Devri

Recherche 'gwan...' : 26 mots trouvés

Page 1 : de gwan-1 (1) à gwanus (26) :
  • gwan .1
    gwan .1

    adj.

    (1) Faible.

    ●(1505) Vc 4. eneffou guan ho pugale, tr. «les âmes faibles de vos enfants.»

    ●(1732) GReg 421b. Foible, debile, tr. «goan.» ●596b. Malingre, tr. «Goan.» ●(1744) L'Arm 91a. Débile, tr. «Goann : dineerh.» ●160a. Foible, tr. «Goann.» ●227a. Malingre, tr. «Goann.» ●(1790) Ismar 11. hur ræson goann ha distér. ●(17--) TE 88. mab-dén e zou quer goann ha quen digas, ma ra bihan a forh eit coll er péh ne vè quêt coustét paud a boén dehou. ●122. En dud vaillantan a pe vènt abandonét d'où fallanté, e zou goannoh eit mèrhèt. ●er-ré goannan eit méhequad er-ré puissantan.

    ●(1821) SST 89. e homp rai ouan eit accomplissein gourhemeneu Doué. ●(1841) IDH 38. avouéet ahoel é oh goane ha bresque. ●(1849) LLB 1446. en oen iouank, en avaden goannan. ●(1855) BDE 752. N'en dé me fé mingl ha goann, e hra ehué d'em buhé bout quer mingl ?

    ●(1912) BUBU 49. goann bras (...) ha diviñet blaoah. ●(1913) HIVR 9. Er venéh e saùé lamm er ré goann. ●(1921) BUFA 191. Franséz e oé ken goann ma n'hellé mui hum stleijal ar en henteu. ●(1927) FHAB Meurzh 60-61. alan eun azen o c'hôri tommder en e izili gwan. ●(1928) BFSA 254. dont kerkent eus e wele, n'eus forz peger gwan e oa aet. ●(1939) KOLM 73. er ré beur, er ré oann.

    (2) An tu gwan : le point faible.

    ●(1732) GReg 421b. Je connois son foible, tr. «Me a enefe an tu goan anezâ.»

    (3) (grammaire) Anv-gwan : adjectif.

    ●(1732) GReg 12a. Adjectif, terme de grammaire, tr. «Hano goüan.»

  • gwan .2
    gwan .2

    adj. Pav-gwan : pince de crustacé.

    ●(1944) GWAL 163/175. (Ar Gelveneg) krabanoù bras ur c'hrank pe ul legestr a vez anvet pav-gwan.

  • gwanaat
    gwanaat

    v.

    (1) V. intr. S'affaiblir.

    ●(1744) L'Arm 8a. Affoiblir, tr. «Goannein ou Goannatt.»

    ●(1839) BESquil 409. Én ur santein é nerh é hoannat.

    ●(1907) BSPD I 229. é huélet é nerh é hoannat. ●(1912) AHBT 52. Hemb chuéhein, hemb goannat. ●(1919) BSUF 39. èl ma hé dalbéh ar hoannat. ●(1922) BUPU 6. ne hra meit tretat ha goannat blaoah.

    (2) V. tr. d. Affaiblir.

    ●(1744) L'Arm 20a. Atténuer, tr. «Gouannatt.» ●(1790) Ismar 64. er péhet viniel hé goanna. ●72. eit ne vou nitra ér béd capabl d'hé goannad.

    ●(1825) COSp 55. en nature corromplet e nerhussa perpet en dehuéhan-men hac e oanna en aral. ●(1838) OVD 157. ind hé goanna, ind hé nàue [er vertu-zé]. ●188. ellein e rér perpet er goannat [er horve] a pe garér ; mæs mar en dinerhér rai ne ellér quet er reparein a pe garér. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 48. en Tad Thi, goanneit (...) dré er bouis ag er rangen ponnér e oé roltet doh é houg. ●(1897) EST 53. aveit reneùéein / Ou nerh ou dès goanneit dré un deùèh labour, tr. «afin de réparer leur forces affaiblies par une journée de travail.»

  • gwanadenn
    gwanadenn

    f. –où Affaiblissement.

    ●(1931) VALL 291a. (une) faiblesse, défaillance physique, tr. «gwanadenn f.»

  • gwanadur
    gwanadur

    m. –ioù

    (1) Faiblesse.

    ●(1744) L'Arm 8a. Affoiblissement, tr. «Goannadur. m. (guêres en usage).» ●91a. Débilité, tr. «Goannadur. m.»

    ●(1931) VALL 11b. Affaiblissement, tr. «gwanadur m.»

    (2) Mortification.

    ●(1931) VALL 481a. Mortification, tr. «gwanadur m.»

  • gwanaet
    gwanaet

    adj. Affaibli.

    ●(1925) SFKH 29. goanneit mat er fé ha kreskeit en dirol.

  • gwanaj
    gwanaj

    m. (agriculture) Grains avortés dans une récolte.

    ●(1916) KZVr 161 - 02/04/16. Er bloaz-man e vo kavet gwanach e leiz er gwiniz hag er segal.

  • gwanañ / gwaniñ .1
    gwanañ / gwaniñ .1

    v. intr. Faiblir, devenir faible, fragile.

    ●(1744) L'Arm 8a. Affoiblir, tr. «Goannein ou Goannatt.» ●91a. Débiliter, tr. «Goannein.. étt.. oanna.»

    ●(1869) FHB 215/47a. Dont a reaz da wana adarre.

    ●(1912) FHAB C'hwevrer 50. ar pont hag a oa gwall zister evit tremen kement all a dud a ouane hag a strake. ●(1931) VALL 11b. S'affaiblir, tr. «gwana.»

  • gwanañ / gwaniñ .2
    gwanañ / gwaniñ .2

    v.

    I.

    (1) Poindre, piquer (à l'aide de qqc. de pointu).

    ●(14--) N 88. Gant vn taol moan me az goano, tr. «D'un petit coup je t'abattrai.» ●(1499) Ca 94a. Goanaff et poignant. tout vng ibi vide. ●(1530) J 110. Disaczun eu an curun man, / Ha lem, a diouc'h ho drem breman, Me a goar, homan en ho goano, tr. «Tenez cette couronne ! Elle est désagréable, elle est piquante, elle ira bien à votre front ; elle vous ceindra, je le sais, convenablement.» ●(1575) M 2360-2362. alies cargazou / Carguet á sezyou lem : hac á lies flemou, / An rese lem ha moan : ho goan euel tan glaou, tr. «beaucoup de carquois / Remplis de flèches aiguës et de beaucoup de traits ; / Ceux-là, aigus et minces, les piquent comme des charbons ardents.»

    ●(1659) SCger 83a. naurer, tr. «goana.»

    (2) (en plt d'un insecte) Piquer.

    ●(1947) BIKA 28. Goanet out bet gant eur gelienenn-varc'h binimus ? ●(1952) LLMM 34/43. (Douarnenez) Gwanañ : flemmañ. Me zo bet gwanet gant ur c'hwenenn.

    II. sens fig.

    (1) Poindre, poigner, serrer (le cœur).

    ●(1580) G 71. glachar am goan parfet, tr. «chagrin qui me peine grandement.»

    ●(1659) SCger 150b. goana, tr. «estraindre, presser.» ●(1732) GReg 653a. Navrer le cœur, tr. «goana. pr. et.» ●Il a le cœur navré de douleur, tr. «goanet eo e galoun gand ar glac'har.»

    ●(1912) MMPM 129. pa deu an enkrez da c'hwani hor c'haloun.

    (2) Piquer, vexer.

    ●(1857) CBF 56. me gavo ann dro-bleg d'az koana, tr. «Je trouverai bien le moyen de te vexer.»

    (3) Affliger, punir.

    ●(17--) ST 262. lakat he gwana, tr. «la punir.»

    ●(1866) FHB 96/349b. Doue (…) ho pareo he unan, pa blijo gan-tha, pa en devezo goanet a-voalc'h ac'hannoc'h evid ar goap o peuz greet out-ha. ●(1874) POG 116. pellaat diouz-omp kement droug a zo euz hor gwana.

    ●(1941) SAV 19/14. Iz, ar gêr-mañ, a vo gwanet dizale.

    (4) Humilier.

    ●(1847) FVR 48. ann hini a zo bet gwanet mad, a zo bepred gwiridik pa gomz euz ar poaniou en deuz bet gouzanvet.

    ●(1912) MMPM 22. Bep tro ma vez gwanet an Iliz. ●23. Ar Pologn gwanet gant he enebourien.

    (5) Nuire à.

    ●(1926) FHAB Meurzh 103. En he fenn e lakas neuze, / Da c'hoana den santel Doue.

    (6) (en plt d'une maladie) Affaiblir.

    ●(1732) GReg 17a-b. Affoiblir, tr. «Van[netois] goañneiñ.»

    ●(1931) VALL 11b. Affaiblir, tr. «gwana.» ●(1939) DIHU 333/242. marù d'en oed a 56 vlé, get ur hlenùed er goannè a houdé pelzo.

  • gwanded
    gwanded

    f. Faiblesse.

    ●(1924) FHAB C'hwevrer 43. ar wanded ar vrasa. ●(1931) VALL 291a. Faiblesse, tr. «gwanded f.»

  • gwander
    gwander

    m. –ioù Faiblesse.

    ●(1732) GReg 421b. Foiblesse, tr. «goander.»

    ●(1847) FVR 384a. Koz en deuz kalz a wanderiou. ●(1857) AVImaheu 11. de yac'hat quement clinhuet, ha quement gouander. ●(1867) FHB 113/69b. ar penn euz ar gouanderiou pe infirmiteou-ze a bep seurt.

  • gwaner
    gwaner

    m. –ion

    (1) Persécuteur, oppresseur.

    ●(1847) FVR 73. goulenn ouc'h ho gwanerien pe evit tra ho deuz ho gwasket.

    (2) local. Homme hypocrite et médisant.

    ●(1952) LLMM 34/43. (Douarnenez) Gwaner (dist. gwanac'h). Den a flemm dre zindan. ●(1977) PBDZ 524. (Douarnenez) gwaner, homme hypocrite et médisant. ●(1979) VSDZ 135. (Douarnenez) E baeron, sañset oa ur gwanar, tr. (p. 299) «Son parrain, disait-on, était un moqueur.»

  • gwanerez
    gwanerez

    f. –ed Femme hypocrite et médisante.

    ●(1977) PBDZ 524. (Douarnenez) gwanerez.

  • gwanerezh
    gwanerezh

    m. Punition, peine.

    ●(17--) ST 264. Horrupla gwanerez a oufet da gaouet, tr. «la peine la plus horrible qui se puisse inventer.»

  • gwanet
    gwanet

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Humilié.

    ●(14--) N 763. An diaoulou moan ha goanet, tr. «Les diables petits et humiliés.»

    ●(1872) DJL 32. penôz eo ret da Beizan beza ferm ha start, gant aon, siouaz, da veza goanet.

    (2) (en plt de qqc.) =

    ●(18--) SAQ I 57. evit dispartia 'n hed goanet, an draok, ar skaot-du dioc'h ar greun mad.

  • Gwanez
    Gwanez

    hydronyme Ar Gwanez : Le Goanez (affluent de l’Aulne, source à Locquéffret).

    ●(1799) CAm 128. Pont-ar-Glaou (pont de charbon), sur la rivière de Rouanez, sur la route de Chateuneuf à Châteaulin, dans la commune de Plounèvez.

    ●(1931) CDFi 22 août. an Aon, penn-stêr ar vro, hag he c’henstêriou an Ellez, ar Wanez, ar Fao hag ar Skwirio. ●(1986) BRSZ 277. Stêr Wanez.

  • gwangell
    gwangell

    adj. Qui chancelle en marchant.

    ●(1872) ROU 77b. qui chancelle en marchant, tr. «Goanghell.» ●(1890) MOA 163a. Chanceler en marchant, tr. «goangella, v. n., (d'où vient le mot goangell, adj.»

  • gwangellañ / gwangellat
    gwangellañ / gwangellat

    v. intr. Chanceler.

    ●(1872) ROU 77b. Chanceler, tr. «Goangella.» ●(1890) MOA 163a. Chanceler en marchant, tr. «goangella, v. n., (d'où vient le mot goangell, adj.»

    ●(1905) HFBI 566. an oulëou mor a réa dar vatimant goanguellat.

  • gwanidigezh
    gwanidigezh

    f.

    (1) Faiblesse physique.

    ●(1732) GReg 17b. Affoiblissement, tr. «Van[netois] goañnidigueah.» ●421b. Foiblesse, debilité, tr. «goannidiguez.»

    ●(1839) BESquil 384. goanedigueah hé horve.

    ●(1921) BUFA 33. er vah e harpé é hoannedigèh.

    (2) Faiblesse morale.

    ●(1790) Ismar 317. Hur Mam santel en Ilis en dès douceit el Lezèn ag er yun a gaus d'hur goannedigueah. ●(1790) MG 236. truhé doh hur goannedigueah. ●(17--) TE 212. goannedigueah mab-dén.

    ●(1855) BDE 138. ne sellehen meit doh men goannedegueah. ●(1856) GRD 198. ean e sant é zihouyedigueah hag é hoannedigueah.

    ●(1905) IMJK 282. goannedigeh ha truhegeh. ●(1910) EGBT 143. An dêrijen a zo eur merk a wanidigez. ●(1910) MBJL 177. e volante re lôsk, e wanidigez.

  • gwanijenn
    gwanijenn

    f. Faiblesse.

    ●(1948) KROB 7/10. evel ma teu gloaz warlerc'h pep stourmad, ha gwanijenn da heul pep aberz.

  • gwanikenniñ
    gwanikenniñ

    v. tr. d. Froisser, fâcher.

    ●(1942) VALLsup 82b. Froisser Au fig., tr. «gwanikenni, gwanikennañ T[régor] popul.»

  • gwano
    gwano

    m. Guano.

    ●(1864) KLV 58. Al ludu gwano (tremp al laboused-mor).

    ●(1908) FHAB Gwengolo 265. da zastum koc'h labouset da ober gwano. ●(1927) FHAB Ebrel 88. Eun tremp pinvidik bras eo, evel a weler, ar gwano met breman ne gaver tamm gwano gwirion ebet ken da brenan, koulz lavaret ; ar berniou gwano ken uhel ha meneziou zo rinset. ●(1933) FHAB Genver 11. zier gwano.

  • gwantadurezh
    gwantadurezh

    f. Affaissement.

    ●(1905) HFBI 9a. affaissement, tr. «Gwantadurez.»

  • gwantañ
    gwantañ

    v. intr. S'affaisser.

    ●(1905) BOBL 14 octobre 56/3c. ar chaden a dorraz, ar pont a oantaz, hag an ouvrier a goueaz o daou en fonz ar punz dek troatad ha pevar ugent donder. ●(1909) BOBL 23 janvier 213/1a. kreun an douar a want. ●(1914) DFBP 9a. affaisser, tr. «Gwanta.»

  • gwantenn
    gwantenn

    f. –où Bas-fond.

    ●(1922) BUBR 13/10. war zu ar wanten. ●(1942) VALLsup 18b. Bas-fond, tr. «gwantenn C[ornouaille].» ●(1956) LLMM 59/35. en ur wantenn vodennek.

  • gwanus
    gwanus

    adj. Épuisant.

    ●(1732) GReg 362b. Épuisant, ante, tr. «goañnus.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...