin. p. greun résin.» ●Grain de laurier, tr. «Greun lore.» ●Grain de lierre, tr. «Greun hilyo.»
B. par anal.
(1) Grains (faits d'une certaine matière).
●(1732) GReg 467b. Grain, parcelle d'un corps pulvérisé, tr. «Greunen. p. greun.» ●(18--) PEN 93/81. greun coular.
(2) (ichtyonymie) Œufs de poisson.
●(1876) TDE.BF 252a. Teurel he c'hreun, tr. «frayer, parlant des poissons.»
●(1910) FHAB Eost 244. ar mammou a zoug greun. ●(1986) GEVU v 90. (Pouldahu) Ar sardin don… A-raok nie taolet ar greun kea, tr. «La sardine de fond… Avant qu'elle n'est pondu ses œufs.»
C. [empl. comme pron. ind.]
(1) Goutte.
●(1905) DIHU 4/71. ne oé mui gran deur erbet. ●(1907) BSPD II 386. a houdé tri blé n'en doé groeit gran glaù erbet ér vro. ●(1914) RNDL 85. ne huéhé gren aùél, tr. «aucune brise ne soufflait.» ●(1942) DHKN 16. Gran aùél erbet.
(2) Pas du tout.
●(c.1718) CHal.ms iii. Ie dors la nuit tout d'une piece, tr. «dont ara en nos en-un Tam, en ur peh guenin, me gousqu' e pad en nos ne zigouscan gran tro guet en nos, cousquet aran-en ur peh, ne ouran nemeit un hun en nos.» ●ibid. Ie ne dors du tout point, tr. «ne gouscan gran.» ●ibid. Ils ne quittent du tout point le peché, tr. «ne guittant gran er pehet.»
●(1907) DIHU 23/378. Hemb sellet gran ar é lerh.
II. M.
(1) Ur greun : une sorte de grains.
●(1857) HTB 24. Ar mann a oa eur greun meurbet munud.
(2) Grain.
●(1854) PSA I 58. Ur gran gunéh, taulet ha breinet én doar, e zoug hantér-had gran aral.
III. Hadañ greun : voir hadañ.
- greun-roc'hgreun-roc'h
coll. (botanique) Orpin d'Angleterre.
●(1879) BLE 99. Orpin d'Angleterre. (S. anglicum. L.) Greûn-roc'h.
- greunadgreunad
coll. (botanique) Aval-greunad : grenade.
●(1744) L'Arm 177b. Grenade, fruit, tr. «Aval-guernatt.»
- greunad / greuniadgreunad / greuniad
coll. Grains.
●(c.1802-1825) APS 43. Ret é laret (...) er Rosær, Credo, etc. ar er grenad bras Pater Noster, etc. Ave Maria, etc. ar er grenad munud. ●(1884) MCJ 23. er grannat-zé. ●(1896) HIS 15. er grañad-sabl ar deúen er mor.
●(1934) DIHU 275/65. é chapeled grañnad askorn. ●(1935) DIHU 288/287. èl grañniad ur chapeled étré bizied ur patérour. ●(1942) DHKN 102. grañniad grezill e darhè ar er bareu.
- greunadenn .1
- greunadenn .2
- greunadenn .3greunadenn .3
f. –où (armement) Grenade.
●(1744) L'Arm 177b. Piece d'artillerie, tr. «Guernadeenn. f.»
●(1919) BUBR 10/266. Ma'z pefe gwelet ar baotred o stlepel grenadennou gant ar Voched. ●(1931) VALL 344a. Grenade ; projectile, tr. «greunadenn f.» ●(1942) DRAN 143. ha n’o doa da armou nemet greunadennou, pistolenn ha kontell-laz. ●(1948) KROB 2/12. an den fallakr a daolas d'in etre va zreid eur c'hreunadenn.
- greunader / greunadourgreunader / greunadour
m. –ion (domaine militaire) Grenadier.
●(1732) GReg 472a. Grenadier, soldat qui jette des grenades, tr. «Greunader. p. greunadéryen.» ●(1744) L'Arm 177b. Grenadier (…) Soldat, tr. «Guernadérr.. derion.»
●(1847) FVR 308. Eur greunadour. ●(1866) HSH 261. Bonapart a roas urs d'he c'hrenadourien da vanç.
●(1910-15) CTPV I 202. Guéharal i oen garnadier, tr. «Autrefois j'étais grenadier.» ●(1915) HBPR 154. Grenadourien ar C'halvadoz ha kanolierien Montroulez. ●156. hor greunadourien hag hor fusuillerien.
- greunadezgreunadez
coll.
(1) (botanique) Grenades.
●(1633) Nom 67b. Malicorium : l'escorce d'vn grenade : plusquen pe crochen an grenades. ●68a. Cytinus, ampullagium : la fleur d'vn grenadier : an bleunuen an grenades.
●(1659) SCger 63b. Grenade, tr. «Grenadés.» ●(1732) GReg 472a. Grenade, fruit du grenadier, tr. «Greunadès.»
►aval-greunadez m. Grenade.
●(1633) Nom 67b. Malum punicum, granatum : pomme de grenade : aual grenades. ●68a. Acini, semina : le grain de la pomme grenade : an greun ves an aual grenades. ●254b. Carbunculus carchedonicus, vel Gatamanticus, qui granatus à pomi punici colore nominatur : granat : vn granat, so voar liou aual greunades.
●(1732) GReg 472a. Grenade, fruit de grenadier, tr. «aval greunadès. p. avalou greunadès.»
●(1927) GERI.Ern 30. aval-greunadez, tr. «grenade.»
(2) (armement) Grenades.
●(1732) GReg 472a. Grenade, feu d'artifice enfermé dans un globe de fer aigre qui est creux, tr. «Greunadesen. p. greunadès.»
- greunadezenngreunadezenn
f. (armement) Grenade.
●(1732) GReg 472a. Grenade, feu d'artifice enfermé dans un globe de fer aigre qui est creux, tr. «Greunadesen. p. greunadès.»
- greunadin
- greunatgreunat
v. intr. =
●(1925) IZID 13. Pesort grouiad / E daul er jalouzi, p'um laka de hrañnat / É kaloneu en dud !
- greunaval
- greunavalenngreunavalenn
f. –ed (botanique) Grenadier.
●(1931) VALL 344a. Grenadier, arbre, tr. «greunavalenn f. pl. ed»
- greunekgreunek
voir greuniek
- greunellañ / greunelliñ
- greunenngreunenn
f. –où
I.
(1) (agriculture) Grain (de céréales, etc.).
●(1499) Ca 100b. Greunenn. g. grain. l. hoc granum / ni. ●(1621) Mc 71. Reit diff quen bras feiz, euel maze o vn greunen scezu. ●(1633) Nom 74a. Granum : grain : greunen en eth. ●105a. Iuniperi bacca : grain de geneure : greunen geneura.
●(1659) SCger 63b. grain, tr. «greunen p. greun.» ●(1732) GReg 467b. Grain de raisin, tr. «greunen-résin. p. greun résin.» ●Grain de ble, tr. «Greunen ed.» ●Grain de froment, tr. «greunen guïniz.» ●(1752) PEll 373. Greün, Monosyll. Graine. Sing. Greunen. ●(1792) BD 244. nep greunen na gaffan, tr. «je ne trouve pas un grain.» ●307. greunen et navoersin, tr. «je ne vendrai pas un grain de blé.»
●(1911) BUAZperrot 212. eur c'hreunen ed. ●(1918) LZBl Du 444. N'em boa mui eur c'hreunen riz. ●(1923) BUBR 32/642. An ed (...) greunenn ha greunenn, disilhan 'ra gant an avel. ●(1924) FHAB Kerzu 467. Neuze e tôlas d'an douar eun toullad greunennou.
(2) Grain (de sable, de sel, etc.).
●(1633) Nom 56b. Mica salis, grumus salis, salis frustulum, feu granum : miette de sel : greunen olen. ●85b. Granum tinctorium, vel infectorium : graine d'escarlatte, vermillon : greunen scarlecq, vermilloun.
●(c.1680) NG 936. Ha ma lamehe un enë anehë vr grenen. ●(1732) GReg 467b. Grain, parcelle d'un corps pulvérisé, tr. «Greunen. p. greun. Van[netois] grannen. grainen.» ●Grain de sel, tr. «Greunen holen.»
●(1854) PSA I 70. ur hrannen sabl. ●(1869) HTC 20. ar greunennou treaz a zo var aochou ar mor. ●(1888) LTU 41. ann niver braz a c'hreunennou treaz a zo var ann aod. ●(1891) CLM 19. ur hranen halén benac ne vehé quet bet rai.
●(1906) KPSA 18. eur c'hreunen dreaz.
(3) Grain (de chapelet, etc.).
●(1824) BAM 358. Var ar Groas ez ê ret lavaret ar Gredo ; var ar merkennou, Pater, Ave, ha Gloria Patri ; ha var ar greunennou bian, Me hoc'h ador (...). ●(1882) BAR 25. greunenou, evel eur chapeled. ●(1891) MAA 10. var beb greunen vraz pe bateren.
(4) (Une) espèce de grains.
●(1869) KTB.ms 14 p 95. ur pikol bern-ed a beder c'hreunenn, gwiniz, kerc'h hag heiz.
(5) Goutte.
●(1732) GReg 465a. Goute, parcelle d'eau, tr. «Van[netois] grañnen. grainen. p. eü.»
(6) (métrologie) Grain (ancienne mesure de 0,05 g).
●(1633) Nom 209b. Momentum quasi monadem dicas : vn grain : vr greunen.
(7) (pêche) Rogue.
●(1732) GReg 815b. Resure, apât fait d'œufs de moruë &c. pour attirer la sardine, tr. «Greun moru.»
II.
(1) (Kaout, mirout) greunenn ouzh ub. :
●(1953) LLMM 43/27 (T) J. Konan. Un den hoc'h eus kannet ha dotuet : miret en deus greunenn ouzhoc'h a-hervez, Aotrou Skerenn. ●(1965) BAHE 46/49 (T) M. Klerg. Kaout greunenn ouzh u. bennak. ●(1971) BAHE 68/23 (T) M. Klerg. Kaout greunenn ouzh unan bennak, droug outañ. ●(1982) TKRH 69-70 (T) A. Duval. Unan hag en devoa un tamm greunenn ouzh ar Gerg... ●(1987) LLMM 242-243/175 (T) J. Konan. An daou Garïou-se o devoa miret greunenn ouzh ur mestr-studi yaouank.
(2) Mankout a ra ur c'hreunenn en e chapeled : ne pas être malin.
●(1877) FHB (3e série) 5/40a (L) Nedeleg. Calz tud a vank eur c'hreunen benag en ho chapeled. Mad ! eur c'hreunen vad da hada e sperejou an dud eo, me laka, an hini a boulz hag a zao varnezhi fleuren carantez Doue.
●(1973) AMED 12 (Ki) M. Divanac'h. Aliez an dud desket bras vank dezo eur greunenn en o chapeled. ●(1994) HETO 82 (T). Klevet em-oa lared e vanke greun dit ‘n ez chapeled, med en dro-mañ e kredan avad.
(3) Bezañ ur c'hreunenn a re en e chapeled : être idiot.
●(1939) CDFi 20 mai (L) *Ab-Sulio. Maze, an imbisil eürus-se, en doa eur c'hreunenn a re en e chapeled.
(4) Mankout a ra ur c'hreunenn e chapeled e eürusted : ne pas être heureux.
●(1932) ALMA 100. Daoust hag eun den all a c’helle beza eürusoc’h eget Kola ? Ar re all a vez dies o c’halastren avechou, eur c’hreunen bennak a vank e chapeled o eürusted.
- greunennañgreunennañ
v. intr.
(1) (en plt de céréales) Grener.
●(1879) BMN 38. mar teu zoken re vuan da vlouzenna ha da c'hreunenna, ne vezo ket mad.
(2) sens fig. Pétiller, perler.
●(1933) DIHU 270/355. grañnennein, tr. «pétiller, perler. (obér gran).» ●(1934) BRUS 75. Pétiller, tr. «grañnennein.» ●(1942) DIHU 370/54. Grannennein, tr. «pétiller, (ober gran) én ur gomz ag en ivaj.» ●(1942) DHKN 225. ur potèuad lan, goleit a skumen é hrañnennein.
- greunennek
- greuniañ / greunañ / greuniñgreuniañ / greunañ / greuniñ
v. intr.
(1) (en plt des céréales) Grener.
●(1499) Ca 100b. Greunyaff. g. grener. l. graneo / es.
●(1732) GReg 467b. Se former en grain, parlant du blé, tr. «greunya. pr. et.» ●Le blé se forme en grain, ou le grain se forme dans le blé, tr. «greunya a ra an ed.»
●(1864) KLV 30. Kredi a rann eman eno labour an arbrat er poent greuni, froueza, pe grisienna. (...) ann arbrad, d'he dro, a bergra al labour diveza, er poent darevi. ●31. Evit froueza pe c'hreuni, ann tremp-man a zo bet anavezet evit eun dra euz ar re wella tout.
●(1907) BOBL 12 octobre 159/2f. evit ma en devezo ar blouzen dalc'h awalc'h da jom en e zav da c'hreunia. ●(1914) DFBP 160b. Grener, tr. «Greunia.» ●(1955) STBJ 166. na c'hreune ket an id-du er bloaveziou ma veze kalz luc'hied.
(2) Égrener.
●(1659) SCger 152a. greunia, tr. «egreuner.»
(3) (en plt des poissons) Frayer.
●(1732) GReg 435b. Le poisson est molasse pendant le temps de fraye, tr. «Ar pesqed a so boug, ou, a so stoubecq, ê amser o greunidiguez, ou, en amser ma c'hreunyont, ou, ê qéhyd ma vezont o teurel o had, ou, o greun, ou, pa vezont o parat.»
- greunidigezhgreunidigezh
f. Frai.
●(1732) GReg 435b. Le poisson est molasse pendant le temps de fraye, tr. «Ar pesqed a so boug, ou, a so stoubecq, ê amser o greunidiguez, ou, en amser ma c'hreunyont, ou, ê qéhyd ma vezont o teurel o had, ou, o greun, ou, pa vezont o parat.»
- greuniek / greunekgreuniek / greunek
adj.
(1) Grenu.
●(1732) GReg 472a-b. Grenu, uë plein de grains, tr. «Greunecq... oc'h...â, an.» Les épis d'orges sont plus grenus que les autres, tr. «Al lanvénnou heiz a so greunecqoc'h eguit ar re all.»
●(1876) TDE.BF 252a. Greunek, adj., tr. «Grenu. Il se dit en parlant des palante et des étoffes.»
●(1908) FHAB Eost 253. eur penn ed greunok. ●(1914) DFBP 160b. grenu, tr. «Greunek.» ●(1936) DIHU 298/50. un est grañnek.
(2) Qui produit du grain.
●(1878) SVE 12 §75. Douar meinok, / Douar greunok, tr. «Terre pierreuse, / Terre graineuse.»
(3) par anal. (en plt de crustacés) (Femelle) qui a des œufs, roguée.
●(1910) FHAB Eost 244. ma ya var vihannât niver ar grilhed var hon aochou, ne zeus ken abek nemet ma tistrujer ar mammou greunek. ●(1962) TDBP II 191. Eur valez hreuniek, un crabe femelle grenu (porteur d'œufs).»
- greunier .2greunier .2
m. –où Grenier.
●(1464) Cms (d’après GMB 293). greunyer, grannyer, l. granarium.
●(1732) GReg 472a. Grenier, lieu où l'on serre le blé battu, tr. «Van[netois] Grannyel. p. ëu.» ●(1767) ISpour 86. hou craniell. ●(1787) BI 158. er gréniel carguet beèd enn-or. ●(1790) Ismar 126. malédiction Doué e gouéhou ar hou craniél. ●(17--) TE 56. batissein partout én é Ranteleah graniéleu, ha dastum én-ai (…) ol en æd e vezai eèllét.
- greunier / greuner .1
- greunierezh .2greunierezh .2
m. Graineterie (commerce).
●(1931) VALL 341b. le commerce de graineterie, tr. «greunierez m. pl. ou.»
- greunierezh / greunerezh .1
- greuniet / greunetgreuniet / greunet
adj. (Épi) qui contient des grains.
●(1872) ROU 35. ar c'herc'h a zo dister en e golo, met greuned mad.
●(1924) ARVG Ebrel 76. D'an est, an doc'hadenn a vo pleget he fri ganti, greuniet kaer. ●(1933) FHAB Eost 306. e tastume e pleg e zourn eun neubeut pennou (...) da welet ha greunet mat e oant.
- greunig
- greunlandeggreunlandeg
m. Langue du Groenland.
●(1935) BREI 418/1d. ar gelenadurez vrasa a ve roet e groenlandeg.
- greunlandek
- greunngreunn
m. Grognement d'un porc.
●(c.1500) Cb 80b. Eurchat pe greunaff. g. grunir et appartient a pourceaulx. ●Inde grunitus / tus / tui. b. greun.
- greunnañ
- greunvaen
- greunvaenek
- greunwingreunwin
coll. (botanique) Raisins.
●(1931) FHAB Here 376. laboused kluchet etouez an deliou o tebri he greunwin.