Recherche 'gwareg...' : 11 mots trouvés
Page 1 : de gwareg (1) à gwaregezh-2 (11) :- GwaregGwareg
n. de l. Gouarec.
●(1905) ALMA 67. Goarec. ●(1913) PRPR 42. person Gouarek. ●(1924) BUBR 39/857. An draonienn all-man, hir ha moan, stardet etre mene noaz ar « Boned-ru » ha koajeier goue ar « C’hovellou », a gas ganti eus a Ouarek tre d’ar Morbihan (...) dour braz ar Blavez. ●(1925) ARVG 3/72. An Otrou chaloni Guitterel, person koz Gouareg. ●(1935) ANTO 59. Traoniennou enk ha don heñvel ouz ar re ma kammigel stêr ar Blaved en o goueled, en-dro da Wareg. ●(1970) BHAF 126. Pegeid a zo etre Plougerneve ha Gwareg, diou leo marteze. ●(1995) LMBR 80. etre Gwareg ha Mur.
●(2002) TEBOT 107a. Bezañ 'zo c'hoazh pemp kanton / En korn ar brezhoneg / Tu Korle, Sant-Nikolaz / Mael Rostren ha Gwareg.
- gwareggwareg
[mbr goarec, goarac, gouarecq, brpm goarec, /ouaræg, goarac, vcorn guarac gl. diploma (Campanile 54), mcorn gwarak, mgall gwarag < gwar .3 + -eg ; en breton le suffixe -ag a été concurrencé par le suffixe -eg ; à noter cependant les formes mbr & brpm goarac]
F. –où, –eier, –i
I.
A.
(1) (armement) Arc.
●(1499) Ca 94a. Goarec. g. arc. l. hic arcus / us / ui. ●(c.1500) Cb 94b. Goarac. g. arc. l. hic arcus / us / ui. ●(1633) Nom 185b. Arcus, cornu : arc, arbalestre : gouarecq, arbalastr. ●Corytus : carquois à mettre l’arc : vn bouestl da douen an gouarec. ●186a. Neruus arcus, neruus equinus : corde d’arc ou d’arbalestre : corden an gouarecq pe’n arbalastr.
●(1659) SCger 11b. bander vn arc, tr. «stigna vr goarec.» ●150b. goarec, tr. «arc.» ●(c.1718) CHal.ms i. tendre un arc, tr. «stignein, bandein ur goarec.» ●(1744) L’Arm 16a. Arc, tr. «Goarêc.. égui. f.» ●(1732) GReg 48b. Arc, arme très ancienne pour tirer des flèches, tr. «Goarec. p. goaregou. goarac. p. goaragou. Van[netois] Goarec. p. goaregui, goareguéü.» ●78a. Bander un arc, tr. «Steigna ur voarecq.»
(2) Gwareg an neñvoù : la voûte des cieux.
●(1744) L’Arm 289b. la voute des cieux, tr. «er Ouaræg ag enn Neanhueu.»
B. (architecture)
(1) Voûte, arc.
●(1732) GReg 48b. Arc de bâtiment, voûte & trompe courbées en rond, tr. «Goarec. p. goaregou.» ●(1744) L’Arm 16a. Arcade, tr. «Goarêc.. égui. f.» ●(17--) TE 155. er oarêq a driomfl en doai greit er Roué sehuel.
●(1868) FHB 166/74. Setu en eun taol ar pilier hag ar voareg eleac’h ma edo ar gador brezeg. ●(1869) FHB 205/386b. en daou du d’ar c’hœur er goaregou etre ar pillerou. ●(1880) SAQ i 75. Eun ilis ploum var he filierou, nerzus var he goareier mein-bên.
●(1903) MBJJ 192. Pa deu diou oarek d’en em droc’han, e reont eun ojiven. ●(1998) OPVI II 281. [ar hloastr euz an XIIved kantved] Siwaz ! n’eus mui toenn e-béd warnañ med e bilierou bihan, reñket daou-ha-daou, 44 anezo, kenkoulz hag ar gwaregeier, a zo atao eun dudi da weled.
(2) Arche (de pont).
●(1732) GReg 49a. Arche d’un pont, tr. «goarec ur pound. p. goaregou-pound.» ●(1744) L’Arm 16b. Arche d’un pont, tr. «Goarêc.. égui. f.
(3) Gwareg zoubl : arcade double.
●(1872) ROU 81b. Ar voareg zoubl, tr. «l’arcade double.»
(4) War, àr wareg : en arche.
●(1744) L’Arm 331b. Remenée ou Arriere-voussure, Linteau vouté, au-lieu de Palatre, tr. «Gourin-dor ar ouarêc diabarh d’en ti.»
(5) War, àr waregoù : à arches multiples.
●(1633) Nom 140b. Paries fornicatus : muraille courbe, ou faite sur les arcs : muraill pe moguer pleguet, eilcostezet, pe græt voar gouaregou.
●(1744) L’Arm 16b. Eglise en arcades, tr. «iliss ar goarêgui.» ●285a. Pile (…) Masse de maçonnerie au bout des ponts & au milieu, pour en soutenir les arches, tr. «Massonatt tihüe, doh péhani é vatissér ur pond ar ouarêgui.»
II.
(1) Gwareg-voc’h : pendoir.
●(1732) GReg 709b. Pendoir, bare courbe pour suspendre un cochon qu’on vient de tuer, tr. «goarecg. p. goaregou. ur voarecg-moc’h.»
(2) [au plur.] (agriculture) Ar gwaregoù : nom de deux chevilles qui passent dans le soc de la charrue.
●(1732) GReg 155a. Deux chevilles qui passent dans le bois du soc, tr. «Ar goaragou.»
●(1876) TDE.BF 234a. Goarag, gwarag, s. m., tr. «Cheville du soc de la charrue.»
- gwareg-an-neñvgwareg-an-neñv
[mbr gouarec an euff < gwareg + an + neñv]
F. Arc-en-ciel.
●(1633) Nom 219b. Iris, arquus, arcus cælestis : l'arc au ciel : gouarec an euff.
- gwareg-ar-glav / gwareg-c'hlavgwareg-ar-glav / gwareg-c'hlav
[mbr goarec an glau, gouarec an glao, brpm goarec er glaü', goarec-ar-glao < gwareg + an + glav]
F.
I. Arc-en-ciel.
●(1499) Ca 90a. Ganiuedenn an glau. vide in goarec an glau. ●94b. Goarec an glau. g. larc du ciel. ●(1633) Nom 219b. Iris, arquus, arcus cælestis : l'arc au ciel : gouarec an glao.
●(c.1718) CHal.ms i. arc en Ciel, tr. «goarec er glaü'.» ●(1732) GReg 49a. Arc-en-ciel, tr. «goarec-ar-glao. p. goaregou-ar-glao. Van[netois] Goarec er glaü.» ●(1744) L'Arm 16a. Arc-en-Ciel, tr. «Goarêg-er-glau.. goarégui-er-glau. f.»
●(1856) VNA 13. l'Arc-en-ciel, tr. «er Hoarêc-glàu.»
●(1934) BRUS 185. Un arc-en-ciel, tr. «ur hoareg-glaù.» ●(1996) VEXE 152. Si l'arc-en-ciel du matin prédit le beau temps, Gwadig ar glao deuz ar beure, / Tad da falz ha kê d'ar mene (Arc-en-ciel le matin, prends ta faucille et va à la montagne). celui du soir est signe de pluie ou de vent : Gwadig ar glao deuz an noz / Glao pe avel antronoz (Arc-en-ciel le soir, de la pluie ou du vent pour le lendemain).
II. Hir ha moan evel gwareg-ar-glav (kloareg-ar-glav) : long et mince comme l’arc-en-ciel.
●(1876) RECe iii 451. Le dicton : Hir ha moan evel cloarec ar glao, c'est-à-dire : long et mince comme le clerc de la pluie, est connu de tout le monde, en Basse-Bretagne.
- gwaregañ
- gwaregata
- gwaregenngwaregenn
[gwareg + -enn]
F. –où (géométrie) Arc de cercle.
●(1931) VALL 24a. arc de cercle, tr. «gwaregenn f.»
- gwaregenn-c'hlavgwaregenn-c'hlav
[gwaregenn + glav]
F. Arc-en-ciel.
●(1908) PIGO II 86. stignet 'vel eur waregen-c'hlao.
- gwaregergwareger
[mbr goareguer, brpm goareguer < gwareg + -er .6]
M. –ion Archer, tireur à l’arc.
●(1499) Ca 94b. Goareguer. g. archier. ●(c.1500) Cb 94b. Goaraguer. g. archier.
●(1659) SCger 8b. archer, tr. «goareguer.» ●(1732) GReg 49a. Archer, qui tire de l'arc, tr. «Goareguer. p. goaregueryen.»
●(1821) GON 255b. Gwaréger ou Goaréger, s. m., tr. «Archer, celui qui tire de l'arc. Homme de guerre combattant avec l'arc. Pl. ien.»
●(1925) FHAB Gouere 247. e kaver eur skouejer ha pevar gwareger dindan e urziou.
- gwaregezh .1gwaregezh .1
[brpm goareguiah, goarigueh < gwar .1 + -egezh]
F.
(1) Lenteur.
●(1744) L’Arm 216a. Lenteur, tr. «Goareguiah.»
(2) Loisir, oisiveté.
●(c.1718) CHal.ms iv. temps loisir, tr. «oüar, spaç, amser, gorguez, goarigueh.» ●(1732) GReg 672b. Oisiveté, tr. «goüarigueh.»
(3) Àr e oaregezh : lentement.
●(1904) LZBg Mae 134. ni e zischen ar hun goaregeh.
- gwaregezh .2gwaregezh .2
[gwar .3 + -egezh]
F. Courbure.
●(1821) GON 255b. Gwarégez, s. f., tr. «Courbure, état d’une chose courbée, arquée.»